Duizenden IS-strijders die vastzaten in Syrië zijn overgebracht naar Irak. Het is zeer de vraag of zij daar een eerlijk proces krijgen, en het land kent de doodstraf. Wordt het niet tijd om Nederlandse IS-strijders terug te halen en hier te berechten?
Mostafa Hilali, militair
‘Dit is een ontzettend complex onderwerp. Een deel van mij zegt: iedereen heeft recht op een eerlijke rechtsgang, en die is misschien wel het beste gewaarborgd hier in Nederland.
Tegelijkertijd is de vraag in hoeverre deze voormalige Daesh-strijders* — ik weiger ze IS te noemen; ze zijn geen islamitische staat en ik wil hun die rechtvaardiging niet geven — recht hebben op de Nederlandse rechtsgang. Ze wilden geen onderdeel meer zijn van Nederland, maar van een terroristische organisatie. Dat was hun keuze. Ze zijn vrijwillig vertrokken.
Om dan nu te klagen over hun recht op een eerlijke rechtsgang, vind ik bizar. Ook omdat zij zelf anderen totaal geen eerlijke rechtsgang hebben gegeven. Dit soort strijders hebben walgelijke misdaden tegen de menselijkheid gepleegd.
‘Ze zijn vrijwillig vertrokken’
Vanuit een principieel standpunt kun je zeggen: wat iemand ook heeft gedaan, iedereen heeft rechten. Maar tegelijk borrelt bij mij de vraag waarom we iemand zouden terughalen, met mogelijk risico’s voor Nederlandse mensen.
Zij hebben Nederland, de Nederlandse samenleving en de Nederlanders de rug toegekeerd. Ook hebben ze Nederlandse moslims de rug toegekeerd die er elke dag voor kiezen niet die kant op te gaan en die terroristische organisatie niet te steunen. Sommige scheidingen zijn niet meer terug te draaien. Dit lijkt mij er een van.’
Yunus Kaplan, docent maatschappijleer
‘De reactie is vaak simpel: laat ze daar. Ze kozen zelf voor de Islamitische Staat. Ze
keerden zich af van de samenleving waar ze vandaan kwamen. Dan moeten ze het daar ook maar uitzoeken. Dat gevoel begrijp ik. Maar strafrecht werkt niet op basis van gevoelens.
Wie zich heeft aangesloten bij een terroristische organisatie moet worden vervolgd. En als het om Nederlandse staatsburgers gaat, dan hoort dat hier te gebeuren, voor onze rechters en volgens onze wetten. Zolang zij daar vastzitten, hebben wij geen zicht op hen. We weten niet wat er gebeurt als de situatie daar opnieuw verandert of escaleert. In zulke regio’s kunnen gevangenissen leeglopen, mensen vrijkomen of verdwijnen zonder dat wij het merken.
‘Zolang zij daar vastzitten, hebben wij geen zicht op hen’
Wat uit het zicht raakt, kan later alsnog opduiken in de Nederlandse samenleving. Niets doen lost het probleem niet op; het schuift het vooruit of gooit het letterlijk over de schutting. Wat vandaag ver weg lijkt, kan morgen weer een probleem zijn. Haal je hen terug, dan moet je hen berechten, vastzetten en in de gaten houden. Dat is geen medelijden, maar wat een rechtsstaat behoort te doen.’
‘Moeten we hen terughalen voor een eerlijk proces? Nee. Wie een misdrijf pleegt, wordt berecht in het land waar dat gebeurt. Een drugskoerier in Nederland krijgt een Nederlandse straf. In Singapore is die straf zwaarder. Dat zijn de consequenties van je keuzes. Voor wie zich aansloot bij Islamitische Staat geldt hetzelfde. Zij verlieten Nederland om zich bezig te houden met internationaal terrorisme. Dan is het logisch dat ze daar ook worden berecht. Rechten bestaan niet zonder verantwoordelijkheid. Wie bewust onze rechtsorde verlaat, kan niet verwachten dat diezelfde rechtsorde altijd als reddingsboei klaarstaat.’
Ayala Levinger, software-ontwikkelaar
‘Het is opmerkelijk dat we al jaren een discussie voeren over het terughalen van IS-strijders, terwijl vorige week nog in de media werd onthuld dat zeker 21 Nederlanders vorig jaar in dienst waren bij het Israëlische leger.
Terwijl er internationaal ernstige beschuldigingen liggen van genocide en etnische zuivering
in Gaza, lijkt de politieke en publieke verontwaardiging over de betrokkenheid van deze Nederlandse staatsburgers nagenoeg uit te blijven. Het voelt dan ook cynisch om de vraag over IS-strijders nu weer centraal te stellen.
Het suggereert namelijk dat de ene vorm van geweld en radicalisering acceptabel is, omdat het in een bepaald politiek plaatje past, terwijl de andere vorm als het ultieme kwaad wordt weggezet. Dat maakt de huidige focus op IS-strijders niet alleen selectief, maar ook inherent racistisch in zijn uitwerking.
Echte rechtvaardigheid begint bij het hanteren van dezelfde maatstaf voor álle Nederlandse staatsburgers die deelnemen aan potentiële oorlogsmisdaden in het buitenland.’
Ahmed Abdillahi, postbezorger
Maar wij zijn in Nederland een rechtsstaat. Dat betekent: als iemand iets misdaan heeft, moet die persoon daarvoor gestraft worden, maar wel hier, volgens onze wetten. Terughalen is geen beloning. Het betekent juist dat we ze kunnen berechten, opsluiten als dat nodig is, en in de gaten houden.
‘Wij zijn in Nederland een rechtsstaat’
Als ze daar in kampen blijven zitten, hebben we er geen controle over. Als ze ontsnappen, weten we niet waar ze zijn. Natuurlijk moet je verschil maken. Wie echt zware misdaden heeft gepleegd, moet zwaar gestraft worden. Maar wie is meegesleept en spijt heeft, moet hier zijn straf kunnen uitzitten. Voor mij gaat het niet om goedpraten. Het gaat om verantwoordelijkheid nemen en zorgen dat we veilig blijven, op een manier die past bij onze regels en waarden.’
Nu u hier toch bent...
Goede journalistiek kost geld. Leden en donaties maken onze gebalanceerde berichtgeving over biculturaliteit, zingeving en vrijheid mogelijk. Steun ons daarom als u ons werk belangrijk vindt.
Vertel mij meer!
