Is er dan toch een toekomstig leider die een machtswisseling in Iran mogelijk maakt? Reza Pahlavi, de zoon van de laatste sjah, ziet deze rol op zijn lijf geschreven en geeft demonstranten instructies vanuit de Verenigde Staten.
Sinds de revolutie in 1979 leeft hij in ballingschap. Het was de revolutie die het bewind van zijn vader de das omdeed. De nieuwe, streng religieuze leiders moesten niets hebben van het seculiere Pahlawi-bewind dat Iran al decennialang in zijn greep had. De hele familie mocht naar Amerika, een trouwe steunpillaar van het regime.
Vanuit Virginia heeft zoon Reza de Iraanse politiek nooit losgelaten. Hij wordt gezien als een van de belangrijkste oppositieleden in ballingschap – mede vanwege zijn vermogen en steun die hij geniet van de Amerikaanse regering. Hij windt er dan ook geen doekjes om dat hij wil terugkeren naar Iran, maar hiervoor was een revolte nodig, zei hij in juni vorig jaar, aldus de Volkskrant.
Die revolte is er nu. Al weken gaan Iraniërs de straat op, in de eerste plaats om zich uit te spreken tegen de economische malaise waarin het land verkeert. De economie is nog steeds het belangrijkste thema, maar anti-regeringsleuzen beginnen ook door te klinken.
Hier speelt Pahlavi op in. Deze week deelde hij op X naar eigen zeggen zijn ‘eerste call to action’. Donderdagavond gaven veel Iraniërs hieraan gehoor. Om 20.00 uur gingen demonstranten overal in het land de straat op.
‘Degenen onder jullie die aarzelden, sluit je vrijdagavond (19 januari 20:00 uur) aan bij je landgenoten en vergroot de menigte, zodat het regime nog minder in staat zal zijn om de bevolking te onderdrukken. Ik roep ook de leiders in het veld op om te proberen de verschillende groepen mensen samen te brengen en de menigte groter te maken.’
De vraag is echter hoe breed gedragen zijn autoriteit is. Zijn bereik als oppositieleider in ballingschap kan worden toegeschreven aan het gebrek aan alternatieven. In Iran wordt elke vorm van oppositie uitgesloten, maar de VS staat achter Pahlavi.
Toch denken critici dat juist die Amerikaanse steun hem ook impopulair zal maken. Iraniërs zitten niet te wachten op invloed vanuit de VS of Israël, dat de zoon van de sjah ook steunt. Deze twee bondgenoten wordt door de meeste Iraniërs nog steeds gezien als de belangrijkste vijanden van Iran.
