Maakt de bitcoin hebzuchtig?

Foto: Reuters
In een Limburgse kerk wordt de ‘bidcoin’ weggegeven, een munt die eraan moet herinneren dat het beter is om te geven dan te krijgen.

Pastoor Jack Honings van kerkgemeenschap Wolder in Maastricht heeft bidcoin, de tegenhanger van bitcoin, ontworpen. Een muntje dat niet alleen als hebbedingetje in iemands beurs kan verdwijnen, maar ook nog eens een boodschap kan uitdragen. Aan anderen geven zorgt voor meer geluk dan alles voor jezelf houden, is het idee. De Kanttekening sprak pastoor Jack Honings, rabbijn Zwi Spiero en imam Yassin Elforkani over dit initiatief.

Eerste exemplaar
Het begon allemaal toen Honings zomaar een muntje drukte met zijn CNC-machine. In huis verplaatste zijn stempel steeds, totdat Honings reacties kreeg van bezoekers en doorkreeg dat hij hier iets mee kon. Hij drukte zo’n duizend exemplaren met het opschrift ‘onze vader – wees gegroet – katholieke bidcoin 2018 Wolder’. Het eerste exemplaar werd overhandigd aan een pastoor. Daarna konden kerkgangers gratis een muntje komen halen en kregen er natuurlijk wel informatie over de katholieke kerkgemeenschap bij. Twee derde van de munten raakte pastoor Honings moeiteloos in de eerste week kwijt.

Honings ziet een duidelijke link tussen bidden en geven. ‘Als ik kijk naar wie zich in onze gemeenschap steeds weer vrijwillig voor anderen wil inzetten, dan constateer ik dat het allemaal mensen zijn die op hun manier bidden. Dat kan bij ons zijn of alleen en gelovig of spiritueel in de vorm van meditatie. Wanneer iemand bidt, dan is diegene er over het algemeen bewust van wat in zijn of haar omgeving gebeurt, wat anderen nodig hebben en van het feit dat wij het in de samenleving met elkaar moeten doen. Zo iemand is eerder geneigd om iets voor anderen te doen.’

Andere wereld
De munt is er ook om mensen naar de gemeenschap Wolder te halen en trekt de aandacht van andere, onder meer christelijke gemeenschappen. ‘Ik had laatst een dominee op bezoek, hij complimenteerde ons met dit idee. ‘Zoiets moeten wij ook doen’, zei hij. Kijk, ik ben niet tegen cryptogeld in het algemeen, hoewel ik wel vind dat het motief regelmatig hebzucht is. Het is nog te vroeg om te zeggen wat cryptogeld in de samenleving gaat betekenen. Het kan zomaar ineens verdwijnen of juist permanent een stabiele positie innemen. Belangrijker is de boodschap van geven die ik met de bidcoin probeer uit te dragen. Het is mooi als mensen hierdoor open gaan staan voor de ideeën van Jezus. Bidden, geven en voor elkaar zorgen, liggen natuurlijk helemaal in lijn met Jezus’, lacht Honings. ‘Of de bidcoin in letterlijke zin de tegenhanger wordt van bitcoin zullen we zien.’

Is het eigenlijk wel zo slecht gesteld met het geven in onze samenleving? Op Facebook worden immers in allemaal groepen gratis spullen aangeboden. Hulp wordt eveneens kosteloos online aangeboden. Er zijn plekken waar daklozen heen kunnen voor steun. De verschuiving naar experience, dus ervaring, is in de afgelopen jaren steeds zichtbaarder geworden, met onder andere de sharing economy als resultaat.

Toch reageert rabbijn Spiero stellig. ‘Het is absoluut slecht gesteld met ons geefgedrag. Ik ben het wat dat betreft helemaal met pastoor Honings eens. Op het moment dat je genoeg hebt, verspreid dat dan en deel al dat moois. Daar wordt iedereen gelukkiger van. Bovendien krijg je ineens een andere wereld, waarbij onderlinge verschillen en pijnpunten opgelost kunnen worden. Ik snap het ook niet: een mens heeft maar een x aantal jaar te leven. Geld is alleen functioneel tijdens het leven. Na de dood heeft niemand er iets aan. Ik zou zeggen: laten we onze ogen openen en om ons heen kijken, zodat we veel meer met elkaar gaan delen. Dat kan zowel met geld als cryptocurrency.’

Behouden door te geven
Wat je weggeeft ben je kwijt of zit dat anders? Wat is geld eigenlijk? Spiero: ‘We denken wel eens dat als iemand iets heeft, een ander dat dan niet kan hebben. Vanuit spiritueel oogpunt gelden echter heel andere regels. Wat weggegeven wordt, is wat behouden kan worden. Geld of cryptocurrency is niets anders dan een vorm van energie waar mensen onderling wat mee kunnen. Ik weet niet of cryptocurrency veilig is. Ik ben geen financieel expert. Wel is het koosjer, net als geld is het afhankelijk van de integere keuzes die mensen maken, waar vrijgevigheid natuurlijk ook onderdeel van is. Kortom, met hebberigheid help je jezelf en de mensheid niet. En over bidden, laat ik toevoegen dat wij dat voor iedereens welbevinden moeten doen, dus over gemeenschappen heen.’

Imam Elforkani merkt op dat er zeker veel gegeven wordt. Gedreven vertelt hij over hoe er in Nederland in de afgelopen tientallen jaren honderden moskeeën gebouwd zijn door de giften van de religieuze achterban. ‘Tienduizend euro was zomaar een gift die binnenkwam en dan van één persoon hè. We willen dus best geven, alleen hangt het er vanaf door wie en voor wat. Als ik naar Amerika kijk, dan zie ik dat geven daar de normaalste zaak van de wereld is en bij verdienen hoort. Sterker nog, niet geven wordt daar als achtergesteld beschouwd.’

Droge gebeden
Elforkani die naast imam ook ondernemer is, is erg huiverig voor gelovigen die denken dat verdienen verkeerd is of dat cryptogeld niet halal is. Dat klopt niet volgens hem. ‘Het hoort bij zorg dragen voor jezelf en anderen. Verdienen betekent verantwoordelijkheid nemen. Ook denk ik dat cryptocurrency zal blijven en heel misschien op de langere termijn wel geld zal vervangen. Wie zal het zeggen. Bidden gaat over de relatie tussen mens en God. Overal in de geschriften komt de link tussen bidden en geven voor. Als je bidt, maar ondertussen niet wilt geven, over wat voor relatie spreken we dan? Dan zijn dat ook nog eens droge en nietszeggende gebeden waar de persoon in kwestie en de samenleving niet verder mee komen. Mijn boodschap is: gebruik alles wat God je gegeven heeft voor het goede. Dan komen we samen al een heel eind.’

DELEN
Dina-Perla Portnaar
Groeide op in een streng joods-orthodoxe omgeving en schreef daarover het boek 'Exodus uit de vuurtoren: schaduw achter en gezicht naar de zon'. Haar nieuwe boek 'Levende sierlijkheid', een gids om aan jezelf te werken met basisprincipes voor persoonlijke groei, empowerment en spiritualiteit, is net uit. Voor de Kanttekening schrijft ze artikelen en columns over lifestyle en zingeving.