In het archief van het Turkse ministerie van Defensie is een advies uit 1942 opgedoken over de wijze waarop Armeniërs uit het leger werden geweerd. ‘Zeg niet dat ze vanwege hun ras niet bij de militaire opleidingen worden geaccepteerd’, staat in het advies van de Turkse regering. In plaats daarvan moesten excuses worden gebruikt, zoals een ‘tekort aan beschikbare plaatsen’. Dat meldt de Turks-Armeense krant Agos.
‘Heb het niet over hun ras’, staat expliciet in het Turkse document uit 1942.
Het is geen geheim dat Turkije, vooral in die periode, minderheden discrimineerde. Iedereen die geen Turk was, moest officieel Turks worden, en minderheden zoals Armeniërs, Joden, Koerden en Alevieten, die niet het slachtoffer werden van deportatie of genocide, moesten hun eigen cultuur zoveel mogelijk vergeten en assimileren.
In het document, dat door het ministerie van Defensie aan het kabinet werd gestuurd om aan ‘relevante instanties’ te worden doorgegeven, wordt gevraagd om voorzichtig te zijn bij de antwoorden aan personen die vanwege hun ‘ras’ niet werden toegelaten tot militaire scholen.
Impliciet vormt dit ook bewijs dat dergelijke discriminatie juist heel expliciet plaatsvond in de dagelijkse praktijk. Zo staat in het document:
‘Bij de uitvoering van het rasonderzoek dat volgens instructie (D-97) wordt verricht voor kandidaten die willen worden toegelaten tot onze militaire scholen, is vastgesteld dat de betrokken autoriteiten de vereiste geheimhouding niet in acht nemen. Aan leerlingen die aan alle toelatingsvoorwaarden voldoen maar op basis van de uitkomst van het rasonderzoek worden afgewezen, wordt meegedeeld dat de reden is dat zij ‘niet van het Turkse ras’ zijn.’
Die racistische praktijk moest volgens het document absoluut worden voortgezet, maar niet op een expliciete wijze. ‘Een dergelijke handelwijze is absoluut ontoelaatbaar, omdat zij een negatieve invloed zal hebben op verschillende minderheidsgroepen en aanleiding zal geven tot geruchten die onze nationale eenheid kunnen ondermijnen.’
De Turkse historicus Taner Akçam, die het document naar buiten bracht, zegt in Agos: ‘De minister van Nationale Defensie zegt in feite het volgende tegen de regering: ‘Liegt tegen hen, verzin excuses.’
Akçam spreekt van een bijzonder verborgen en sluw ‘Turks apartheidsregime’. ‘Het was een regime dat niet de moed of eerlijkheid had om openlijk te zeggen: ‘Ja, dit doen wij.’ Misschien is dat wel het grootste verschil met Zuid-Afrika en Israël.’
