Die eerste aanval van de VS en Israël op Iran gaven me een wrange smaak. Een ongemakkelijk gevoel dat niet aansloot bij de juichende mensen op straat om de dood te vieren van Ayatollah Khamenei, de man die niet alleen het leven van duizenden Iraniërs in de afgelopen dertig jaar vormde, maar in de afgelopen drie maanden ook het leven nam van 15.000 Iraniërs.

Ik gun het ze zo. Het gevoel dat ik had als vrouw van een Syriër toen in december
2024 de vrijheid van het Syrische volk werd bezegeld door de val van Bashar al-
Assad. De vreugde van mijn dierbare schoonfamilie drong door tot in mijn ziel.
Wanneer ik erover vertelde aan mensen uit een land waar nog steeds een dictator
aan de macht is, bemerkte ik een soort jaloezie — een verlangen naar de dag dat
ook zij aan de beurt zouden zijn. Iraniërs hebben alle recht op dat verlangen, en hoe
mooi zou het zijn als die droom nu ook voor hen uitkomt.

Trump mag zich profileren als de man die vrede brengt op aarde, maar hij is er niet voor de Iraniërs

Maar als ik naar de beelden uit Iran kijk, zie ik iets anders. Ik zie een land dat wordt
aangevallen, niet bevrijd. Trump mag zich profileren als de man die vrede brengt op
aarde, maar hij is er niet voor de Iraniërs — en Netanyahu al helemaal niet. Voor
deze twee wereldleiders is Iran het obstakel op de weg naar een Midden-Oosten
binnen de westerse invloedsfeer. Al jaren werken Amerikanen aan een Midden-
Oosten dat voor de dollar werkt, en daarin zijn ze voor een groot deel geslaagd in de
landen met de meeste economische waarde — ware het niet dat dat andere land van
betekenis in de Golfregio, Iran, altijd zijn kont tegen de krib gooide.

Iran maakte er een punt van nationale trots van zich niet te schikken naar het
wereldbeeld waarin de Amerikanen het voor het zeggen hebben. Het vaart al jaren
een ‘vriendelijke-burenbeleid’, waarin het heil zoekt in relaties die wél voor Iran
werken, zoals die met Rusland en China. Ook de toenadering tot het andere land van
betekenis in de regio, Saoedi-Arabië, moet in dat licht worden gezien. Deze toenadering was een doorn in het oog van president Trump, want Saoedi-Arabië was
van hem. In zijn huidige termijn zou hij eindelijk de Abrahamakkoorden uitbreiden

Toen eind 2024 de handlangers van Iran het tegenspit delfden, roken Trump en zijn
handlanger Netanyahu hun kans. Een tipping point dat wel eens in hun voordeel kon
uitpakken. Israël verzwakte Hezbollah aanzienlijk, en toen een paar maanden later
ook de Syrische president Assad van het toneel verdween om plaats te maken voor
een president die de Amerikaanse dollars wel zag zitten, leek de droom van een
Midden-Oosten in westerse invloedsfeer opeens nabij. Alleen Iran lag nog dwars.
Maar een grootmacht valt een andere regionale hegemoon niet zomaar aan; daar
moet de tijd rijp voor zijn.

‘Waarom steggelen over iets wat je toch niet wilt toestaan, als je ook van bovenaf kunt toeslaan?’

Die tijd lijkt nu te zijn aangebroken. Het volk wil worden bevrijd en veel Iraniërs
verwelkomen de Amerikanen. Critici zijn verbaasd over de timing, omdat afgevaardigden van beide partijen nog aan de onderhandelingstafel zaten in Oman, om de jarenlange discussie over het nucleaire programma van Iran te beslechten. Maar waarom steggelen over iets wat je toch niet wilt toestaan, als je ook van bovenaf kunt toeslaan? Dat moeten Trump en Netanyahu gedacht hebben. Nu er nog sprake is van militaire overmacht, kunnen ze Iran net zo goed op de knieën dwingen, met relatief weinig kritiek van de Iraniërs zelf. Een gouden kans.

Het is makkelijk spreken als vrije westerling. Het is een luxe om de werelddominantie
van de westerse grootmachten te kunnen bekritiseren, terwijl ik geniet van de
welvaart die daaruit voortvloeit. In een land dat al jaren gebukt gaat onder sancties,
terwijl het regime dat daarvoor verantwoordelijk is ook de eigen bevolking onderdrukt,
is elke kans op verandering het hopen waard.

Maar waar het wringt, is dat hiermee ook een tegenmacht verloren gaat. Iran — het
land dat groot werd zonder de dollars, ondanks de sancties, en dat er zo lang in
slaagde een front te vormen tegen verdere uitbreiding van de dominantie van het
Westen in het Midden-Oosten — zal voorgoed veranderen.