De handel in Arabische gom, een grondstof die onder meer wordt gebruikt in cola, snoep, medicijnen en cosmetica, draagt mogelijk bij aan de financiering van de oorlog in Soedan. Dat blijkt uit onderzoek van het televisieprogramma Zembla.
Naar aanleiding van de uitzending hebben Kamerleden van vijf partijen vragen gesteld over de import van de grondstof en mogelijke sancties tegen de betrokken handelaren.
Soedan is goed voor ongeveer tachtig procent van de wereldproductie van Arabische gom. Volgens het onderzoek van Zembla maken gewapende groeperingen misbruik van de handel. Boeren worden afgeperst, handelaren moeten betalen bij illegale controleposten en grondstoffen worden het land uitgesmokkeld. Vervolgens komen die via buurlanden op de internationale markt terecht.
Dat blijkt onder meer uit opvallende exportcijfers. De uitvoer van Arabische gom vanuit Tsjaad steeg van 9673 ton in 2023 naar 18.012 ton in 2025. Ook Zuid-Soedan exporteerde aanzienlijk meer: van 154 ton in 2023 naar 1390 ton in 2025. Volgens Martijn Bergkamp, die in de uitzending aan het woord komt, is zo’n sterke stijging niet te verklaren door een toename van de productie. Acaciabomen, waaruit de gom wordt gewonnen, hebben immers jaren nodig om te groeien.
Zembla ontdekte bovendien dat de gom via vervalste documenten een nieuwe herkomst kan krijgen. Het programma kreeg via handelaren een document in handen met een stempel van de Zuid-Soedanese douane, maar zonder ingevulde gegevens. Handelaren kunnen daarmee zelf een land van herkomst invullen. Zo kan Soedanese gom als Zuid-Soedanese waar op de Europese markt terechtkomen.
VN-mensenrechtencommissaris Volker Türk waarschuwt in de documentaire dat voor de verkoop van gestolen goederen anderen nodig zijn die het papierwerk regelen. Er is volgens hem dan ook een groot risico op witwassen.
Naar aanleiding van de uitzending hebben Kamerleden Mpanzu Bamenga (D66), Sarah Dobbe (SP), Suzanne Kröger (Pro), Joris Lohman (CDA) en Nicole Maes (VVD) vragen aan het kabinet gesteld. Zij willen dat de handelsketen wordt onderzocht. Ook moeten de smokkel en het omzeilen van sancties worden aangepakt. Tevens vragen ze om te onderzoeken of een importverbod mogelijk is.
Een importverbod kan echter ook gevolgen hebben voor de Soedanese bevolking, die voor haar levensonderhoud afhankelijk is van de gomproductie. De vraag is daarom hoe de handel kan worden aangepakt zonder de boeren die van de grondstof leven verder te benadelen.
