De Afro-Amerikaanse predikant en burgerrechtenleider Jesse Jackson is dinsdag op 84‑jarige leeftijd overleden, zo bericht NBC News.
In een verklaring omschreef zijn familie Jackson als ‘een dienende leider, toegewijd aan de onderdrukten en ongehoorden wereldwijd’. Hij overleed vredig in het bijzijn van zijn naasten. De burgerrechtenactivist leed jarenlang aan gezondheidsproblemen, vanwege Parkinson en progressive supranuclear palsy, een hersenaandoening.
Jackson werd geboren in Greenville, South Carolina, en groeide uit tot een van de meest invloedrijke stemmen binnen de Amerikaanse burgerrechtenbeweging. Hij werkte nauw samen met Martin Luther King Jr. en was aanwezig in Memphis toen King in 1968 werd vermoord.
Later richtte Jackson de organisaties PUSH en de Rainbow Coalition op, die zich inzetten voor economische rechtvaardigheid, stemrecht en sociale gelijkheid. Zijn twee pogingen om de Democratische presidentsnominatie te winnen, in 1984 en 1988, vergrootten de politieke invloed van Afro-Amerikanen aanzienlijk. Daarnaast speelde hij een diplomatieke rol bij de vrijlating van meerdere Amerikaanse gevangenen in het buitenland.
Jesse Jackson en Nederland
Ook buiten de Verenigde Staten mengde Jackson zich in maatschappelijke discussies, ook in kwesties die in Nederland speelden. In oktober 1983 bezocht Jackson het graf van Kerwin Duinmeijer, die enkele weken eerder slachtoffer was geworden van een racistische moord. Mede dankzij deze moord kwam er in Nederland een groot debat over racisme op gang.
In 2020 schreef Jackson een open brief aan de toenmalige Nederlandse premier Mark Rutte, waarin hij opriep de racistische traditie van Zwarte Piet te beëindigen. De Kanttekening kwam met de primeur hierover, die daarna het wereldnieuws haalde. Jackson stelde in zijn brief dat de figuur niet los kan worden gezien van koloniale en racistische beeldvorming en dat deze schadelijk is voor kinderen. Hij riep Rutte op zijn morele geweten te volgen en te kiezen voor verandering.
In de brief verwees Jackson ook naar de lessen van zijn mentor Martin Luther King Jr., die benadrukte dat er momenten zijn waarop moreel leiderschap belangrijker is dan politieke voorzichtigheid. Jackson sloot af met de oproep om Zwarte Piet definitief te verbieden: ‘Ik denk dat met uw morele leiderschap de goede Nederlanders positief zullen reageren om de kwetsende en racistische Zwarte Piet definitief te verbieden. De wereld kijkt toe. Houd de hoop levend!’
Daarmee onderstreepte Jackson dat de strijd tegen racisme voor hem altijd grensoverschrijdend was, een overtuiging die zijn levenswerk blijvend zal kenmerken.
Dave Ensberg-Kleijkers, voorzitter van NiNsee, reageerde als volgt op het droeve bericht van Jacksons overlijden:
‘Als voorzitter van het NiNsee sta ik ook in de traditie van Jesse Jackson. Hij was, is en zal voor altijd een inspiratiebron voor mij en voor ons blijven. Zijn moed, morele leiderschap en onvermoeibare strijd voor Afro-Amerikanen verdient louter lof en respect. Bovendien was zijn invloed ook wereldwijd, waaronder in Nederland, merkbaar en voelbaar. Hij wist ook Afro-Caribische Nederlanders in Nederland te inspireren en te motiveren actief op te komen voor hun burger- en mensenrechten. Dat deed hij onder meer toen hij in 2010 in Den Haag de Martin Luther King Lezing verzorgde. Hij sprak vol vuur, passie en overtuiging. In zijn lezing gaf hij bewust aandacht aan het trans-Atlantisch slavernijverleden en de systematische, inhumane behandeling van zwarte mensen. Een behandeling die ook ná de formele afschaffing van de slavernij doorging, waaronder in de vorm van anti-zwart racisme in alle maatschappelijke domeinen. Jackson bleef hameren op universele mensenrechten en op het belang van vrijheid. Dat deed hij niet op een boze of polariserende, maar op een positief-kritische en hoopgevende wijze. Een groot man is niet meer. We zullen hem missen en in onze harten meedragen.’
