De Nationale ombudsman heeft geoordeeld dat Tweede Kamerlid Mpanzu Bamenga in 2018 etnisch is geprofileerd door de Koninklijke Marechaussee op Eindhoven Airport.
Bamenga werd destijds gecontroleerd vanwege wat de marechaussee omschreef als een ‘niet-Nederlands uiterlijk’. Het ministerie van Defensie heeft inmiddels excuses aangeboden voor het verband dat daarbij werd gelegd tussen huidskleur en Nederlanderschap.
De uitspraak volgt drie jaar nadat het Gerechtshof Den Haag oordeelde dat de werkwijze van de marechaussee bij grenscontroles een vorm van rassendiscriminatie was en moest worden beëindigd.
Volgens de ombudsman was er in het geval van Bamenga sprake van een vermenging van taken. De controlebevoegdheid die de marechaussee heeft vanuit haar vreemdelingenrechtelijke taak werd volgens het oordeel mede ingezet voor politiewerkzaamheden op de luchthaven. Daardoor handelde de marechaussee niet transparant tegenover Bamenga.
Bamenga noemt de uitspraak een belangrijke erkenning. ‘Vooruitgang begint wanneer mensen weigeren te accepteren dat onrecht normaal is’, reageert hij tegenover Amnesty International. Volgens het Kamerlid bevestigt de uitspraak dat niemand in Nederland mag worden beoordeeld op huidskleur of afkomst.
Mensenrechtenorganisatie Amnesty International wijst al langer op de risico’s van de verwevenheid tussen vreemdelingencontroles en strafrechtelijke taken. In verschillende rapporten stelt Amnesty dat de marechaussee hierdoor de wettelijke drempel van een redelijk vermoeden van schuld aan een strafbaar feit kan omzeilen. Wanneer grenscontroles feitelijk worden gebruikt voor politietaken, zou volgens de organisatie alleen gecontroleerd mogen worden als er een concrete verdenking bestaat.
Het Public Interest Litigation Project (PILP) ondersteunde Bamenga tijdens de procedure bij de Nationale ombudsman. De uitspraak geldt als een nieuwe tik op de vingers voor de marechaussee in het debat over etnisch profileren en discriminatie door overheidsinstanties.
