Het Syrische leger heeft de SDF-eenheden in de Koerdische wijken van Aleppo de oorlog verklaard. De gevolgen zijn vooral voor de inwoners: duizenden mensen zijn op de vlucht geslagen. Anderen kunnen nergens naartoe en zitten vast in de belegerde wijken.

Het is al de derde geweldsexplosie in de wijken Sheikh Maqsood en Ashrafieh tussen het Syrische leger en de Syrian Democratic Forces (SDF), de militie die sinds 2015 de macht uitoefent in de overwegend Koerdische delen van Aleppo. Toch lijkt dit keer alles erop te wijzen dat het conflict definitief escaleert en dat er voor beide partijen geen weg meer terug is.

Er wordt nu drie dagen hevig gevochten. Gisteren deelde het operationeel commando van het Syrische leger mee dat alle militaire posities van de SDF in de wijken legitieme militaire doelen waren geworden. Inwoners kregen tot 3 uur in de middag om de wijk te ontvluchten. Rond de 200.000 inwoners gaven hieraan gehoor, maar niet iedereen had de mogelijkheid te vertrekken.

De achterblijvers zitten nu als ratten in de val. Een militaire escalatie in een dichtbevolkte wijk maakt de kans op burgerdoden groot. De huizen in deze wijken staan dicht op elkaar, rondvliegende kogels raken meer dan hun doel, blijkt uit verhalen van ooggetuigen.  Bovendien gebruikt het Syrische leger zwaar geschut: tanks, artillerie, houwitsers en drones. De pro-Koerdische Dem-partij in Turkije spreekt over een vernietigingscampagne.

‘Mijn man en kinderen werden eergisteren opgeschrikt door een explosie pal naast hun appartement. Ze zijn gevlucht naar een moskee en zijn doodsbenauwd. Mijn kinderen kunnen alleen nog maar huilen’, vertelt een Syrische vrouw die momenteel haar asielprocedure afwacht in een azc in Nederland. De mogelijkheid om de wijk te ontvluchten had haar gezin niet. Het nabijgelegen Afrin, waar haar gezin oorspronkelijk vandaan komt, is evenmin veilig en nauwelijks te bereiken. Er is nu een gevechtspauze, maar vanmiddag begint het weer. Ze kunnen alleen maar wachten, vertelt ze.

De wijk is inmiddels volledig afgesloten. Sinds gisteren zijn 10 burgers gedood en 63 gewond geraakt tijdens de militaire operatie, schrijft journalist en expert op het gebied van de Koerdische kwestie Wladimir van Wilgenburg. Asayish, de burgerwacht van Aleppo, veroordeelt de aanvallen en waarschuwt voor burgerdoden en de vernietiging van de civiele infrastructuur.

Dreigende genocide, militaire domheid

Koerdische organisaties wereldwijd waarschuwen voor de humanitaire gevolgen en roepen het Syrische leger op de aanvallen onmiddellijk te staken. De Koerdische Gemeenschap van Duitsland (KGD) roept de Europese Unie en de Duitse federale regering op om onmiddellijk maatregelen te nemen, en waarschuwt voor een ‘dreigende genocide’ op de Koerdische burgerbevolking in Aleppo.

Voor een jonge staat is het politiek en zelfs militair onverstandig om nu zo’n ingrijpende beslissing te nemen, schrijft Abu Omar Idlab, een Syrische commandant van de SDF, over oorlogsverklaring. ‘Als je een knoop met je handen kunt ontwarren, waarom zou je dan je tanden gebruiken?’

Later liet de SDF in een verklaring weten dat deze escalatie kan leiden tot ernstige gevolgen die zich niet zullen beperken tot Sheikh Maqsoud en Ashrafieh, of zelfs tot de stad Aleppo. Volgens hen bestaat het risico dat heel Syrië opnieuw in een open oorlogsgebied verandert.

Het Syrische leger geeft juist de SDF de schuld van het huidige geweld. Aanleiding voor de aanvallen is volgens het Syrische leger de ‘aanzienlijke escalatie van de SDF richting de wijken van Aleppo en het plegen van talloze massamoorden op burgers’.

Maandenlange strijd

De twee partijen liggen al sinds de machtsovername met elkaar in de clinch. De SDF, dat het de facto bestuur leidt van het autonome noordoosten van Syrië, wilde de wijken Sheikh Maqsood en Ashrafiyeh in Aleppo niet opgeven. In maart vorig jaar werd een overeenkomst getekend. De eenheden van de SDF zouden worden geïntegreerd in het Syrische leger, maar dit komt maar niet van de grond. De Koerden zijn tot nu toe niet overtuigd dat de stem van hun gemeenschap evenredig geldt in het nieuwe Syrië. De regering in Damascus vindt dat de SDF niet voldoende meewerkt aan een nationale staat en sloot regio’s onder Koerdisch bestuur uit van de verkiezingen in september 2025.

Daarnaast speelt de rol van Turkije een belangrijke rol in het conflict. Veel Syriërs, inclusief de SDF zelf, geloven dat de nieuwe aanvallen plaatsvinden onder druk van het buurland, dat zelf al jaren strijd tegen de aanwezigheid van de Koerdische afscheidingsbeweging PKK, die in Turkije, de VS en de EU op de terreurlijst staat. Voor de machtsovername nam Turkije grote delen van Noord-Syrië in, om te voorkomen dat de Koerdische autonome regio te machtig werd.

‘Ik ben er volledig van overtuigd dat de beslissing niet in handen ligt van de Syrische regering, maar eerder een weerspiegeling is van externe dictaten en druk die op haar worden uitgeoefend, waardoor keuzes worden afgedwongen die de stabiliteit en toekomst van het land niet ten goede komen’, schrijft SDF-commandant Idleb.