De Eerste Kamer behandelde deze week de asielnoodmaatregelenwet en de strafbaarstelling van illegaal verblijf. Veel partijen hebben serieuze bedenkingen, blijkt uit het verslag van de vaste commissie voor Immigratie en Asiel.
‘Dit is goed nieuws. Een serieuze taakopvatting van Eerste Kamerleden begint met twijfel: met vragen over het aangeboden wetsvoorstel’, schrijft migratierechtdeskundige Carolus Grütters van de Radboud Universiteit Nijmegen woensdag op sociale media.
Het aantredende kabinet heeft in het regeerakkoord opgenomen dat de twee wetten nu afhangen van het goed- of afkeuren door de Eerste Kamer, die deze maand een beslissing moet nemen. Van een aantal fracties in de Eerste Kamer is bekend dat zij er niet mee akkoord zullen gaan. GroenLinks-PvdA, Volt en de PvdD waren zoals verwacht kritisch over de wetsvoorstellen tijdens het overleg op dinsdag.
Ook D66 stelde zich kritisch op, blijkt uit het verslag. ‘Waarom worden alle categorieën ongedocumenteerden op één hoop gegooid en strafbaar gesteld? De politieke discussie ging met name over overlastgevende ongedocumenteerden die weigeren aan hun vertrek mee te werken. Het is begrijpelijk dat er streng tegen die groep wordt opgetreden. Maar is de regering het met de D66-fractie eens dat er talloze ongedocumenteerden in de samenleving zijn die hier soms al jaren wonen en werken en geen enkel probleem veroorzaken?’, vroegen leden van de fractie zich af.
Opvallend was echter de houding van CDA en VVD, die in de Tweede Kamer weinig in de weg legden om de wetsvoorstellen in de huidige vorm naar de Eerste Kamer te sturen. Nu uiten ook deze partijen hun bedenkingen.
‘De Raad van State stelt dat een volwaardige en integrale weging van alle relevante belangen en overwegingen niet heeft plaatsgevonden.’ En: ‘Wat zouden de voor- en tegenargumenten zijn om de strafbaarstelling van illegaliteit eventueel pas in te laten gaan wanneer een integrale belangenafweging alsnog wel heeft plaatsgevonden?’, zo vragen deze leden van CDA en VVD zich af.
Je moet je natuurlijk afvragen wat voor vragen hier nu echt gesteld worden, zegt Grütters. ‘Veel vragen naar de bekende weg. Er zijn talloze instanties die over de strafbaarstelling hebben geadviseerd en die stellen dat het niet uitvoerbaar of niet rechtmatig is. De Raad van State zegt zelfs dat je dit gewoon niet moet doen. De antwoorden op veel vragen zijn dus al gegeven. Deze vraag stellen is dan misschien meer een manier om te laten blijken waar iemand staat. Maar er zullen misschien ook serieuze vragen zijn over zaken die nog niet goed zijn onderzocht. Hier zal dan ook antwoord op moeten komen.’
Volgens de jurist is het hoopvol dat er vragen worden gesteld. ‘Het is een begin. Als de Eerste Kamerleden hun rol serieus nemen, zou dit niet zo veel te maken moeten hebben met partijpolitiek. De Eerste Kamer moet wetgeving toetsen op juistheid. Als ze dat doen, kunnen deze twee wetten alleen maar worden afgeschoten.’
Voor een meerderheid in de Eerste Kamer zijn 38 van de 75 zetels nodig. Linkse partijen vertegenwoordigen nu ongeveer 28 tot 30 zetels, centrumpartijen ongeveer 10 tot 11 zetels en rechtse partijen ongeveer 32 tot 34 zetels. Tijdens het debat waren er geen vragen van PVV, BBB of JA21. Zij stemmen naar verwachting in met het voorstel.
