Tijdens een diner midden februari zat ik naast een Iraanse wetenschapper die al jaren in Nederland woont. We spraken over de opstand in Iran, waarbij naar schatting al 30.000 burgers zijn gedood. Mijn tafelgenoot vertelde vervolgens over een Iraanse filosoof, Ramin Jahanbegloo, verbonden aan het Mahatma Gandhi Centrum voor Geweldloosheid en Vredesstudies in India, die zich recentelijk in een Indiase krant positief had uitgelaten over een eventuele Amerikaanse interventie in Iran. Volgens Jahanbegloo zouden Iraniërs zich in de steek gelaten voelen als Trump niet zou ingrijpen.

Dat een Iraanse filosoof die zijn naam verbonden heeft aan geweldloos protest zich positief uitlaat over zo’n interventie, was volgens mijn Iraanse disgenoot meer dan alleen een teken van de wanhoop die zich van het Iraanse volk meester heeft gemaakt. Mijn verbazing vond hij getuigen van onwetendheid en van westerse vooringenomenheid.

Zo was ik opeens veranderd in de progressieve westerling, die meent dat de gemiddelde Iraniër het Amerikaanse imperium evenzeer verafschuwt als zijn eigen ayatollahs. De progressieve westerling die de mening aanhangt dat buitenlandse interventie na de Tweede Wereldoorlog nooit een succesvolle regime change tot gevolg heeft gehad, en die graag wijst op de halfvergeten en niet bijzonder geslaagde oorlogen aan het begin van deze eeuw in Afghanistan en Irak: militaire overwinningen die via burgeroorlogen eindigden in politieke nederlagen.

Dat Obama geen zin had zijn vingers te branden aan de oorlog in Syrië, had alles met Irak en Afghanistan te maken. Men vecht niet altijd alleen de vorige oorlog uit; politici hebben de neiging vergissingen die hun voorgangers maakten te herstellen, hoewel het goed mogelijk is dat er zo alleen nieuwe vergissingen worden begaan.

Mijn sympathieke disgenoot had natuurlijk gelijk, ik was die progressieve westerling, hoewel ik mezelf helemaal niet zo verschrikkelijk progressief vind en het etiket westerling ook niet een heel vrolijk makend etiket vind. Ik had misschien te veel kwaliteitskranten gelezen, die ook niet immuun zijn voor vooringenomenheid, waarmee ik niet zeg dat TikTok en Insta het alternatief zijn. Kwaliteitskranten schieten doorgaans stukken minder tekort dan vele andere media.

Ik wil niet al te neerbuigend doen over de VN, dat doen al genoeg mensen

Aan tafel merkte ik nog wel op dat het ironisch is dat sommige Iraniërs hun hoop hebben gevestigd op iemand als Trump, maar ik voegde er snel aan toe dat Hitler zonder hulp van massamoordenaar Stalin misschien niet verslagen zou zijn, of pas veel later dan in 1945.

Je kunt niet altijd kiezen door wie je wordt bevrijd en je kunt het je niet altijd permitteren om kieskeurig te zijn.

Dat is de fundamentelere vraag die tijdens het diner niet werd gesteld: is het erg als je bevrijd wordt door bevrijders die andere prioriteiten en belangen hebben dan jouw bevrijding?

Trump ligt er niet van wakker als er mensenrechten worden geschonden, maar dat gold ook voor zijn voorgangers en voor Europa en de zogenoemde Global South.

Mensenrechtenschendingen elders worden pas een politiek probleem als dat zo uitkomt, of als de omvang van de catastrofe niet meer te negeren valt. Bij mijn weten is er nog nooit een oorlog gevoerd puur en alleen om geschonden mensenrechten in ere te herstellen. ‘Uw rechten worden geschonden, wij komen u helpen.’

Misschien getuigt het ook wel van vooringenomenheid te denken dat je staatsgeweld elders kunt bestrijden met keurige demonstraties in het Westen. Beter dan niets, ongetwijfeld, maar is het genoeg?

Wie de internationale rechtsorde, dat doodzieke zeehondje, wenst te reanimeren, zou op zijn minst even moeten nadenken over de vraag hoe de internationale gemeenschap het internationale recht precies gaat afdwingen.

Ik wil niet al te neerbuigend doen over de VN, dat doen al genoeg mensen en vaak niet de mensen met wie ik geassocieerd wens te worden, maar toch: welk bloedbad is voorkomen of gestopt door een resolutie?

Het is waar. Ook resoluties zijn beter dan niets.

Maar vertel dat aan de stervenden in Iran en elders. En de keerzijde van die medaille: wilt u uw zoon opofferen voor grove mensenrechtenschendingen in Iran en elders?

Ik eerlijk gezegd liever niet.

De dappere opiniemaker roept doorgaans anderen op moedig te willen sterven. Ik laat dat na, ik hoop ietsje beter te zijn door het dilemma te schetsen. Ietsje, veel is het niet.