Nederlandse rechters beslissen steeds vaker zelf dat asielzoekers recht hebben op een verblijfsvergunning, zo bericht NRC. Afgelopen zomer besloot het Hof van Justitie van de Europese Unie rechters meer ruimte te geven om asielzaken inhoudelijk te beoordelen.
Tot voor kort beperkte de rol van rechters zich vooral tot het toetsen van besluiten van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Wanneer een besluit volgens de rechter onvoldoende was onderbouwd moest de IND in de regel opnieuw naar de zaak kijken. Maar sinds het Europese arrest zijn de machtsverhoudingen veranderd. Rechters mogen nu ook zelf beoordelen of een asielzoeker bescherming moet krijgen.
Volgens deskundigen betekent dat een ingrijpende verandering in het Nederlandse bestuursrecht. Uit recente uitspraken blijkt namelijk dat rechtbanken inmiddels gebruikmaken van deze bevoegdheid. Zo kregen onder meer een asielzoeker uit Sierra Leone en een Iraaks gezin alsnog recht op asiel, nadat rechters hun verklaringen geloofwaardig achtten.
De IND verzet zich tegen deze ontwikkeling. Om die reden heeft de dienst de kwestie voorgelegd aan de Raad van State. De vrees bestaat dat rechters beslissingen zullen nemen op basis van onvoldoende informatie. De IND heeft meer kennis.
Hoeveel ruimte krijgt de IND nog straks, wanneer de rechter beslist dat een asielzoeker asiel krijgt? De Raad van State moet duidelijk maken of de IND in zulke gevallen nog aanvullend onderzoek mag verrichten, of dat zij vooral verantwoordelijk wordt voor de uitvoering van de rechterlijke uitspraak.
Ook rijst de vraag of rechtbanken voldoende capaciteit hebben om zelf uitgebreider onderzoek te doen in asielzaken. Juristen verwachten dat de gevolgen van de Europese uitspraak de komende tijd verder zichtbaar zullen worden in de Nederlandse asielrechtspraak.
