Komende zondag varen er opnieuw activisten vanuit Europa naar Gaza. Voor bemanningslid Jesse van Schaik is dit een manier om haar woede en wanhoop om te zetten in actie.

Een konvooi van tientallen schepen vertrekt op 12 april vanuit Barcelona richting Gaza, met aan boord activisten die de blokkade willen doorbreken en hulpgoederen willen afleveren. Israël pleegt nu al ruim twee jaar genocide tegen de Palestijnen in Gaza. Ook op de bezette Westelijke Jordaanoever neemt het geweld toe en wordt steeds meer Palestijns land geannexeerd. Ondanks massademonstraties, groeiend bewustzijn en eerdere acties, is er politiek nog weinig veranderd.

Jesse van Schaik is één van de mensen die meevaart met de Global Sumud Flotilla. ‘Als je alles vanaf een afstand ziet, voel je je zo machteloos, wanhopig en woedend over elk persoon, elk kind dat vermoord wordt in Gaza’, zegt ze. ‘Maar of ik nu wel of geen hoop heb, ik ga mee, want ik ben vasthoudend, net als iedereen hier.’

Zij en de andere opvarenden gaan opnieuw proberen de blokkade te doorbreken, terwijl ze weten wat de risico’s zijn. In oktober enterde Israël minstens 39 schepen, werden tientallen mensen gearresteerd en vastgezet. Hetzelfde gebeurde met het schip Madleen in juni. Mensenrechtenorganisaties noemen het onderscheppen van schepen in internationale wateren en het arresteren van opvarenden illegaal.

‘Ik kan dit doen, door het privilege dat ik heb’

Toch gaan ze weer. In de hoop dat het deze keer wél lukt om de bevolking van Gaza te bereiken met voedsel en andere hulpgoederen.

Na al die protesten wereldwijd – ook in Nederland, zoals de Rode Lijn – en eerdere mislukte pogingen van de Flotilla door Israëlische aanvallen, vragen veel mensen zich af: heeft het nog wel zin om het opnieuw te proberen?

‘Over het algemeen kun je je afvragen als activist: we houden een protest en de overheid luistert niet. Heeft het dan zin? Ja. Want de enige optie die we hebben, is dit doen. En als we het niet doen, dan betekent het dat we accepteren dat er genocide gaande is. Voor mij is dat onvergeeflijk. Ik kan dit doen, door het privilege dat ik heb.’

Eerdere mislukte pogingen van de Flotilla zijn voor Jesse geen reden om ermee te stoppen. ‘Ik zou het geen mislukkingen noemen’, zegt ze. ‘Het feit dat al die mensen bereid zijn om hun leven in de waagschaal te stellen voor het leven van de Palestijnen, dat vind ik op zich al een overwinning. Terwijl ieder land hier faalt in het bestuur, laten wij zien dat wij niet opgeven.’

Wanneer ik het nieuws volg over de genocide, of hoor dat Israël weer een schip heeft geënterd, voel ik als buitenstaander al woede en wanhoop. Hoe ga jij daarmee om?

‘Mijn manier om met die gevoelens om te gaan is om dit te doen. Ik voel me in zekere zin kalmer, want hier zijn en met anderen werken aan de boot en daarna zes tot acht weken op zee; voor mijn gevoel is dat het beste wat ik met mijn woede en wanhoop kan doen. Dit is mijn motivatie om te gaan varen.’

Ben je niet bang dat Israël jullie schip opnieuw zal enteren?

‘Er is een hele grote kans, zeker nu met de oorlog, dat Israël dat weer doet. Zoals elk mens ben ik daar bang voor, maar tegelijkertijd interesseert het me niet of ik bang ben of niet. We gaan, en we gaan met een doel, en dat is voor mij het allerbelangrijkste. En dat is dat we proberen Palestina te bereiken.’

Het lijkt me heel moeilijk om rustig te blijven als een schip wordt geënterd en je mishandeld wordt. Hoe doen anderen dat eigenlijk, wat heb jij daarover gehoord?

‘Iedereen gaat er anders mee om. Het wrange is: hetgeen je leven kan redden, is rustig blijven. Want als je niet rustig blijft, dan kunnen ze gewoon schieten en elke beweging als excuus gebruiken. We zullen er ook veel over praten met elkaar. Als je zes weken samen bent op het schip, word je heel hecht. Je wordt als een familie. Wat mij persoonlijk nog het lastigste lijkt, is wanneer ze een ander bemanningslid iets aandoen. Maar het is ook van belang dat je je dan niet laat gaan.’

Denk je dat het ooit gaat lukken om Gaza te bereiken? Of dat er ooit voldoende politieke druk op Israël komt om de blokkade op te heffen?

‘Het moet. Het is niet een kwestie van denken of hopen. Er moet iets gebeuren. Als deze genocide doorgaat, is er straks geen Palestina meer. Als we dat hebben laten gebeuren, dan hebben we gefaald als mensheid. Of we bereiken Gaza, of, als ik in de cel zit of als het schip zinkt, dan weet ik dat ik alles heb gedaan om het te proberen.’

‘Iedereen kent de beelden’

Verwacht je nog iets van de politiek?

‘Nee. Ik heb geen hoop, geen verwachting. Want ze hebben echt alle kansen gehad. Vanaf 7 oktober 2023 is Israël duidelijk genocide aan het plegen. Israël valt andere landen binnen, en escaleert alleen maar. Iedereen weet het, iedereen kent de beelden. Politici weten nog meer dan ik. Het feit dat zij niets doen, heeft het laatste restje vertrouwen dat ik had in de politiek doen verdwijnen.’

De oorlog tegen Iran en de gevolgen ervan voor de wereldeconomie hebben de genocide in Gaza verdrongen in het nieuws. Heeft de wereld Gaza en de Palestijnen in de steek gelaten?

‘De wereld heeft de Palestijnen in de steek gelaten vanaf 1948 (sinds de oprichting van de staat Israël of de Nakba, red.). Er is nooit steun geweest voor Palestina in de wereldpolitiek. Er zijn momenten van hoop geweest. De genocide was wel een tijd in het nieuws. Er waren meer demonstraties, maar uiteindelijk maakt het allemaal niet veel uit. Niet voor het aantal Palestijnen dat door Israël vermoord wordt, of het aantal baby’s dat nooit het levenslicht zal zien. Dus in die zin is de wereld er nooit geweest voor Palestina. Ik wil wel benadrukken dat er een verschil is tussen de politieke wereld en de wereld van de mensen. De wereld als geheel heeft misschien compleet gefaald, maar bij de mensen zelf is nog een restje menselijkheid te vinden. En dat laat zich nu zien.’

Is dat wat jou hoop geeft, hoewel we zien dat er heel weinig verandert?

‘Ik vind het lastig om het hoop te noemen. Het is lastig om hoop te hebben wanneer je de hele dag aan de boot hebt gewerkt en je ’s avonds ziet dat er een school is gebombardeerd. Hoop is misschien niet het juiste woord; sumud, vasthoudendheid, daar gaat het om. Of ik nu wel of geen hoop heb, ik ga mee, net als iedereen hier.’