De burgemeester van New York, Zohran Mamdani, onderzoekt of de Israëlische premier Benjamin Netanyahu kan worden gearresteerd wanneer hij in september de stad bezoekt voor de opening van het nieuwe politieke seizoen van de Verenigde Naties.
Tegen Netanyahu loopt een arrestatiebevel van het Internationaal Strafhof wegens oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Tijdens de voortdurende genocide in Gaza zijn meer dan 72.000 Palestijnen gedood; volgens schattingen ligt het werkelijke dodental boven de 110.000.
Mamdani maakte zijn wens voor het oppakken van Netanyahu bekend in een interview met The New York Times. Hij heeft een juridisch team samengesteld dat bekijkt of de arrestatie mogelijk is. Volgens het Internationaal Strafhof (ICC) zijn landen die zich daarbij hebben aangesloten, verplicht om te handelen naar arrestatiebevelen van het Hof. Wat de arrestatiezaak compliceert, is dat de Verenigde Staten nooit zijn toegetreden tot het Statuut van Rome.
Toch zegt Mamdani dat Netanyahu ‘thuishoort’ in Den Haag, achter slot en grendel, net als de Servische nationalist Slobodan Milosevic destijds en andere oorlogsmisdadigers. De burgemeester van New York geeft wel aan dat hij het juridische plaatje inzake het arresteren van buitenlandse politici nog niet helder heeft. ‘We zullen doen wat de wet in New York ons toestaat’, aldus de burgemeester.
Netanyahu heeft inmiddels gereageerd. Hij noemt het arrestatiebevel van het ICC een ‘verzinsel’ en stelt dat het Strafhof geen bevoegdheid heeft over Amerikaanse en Israëlische burgers.
Het ICC behandelt normaal gesproken zaken uit landen die zijn aangesloten bij het Statuut van Rome. In sommige gevallen kan het Hof echter ook onderzoek doen naar personen uit landen die geen lid zijn, bijvoorbeeld wanneer de VN-Veiligheidsraad een situatie naar het Hof verwijst. Die kans is klein, omdat de Verenigde Staten een veto hebben in de Veiligheidsraad. De Veiligheidsraad verwees eerder wel de situatie in Darfur, in Soedan, naar het Internationaal Strafhof.
In zulke gevallen kan het Hof onderzoek doen en arrestatiebevelen uitvaardigen, ook als het betreffende land geen partij is bij het Statuut van Rome. Critici zien een fundamentele weeffout in het internationale rechtssysteem. Volgens hen kunnen oorlogsmisdadigers uit de machtigste landen en hun bondgenoten straffeloos hun gang gaan, terwijl vooral misdadigers uit het mondiale Zuiden worden opgepakt en berecht.
