De afgelopen weken waren er op verschillende plekken in Nederland grimmige protesten tegen de noodopvang van asielzoekers. Het dieptepunt vormden de rellen in Loosdrecht, waar brand werd gesticht bij een azc. Premier Rob Jetten krijgt kritiek omdat hij zich onvoldoende scherp zou uitspreken. Wat is jouw advies aan de premier?

Ayala Levinger, softwareontwikkelaar

‘Mijn droom is dat de minister-president het probleem eindelijk bij de naam noemt: Nederland heeft geen ‘vluchtelingencrisis’, maar een diepgeworteld racismeprobleem. Ik zou willen dat hij om zich heen kijkt en de echte verantwoordelijken aanwijst. In de Tweede Kamer zitten partijen die migranten al jarenlang als zondebok gebruiken. Er wordt zo hard tegen vluchtelingen opgehitst dat gewone burgers geloven dat het woningtekort door migratie komt, terwijl dat een van de grootste politieke leugens van de afgelopen jaren is. Extreemrechtse mensen hebben daardoor het gevoel gekregen dat ze toestemming hebben om agressief te zijn, omdat ze overal mee wegkomen. Ze zien op het nieuws hoe klimaatactivisten en demonstranten tegen de genocide in Palestina keihard worden aangepakt door de politie, terwijl politici op sociale media de schuld van die protesten opnieuw bij migranten leggen.

‘Met dit beleid blust hij de brand niet, hij levert de brandstof’

Maar dit blijft een droom, want ik heb geen enkel vertrouwen in de neoliberale politiek. Zijn reactie zal waarschijnlijk opnieuw dezelfde voorspelbare routine zijn: het geweld op tv veroordelen en beloven dat de politie strenger gaat handhaven. Maar zolang hij weigert te erkennen dat zijn eigen bezuinigingen en de racistische, ophitsende politieke taal het racisme onder de bevolking voeden, is hij niet de oplossing voor deze crisis, maar juist de aanjager ervan. Met dit beleid blust hij de brand niet, hij levert de brandstof. En het gaat zeker weer gebeuren.’

Ruben Arnhem, docent

‘De brandstichting in Loosdrecht is uiteraard onacceptabel. Geweld en vernieling mogen nooit de oplossing zijn voor maatschappelijke problemen. Tegelijkertijd zou het een vergissing zijn om alleen naar de daders te kijken en niet naar de onvrede die onder een deel van de bevolking leeft. Mijn advies aan premier Rob Jetten is daarom: luister beter naar wat er speelt in de samenleving.

Veel Nederlanders hebben het gevoel dat hun zorgen onvoldoende serieus worden genomen. Ze zien hoge brandstofprijzen, een woningmarkt die vastzit en steeds meer mensen die moeite hebben om rond te komen of een geschikte woning te vinden. Regelmatig verschijnen er berichten over hardwerkende Nederlanders en zelfs ouders met kinderen die in onzekerheid verkeren over hun woonsituatie. Dat voedt het gevoel dat de overheid de grip kwijt is. In die context zorgt het asiel- en migratievraagstuk voor extra spanningen. Veel mensen vragen zich af waarom Nederland nieuwe mensen blijft opvangen, terwijl bestaande problemen nog niet zijn opgelost.

‘Waarom moeten wij alle problemen van de EU oplossen?’

Wie zorgen uit over migratie is niet automatisch tegen hulp aan vluchtelingen; veel Nederlanders maken onderscheid tussen mensen die vluchten voor oorlog of vervolging en mensen die vooral om economische redenen naar Europa komen.

Op dit moment zijn wij niet in staat om duizenden jonge mannen, veelal gelukzoekers, op te vangen. Waarom moeten wij alle problemen van de EU oplossen? Landen als Polen en Hongarije kiezen voor hun eigen volk en weigeren andermans problemen op te lossen.

Daarom zou het kabinet meer nadruk moeten leggen op het op orde brengen van de eigen samenleving en begrip tonen voor gemeentes waar de burgemeester en gemeenteraad besluiten dat ze naar het volk luisteren en daarom geen azc in hun gemeente willen. Hiermee voorkom je een hoop trammelant en laat je zien dat je de zorgen van je burgers wel serieus neemt.’

Yunus Kaplan, docent

‘Een brandstichting moet gewoon helder veroordeeld worden. Daar hoeft geen ingewikkeld verhaal omheen. Maar ik geloof ook niet dat dit soort dingen ineens ontstaan. Daarvoor verschuift er al langer iets in hoe we praten. Over asiel. Over ‘de gewone Nederlander’. Over wie hier wel of niet hoort. Mensen wennen aan harde taal. Aan het idee dat sommige groepen vooral een probleem zijn dat opgelost moet worden. Dan wordt de stap naar escalatie kleiner dan we graag toegeven. Juist daarom moet een premier niet alleen reageren wanneer het misgaat, maar ook kijken naar het politieke klimaat dat eraan voorafgaat. Want verharding begint meestal niet bij een brand. Het begint veel eerder.’

Ahmed Abdillahi, postbezorger

‘Wat er laatst in Loosdrecht is gebeurd, is ontzettend heftig en onacceptabel. Mensen die naar Nederland zijn gevlucht vanwege oorlog, geweld of vervolging opnieuw confronteren met angst en geweld gaat alle grenzen over. Je merkt helaas dat de haat en polarisatie in de samenleving toenemen. In mijn omgeving hoor ik steeds vaker dat vluchtelingen en statushouders overal de schuld van krijgen. Ook spelen sommige trollenaccounts en online campagnes een grote rol in het verder tegen elkaar opzetten van mensen.

Ik vond het goed dat Rob Jetten de hulpverleners heeft bezocht om hen een hart onder de riem te steken. Tegelijkertijd vond ik het jammer dat er weinig aandacht leek te zijn voor de bewoners van het azc zelf, terwijl ook zij slachtoffer zijn van deze gebeurtenis en veel angst moeten hebben gevoeld. Het wordt tijd dat Den Haag en ook Rob Jetten een duidelijk signaal afgeven dat dit soort intimidatie, haat en geweld nooit acceptabel zijn in een democratische rechtsstaat. De daders moeten stevig worden aangepakt en bestraft.

‘Ik vond het jammer dat er weinig aandacht leek te zijn voor de bewoners van het azc zelf’

Daarnaast zou ik willen meegeven dat de politiek zich duidelijker mag uitspreken dat niet alle problemen in Nederland veroorzaakt worden door vluchtelingen of statushouders. De voortdurende beeldvorming waarin één groep overal verantwoordelijk voor wordt gehouden, vergroot alleen maar de verdeeldheid in de samenleving.’

Mostafa Hilali, militair

‘Benoemen is het woord van rechts Nederland van de afgelopen decennia. Ook hoor je aan die kant dat je niks meer kunt zeggen. Niks meer kunt benoemen. En als ik dan, met bovenstaande in het achterhoofd, kijk naar de brandstichting in Loosdrecht, dan valt meteen op hoe het allemaal wel meevalt met die nadruk op benoemen.

 ‘Laten we nou benoemen wat dit is’

In de media en politiek gaat het dan over ‘brandstichting’, ‘een uit de hand gelopen demonstratie’, ‘geweld tegen hulpverleners’. Waarom wordt het nu niet eens benoemd? Waarom durven we nu niet ronduit te zeggen waar het om draait? Geweld met een terroristisch oogmerk. Terrorisme is het gebruiken van geweld of het dreigen met gebruik van geweld om op die manier besluitvorming te beïnvloeden. Laten we nou benoemen wat dit is. Zoals we konden benoemen dat de daad van Mohammed B. in die tijd terroristisch was, moeten we ook durven benoemen dat hier sprake is van terrorisme. Vervolgens moeten we kijken naar een adequate, integrale aanpak vanuit de veiligheidsorganisaties in Nederland om met deze vorm van terrorisme om te gaan.’

Jakob de Jonge, kunstenaar

‘Jetten moet heel krachtig afstand nemen van wat er in Loosdrecht is gebeurd en eindelijk het gevaar erkennen van opkomend fascisme en de normalisering van geweld in de samenleving. Maar het is moeilijk om advies te geven aan iemand die zelf midden in dit speelveld zit. Hij regeert namelijk samen met de VVD, een partij die volgens mij de afgelopen decennia de broedplaats is geweest van allerlei vormen van racisme en fascisme. Of het nu Rita Verdonk of Geert Wilders was, ze komen allebei voort uit de nationalistische koker van de VVD. Alleen Gidi Markuszower is misschien iemand die niet via de VVD in de bierkelder van de politiek is beland. Maar de rest — denk aan Bente Becker, Dilan Yeşilgöz, Ulysse Ellian en Eric van der Burg — heeft keer op keer rassenhaat aangewakkerd in Nederland. En Rob Jetten werkt daar gewoon mee samen. Daarmee is hij met handen en voeten aan de VVD gebonden. En dat wil hij kennelijk ook. Dan moet je niet verbaasd zijn dat je wordt gedomineerd en uiteindelijk je zelfstandige stem in dit debat verliest.’