Een normale collegedag aan de Birzeit-universiteit op de Westoever verandert in chaos wanneer het Israëlische leger de campus binnenvalt. Tijdens de inval raken elf studenten gewond. Studenten en docenten spreken van intimidatie en een aanval op het recht op onderwijs.

‘Een student is in zijn been geschoten’, zegt Mohammad Hureini op Instagram op 6 januari. Het Israëlische leger is zojuist zijn universiteit op de bezette Westelijke Jordaanoever binnengevallen. Mohammed filmt met zijn telefoon terwijl hij over het universiteitsterrein loopt. Je hoort harde knallen en geweerschoten. Hij stopt bij een jongen die op de grond ligt; hij is geraakt door een kogel. ‘Dit is onderdeel van het dagelijks leven onder de bezetting’, zegt Mohammed.

Het had een normale dinsdag moeten zijn. Een dag waarop studenten colleges volgen en zich voorbereiden op hun tentamens. ‘We gingen naar onze lessen. De dag begon zoals iedere andere dag op de universiteit’, vertelt student Hiba Jabra via WhatsApp aan de Kanttekening. Palestijnse studenten zijn veel gewend: dagelijkse controles bij checkpoints, militaire invallen in hun dorpen, de constante dreiging van geweld. ‘Maar op de universiteit hoort het anders te zijn. Een incident als dit, tijdens lesuren, heb ik nog nooit meegemaakt.’

‘Ineens was het leger er’

De inval begint met een harde knal. ‘Ineens was het leger er’, zegt Jabra. Drie gepantserde wagens met Israëlische militairen komen aan bij de ingang van de Birzeit-universiteit. Te voet gaan de militairen vervolgens naar binnen en schieten daar een traangasgranaat af. ‘Mijn vrienden en ik renden bij de kunstfaculteit naar binnen. We waren op zoek naar een veilige plek. Op de bovenste verdieping verstopten we ons uiteindelijk op een gang.’

Groepen studenten lijken op dat moment het doelwit van de inval. Er wordt een traangasgranaat afgevuurd en er wordt geschoten – ook met echte kogels. Elf studenten raken gewond door het geweld van de Israëlische militairen; drie van hen worden geraakt door kogels, meldt de Rode Halve Maan. ‘We zijn heel erg geschrokken’, zegt Jabra. ‘Ik zag dat sommige studenten zo bang waren dat ze al hun spullen hadden achtergelaten. Andere studenten waren aan het huilen.’ Jabra zit uiteindelijk driekwartier verstopt op de gang van het universiteitsgebouw voordat ze weer naar buiten durft.

Inval is ‘zeldzaam’

Lector dr. Ghassan Khatib is op het moment van de inval niet op de universiteit. Hij wordt thuis gebeld en vertrekt meteen richting de universiteit. Eenmaal aangekomen moet hij buiten bij de ingang wachten totdat de inval voorbij is. ‘Toen we uiteindelijk naar binnen konden, zagen we dat er studenten gewond waren’, vertelt Khatib via de telefoon. ‘De verplegers uit de universiteitskliniek hielpen hen tot de ambulances kwamen. Daarna ging ik met de studenten mee naar het ziekenhuis.’

Khatib heeft nog nooit een inval als deze meegemaakt bij de universiteit. Hij vertelt dat het gebruikelijk is dat het leger ongeveer één keer per jaar ’s nachts een inval doet. ‘Ze doorzoeken dan alle gebouwen, maar er vallen geen gewonden.’ Ook zijn er weleens clashes tussen studenten en militairen, zegt Khatib. ‘Maar zo’n inval, zonder provocatie, zonder enige reden, dat is zeldzaam.’

De reden blijkt een bijeenkomst te zijn die studenten hebben georganiseerd uit solidariteit met de duizenden Palestijnen die vastzitten in Israëlische gevangenissen. Ook wordt daar de film over Hind Rajab vertoond, een zesjarig meisje dat door troepen in Gaza werd vermoord. Volgens het Israëlische leger was het een bijeenkomst ’ter ondersteuning van terrorisme’.

Solidariteit met Palestijnse gevangenen

‘Het is geen terreur; studenten willen gewoon hun steun betuigen aan de Palestijnen die vastzitten. Er zijn recent weer gevangenen gestorven in Israëlische gevangenissen’, zegt Khatib. Sinds het begin van de genocide in Gaza zijn er minstens 87 Palestijnen omgekomen in Israëlische gevangenissen. Volgens de Commissie Gevangenenzaken ligt het aantal boven de 100, maar Israël heeft niet van iedereen die is gestorven de identiteit vrijgegeven. Het exacte aantal is daarom moeilijk te controleren. De sterfgevallen zijn volgens mensenrechtenorganisaties het gevolg van slechte omstandigheden in de gevangenissen, waar Palestijnen onder meer te maken hebben met marteling, uithongering, medische nalatigheid en slechte hygiëne.

‘Er zijn meer checkpoints, meer moorden’

‘En er zitten ook nog eens ruim 100 studenten van Birzeit vast’, zegt Khatib. ‘Medestudenten willen hun solidariteit laten zien en de Israëli’s willen dat voorkomen.’ Volgens de lector wordt het gedrag van het Israëlische leger op de Westoever steeds agressiever. ‘Er worden meer mensen opgepakt, er zijn meer checkpoints, meer moorden, meer inname van land. Alles wordt agressiever, ook richting het onderwijs.’ In de afgelopen twee jaar zijn er volgens VN-organisatie OCHA zo’n 150 checkpoints bijgekomen op de Westoever. Ook werden in diezelfde periode ruim 1000 Palestijnen gedood door Israëlische militairen en kolonisten.

Traumaverwerking: ‘we gaan door’

Het Palestijnse ministerie van Onderwijs veroordeelde de gewelddadige inval en stelde dat de aanval alle internationale normen en verdragen met betrekking tot onderwijsinstellingen negeerde. De aanval zal ‘de wil van Palestijnse studenten of medewerkers niet breken’, zegt het ministerie in een statement. Ook roept het ministerie de Internationale Vereniging van Universiteiten, de Vereniging van Arabische Universiteiten en internationale mensenrechtenorganisaties op de Israëlische inval te veroordelen.

‘Na de inval zijn de meeste studenten zo snel mogelijk naar huis gegaan’, zegt Jabra. ‘We waren bang dat de militairen terug zouden komen.’ De volgende dag keert Jabra alweer terug naar de universiteit. ‘We hebben geen andere keuze. We moeten op dit soort situaties voorbereid zijn. Helaas zijn die onderdeel van ons dagelijks leven geworden.’

‘Wij zijn een universiteit en we blijven open’

In de dagen na de inval krijgen de studenten psychologische hulp bij het verwerken van wat er is gebeurd. ‘We praten met de studenten’, zegt lector Khatib. ‘Docenten praten met studenten tijdens de lessen over wat er is gebeurd. Het mentale aspect is heel belangrijk. Studenten waren erg bang en zijn getraumatiseerd door de inval. Het is niet niks om een half uur lang geweerschoten te horen en niet te weten hoe het met andere studenten gaat; het is traumatiserend. Tegelijkertijd willen we een duidelijk signaal afgeven: wat er ook gebeurt, wij zijn een universiteit en we blijven open, we blijven onderwijzen, we gaan door.’

Khatib sluit zich aan bij het statement dat de Birzeit-universiteit uiteindelijk naar buiten brengt. ‘Het bestormen van de campus op klaarlichte dag en het veranderen ervan in een militair gebied weerspiegelt een systematisch beleid dat erop gericht is studenten te intimideren, hun recht op onderwijs te ondermijnen en het Palestijnse bewustzijn aan te vallen’, aldus de verklaring.

Khatib: ‘Het was een vreselijke dag, en het had nog zoveel erger kunnen zijn. Er werd met echte kogels geschoten. Het is een wonder dat er niemand is overleden.’