In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart interviewt de Kanttekening lijsttrekkers in de vier grote steden van Nederland. Wethouder Sofyan Mbarki is jeune premier van de PvdA in Amsterdam.

Sofyan Mbarki (41), wethouder Sport, Mbo en Jongerenwerk, is de rijzende ster van de Amsterdamse politiek. Bij de naderende gemeenteraadsverkiezingen, is hij lijsttrekker van de PvdA, die in de hoofdstad nog niet is gefuseerd met GroenLinks. Met zijn onlangs verschenen boek Maar jij bent een goeie kreeg hij landelijke media-aandacht.

Aanleiding voor het boek was de post die hij op LinkedIn plaatste na de rellen rond de voetbalwedstrijd Ajax – Maccabi-Tel Aviv in november 2024, vertelt Mbarki. ‘Premier Schoof had, al voordat duidelijk was wat er aan de hand was, geconcludeerd dat Nederland “een integratieprobleem” heeft. In mijn LinkedIn post omschreef ik wat ik in mijn leven zoal heb gedaan: ik ben taxichauffeur geweest, mbo-docent, nu wethouder. “Als dat voor de premier een integratieprobleem is, dan ben ik er trots op om het integratieprobleem te zijn”, schreef ik.

‘Mijn post kreeg veel bijval. Maar ook commentaar in de trant van “Ja, maar jij bent een goeie”. Zelfs premier Schoof zei in het Kamerdebat een paar weken later dat hij, toen hij het had over een integratieprobleem, ‘niet die Amsterdamse wethouder’ had bedoeld. Uitspraken die veel mensen met een migratieachtergrond herkennen, en die voor pijn en verdeling zorgen.’

Hoe kijkt u terug op de rellen?

‘De Maccabi-rellen waren een van de moeilijkste, zo niet het moeilijkste moment van de afgelopen vier jaar. Enerzijds omdat je als stad speelbal wordt van internationale krachten, maar ook omdat de spanningen daarmee ineens tot uiting kwamen en het kabinet daar een schep bovenop deed.

‘Ik ben er heel trots op dat we in Amsterdam juist de verbinding zoeken. Juist ook als het moeilijk is. Projecten als Deel de Duif of Saïd en Lody (waarbij islamitische, Joodse en andere Amsterdammers met elkaar in gesprek raken, red.) helpen daarbij.

‘Ik vind dat een kracht, maar door de reactie van het kabinet werd er olie op het vuur gegooid. Amsterdammers, hier geboren en getogen, werden door de premier weggezet als het integratieprobleem. Dat wilde ik niet nog eens laten gebeuren. Dus ik praat nu terug.’

Nederlanders met een migratieachtergrond schrokken van de felheid en termen als ‘integratieprobleem’ en ‘pogroms’ in het debat. Heeft dit hun gevoel van erbij horen veranderd of speelde dit al langer?

‘Dit speelde zeker al langer. De afgelopen decennia hebben we gezien dat de politiek van uitsluiten en de ander wegzetten steeds meer ingezet werd. Bij de PVV en FvD gebeurt dit al langer expliciet. Maar de laatste jaren ook steeds meer bij de VVD waar Dilan Yesilgoz in 2023 de deur voor de PVV openzette, terwijl ze GL-PvdA na de laatste verkiezingen uitsloot.

‘Mensen blijven aanspreken op de migratieachtergrond van hun grootouders is echt ridicuul’

‘Tegelijkertijd is het luie politiek. Het laat mij vooral zien hoe ver Den Haag van de realiteit afstaat. Amsterdam, maar ook andere steden worden steeds meer divers, maar belangrijker, er groeit een generatie op wiens ouders hier ook geboren zijn. Mensen blijven aanspreken op de migratieachtergrond van hun grootouders is echt ridicuul, zeker in Amsterdam. Amsterdam is gebouwd door migranten, al eeuwen dragen die bij aan de welvaart van onze stad. En wat ik mooi vind: hier spreken we elkaar aan op wat je doet, niet op waar je vandaan komt. Hier in Amsterdam ben je gewoon een Amsterdammer. En in deze regio verdienen we 220 miljard van het BBP, mede dankzij al die mensen met een migratieachtergrond.”

Wilt u hier, als u opnieuw wordt gekozen, iets aan doen?

‘Wat mij hoop geeft, is dat er een generatie is die zich niet meer laat aanpraten dat ze moeten deugen. Een generatie die zich niet meer laat lenen voor de onderbuik van rechts Nederland. Dat geeft me kracht om het zelf ook te doen. Dat geluid wil ik versterken de komende jaren. Laten zien dat je er mag zijn, dat je niet wethouder hoeft te worden om ‘een goeie’ te zijn maar dat je gewoon onderdeel bent van onze stad.’

Begrijpen ze bij de PvdA waar de pijn zit?

‘Over het integratieprobleem? Daar voel ik geen pijn. Ik zie dat rechtse politici dat gebruiken als stok om mee te slaan, maar ik ga me daar niet door laten leiden.

Wat wel pijn doet is hoe Nederland omgaat met de genocide in Gaza. We gaan niet om de Gazanen heen staan zoals we dat doen met Oekraïners. De generatie die nu opgroeit ziet dat feilloos en spreekt zich er terecht over uit. Hoe kunnen we als land voor een tweestatenoplossing zijn als we een van die twee landen niet erkennen?’

U heeft mbo en jongerenwerk in uw portefeuille. Hoe gaat het met de jongeren in Amsterdam?

‘Gelukkig gaat het met het overgrote deel goed. Maar er zijn ook jongeren die veel last hebben van polarisatie of jongeren op het mbo die zich achtergesteld voelen en soms ook letterlijk achtergesteld worden. Bijvoorbeeld door anders dan hun leeftijdsgenoten op het hbo of voortgezet onderwijs geen stagevergoeding te krijgen. In Amsterdam sluiten we daarom stagepacten af, waarin werkgevers zich committeren om die vergoeding wel te geven, en ook zorgen voor voldoende stageplekken en het tegengaan van stagediscriminatie.’

Jongeren met verschillende achtergronden komen elkaar steeds minder vanzelfsprekend tegen. Vindt u het belangrijk dat zij samen opgroeien?

‘Absoluut. Dat vind ik het mooie aan Amsterdam. Hier willen we een ongedeelde stad. Waar chique en sjoffel door elkaar wonen. Ook op de Zuidas en op de grachten is sociale huur en ook in de Wildemanbuurt is koop. Het stopt alleen niet bij gemengde buurten. Ik hoop ook dat we elkaar ontmoeten op meer plekken. Op scholen en op sportverenigingen. Op de voorzieningen in onze stad.’

Waarom gebeurt dat dan toch niet?

‘Hoewel ik hoop dat mensen elkaar ontmoeten en tegenkomen, gaan we als gemeente natuurlijk niemand dwingen. We leven in een tijd waarin mensen steeds individueler worden. Tegelijkertijd zie ik dat mensen juist ook meer behoefte hebben aan verbinding. Dus daarom wil ik dat meer faciliteren. Bijvoorbeeld door te zorgen dat iedereen die dat wil naar een sportclub kan, en door brede brugklassen te hebben.’

‘Ik zie een generatie die opstaat en terugpraat’

Lukt het om biculturele Amsterdammers naar de stembus te krijgen?

‘De opkomst in Amsterdam is laag. Minder dan de helft van de Amsterdamse stemgerechtigde komt opdagen. We zien ook dat in wijken waar veel Amsterdammers met een biculturele achtergrond of bij nieuwkomers het aantal stemmers laag is. Het heeft tal van verschillende oorzaken maar het belangrijkste is dat we proberen iedereen naar de stembus te krijgen. Wat we bijvoorbeeld doen is stemlocaties op het mbo toevoegen en dat jongeren vanaf 16 voor de stadsdelen verkiesbaar zijn. Hopelijk komen zo meer mensen opdagen.’

Wat kan er volgens u beter?

‘Veel mensen voelen zich niet gezien of gehoord door de politiek. Ik zie het zelf dagelijks in mijn wijk. Een van de slechtste buurten van Amsterdam die niet schoongehouden wordt, waar veel criminaliteit is en de politiek ver weg lijkt. Dat moet en kan anders.’

Hoe kijkt u naar de toekomst van het samenleven, nu de polarisatie toeneemt?

‘Ik zie een generatie die opstaat en terugpraat. Die zich niet bang laat maken door rechtse retoriek en die in een stad leeft waarin we elkaar behandelen op basis van wat we doen en niet waar we vandaan komen. Ik ben hoopvol over de toekomst, maar we mogen best wat meer interesse hebben in elkaar.’

Lees ook:

Rotterdamse wethouder Chantal Zeegers: ‘Ik ben voorstander van zoveel mogelijk bouwen’

Utrechtse wethouder Linda Voortman: ‘Er worden nog steeds mensen buitengesloten’

BIJ1-lijsttrekker Stevie Nolten: ‘Utrecht noemt zich mensenrechtenstad, maar maakt dat niet waar’