Voor mij is de wereld de afgelopen maanden kleiner geworden, beperkt tot de muren van de babykamer en het ritme van voeden en wiegen. Terwijl de tijd hierbinnen soms lijkt stil te staan, voel ik in mijn armen een geschiedenis die duizenden jaren teruggaat. Vandaag vieren we haar eerste Yennayer, het Amazigh-nieuwjaar. Het jaar 2976. In elke ademhaling van mijn dochtertje hoor ik een erfenis die weigert te zwijgen. Die erfenis draagt zij in haar naam: Thusna. ⵝⵓⵙⵏⴰ

Haar naam betekent kennis. Voor mij is dat meer dan alleen een mooie klank. Het is de rode draad in mijn eigen leven. Ik heb me vaak afgevraagd wie ik zou zijn geweest zonder die kennis. Zonder de ontdekking van mijn eigen geschiedenis en mijn Amazigh-identiteit was ik misschien verdwaald geraakt in een wereld die mij steeds probeert te labelen. Daarom is kennis voor mij het kompas dat me naar huis leidt. Die gedachte wilde ik Thusna meegeven, als haar basis en als haar eerste geschenk.

Toen ik haar naam voor het eerst deelde met mijn dierbaren, voelde ik een diepe trots. De reacties waren een mix van verrassing en nieuwsgierigheid. Voor veel mensen in Nederland is de naam nog onbekend, een nieuwe klank die niet meteen te plaatsen is. Mensen stonden even stil bij haar naam en vroegen naar de betekenis. Dat deed veel met me. Ik voelde dat ik met haar naam alleen al iets in beweging zette. Het was niet zomaar een geboorteaankondiging, maar een opeising van onze plek, een kennismaking.

Voor mij zit het vooral in die ‘th’. Die zachte, blazende klank is zo kenmerkend voor het Thamazight, maar wordt in bureaucratische systemen jammer genoeg vaak platgeslagen tot een harde ‘t’. Zelfs de naam van onze taal wordt vaak geschreven als ‘Tamazight’, met die harde t. Het lijkt misschien een klein detail, maar die ‘th’ is een politiek statement. Achter die twee letters schuilt een geschiedenis van diepe wonden.

In Noord-Afrika werden Amazigh-namen decennialang verboden of aangepast onder regimes die onze taal en cultuur probeerden uit te wissen via arabiseringspolitiek. Onze klanken passen nog steeds niet in het hokje van de machthebbers. Zelfs nu worden onze namen door overheidssystemen vaak niet erkend of vastgelegd via het Frans of Arabisch, waardoor de eigenheid van het Thamazight verloren gaat. Door vast te houden aan die klank verdedig ik een identiteit die wij Imazighen generatie na generatie moeten bevechten en beschermen.

Er is niets politieker dan het opeisen van je cultuur, je taal en je eigen naam

Diezelfde strijd voel ik hier in Nederland, maar dan verpakt in een vriendelijke glimlach. Voor velen is het verleidelijk om de weg van de minste weerstand te kiezen en de naam van een kind makkelijker te maken voor de buitenwereld, zodat niemand erover struikelt. Maar ik voelde al snel dat ik me bij Thusna moest verzetten tegen die verleiding. Ik weigerde opnieuw water bij de wijn te doen en haar naam plat te slaan voor het gemak van anderen. Met haar naam eiste ik niet alleen haar plek op, maar ook de onze. Ik besloot dat het niet langer mijn taak was om de wereld comfortabel te houden. Ik kies voor de rijkdom van haar afkomst boven het gemak van de ander.

In die context is het vieren van Yennayer voor mij veel meer dan een kleurrijk ritueel. Het herinnert me aan de kracht van een volk dat weigerde uitgewist te worden. Er is niets politieker dan het opeisen van je cultuur, je taal en je eigen naam. Voor Thusna hoop ik dat zij deze kennis draagt als een schild. Niet alleen de feitelijke geschiedenis, maar ook het besef dat haar identiteit geen compromis is. Dat kennis verzet is, en dat zij dat verzet in zich draagt. Haar naam is een grens die zij trekt, een ruimte die zij opeist in een wereld die vaak vraagt om jezelf kleiner te maken.

Terwijl ik haar nu in slaap wieg, weet ik dat Thusna zich straks niet hoeft aan te passen. De wereld zal moeten leren hoe ze haar naam uitspreekt. Dus als je haar straks ontmoet, luister dan goed. Niet naar een harde ‘t’, maar naar de ‘th’ van een geschiedenis die niet langer zwijgt. Thusna is onze weg terug naar onszelf. Daarom wens ik iedereen een gezegend Yennayer. Dat het een jaar mag worden waarin we de ‘th’ weer overal durven te laten lezen en horen.

Assegas Amaynu! ⴰⵙⴻⴳⴳⴰⵙ ⴷ ⴰⵎⴰⵢⵏⵓ