De Eerste Kamer heeft dinsdag het tweestatusstelsel aangenomen en de asielnoodmaatregelenwet weggestemd. Wat betekent dit nu concreet?
Gisteren vond de langverwachte stemming plaats over de asielwetten die PVV-minister Marjolein Faber in de vorige kabinetsperiode had geïntroduceerd en die vervolgens een politieke splijtzwam veroorzaakten die tot op heden voelbaar is.
PVV, die de wetten zelf had voorgesteld, stemde tegen de novelle bij de asielnoodmaatregelenwet. Die novelle zou hulp aan mensen zonder verblijfsvergunning — de inmiddels bekende ‘kom soep’ — niet strafbaar maken. Er werd gehoopt dat D66, die tegen de asielwetten is, wel voor de novelle zou stemmen, maar dat gebeurde niet. CDA en de SGP stemden vervolgens, nu die hulp wel strafbaar dreigde te worden, tegen de asielnoodmaatregelenwet.
De verwarring over dit politieke schaakspel is groot, waardoor de gevolgen van de stemming op de achtergrond raakten.
Er komen namelijk wel degelijk strenge asielwetten aan, merkt een aantal scherpe journalisten op. Ten eerste omdat het tweestatusstelsel wél voldoende steun kreeg, en dit heeft vergaande implicaties. Deze wet maakt onderscheid tussen verschillende groepen asielzoekers, met uiteenlopende rechten en verblijfsstatussen.
Die wet heeft vooral gevolgen voor asielzoekers met een zogeheten ‘subsidiaire beschermingsstatus’, ook wel B-status genoemd. Dat zijn mensen die niet individueel worden vervolgd (zoals bij politieke of religieuze vervolging), maar vluchten voor bijvoorbeeld oorlog of algemeen geweld. Voor deze vluchtelingen zullen strengere regels gaan gelden voor gezinshereniging, zoals langere wachttijden en strengere voorwaarden.
De asielnoodmaatregelenwet, die over het algemeen strengere regels moest invoeren, behaalde geen meerderheid. Dit was winst voor mensen die zonder geldige verblijfspapieren in Nederland verblijven; zij kunnen nu niet zomaar worden uitgezet. Mensen die hulp bieden aan deze mensen kunnen dit ook rechtmatig blijven doen.
Toch gaan veel van de voorstellen uit deze wet door, omdat deze ook in het Europese Migratiepact staan. De aanscherping van de voorwaarden voor nareis, het verkorten van de geldigheidsduur van de verblijfsstatus en het afschaffen van de verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd staan ook allemaal in de Nederlandse invoeringswet van dat pact, merkt de Volkskrant op.
Wat er niet in staat, zo schrijft de krant, is de mogelijkheid om overlastgevende asielzoekers uit te zetten, een punt waar rechtse partijen regelmatig op hameren. Asielzoekers die buiten hun schuld te lang in procedure zitten, kunnen ook niet zomaar een dwangsom worden opgelegd; dit was wel wat de PVV wilde.
