De naam van het Belgische plaatsje Buggenhout wordt in de twaalfde eeuw al voor het eerst genoemd. Maar voor veel mensen was het tot voor kort nog steeds een onbekend stadje. Tot het enkele weken door een heel dramatisch ongeval op een spoorwegovergang op de kaart werd gezet. Bij het ongeluk kwamen twee kinderen en twee volwassenen om het leven. Vijf andere kinderen raakten zwaar gewond.

Ook het Zeeuwse stadje Axel komt niet dagelijks in het nieuws. Maar dan gebeurt daar een vreselijk ongeluk waarbij drie kinderen en de directeur van hun basisschool omkomen en andere kinderen van die school zwaar gewond raken. Onmiddellijk kent iedereen weer de plaatsnaam Axel.

Buiten de grote stad Marrakesh neemt ons busje de afslag in de richting van het Atlasgebergte. Na een tocht van zo‘n twee uur stappen we op zeventienhonderd meter hoogte uit. We staan in het dorp Douzrou. Of beter gezegd, wat daar nog van over is. Tweeënhalf jaar geleden vond in dit deel van Marokko in de avond van 8 september de zware aardbeving plaats. Binnen 11 minuten vonden in de hele regio bijna drieduizend mensen de dood.

Een van de overlevenden, Adil, leidt ons door het gebied. Na Douzrou komen we in de dorpen Tafeghaghte en Ait Othman. Adil doet zijn verhaal. ‘Bij de eerste schok greep ik twee van mijn kinderen, Abdelnour en Wisra, en renden we naar buiten. De schrik en de verwarring waren zo groot dat het even duurde tot ik plotseling besefte dat ik ons derde kindje, Hamza, zomaar had achtergelaten. Gelukkig kon zij toch nog uit ons huis gered worden. Vanaf de bergen boven ons verpletterden enorme rotsblokken onze lemen hutten en huisjes. In ons dorp kwamen heel veel mensen om.’

We staan aan de rand van een massagraf. ‘Hier liggen drieënzeventig van onze dorpsbewoners, voornamelijk moeders met kinderen. De mannen waren nog niet terug van hun werk in de stad. Het duurde lang tot er hulp kwam. We zagen de eerste soldaten die hulp kwamen verlenen om één uur de volgende middag. Maar de chaos en de ellende waren zo groot dat zij al gauw weer verdwenen waren. Zij voelden zich machteloos. Omdat alle wegen in de omgeving verwoest en geblokkeerd waren, duurde het nog veel langer totdat de echte hulp op kwam dagen.’

De aardbeving heeft ‘maar’ eventjes geduurd

We rijden verder naar het volgende dorp. Opnieuw een massagraf. ‘Tijdens de aardbeving drukten de moeders hun kinderen tegen zich aan om hen te beschermen. En zo kwamen zij om. Omdat het zo lang duurde tot er hulp kon komen, bleven zij ook zo in die houding met hun kinderen liggen.’ Adil zwijgt en schudt moedeloos zijn hoofd. ‘In die houding werden zij hier ook begraven. Moeders met jonge kindertjes in hun armen.’

We stappen over kledingresten heen die hier en daar onder het zand uitsteken. ‘Onze kudden, de schapen, de geiten en de ezels zijn omgekomen.’ Adils arm wijst met een wijde boog om zich heen. ‘Ze liggen nog onder het puin.’

Voordat we in ons busje stappen om terug te rijden naar Marrakesh, neemt onze gastheer ons nog mee naar één plekje. ‘Hier zie je de resten van het schooltje in ons dorp. Eén muur staat nog half overeind. Alle kinderen die hier die middag in de klas zaten, zijn omgekomen. Alleen de juffrouw heeft het overleefd.’

De aardbeving heeft ‘maar’ eventjes geduurd. Maar in die elf minuten hebben we vanuit de hele wereld gekeken naar die toen bijna helemaal weggevaagde dorpen zoals Douzrou, Tafeghaghte en Ait Othman. Ineens wisten we van hun bestaan af.

Het is nu al een paar jaar geleden dat dit niet te beschrijven drama zich afspeelde daar hoog in het Atlasgebergte. Maar terwijl het verdriet, de uitzichtloosheid en ellende die dat met zich meebrengt zich daar nog steeds verder afspeelt, is de buitenwereld, die zo ver verwijderd van die plek des onheils ligt, voortgegaan met het leven. Andere wereldschokkende gebeurtenissen elders op onze aardbol hebben het nieuws van de verwoeste lemen hutten in de Marokkaanse bergdorpen verdrongen. En ook werd de aandacht meteen al een beetje verstild omdat het aantal slachtoffers van een aardbeving in Turkije enkele maanden daarvoor immers ‘vele malen’ groter was.

Zo gaat het met nieuws. De namen Douzrou, Tafeghaghte en Ait Othman zijn alweer ver naar de achtergrond gedrongen. Uit het collectieve geheugen verdrongen. En ja, zo zal dat ook met de plaatsnamen Buggenhout en Axel gebeuren. Maar eventjes staan deze plaatsen op de kaart. Dat is het lot van het voortschrijden van de tijd binnen het perspectief van wereldnieuws. Onze reis hoog in de bergen in Marokko, de getuigenis van Adil op de plaats zelf, hebben ons gedwongen om vooral te blijven beseffen dat het leed en het verdriet op de plek zelf onverminderd voortduurt.

En datzelfde zal ook gelden voor Buggenhout en Axel. Laten we dat vooral niet vergeten.