De Europese Unie maakte samen met andere organisaties maandag bijna 900 miljoen euro vrij voor de wederopbouw van het nog steeds door genocide getroffen Gaza. Niettemin slaagde de EU er die dag nog steeds niet in om sancties tegen Israël of een verbod op de handel met illegale Israëlische nederzettingen in te stellen. Dat blijkt uit berichtgeving van onder meer NRC en Trouw.
Nederland is, net als onder meer Spanje en Ierland, voorstander van handelsrestricties met Israël. Minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen dringt aan op een importverbod uit illegale nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanoever. Landen als Duitsland, Bulgarije en Tsjechië zijn tegen zulke stappen.
Dat het voorstel om handel met de nederzettingen te verbieden het niet haalde, heeft volgens NRC te maken met het feit dat de Europese Commissie aanstuurde op unanimiteit, wat betekent dat alle lidstaten moeten instemmen. Hierbij blijkt het standpunt van Commissievoorzitter Ursula von der Leyen cruciaal. Zij heeft zich na de aanval door Hamas op Israël op 7 oktober 2023 altijd achter Israël geschaard en hield dit vol, ondanks de genocide door Israël op de Palestijnen in Gaza. Zij is tegen sancties tegen Israël.
NRC wijst erop dat de Commissie er best voor had kunnen zorgen dat het voorstel unaniem werd gesteund, zoals met de uitfasering van Russisch gas. Dit voorstel werd zo geformuleerd dat niet alle lidstaten hoefden in te stemmen.
Mocht het voorstel voor een handelsverbod later tot een stemming komen, dan zal Duitsland naar verwachting tegen stemmen. Kritiek op Israël is in Duitsland heel gevoelig, vanwege de Holocaust en het Duitse schuldgevoel hierover.
Volgens Trouw zal de EU op korte termijn geen besluit nemen over sancties tegen Israël. Waarschijnlijk zullen de lidstaten de Commissie vragen een officieel wetsvoorstel in te dienen, waarna de ministers in oktober een besluit nemen.
Er zijn wel EU-sancties tegen extremistische kolonisten en organisaties van kolonisten die zich schuldig hebben gemaakt aan geweld tegen Palestijnen. Israël zelf blijft echter buiten schot. Dit terwijl de staat Israël actief kolonisatie, verdrijving van en geweld tegen Palestijnen ondersteunt. Volgens de Israëlische mensenrechtenorganisatie Btselem is kolonistengeweld zelfs ‘onderdeel van de strategie van het apartheidsregime, dat steeds meer land op de Westelijke Jordaanoever poogt in te nemen.’
Volgens criticasters is Nederland medeplichtig aan de genocide in Gaza. Want ondanks een rechtszaak, onder andere aangespannen door The Rights Forum, blijft ons land nog steeds onderdelen van F-35 straaljagers naar Israël sturen. Inmiddels is duidelijk dat er een reëel risico bestaat dat deze vliegtuigonderdelen worden ingezet voor het schenden van het internationaal recht. Hoewel Nederland na het oordeel van de Hoge Raad vorig jaar directe leveringen stopzette, gaan indirecte leveringen via de Verenigde Staten gewoon door. Volgens The Rights Forum probeert de Nederlandse staat de zaak voortdurend te vertragen, zodat de leveringen kunnen blijven doorgaan.
