De mogelijke keuze van PRO Amsterdam en D66 om Bij1 in Zuidoost en Denk in Nieuw‑West buiten de nieuwe stadsdeelbesturen te houden, leidt tot stevige kritiek vanuit de academische wereld.
In een opiniestuk in Het Parool uiten drie wetenschappers – Floris Vermeulen (Universiteit van Amsterdam en Universiteit Twente), Femke Kaulingfreks (Universiteit van Amsterdam) en econoom en grootstedelijk strateeg Najah Aouaki – hun zorgen over de gevolgen voor de lokale democratie.
Volgens de auteurs laat de stap zien dat het stadsbestuur ‘niet bereid is bewoners uit ondervertegenwoordigde wijken een volwaardige plek aan tafel te geven’. Zij wijzen erop dat in BIJ1 in Amsterdam Zuidoost de tweede partij werd en Denk in Amsterdam Nieuw-West zelfs de grootste partij. Ze moeten daarom ook in het stadsdeelbestuur komen.
Het opiniestuk verwijst naar het zogenoemde Moorman‑experiment uit 2022, waarbij partijen met veel lokale stemmen ook daadwerkelijk bestuurlijke vertegenwoordiging kregen. Dat leidde destijds tot de benoeming van Vayhishta Miskin (Bij1) als stadsdeelbestuurder in Zuidoost. De wetenschappers stellen dat dit voor veel bewoners geen experiment was maar een erkenning van hun politieke realiteit.
De auteurs waarschuwen dat het uitsluiten van deze partijen het bestaande wantrouwen richting de formele politiek verder kan vergroten. ‘Meepraten mag, maar meebesturen niet’, schrijven zij, waarmee volgens hen de boodschap wordt afgegeven dat stemmen uit Zuidoost en Nieuw‑West ‘minder zwaar wegen dan de bestuurlijke logica van de Stopera’.
Ook benadrukken zij dat representatie in deze wijken geen symbolische luxe is, maar een ‘democratische noodzaak’. Bestuurders die lokaal geworteld zijn, zouden volgens hen een cruciale rol spelen in het versterken van vertrouwen en legitimiteit, juist in buurten waar bewoners zich al langer minder gehoord voelen.
De stadsdeelbesturen worden niet gekozen door de burgers, maar benoemd door het College van B&W. Burgers kiezen wel voor de stadsdeelcommissies, maar die hebben slechts een adviserende functie en hebben geen budgetrecht. Dus als de toekomstige PRO-D66-coalitie geen stadsdeelbestuurders wil met een Denk- of BIJ1-achtergrond mag dat, wettelijk gezien. Maar het is wel een breuk met de praktijk van de Moorman-doctrine, die sinds 2022 informeel van kracht is.
De wetenschappers besluiten met een fundamentele vraag: of Amsterdam bereid is ‘de politieke realiteit van de héle stad’ serieus te nemen, ook buiten de Ring.
