JA21-leider Joost Eerdmans koppelt de steun van zijn partij aan het Belastingplan aan strengere asielmaatregelen. Daarmee zet hij het minderheidskabinet-Jetten onder druk.
Eerdmans heeft samen met de SGP eisen gesteld aan het kabinet. Die gaan onder meer over het schrappen van de dwang bij de spreidingswet, het opnieuw beoordelen van de verblijfsstatus van ongeveer 70.000 Syriërs en het verder beperken van de asielinstroom. Ook wil hij dat asielprocedures buiten Nederland mogelijk worden gemaakt.
‘Als je de migratie indamt, dan levert dat geld op. Dus dat is gewoon voor ons een kernwaarde voor zo’n onderhandeling’, zei de JA21-leider in het tv-programma Goedemorgen Nederland.
Op 12 november zal er gestemd worden over het belastingplan. De minderheidscoalitie van D66, VVD en CDA beschikt over 66 zetels in de Tweede Kamer en is dus afhankelijk van oppositiepartijen om wetgeving door het parlement te krijgen. De steun van JA21 kan het verschil maken, maar er zijn ook andere partijen waarmee het kabinet afspraken kan maken om zo aan een parlementaire meerderheid te komen.
Asielminister Bart van den Brink (CDA) heeft aangegeven dat hij verwacht met gemeenten uit de voeten te kunnen, zonder de dwangoptie van de spreidingswet te gebruiken. Daarmee lijkt het kabinet ruimte te zoeken om aan een deel van de wensen van JA21 en de SGP tegemoet te komen. Of dat voldoende is moet echter nog blijken. De juridische en praktische uitvoerbaarheid van andere eisen kan bovendien een obstakel vormen. Ook het vorige kabinet probeerde strenge asielmaatregelen te introduceren, maar lang niet alle maatregelen zijn rechtmatig.
Akkoord op rechts onder druk
Volgens Eerdmans staat de deur voor een deal op rechts open, ‘ook namens de SGP’. Hij benoemt bovendien dat de BBB zijn plan zal steunen in de Eerste Kamer. Toch is een akkoord op rechts afhankelijk van meerdere factoren. De SGP heeft eigen eisen, wat betreft de late abortus bijvoorbeeld.
Gooit Eerdmans de deur niet juist dicht met zijn harde eis? Hij denkt van niet. De kans is groot dat hij inzet op een aantal concrete toezeggingen in plaats van een totaalpakket. Als hij het kabinet tot concessies dwingt heeft hij al een deel van zijn doelen bereikt. Hij heeft eerder kritiek geuit op het kabinet, omdat het bij de begroting juist toenadering zocht tot progressief Nederland (PRO). JA21 vindt dat de coalitie duidelijker voor een rechtse koers moet kiezen.
In de opiniepeilingen staat JA21 er goed voor. Zo staat de partij in de peiling van Peil.nl van 2 oktober op 20 zetels, tegenover 15 bij opiniepeiler Verian van eind september. Bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2025 behaalde JA21 negen zetels.
