Nog voor het nieuwe kabinet rond was, gaf het al een veelzeggend visitekaartje af: het bonusplafond in de financiële sector wordt fors verhoogd. Het was ooit ingesteld omdat die ziekelijke bonuscultuur bij de banken tot onverantwoord kortetermijnspeculatiegedrag had geleid. Dat was de les van de kredietcrisis van 2008, waarbij de samenleving voor de schade van bancaire roekeloosheid moest opdraaien.

Die les is kennelijk vergeten: na jarenlang gejengel vanuit financiële hoek krijgt die zijn zin. Het argument: anders zijn we in Nederland niet voldoende attractief voor ‘getalenteerde’ krachten. Wie men daarmee bedoelt, is mij niet helemaal duidelijk. Ralph Hamers misschien, de CEO van ING die niet doorhad dat er onder zijn neus voor 775 miljoen aan witwasgeld werd gefraudeerd?

En als u nu mocht denken: een CEO van een bank kan zich sindsdien slechts een klein flatje in een achterstandsbuurt veroorloven — zo is het niet. Maar kennelijk bestaat de financiële wereld uit dermate inhalige egoïsten dat ze alleen maar bereid zijn een beetje fatsoenlijk hun werk te doen als ze er zelf vele tonnen extra aan overhouden. Volgens de VVD moeten hoogbetaalden immers nog hoger betaald worden om te zorgen dat ze bereid zijn hun werk te doen, en laagbetaalden juist lager.

Contrasteer dit namelijk even met wat de nieuwe coalitie voor burgers met een kleinere beurs in petto heeft: verhoging van de AOW-leeftijd, verhoging van het eigen risico in de zorg, halvering van de duur van de WW. Bij alle nuttige investeringen in onderwijs en woningbouw, en de noodzakelijke versterking van onze defensie: de rekening daarvan wordt wel heel erg eenzijdig bij de lagerbetaalden gelegd. Alsof miljonairs niet heel wat meer te verliezen hebben bij een Russische invasie dan minimumloners.

Vergelijk het regeerakkoord nu met het eerdere pre-akkoord van D66 en CDA. Klonk dat laatste over het algemeen best redelijk, nu heeft heel duidelijk de VVD haar zelfzuchtige stempel erop gedrukt. Alle rechtse financiële hobby’s, zoals het door elke econoom voor stupide verklaarde behoud van de hypotheekrenteaftrek, keren terug. Er wordt niets gedaan aan de sterk toegenomen ongelijkheid, vermogens blijven onbelast. Het bedrijfsleven en zijn aanhangers zijn heilig verklaard.

Er wordt niets gedaan aan de sterk toegenomen ongelijkheid, vermogens blijven onbelast

Jetten betaalt zijn premierschap met in sociaal-economisch opzicht ultrarechts VVD-beleid. Het is veelzeggend dat de VVD als spreekbuis van het grootkapitaal wegbleef bij het bezoek van Gabriël Zucman aan de Tweede Kamer, die ervoor pleit om op vermogens boven de 100 miljoen 2% belasting te heffen.

Nadat Yesilgöz eerst al met ongekende brutaliteit GroenLinks-PvdA van de onderhandelingen uitgesloten had weten te krijgen, omdat zij tijdens de verkiezingscampagne besloten had de bestuurbaarheid van Nederland aan haar eigen lijfsbehoud ondergeschikt te maken, volgde nu stap twee: een inhoudelijk VVD-dictaat. Ook daarvoor is Jetten bezweken.

Geen uitgestoken hand naar de grootste oppositiepartij, die men vooral in de Eerste Kamer voor meerderheden hard nodig zal hebben, zeker nadat de coalitie met het voorstel voor een onderzoek naar een kiesdrempel alle kleine partijtjes tegen zich in het harnas heeft gejaagd. Ook dit — van weinig tactisch benul getuigend — idee kwam uit de koker van de VVD, die zo hoopt de concurrentie op rechts uit te schakelen.

De VVD heeft intussen al triomfantelijk langs de snelweg borden laten plaatsen waarop zij haar overwinning viert. ‘De VVD kiest voor rust in je portemonnee’, aldus een slagzin. Zelden een leugenachtiger leus gezien. Die rust beperkt zich namelijk tot de portemonnee van de welvarende bovenhelft van het land, die haar rijkdom voor eigen verdienste verslijt en het als haar natuurrecht beschouwt om alle maatschappelijke problemen bij anderen over de heg te kieperen. De onrust in de portemonnee van de andere helft interesseert de VVD geen barst. Met zulk beleid zal de maatschappelijke kloof tussen de maatschappelijk wel- en niet-geslaagden alleen maar groter worden. Het zal de onvrede van de niet-gehoorden verder versterken.

In dat opzicht is het regeerakkoord voor Klaver een klap in het gezicht. Politiek-electoraal biedt het voor hem overigens zeker kansen, als hij kiest voor een onvervalst links sociaal-economisch programma. Door enerzijds duidelijk te maken dat deze rechtse coalitie op dit vlak slechts de agenda van het juichende bedrijfsleven uitvoert en anderzijds duidelijk te maken dat Wilders, ondanks zijn anti-elitaire retoriek, zodra het concreet wordt evenmin de belangen van de ‘gewone burger’ dient.