Het wetsvoorstel ‘Gegevensvergaring openbare orde’, dat de politie ruimere bevoegdheden geeft om activisten in de gaten te houden, is kritisch ontvangen door de Raad van State. Volgens de Raad kan het combineren van online gegevens leiden tot een gedetailleerd beeld van iemands privéleven, wat een inbreuk vormt op de privacy van burgers, aldus Binnenlands Bestuur.
Het kabinet introduceerde het voorstel om mogelijke verstoringen van de openbare orde, bijvoorbeeld rondom demonstraties, in een vroeg stadium te neutraliseren. Critici en mensenrechtenorganisaties vrezen echter dat deze bevoegdheden Nederland kunnen veranderen in een politiestaat.
Met deze wet zou de politie op grote schaal en automatisch gegevens uit online bronnen kunnen verzamelen, zonder dat burgers hiervan op de hoogte zijn. Deze informatie kan vervolgens worden gebruikt om in te schatten of iemand mogelijk aan een demonstratie zal deelnemen, wat niet strafbaar is in een vrij land. Ook voorziet het voorstel in de mogelijkheid om personen online te volgen. Hoe lang de politie dat zou mogen doen is onduidelijk.
De Raad van State heeft stevige kritiek op het wetsvoorstel. Zo zou het kabinet onvoldoende toegelicht hebben welke maatregelen worden genomen om machtsmisbruik te voorkomen en de inbreuk op privacy te minimaliseren. Er ontbreken, aldus het constitutionele adviesorgaan, momenteel essentiële waarborgen in het wetsvoorstel.
Burgers zijn in Nederland beschermd door de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en de Wet politiegegevens (Wpg), die strikte kaders stellen aan de verwerking van persoonsgegevens. Tegenover de politie hebben burgers het recht op transparantie, inzage in hun gegevens en het recht om bezwaar te maken tegen onrechtmatige verwerking. Bij nieuwe wetgeving moet de overheid aantonen dat inbreuken op deze rechten noodzakelijk en proportioneel zijn, waarbij de rechter toetst of de privacy van de burger voldoende is gewaarborgd.
