Minder dan twee jaar voor de cruciale presidentsverkiezingen in Turkije lijkt het Turkse Openbaar Ministerie  nieuwe zondebokken te hebben gevonden om het Turkse volk massaal te mobiliseren voor het Erdogan-regime. Sinds de arrestatie van de religieuze leider van de Süleymanci-beweging, Alihan Kuris, op verdenking van het leiden van een ‘crimineel netwerk’, kan iedere Turk die zich kritisch uitlaat over de arrestatie van Kuris de politie voor zijn deur verwachten. Dat ondervond ook Alparslan Kuytul, de religieuze leider van de Furkan-stichting.

Leden van de sterk naar binnen gekeerde Süleymanci-beweging, die zelden of nooit in de openbaarheid treden en ook niet beschikken over eigen mediakanalen, zijn bedroefd, maar reageren gelaten. ‘Ook dit moeten we als het lot beschouwen dat ons is toebedeeld door Allah’, duidt een anonieme kenner (naam bij de redactie bekend) van de Süleymanci-beweging de houding van de Süleymancılar.

Sinds 13 augustus, toen Alihan Kuris van de Süleymanci-beweging werd opgepakt, voltrekt zich binnen de beweging echter een stille ramp. Mensen zijn bang voor wat er mogelijk nog komen gaat. Bij de arrestatie van Kuris en nog eens 31 andere aan hem gelieerde personen werd ook meteen bekendgemaakt dat 32 miljoenenbedrijven onder curatele zijn gesteld.

Hoewel het Turkse OM er alles aan doet om de operatie te presenteren als het oprollen van een ‘crimineel netwerk’ rondom Alihan Kuris, wordt vanuit Erdogan-gelieerde mediakanalen, zoals Yeni Şafak en En Son Haber, al dreigende taal geuit richting de gehele beweging. Tien jaar na de dood van de voormalige leider van de beweging, Ahmet Arif Denizolgun, is zijn graf heropend vanwege beweringen dat hij zou zijn vermoord en dat Alihan Kuris vervolgens op die manier tot nieuwe leider zou zijn gemaakt. Daarnaast zijn er nog veel meer beschuldigingen, onder meer van witwassen en belastingfraude.

Niet loyaal aan AKP

‘De leerlingen van Süleyman Hilmi Tunahan vormen een religieuze gemeenschap, maar het is een gemeenschap die de regering niet steunt. Daarom wordt deze operatie uitgevoerd’, zei Alparslan Kuytul van de Furkan-stichting vorige week. Hij lijkt daarmee tot de kern van de zaak te komen, namelijk het feit dat de Süleymancılar zich niet loyaal gedragen aan het AKP-regime (in het verleden werd zelfs een stemadvies voor de seculiere CHP gegeven), en trok meteen de aandacht van de staat.

De hoofdadviseur van het presidentiële paleis, Oktay Saral, plaatste daarop vrijwel meteen via zijn sociale media-account een dreigend bericht (dat hij later weer heeft verwijderd): ‘Ook jouw tijd is bijna gekomen, Kuytul! Je hebt blijkbaar niets geleerd.’

Niet veel later werd Kuytul samen met zijn vrouw in zijn eigen woonkamer gearresteerd. Daarvan zijn opmerkelijke beelden naar buiten gekomen. Bij zijn arrestatie maakt Kuytul bijvoorbeeld bezwaar tegen de omschrijving ‘opgepakt als voortvluchtige’.

Hij is het daar niet mee eens en wil dat het politiedocument wordt gewijzigd. ‘Jullie houden mij aan in mijn eigen woning, ik vlucht nergens heen. Dit moeten jullie rechtzetten’, zegt hij tegen de agenten, die daar zichtbaar geïrriteerd op reageren, maar wel een wijziging aanbrengen. Op sociale media, maar ook op oppositiekanalen, wordt Kuytul geprezen om zijn onbevreesde houding.

Weinig steun

De steun voor Kuytul en de Süleymanci-beweging is vooralsnog marginaal. De Turkse staat, die zich onder het Erdogan-regime heeft vereenzelvigd met de Grijze Wolven en tegelijkertijd lijkt toe te werken naar een vredesproces met de Koerdische beweging, valt hen aan. Van linkse en seculiere groepen hoeven de religieuze Süleymancılar evenmin solidariteit te verwachten. Zij zijn doorgaans voorstander van een strikte scheiding van moskee en staat en in sommige, meer extreme gevallen zelfs van de volledige opheffing van religie. Dan blijven er dus eigenlijk alleen de eigen leden, de Süleymancılar, over voor steun en toeverlaat.

Vanuit de beweging zou het opzoeken van de media worden afgeraden

De anonieme kenner van de beweging vertelt aan de Kanttekening dat er veel verdriet heerst. Ook verwacht hij niet dat deze operatie binnen een paar maanden voorbij zal zijn. Hij heeft weinig vertrouwen in de Turkse staat, die hij als ‘dictatoriaal’ beschouwt. Vanuit de beweging zou het opzoeken van de media worden afgeraden. ‘Het enige wat ze doen, is hun lot accepteren en deze plaag beschouwen als het lot van de voorzienigheid.’

Toch wordt in de media wel degelijk gespeculeerd over de redenen achter de aanval op de Süleymanci-beweging. Journalist Yildiray Ogur heeft op het online medium Serbestiyet een lange analyse geschreven over de politieke intriges binnen de Süleymanci-beweging.

‘De Süleymanci-gemeenschap staat vandaag de dag alleen en onbeschermd tegenover de staat. De operatie, waarbij zware beschuldigingen niet ter discussie worden gesteld, laat zien dat oude staatsreflexen tegen religieuze gemeenschappen terugkeren met nieuwe actoren’, stelt hij.

Vervolgens geeft hij een beknopte geschiedenis van de politieke partijen die de Süleymanci-beweging heeft gesteund. Tot ongeveer de opkomst van de AKP rond 2000 steunden de Süleymancılar conservatieve groeperingen. Met de opkomst van Erdogan vond er echter een splitsing plaats binnen de Süleymanci-beweging.

Na de dood van Kemal Kacar in 2000 kwam Ahmet Arif Denizolgun naar voren als de nieuwe leider, die afstand hield van de AKP. Zijn broer, Mehmet Beyazit Denizolgun, werd juist parlementariër voor de AKP.

Ogur suggereert dat vanuit dit oude schisma, dat sinds 2016 zou zijn voortgezet als een machtsstrijd tussen Alihan Kuris en Mehmet Beyazit Denizolgun, een interne strijd om de macht binnen de Süleymanci-beweging wordt opgehitst. Volgens de anonieme kenner zou Mehmet Beyazit slechts vijf procent van de Süleymanci-beweging achter zich hebben.

Sommige Erdogan-kanalen beweren zelfs dat de zaak tegen de Süleymanci-beweging ook gevolgen zal hebben voor de seculiere machtsstrijd tussen Özgür Özel en Kemal Kiliçdaroglu en dat Özel daarvan de gevolgen zal ondervinden.

De Süleymanci-kenner meldt dat weinig media in Turkije een goed beeld schetsen van wat er is gebeurd. ‘Alleen media die aan Gülen-sympathisanten gelieerd zijn, zijn betrouwbaar. Per slot van rekening zijn zij ook van de ezel gevallen en hebben zij dit allemaal meegemaakt’, zegt hij.

‘We hebben de oude versie van deze film al gezien’

Als eveneens vervolgde religieuze gemeenschap klopt het dat Gülen-sympathisanten zich roeren over de lotgevallen van de Süleymancılar. ‘We hebben de oude versie van deze film al gezien’, merkt Gülen-sympathisant Ahmet Kurucan op TR724 op. ‘We hebben zelfs de figuranten, het scenario, het decor en zelfs de camerastandpunten uit ons hoofd geleerd. Er duikt een religieuze organisatie op die de machthebbers niet bevalt. Eerst wordt er een bepaald discours over haar gecreëerd. Vervolgens wordt ze van een naam voorzien. Daarna wordt ze gecriminaliseerd. Vervolgens richt men zich op de financiële middelen. Bedrijven, verenigingen, stichtingen. En op een ochtend wordt er op de deuren geklopt’, aldus Kurucan.

De pro-Koerdische DEM-parlementariër Ömer Faruk Gergerlioglu, die het vaak opneemt voor gülenisten, lijkt ook al te weten waar de aanval op de Süleymancılar gaat eindigen. ‘Blijkbaar heeft iedereen een zondebok gevonden. Ze zeggen al jarenlang “FETÖ”. Nu zullen ze zeker nieuwe terroristische organisaties verzinnen… Van de leerlingen van Süleyman Hilmi Tunahan maken ze “SÜTÖ”, en van Alparslan Kuytul waarschijnlijk “KÜTÖ” … Moeten we lachen of huilen om deze situatie? Het is een schandalige vertoning.’

En Son Haber introduceert bij de melding van de arrestatie van de broer van Alihan Kuris, Hilmi Tuna Kuris, in ieder geval een andere term: Alihan Kuris Suç Örgütü, criminele organisatie Alihan Kuris. Wordt dat straks AKSÖ?