Voor het tweede jaar op rij is Israël het land dat wereldwijd de meeste journalisten doodde. In 2025 doodde Israël 86 journalisten, het merendeel in Gaza, dat meldt The Committee to Protect Journalists (CPJ). In totaal werden er 129 journalisten gedood in 2025. Het was het dodelijkste jaar voor journalisten sinds het CPJ in 1992 begon met het bijhouden van deze cijfers.

‘Als deze woorden tot jullie komen, weet dan dat Israël erin is geslaagd om mij te doden en mijn stem tot zwijgen te brengen.’ Deze woorden verschenen op 11 augustus 2025 op de socialmediapagina’s van journalist Anas al-Sharif. Bijna twee jaar lang deed hij non-stop verslag van de genocide in Gaza. In zijn blauwe kogelvrije vest met ‘PRESS’ erop en met de blauwe microfoon met het gouden Al Jazeera-logo werd hij onmisbaar in de verslaggeving van de Israëlische aanvallen. Dagelijks keken miljoenen mensen naar zijn verhalen.

Op 10 augustus kwam daar een einde aan. Al-Sharif werd bij een Israëlische aanval naast het Al-Shifa-ziekenhuis in Gaza-Stad gedood. Ook vijf van zijn collega’s overleefden de aanval niet. Al-Sharif wist dat hij door zijn werk als journalist een doelwit was van Israël, daarom schreef hij al een afscheidsbericht. ‘Ik heb pijn gehad, ik heb geleden en ik ben veel kwijtgeraakt, maar ik heb nooit getwijfeld of ik de waarheid moest vertellen, zonder vervorming of vervalsing.’

Gerichte Israëlische aanvallen

Al-Sharif was een van de 86 journalisten die vorig jaar door Israël werden gedood. Van 38 journalisten is het volgens het CPJ zeker dat het een gerichte Israëlische aanval was en dat zij dus met opzet zijn vermoord. Volgens het CPJ kan het daadwerkelijke aantal veel hoger liggen. Door de verwoesting en de blokkade van Gaza is bewijs vaak onbereikbaar of vernietigd en is het volgens het CPJ daarom goed mogelijk dat we nooit zullen weten hoeveel journalisten doelgericht door Israël zijn vermoord.

‘Ik heb pijn gehad, ik heb geleden’

Kort na het overlijden van Al-Sharif meldde Israël dat het erin was geslaagd hem te doden, wat duidt op een gerichte aanval. Ook beschuldigde Israël hem ervan leiding te hebben gegeven aan een terreurcel van Hamas, maar leverde daarvoor nauwelijks controleerbaar bewijs. Het CPJ spreekt van een lastercampagne en stelt dat Israël journalisten vaak zonder geloofwaardig bewijs bestempelt als militanten.

Uit later onderzoek van +972 Magazine en Local Call blijkt bovendien dat er binnen het Israëlische leger een speciale eenheid actief is die onder meer de taak heeft om journalisten in Gaza te identificeren en hen neer te zetten als vermeende undercoveragenten van Hamas. Volgens het onderzoek zou dit onderdeel zijn van een strategie om de groeiende internationale verontwaardiging over de Israëlische aanvallen te beperken.

Wapenstilstand

Sinds oktober geldt er een wapenstilstand tussen Israël en Hamas. Ondanks het staakt-het-vuren voert Israël nog regelmatig aanvallen uit in Gaza. Bij een aanval afgelopen januari werden 11 Palestijnen gedood, onder wie twee kinderen en drie journalisten. ‘Veel beter is het dus niet sinds de wapenstilstand’, zegt Ruth Kronenburg, directeur van Free Press Unlimited (FPU). ‘Er zijn nog steeds bombardementen en naast burgers worden ook journalisten nog steeds gedood.’

Ook volgens camerajournalist Hamed Sbeata is de situatie voor journalisten in Gaza er sinds de wapenstilstand niet op vooruitgegaan. ‘Je hoort nog steeds dagelijks het geluid van bombardementen, van vliegtuigen en drones in de lucht. Na de aanval op mijn collega’s vorige maand is het duidelijk dat we nog steeds een doelwit zijn, ondanks de wapenstilstand’, zegt de journalist tegen de Kanttekening.

‘Je hoort nog steeds dagelijks het geluid van bombardementen’

Ondanks de gevaren heeft Sbeata de afgelopen jaren fulltime als journalist gewerkt. Hij heeft nooit overwogen te stoppen. ‘Mijn ouders willen dat ik stop vanwege het gevaar, maar het is mijn werk en mijn enige bron van inkomen. De angst draag ik ieder moment van de dag met me mee. Ik hoop dat de situatie verbetert, zodat ik ook weer mooie momenten kan documenteren.’

Free Press Unlimited ondersteunt Palestijnse journalisten onder andere met spullen zoals laptops, telefoons, harde schijven en veiligheidsuitrusting. De spullen over de grens met Gaza krijgen, is ook niet makkelijker geworden sinds de wapenstilstand, zegt Kronenburg. ‘De grens wordt nog altijd streng bewaakt. We krijgen de spullen dankzij onze partners wel naar binnen, maar het is zeker niet makkelijker dan eerst.’

Grote gevolgen

Sinds het begin van de oorlog in oktober 2023 heeft Israël bijna 300 journalisten gedood. Daar zijn grote gevolgen aan verbonden. ‘Ten eerste voor henzelf’, zegt Kronenburg. ‘Ze zijn in gevaar, kunnen zich minder vrij bewegen en sommige journalisten moeten noodgedwongen stoppen met werken.’

Daarnaast is er het risico dat gebeurtenissen die in het gebied plaatsvinden niet langer worden vastgelegd en onbekend blijven voor de buitenwereld, zeker in een gebied als Gaza waar geen internationale journalisten worden toegelaten. Maar ook lokaal is het belangrijk: ‘Journalisten kunnen informatie verstrekken over waar eten en water is, waar medicijnen te vinden zijn en welk ziekenhuis nog operationeel is. Dat kan levensreddende informatie zijn’, zegt Kronenburg.

‘Sommige journalisten moeten noodgedwongen stoppen met werken’

Ook voor juridische processen is het werk van lokale journalisten van belang. Ze brengen niet alleen persoonlijke en vaak levensreddende verhalen, zegt Kronenburg, ze documenteren ook mensenrechtenschendingen en mogelijke oorlogsmisdaden. ‘Getuigenissen, foto’s en video’s kunnen in latere rechtszaken doorslaggevend bewijs vormen. Dat bleek eerder na de Tweede Wereldoorlog, toen misdaden die tijdens de oorlog waren vastgelegd uiteindelijk hebben bijgedragen aan vervolging en berechting.’

‘Opgeven is geen optie’

Samen met organisaties als het CPJ roept FPU op tot onafhankelijk onderzoek naar aanvallen op de pers en mogelijke misdrijven. Of daders uiteindelijk ook ter verantwoording worden geroepen, blijft onzeker. Toch is opgeven geen optie. ‘Wij proberen zo veel mogelijk te documenteren,’ zegt Kronenburg. ‘De geschiedenis laat zien dat gerechtigheid soms decennia kan duren, maar niet onmogelijk is. Ook veertig jaar later kunnen zaken alsnog voor de rechter komen.’ Kronenburg noemt de zaak van de vier vermoorde IKON-journalisten als voorbeeld. Die journalisten werden in 1982 vermoord door militairen van het regeringsleger in El Salvador. Afgelopen juni, ruim 40 jaar later, werden de oud-militairen veroordeeld.

‘Journalisten kunnen informatie verstrekken over waar eten en water is’

Kronenburg hoopt dat de nieuwe Nederlandse regering druk op Israël zal uitoefenen om journalisten beter te beschermen. ‘Persvrijheid staat wereldwijd onder druk, en als overheden schendingen onbestraft laten, groeit het risico dat ook andere regimes denken ermee weg te kunnen komen. Als dit niet wordt aangepakt, wordt het alleen maar erger.’

Journalist Sbeata kijkt voorzichtig naar de toekomst. ‘We zijn eerlijk geweest over wat hier gebeurde, en daardoor moet ik nu nog steeds vrezen voor mijn leven. Maar ik hoop dat uiteindelijk het gevoel van angst voor altijd zal verdwijnen en ik een goed leven kan hebben.’