Vandaag begint voor veel gelovigen een tijd van vasten: voor moslims de ramadan en voor katholieken de veertigdagentijd. Dat deze samenvallen is bijzonder.

Voor moslims is vandaag de eerste dag van de ramadan, de maand waarin de Koran werd geopenbaard als leidraad voor de mensen en als onderscheid tussen goed en kwaad. Het is een tijd van rust, bezinning en gebed, waarin gelovigen dichter bij Allah proberen te komen.

Het vasten begon vanmorgen bij zonsopgang. Vanaf dat moment eten en drinken moslims niets meer tot zonsondergang. Zo staat het in soera Al-Baqarah (De Koe), verzen 185–187. De ramadan duurt negenentwintig of dertig dagen, afhankelijk van het zien van de nieuwe maan. Want de islamitische kalender volgt de maan: met het verschijnen van een nieuwe maansikkel begint een nieuwe maand — en eindigt de ramadan.

De eerste openbaring van de Koran vond plaats in de Grot van Hira, op de berg Jabal an-Noer bij Mekka. De profeet Mohammed trok zich daar terug om te bidden en na te denken.

Op een dag verscheen de engel Jibril (Gabriël) aan hem en zei: ‘Iqra, lees.’ De profeet antwoordde dat hij niet kon lezen. Dit gebeurde drie keer. Daarna sprak de engel: ‘Lees in de naam van uw Heer, Die heeft geschapen. Hij heeft de mens geschapen uit een bloedklomp. Lees, want uw Heer is de Meest Eerbiedwaardige. Hij Die met de pen onderwees. Hij leerde de mens wat hij niet wist.’

De profeet Mohammed droeg de openbaringen in zijn hart en gaf ze door aan de mensen om hem heen, die ze opschreven. Na zijn dood werden alle teksten samengebracht tot wat we nu kennen als de Koran.

Ook voor katholieken begint vandaag een vastentijd. Het is Aswoensdag, het begin van de veertigdagentijd die duurt tot Pasen. Katholieken vasten anders dan moslims. Op Aswoensdag en Goede Vrijdag eten gelovigen één volledige maaltijd en twee kleine maaltijden. Op vrijdagen eten zij geen vlees. Het is een periode van gebed en bezinning, waarin mensen nadenken over hun leven en oog hebben voor wie het moeilijk heeft.

Deze regels zijn door de kerk vastgesteld en gebaseerd op de Bijbel. Daarin staat dat Jezus, in de islam Isa, veertig dagen vastte in de woestijn voordat hij begon met zijn publieke werk. Het was een tijd van stilte en voorbereiding.

Ook Mozes, Moshe in het Hebreeuws en Musa in de islam, kende zo’n vastenperiode. In het Bijbelboek Exodus staat dat hij veertig dagen en veertig nachten op de berg Sinaï bleef om God te ontmoeten. Daar kreeg hij de stenen tafelen met de Tien Geboden, leefregels voor de mensen.

Dat de eerste dag van de ramadan en Aswoensdag op dezelfde dag vallen, is bijzonder. Pas over zo’n 33 jaar begint de ramadan weer rond deze datum. Ook Aswoensdag verschuift elk jaar, omdat die afhangt van Pasen. Dat je lezers een ramadan mubarak én een goede veertigdagentijd kunt wensen, komt dan ook niet vaak voor.