Een overeenkomst tussen Italië en Albanië waarbij Italië vluchtelingen mag opsluiten in detentiecentra in Albanië, heeft ‘rampzalige’ gevolgen voor de mensenrechten, schrijft Amnesty International in een verklaring.
Op basis van de overeenkomst uit 2023 werden in Albanië twee opvang- en detentiecentra opgezet die onder Italiaans gezag staan. Honderden mensen werden overgeplaatst naar deze centra. Volgens Amnesty hebben velen van hen geen toegang tot juridische bijstand. Door de omstandigheden in de centra verwondden verschillende mensen zichzelf of wilden zij een einde aan hun leven maken, schrijft Amnesty.
Tussen 11 april en 16 mei 2025 werden in het detentiecentrum van Gjadër 42 ernstige incidenten geregistreerd, waaronder ten minste twee pogingen tot ophanging, een protest waarbij drie mensen gewond raakten door gebroken glas en diverse gevallen van zelfverwonding, schrijft de mensenrechtenorganisatie.
Volgens Amnesty belemmerde de Italiaanse regering onafhankelijk toezicht op de uitvoering van de overeenkomst, onder meer door het parlementaire toezicht te beperken en de gebruikelijke wetgevingsprocedures te omzeilen. Volgens de organisatie blijft het grotendeels onduidelijk wat er in het detentiecentrum gebeurt, omdat de toegang en het toezicht door onafhankelijke mensenrechtenwaarnemers beperkt zijn.
Tussen oktober 2024 en januari 2025 bracht Italië 73 mensen rechtstreeks vanuit internationale wateren over naar Albanië. Na diverse gerechtelijke uitspraken die de detentiebevelen voor deze mensen introkken, stopte Italië de overplaatsingen naar Albanië vanaf zee. In maart 2015 wijzigde Italië echter de overeenkomst, waardoor detentie mogelijk werd van mannen die uit Italië zouden worden gezet.
Ondertussen hebben mensen die in Albanië worden vastgehouden beperkte toegang tot een advocaat, het recht op asiel of een eerlijk proces.
Met de overeenkomst, die in februari 2024 in werking trad, besteedt Italië de detentie van mensen op de vlucht uit buiten zijn landsgrenzen. Hiermee ontloopt Italië volgens Amnesty zijn verantwoordelijkheid voor vluchtelingen en de verplichting om asiel te verlenen aan wie dat nodig heeft.
Amnesty International roept Italië op de overeenkomst met Albanië te beëindigen, waardige opvang te regelen in eigen land en mensen toegang te geven tot eerlijke asielprocedures.
Volgens de mensenrechtenorganisatie zouden deze bevindingen ‘een wake-up call moeten zijn om de uitbreiding van alle toekomstige plannen voor detentie buiten de EU […] definitief op te schorten.’
