Van de Turkse broederliefde tussen Aliyev en Erdogan, vaak bezongen met de nationalistische leus ‘één volk, twee staten’, lijkt weinig meer over. Sinds de invoering van de hoofddoekbeperkingen op scholen in Azerbeidzjan zijn de diplomatieke spanningen tussen de twee ‘broederstaten’ flink opgelopen. De nieuwste klap is het besluit van Azerbeidzjan om arrestatiebevelen uit te vaardigen tegen zeven Turkse staatsburgers, onder wie een vertrouweling van Erdogan, zo meldt de nieuwssite Turkish Minute.
Een van de gezochte personen is Fatih Tezcan, een bekende propagandist van Erdogan. Ook andere islamisten, onder wie Ridvan Kaya, schrijver Zekeriya Ceran, advocaat Ahmet Şanli, onderzoeker Fahrettin Taskaya Saral, Abdurrahman Tumer en Alparslan Tanrikulu, hebben een Azerbeidzjaans arrestatiebevel tegen zich lopen. Ze worden allemaal verdacht van het ‘aanwakkeren van religieus extremisme’ naar aanleiding van de protesten tegen het hoofddoekverbod.
De strenge houding tegenover religieuze uitingen past in het beleid van de Azerbeidzjaanse overheid. Hoewel ongeveer 96 procent van de inwoners van Azerbeidzjan moslim is, speelt religie er een relatief kleine rol. Van 1920 tot 1991 maakte het land deel uit van de Sovjet-Unie, waar religie sterk werd onderdrukt. Volgens een Amerikaans rapport over godsdienstvrijheid uit augustus 2025 is slechts 20 procent van de bevolking op een of andere manier religieus actief. De overheid houdt religieuze organisaties streng in de gaten en vervolgt onder meer sjiitische moslims die zich niet houden aan de regels van de officiële religieuze leiders.
In Turkije werd het hoofddoekverbod in Azerbeidzjan vergeleken met de jaren negentig onder het kemalistische regime, toen vrouwen met hoofddoeken werden gediscrimineerd in het onderwijs. Velen moesten destijds hun schoolcarrière abrupt beëindigen of gingen in het geniep met een pruik over hun hoofddoek naar school.
Het is nog lang geen uitgemaakte zaak of de ruzie ook de militaire alliantie tussen Azerbeidzjan en Turkije – die onder meer Armenië dwong tot het opgeven van Nagorno-Karabach in twee bloedige oorlogen (2020 en 2023) – zal beëindigen, maar het zou weinigen meer verbazen.
Azerbeidzjan had Turkije hard nodig in de strijd tegen Armenië, maar lijkt nu weer meer te leunen op de andere grote bondgenoot in de regio: Israël. De Israëlische president Isaac Herzog was onlangs op bezoek bij een internationale bijeenkomst in Bakoe. De Turkse president liet verstek gaan en de Turkse minister van Buitenlandse Zaken, Hakan Fidan, verliet de zaal nadat de Israëlische delegatie was binnengekomen.
De relatie tussen Azerbeidzjan en Israël is in hoge mate gebaseerd op defensie en veiligheid. Azerbeidzjan is een van de grootste afnemers van Israëlische wapensystemen, waaronder geavanceerde drones, raketsystemen en inlichtingenapparatuur. In ruil voor deze militaire technologie voorziet Azerbeidzjan Israël van een aanzienlijk deel van zijn oliebehoefte.
Lees ook:
Waarom maken Azerbeidzjan en Turkije nu ruzie?
Azerbeidzjan voert hoofddoekverbod in op scholen
