Gisteren gemeenteraadsverkiezingen, morgen Suikerfeest. Geen enkel verband met elkaar, of toch wel…?

Heeft politiek invloed op feesten en geloof? Terwijl de ene partij de moskeeën wil verbieden, steunt de andere partij vrijheid van geloof. Maar is geloof vrijheid, troost, machtsmisbruik of een illusie?

Natuurlijk valt geloven onder vrijheid. Je mag geloven wat je wilt en ook niet geloven. Zelfs niet geloven is geloven. Geloven in niets is immers nog altijd geloven. Maar wat als je van kinds af aan geïndoctrineerd wordt met het geloof van je ouders? Heet dat dan nog steeds geloven in vrijheid?

Volgens mijn vader was geloof: voor de gewonde volkeren een troost, voor de wijzen een twijfel, voor de machthebbenden een machtsmiddel en voor de doden de waarheid…

Voor mij waren geloof en bidden een vorm van niet loslaten. Ik verloor mijn ouders op mijn 15e en werd opgevoed door katholieke nonnen in Steenwijkerwold. Elke dag zat ik in de kerk met de Bijbel en ik bad op z’n moslims om contact te houden met mijn ouders… die moslim waren.

En het was zo mooi. Als ik aan het bidden was, dan zeiden mijn nonnen tegen iedereen op de gang: ‘Sssst, Nil is aan het bidden.’ Hoe mooi is dat…? Het respect van het ene geloof voor het andere.

Ik bad in het Arabisch; de Koran is immers in het Arabisch geschreven. Turken spreken Turks, maar bidden in het Arabisch, dus je begrijpt niet wat je bidt… althans, ik niet destijds. Ik ging ervan uit dat ik het goede zei, maar begreep niet wat ik zei. Paradox an sich!

Toen het later werd en ik de Turkse vertaling van de Koran las, was ik zó blij dat ik in het Arabisch bad; want één zin in het Arabisch zijn vele zinnen in het Turks. Vind je het dan gek dat de Koraninterpretatie onderhevig is? Iedereen begrijpt het dus naar zijn eigen taalkunde, vertaalkunde, denkvermogen en interpretatievermogen.

Als humanisten vieren we thuis alle feestdagen van alle geloven

Meer dan 2 miljard moslims op aarde… dus ‘de moslim’, wat we zo vaak lezen in de krant of horen van politici, ‘de moslim’ bestaat helemaal niet!

Inmiddels ben ik veranderd. Mijn verbinding met mijn ouders en mijn meditatie nu is koken. Bij het koken gaat het allemaal om het nu, net als bij meditatie. Mijn stamkroeg is dan ook de supermarkt. Ze bakken er tegenwoordig vers brood.

De geur van warme broodjes geeft je een warm gevoel van veiligheid, gezelligheid en geborgenheid… het gevoel van thuis! Deze geur neemt mij mee naar mijn jeugd. Mijn ouders namen eten heel serieus, vooral tijdens de ramadan. Het ritueel van het nachteten was zeer belangrijk. Mijn moeder bakte vers brood en maakte eigen kaas en yoghurt.

We woonden in een flat met 10 appartementen, een soort verticaal dorp waarin je alles deelde. ’s Nachts om 3 uur hoorde je buiten de ramadanrammelaar, trommelaar; hij wekte alle huizen dat het tijd was om te eten. En we kwamen allemaal bij elkaar, half gapend in pyjama’s, in de nacht voordat de zon opkomt.

Vasten openen met zonsondergang, iftar, kent inmiddels iedereen, maar vasten sluiten met zonsopgang, sahur, kent u niet — en dat is maar goed ook. Kunt u zich dat hier voorstellen? Dat je 30 dagen lang in de nacht uit je bed wordt getrommeld, terwijl je wilt slapen omdat je gewoon niet vast of wilt vasten. Gelukkig hebben we de Geluidshinderwet.

Tradities en rituelen: naast dat ze je kunnen beknellen, belemmeren en irriteren, kunnen ze ook een speciaal gevoel geven van samen delen in geborgenheid.

Toen mijn zoontje klein was, zei hij: ‘Mama, ik hou zo van ramadan, ik ben blij dat ik een moslim ben.’ En met kerst zei hij dan: ‘Mama, ik hou zo van kerst, ik ben blij dat ik een christen ben.’ Met Divali was hij blij een hindoe te zijn. Met Yom Kippur blij om joods te zijn.

Als humanisten vieren we thuis alle feestdagen van alle geloven. En mijn zoontje wisselde met elk feest van geloof.

De Perzische poëet Jelaleddin Rumi, Mevlana, schreef in 1260: ‘Elke dag toon ik een ander gezicht. Soms dat van een christen, soms dat van een jood, soms dat van een moslim, alleen maar om in ieders hart te passen.’

Helaas wordt geloof te vaak misbruikt in vele vormen. Ongeacht de interpretatie, in de kern bieden ze allen hetzelfde: met z’n allen aan tafel in genegenheid.

Laten we de mooie tradities voortzetten, niet alleen met feestdagen van geloven, maar elke dag.