Tussen oktober 2023 en oktober 2026 hebben professionele nepnieuwsverspreiders honderden miljoenen haatberichten op social media geplaatst over de islam en moslims. Het gaat om een politieke beïnvloedingscampagne waar waarschijnlijk Israël achter zit.
De bevindingen staan in het rapport ‘Manufacturing the ‘Great Replacement’ van Marc Owen Jones, verbonden aan Northwestern University in Qatar, en desinformatieonderzoeker Sohan Dsouza. Volgens hen werden de politieke advertenties verspreid via platforms als YouTube, TikTok en Facebook. Dit gebeurde in circa dertig landen, waaronder diverse Europese landen, de Verenigde Staten en Libanon, waar een grote christelijke minderheid woont.
De campagne zou meer dan 533 miljoen advertenties op social media hebben gepromoot en ruim 11 miljoen dollar hebben gekost.
De onderzoekers stellen dat de advertenties vaak aansloten bij de zogenoemde omvolkingstheorie, een racistische complottheorie die stelt dat Europese bevolkingen worden vervangen door immigranten. In de advertenties werd de Arabische oliestaat Qatar neergezet als een verborgen kracht achter migratie naar Europa en de vermeende ‘islamisering’ van het continent. In Qatar is de Arabische zender Al Jazeera gevestigd, die kritisch bericht over Israël. Ook steunt Qatar de Palestijnse beweging Hamas financieel.
De rapporteurs hebben sterke aanwijzingen dat deze islamofobe desinformatiecampagne vanuit Israël is opgezet. Als aanwijzingen noemen de onderzoekers onder meer metadata, waaruit zou blijken dat medewerkers aan de campagne werkten in de Israëlische tijdzone en gebruikmaakten van systemen met Hebreeuwse bestands- en mapnamen.
Doel van de desinformatiecampagne was om de verkiezingen in westerse landen te beïnvloeden. De campagne zou rekening hebben gehouden met de zogenoemde verkiezingskalenders in verschillende landen. Volgens de onderzoekers liepen advertentiecampagnes in Frankrijk door in de periode voorafgaand aan de Europese verkiezingen van 2024. In het Verenigd Koninkrijk stopten advertentieaankopen enkele dagen voordat de parlementsverkiezingen werden uitgeschreven.
Nederland wordt in het rapport genoemd, als onderdeel van Europa, maar aan ons land is verder geen aparte analyse gewijd. Op basis van het rapport kunnen we daarom niet zien in welke mate Nederlandse internetgebruikers zijn bereikt door de desinformatiecampagne, of welke groepen specifiek zijn getarget.
