In mijn huis heb ik verschillende schilderijen of kunstwerken hangen. Zo is er een schilderij in roze en oranje met daarop twee jonge vrouwen. De titel van het werk is Les jeunes et la tendresse, de jeugd en de tederheid. Ooit gekregen van de kunstenares in een tijd waarin er weinig tederheid in mijn leven was. Het werk zeul ik al bijna dertig jaar met me mee. Vond ik het eerst gewoon mooi en bijzonder om een schilderij te hebben, nu fungeert het als een herinnering aan de weg die ik heb afgelegd. Wanneer ik er nu naar kijk, zie ik naast de afbeelding ook alle wanden waar het ooit heeft gehangen, alle tranen die ik heb geschreid, alle keren dat ik in wanhoop op mijn knieën viel en mij wendde tot de Heer. Door de tijd heen heb ik geleerd om met meer compassie naar mijn jongere ik te kijken.

Helaas is het niet iedereen gegeven om een blik van compassie te treffen. De mannen die ik op straat zie, bedelend om lege blikjes of flesjes, ontvangen naast de aalmoezen ook verstarde schouders, een wegkijkende bestuurder of een onomwonden negeren.

Dat het voor sommigen van ons nodig is om in de kou te staan met een vragende hand, raakt me. In steeds meer steden zie ik mensen, voornamelijk mannen, op straat met een uiterlijk waar de dakloosheid vanaf straalt. Vaak zijn het Oost-Europese arbeidsmigranten. Afgedankt door malafide werkgevers en uitzendbureaus waar de baan gekoppeld was aan huisvesting, hoe slecht ook. Zo zichtbaar als hun gebrek aan geld, warmte en een huis is, zo onzichtbaar kan de armoede van gezinnen zijn. Een stichting als het Rode Kruis of als Stem Zonder Gezicht ziet de gebreken achter de voordeur.

Het aantal kinderen dat in Nederland in armoede opgroeit, bedraagt ruim 338 duizend. Oftewel: hun ouders zijn arm, want kinderarmoede is ouderarmoede, zoals Tim ’s Jongers terecht stelt. Voor kinderen zijn er veel regelingen en initiatieven om hun armoede te bestrijden. Het fietsfonds, laptopfonds, sportfonds en ontbijt op school zijn slechts enkele voorbeelden van dergelijke regelingen.

Mensen zijn gewoon niet in staat om alle rekeningen te betalen

Maar hoe werken we ouderarmoede in Nederland de wereld uit?

Uit onderzoek blijkt dat in Nederland 450 duizend mensen te maken hebben met voedselnood en geen hulp ontvangen. Het Rode Kruis verleent sinds corona ook in Nederland voedselhulp, onder andere door het verstrekken van boodschappenkaarten. Hiermee kunnen mensen zelf boodschappen doen, in plaats van dat zij een door anderen samengesteld voedselpakket ontvangen. Het Rode Kruis is eigenlijk bedoeld voor noodhulp, maar de organisatie ziet geen mogelijkheid om de geboden hulp in Nederland af te bouwen. De overheid dient haar verantwoordelijkheid te nemen en te zorgen voor uitkeringen die hoog genoeg zijn om te voorzien in het levensonderhoud. Daarnaast moet het stelsel van toeslagen simpeler en laagdrempeliger worden, of gewoon verdwijnen. Elke toeslag is een pleister op een symptoom van armoede. Huurtoeslag, energietoeslag, zorgtoeslag. Mensen zijn gewoon niet in staat om alle rekeningen te betalen van de uitkering of het loon dat men ontvangt.

Kijkend naar de laatste verkiezingen en de politieke periode die achter ons ligt, vrees ik, met grote vrees, dat er weinig compassie getoond zal worden voor de mannen op straat of de gezinnen.

Zo worden dakloze mensen geconfronteerd met registraties voor het veroorzaken van overlast, maar ook voor slapen op straat. Bij zes registraties kan de politie overgaan tot gedwongen uitzetting naar het land van herkomst, mocht dat aan de orde zijn.

Gezinnen met geldzorgen hebben te maken met hulpverlening en een bureaucratie die per gemeente verschillend is. Wordt er in de ene gemeente gewerkt met een loket en een coach of adviseur, in een andere gemeente dient men van loket naar loket te gaan om de verschillende regelingen aan te vragen. En wordt er in de ene stad gewerkt vanuit vertrouwen, dan treft men in een andere stad alleen maar controle en wantrouwen. Bewijs maar eens dat je arm genoeg bent om geholpen te worden.

Hopelijk neemt de overheid hierin haar verantwoordelijkheid, te beginnen met een zachte blik en een warme hand. En een vermindering van regels en een verruiming van de hulp, gelijk voor iedereen, waar ook in Nederland.

Ik wens iedereen in Nederland meer compassie toe, meer medemenselijkheid.
We kunnen het goed gebruiken.