Het had het hoogtepunt moeten zijn van de macht en kracht van de zogeheten ‘As van Verzet’. 7 oktober: de dag waarop Hamasstrijders Israël binnenvielen. Een grote overwinning voor de door Iran aangevoerde as en een zware nederlaag voor aartsvijand Israël. Tweeëneenhalf jaar later is het echter Israël dat het laatst lacht. Wat een triomf moest zijn, bleek een pyrrusoverwinning.

De dood van de Iraanse leider ayatollah Khamenei is voorlopig de kroon op Israëls wraak. Het land is uitgegroeid tot de nieuwe hegemoon in het Midden-Oosten, door analisten ook wel aangeduid als de Pax Israelica. De vraag is nu wat deze ontwikkelingen betekenen voor de toekomst van Iran en de rest van de regio.

Over de dood van Khamenei kunnen we kort zijn. Buiten fundamentalistische kringen in Iran en zijn buurlanden zal vrijwel niemand een traan laten om de dood van deze wrede dictator, die in eigen land en daarbuiten talloze slachtoffers maakte. Zijn dood brengt een omwenteling in Iran dichterbij, en daarmee ook een stabieler en vreedzamer Midden-Oosten. De Iraanse bevolking is 47 jaar lang onderdrukt en Iran heeft onder Khamenei als grootste sponsor van terrorisme in de regio het Midden-Oosten decennialang gedestabiliseerd.

Er is dan ook weinig reden om te betreuren dat hij er niet meer is. Wie daar nog aan twijfelt, hoeft alleen maar te kijken naar de feestvierende Iraniërs in Iran zelf en in de diaspora. Degenen die nu stellen dat de Amerikaans-Israëlische aanval op Iran niet in lijn is met het internationaal recht, hebben op papier gelijk. Maar de tirannie van Khamenei en de zijnen tegen hun eigen volk was vele malen erger dan deze schending van het internationaal recht.

Bovendien getuigt het van realiteitszin als we erkennen dat het internationaal recht in dit decennium steeds meer is verworden tot een papieren realiteit. Als Europeanen wordt het hoog tijd dat we ons dit realiseren. Hard power is terug van weggeweest en als we ons niet snel klaarmaken voor dit nieuwe tijdperk, dreigen we er zelf ook slachtoffer van te worden.

De tirannie van Khamenei was vele malen erger dan deze schending van het internationaal recht

Dat impliceert niet dat we dan maar alle wreedheden op het wereldtoneel moeten toestaan. Ook al functioneert het recht niet meer, rechtvaardigheid moet voor ons een leidend principe blijven. Netanyahu en de zijnen zullen vroeg of laat rekenschap moeten afleggen voor de begane genocide in Gaza. Tegelijkertijd hoeven we er niet rouwig om te zijn wanneer dictatoriale regimes in Venezuela, Cuba en Iran en terroristische bewegingen als Hamas en Hezbollah kaltgestellt worden. Dit zijn immers vrienden van onze grote vijand Rusland en zo wordt de Russisch-Chinese as van dictaturen die Europa en de rest van het Westen bedreigt verder verzwakt. Het VN-Handvest kan hier van alles van vinden, maar zulke ontwikkelingen maken de wereld uiteindelijk wel een stukje veiliger.

Hierover hoeven we dus niet te klagen bij de Amerikanen en Israëliërs. Wel moeten we er scherp op zijn dat het Midden-Oosten, onze buurregio, nu niet in chaos vervalt. De beste uitkomst van deze oorlog is een democratische omwenteling in Iran. Dat is het streven waarop Europa bij zijn Amerikaanse en Israëlische bondgenoten moet blijven hameren. Trump en Netanyahu nemen misschien genoegen met minder, maar het Iraanse volk verdient vrijheid. En nee, Iran is geen Irak of Afghanistan, maar een land met een hoogontwikkelde bevolking die snakt naar vrijheid. Laten we hopen dat de Iraniërs nu hun eigen leiders voortbrengen die hen na een halve eeuw fundamentalistische dictatuur naar democratie leiden.

Voor de rest van het Midden-Oosten zal dit conflict op korte termijn vooral oorlog en instabiliteit brengen. Maar als het Iraanse regime daadwerkelijk in zijn geheel implodeert, dan biedt het enorme kansen voor de buurregio. De VS en Israël zullen in het post-7-oktober-Midden-Oosten samen met hun soennitische bondgenoten de mogelijkheid hebben om de machtsverhoudingen in de regio te stabiliseren nu Iran en zijn proxy’s van het toneel verdwenen zijn: de Pax Israelica.

En voor wie zich daarover opwindt, zou ik het volgende ter overweging mee willen geven: een Midden-Oosten zonder het regime van de ayatollahs is een beter Midden-Oosten. Het belooft een beter Irak, een beter Syrië, een beter Libanon, een beter Jemen en bovenal een beter Iran zelf. Bovendien valt na Assad en Maduro nu weer een bondgenoot van Rusland om. De ayatollah is dood en dat is een zegen voor Iran en de rest van de wereld.