In Turkije is er momenteel een meme-rage op de sociale media. De oorsprong ervan ligt in de soefinetwerken van het land. Wanneer iemand de heilige steden Mekka en Medina bezoekt, wordt hij bij thuiskomst bezocht door vrienden en familie. Soefi’s hebben de gewoonte om de Mekkaganger al in de portiek van de flat toe te zingen. Met mooie stem zingt Celal Karature in Samsun: Kabede hacilar Hu der Allah. Bij de Kaaba zingen de Mekkagangers Hoee Allah. In soefikringen is Hoee een andere benaming van God. In de Koran is deze benaming eveneens terug te vinden..

De makers van de memes plakken dit stukje religieuze zang achter een discussie die ze met hun vrouw voeren over toestemming om met vrienden op pad te gaan. ‘Kijk eens wat een vrome vrienden ik heb’, probeert de man zijn vrouw duidelijk te maken.

Elkaar toezingen kennen we ook van kinderverjaardagen. Ik heb begrepen dat kinderen die in de zomer jarig zijn, na de vakantie alsnog door de klas toegezongen worden. Anders zou dat een levenslang gemis zijn. Bij Marokkaanse bruiloften zag ik dat het koor de mensen die binnenkomen een voor een toezingt. Een waar koninklijk ontvangst.

‘Kijk eens wat een vrome vrienden ik heb’

Religieuze zang is niet alleen zang, maar ook gebed. Europa heeft na de Tweede Wereldoorlog de religie de rug toegekeerd. Ook religieuze zang is daardoor verstoft geraakt. In Amerika zie je dat er in kerken nog volop gezongen wordt. Vooral de zwarte kerken maken er met nieuwe vormen een hele kunst van.

In de islamitische wereld zijn soefi’s ware wereldkampioenen in religieus zingen. Zikrullah, het in het hart en op de tong noemen van de namen van God, is zowel zang als gebed. Zikrullah kan ook plaatsvinden zonder het openlijk uit te spreken. Dan is het geen zang, maar zeker wel gebed.

Zikrullah is een fundament van het geloof. De grootste zikrullah is het vijf keer per dag bidden. In vers 28 van soera Rad staat: ‘(Zij zijn) degenen die gelovig zijn en wiens harten tot rust komen door het gedenken van God. Weet: door het gedenken van God komen de harten tot rust.’

In het Arabisch is dit vers een literaire ster.

ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ وَتَطْمَئِنُّ قُلُوبُهُم بِذِكْرِ ٱللَّهِ ۗ أَلَا بِذِكْرِ ٱللَّهِ تَطْمَئِنُّ ٱلْقُلُوبُ ٢٨