Nederland heeft een minister nodig die primair opkomt voor de belangen van kinderen, vindt Philip Veerman.  

Denemarken is ons de laatste tijd vaak voorgehouden als een voorbeeldland. Zo werd ons voorgehouden dat de Denen een regering met sociaaldemocraten hebben die desalniettemin een hard migratiebeleid voorstaat. Recent verschoof de aandacht naar de Deense ervaring met minderheidskabinetten. Maar er is nog een andere, belangrijke voorbeeldfunctie: Denemarken heeft al jaren een minister van Kinderen.

Op dit moment is Mattias Tesfaye minister van Kinderen en Onderwijs. Hij gaat over kinderopvang, onderwijs, onderwijsbeleid, rechten van het kind en kwetsbare kinderen. Hij werkt nauw samen met andere ministers om jeugdbeleid vorm te geven. Daarmee lijken de belangen van kinderen en jongeren wat beter te worden behartigd dan wij in Nederland tot nu toe deden.

Op mijn netvlies staat nog steeds wat geacht werd een constructive dialogue te zijn tussen de delegatie van het Koninkrijk der Nederlanden (inclusief de Caribische delen) en het VN-Comité voor de Rechten van het Kind in Genève. Dat Comité beoordeelde in februari 2022 of Nederland het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind adequaat implementeerde. In Den Haag zat staatssecretaris Marten van Ooijen, omringd door een legertje ambtenaren. Bij iedere vraag die een lid van het VN-Comité vanuit Genève via een internetverbinding aan hem stelde, werd hem een notitie van een van de ambtenaren onder zijn neus geschoven, die de staatssecretaris vervolgens braaf voorlas.

Het gaf niet de indruk dat de toen nieuwe staatssecretaris leiding zou kunnen geven aan vreselijk moeilijke onderwerpen als gesloten jeugdzorg, toenemende kindermishandeling, lange wachtlijsten en gemeenten die hun taak rond jeugdhulp eigenlijk boven het hoofd groeide. Ook waren daar nog de te hoge werkdruk, het gebrek aan continuïteit in de zorg en de vraag hoe het hele systeem te hervormen. Dat hele toneelstukje met Genève vestigde bij mij de indruk dat kinderen en jongeren niet echt een prioriteit zijn in Nederland.

Kinderen betrekken bij beleid

Kinderen worden ook niet echt betrokken bij het beleid en er is aan de regeringstafel geen minister die als taak heeft de belangen van kinderen goed uiteen te zetten. Er zijn maar een paar instanties die lobbyen voor kinderen. De Kinderombudsman doet heel goed werk, maar van haar horen wij helaas te weinig in de media. Wij hebben in Nederland een Partij voor de Dieren en een Partij voor de Ouderen (50PLUS), maar opkomen voor de belangen van kinderen en jongeren wordt niet als belangrijk gezien.

Geen prioriteit

Op het prioriteitenlijstje dat informateur Wouter Koolmees opstelde voor dit kabinet komen kinderen en jongeren niet voor (wel het oplossen van het woningtekort, Nederland van het stikstofslot halen, economische groei, het verbeteren van het investeringsklimaat, het uitvouwen van een voortvarend asiel- en migratiebeleid en het omhoog krikken van defensie). Kinderen en jongeren zijn de vergeten groep burgers (misschien omdat ze nog niet stemmen?). Het betrekken van kinderen en jongeren bij besluitvorming is geen bijzaak, maar een voorwaarde voor goed beleid. Dé uitdaging voor het nieuwe kabinet is jaren van verwaarlozing in te halen en kinderrechten nu ook (evenals de bovengenoemde onderwerpen die Wouter Koolmees al op het prioriteitenlijstje zette) op één te zetten. Anders lijkt het erop dat het nieuwe kabinet een andere slogan heeft: Aan de slag, maar niet voor kinderen. Want die staan in dat geval op de backburner, staan op een laag pitje en dan maakt het niet uit om die minder voortvarend aan te pakken. Dat is eigenlijk een beschamende vertoning voor een relatief rijk land.

Dé uitdaging voor het nieuwe kabinet is jaren van verwaarlozing in te halen en kinderrechten nu ook  op één te zetten

Kabinet Balkenende IV

Ik bepleit hier geen nieuw programmaministerie, zoals het ministerie voor Jeugd en Gezin, waaraan André Rouvoet (van de ChristenUnie) onder Balkenende IV leiding probeerde te geven. Dat ministerie heeft destijds wel jeugdproblemen hoger op de politieke agenda gezet. Het was even een opleving in aandacht voor jeugd en dit zeer ingewikkelde dossier. Maar het ministerie bleek te weinig verankerd en werd bij de volgende formatie meteen weer afgeschaft. Zo’n programmaminister, die bij verschillende andere ministeries (waar kinderen ook binnen het werkgebied vallen) leentjebuur moest spelen om ambtenaren te hebben, bleek een te zwak concept. Het is te waarderen dat de partijen die de regering Balkenende IV vormden dat experiment wel hebben aangedurfd. De partijen die de regering-Jetten vormen willen daadkracht tonen. Om de ingewikkelde problematiek rond jeugd een paar stappen verder te brengen is visie en daadkracht nodig, maar toch ook één minister die de kar gaat trekken.

Op verschillende gebieden is niets afgesproken, mogelijk om de oppositiepartijen (waarmee dit minderheidskabinet zaken moet doen) het gevoel te geven dat zij nog iets in de melk te brokkelen hebben. Zijn kinderrechten, jeugdzorg en jeugdhulp zo’n terrein dat nog braak ligt? Dat biedt hoop dat kinderen en jongeren zelf nog invloed kunnen hebben. Maar als er (bijna) niets over is afgesproken, geeft dat ook weer eens aan hoe laag kinderen en jongeren op de Nederlandse prioriteitenlijst staan. Benoem een minister van Kinderen die ook aan de slag gaat voor kinderen.