Na vijftien jaar wachten heeft Amsterdam een door de Marokkaanse staat bestuurd cultuurcentrum. De opening zaterdag 27 juni verliep opvallend geruisloos.
De naam Dar Al Maghrib betekent ‘Huis van Marokko’. De financiering en programmering liggen volledig bij de Marokkaanse autoriteiten.
Dar Al Maghrib maakt volgens de Marokkaanse overheid deel uit van een breder plan om Marokkaanse cultuurcentra in het buitenland te vestigen. Dat gebeurt op aanwijzing van koning Mohammed VI en moet niet alleen het Marokkaanse erfgoed uitdragen, maar ook de ‘nationale identiteit’ bewaren en de culturele invloed van Marokko in het buitenland vergroten.
Toen Marokko in 2011 het pand kocht en voor het eerst zijn plannen presenteerde, was het nog het doel de banden tussen Marokkanen en Nederlanders te versterken en het emancipatieproces te ondersteunen. Thuiszittende vrouwen zouden geïnformeerd worden over hun kansen en jongeren konden er kennismaken met ‘de echte Marokkaanse cultuur’.
Het kapitale pand aan de Plantage Middenlaan van ruim 2000 vierkante meter werd gebouwd in 1892 en werd gebruikt door de Vereniging tot Werkverschaffing van Hulpbehoevende Blinden. Tijdens de Tweede Wereldoorlog kwam er een Duitsgezinde directie en werden 27 Joodse blinden afgevoerd naar vernietigingskampen. In de jaren ’60 werd het pand gekocht door de Universiteit van Amsterdam voor de insectenafdeling van het Zoölogisch Museum.
Nadat Marokko het pand in 2011 had gekocht, gebeurde er lange tijd niets. In 2013 bezetten ongeveer vijftig krakers het pand. Zij wilden er een buurtcentrum van maken en een opvangplek voor Marokkaanse vrouwen, maar het pand werd gauw weer ontruimd.
Een eerste officiële opening stond gepland voor 2015, maar die werd eerst uitgesteld en daarna voor onbepaalde tijd afgeblazen. Een Marokkaans Nederlandse ondernemer die al werkzaamheden voor de opening had verricht, moest tot 2024 procederen om door Marokko betaald te krijgen.
De komst van Dar Al Maghrib dook jaren later weer op in het Actieplan Nederland-Marokko. Dat plan werd in juli 2021 ondertekend en werd na druk vanuit de Tweede Kamer en overleg met Marokko in november 2022 openbaar gemaakt. Volgens de antwoorden op Kamervragen bevestigde het actieplan de toestemming die Nederland al in 2010 voor het centrum had gegeven.
De gemeente Amsterdam was hierover niet geïnformeerd en burgemeester Halsema sprak hierover in 2022 haar verbazing uit. Een woordvoerder van de gemeente Amsterdam liet aan het Parool weten dat het voor Amsterdam van groot belang is ‘dat activiteiten binnen de grenzen van de wet plaatsvinden en op geen enkele wijze de vrijheid van Amsterdammers aantasten.’
Een deel van de Marokkaanse Nederlanders is niet blij met Dar Al Maghrib dat wordt gezien als een propagandamachine, een instrument van ‘de Lange Arm van Rabat’, om grip te houden op de Marokkaanse diaspora en critici van het regime te intimideren.
Tegen deze achtergrond was het opmerkelijk dat de opening vorige week in relatieve stilte heeft plaats gevonden en dat bij de opening onder andere de Amsterdamse wethouder Sofyan Mbarki (PRO) aanwezig was.
