Nu de winter in aantocht is, heeft het World Food Programme (WFP) van de Verenigde Naties (VN) vanwege geldgebrek moeten besluiten de voedselhulp voor Gaza met een derde te verminderen, schrijft de organisatie. Vijfhonderdduizend mensen zullen verstoken blijven van hulp. Mensenrechtenorganisaties die de Kanttekening sprak, maken zich zorgen over wat dit voor de mensen in Gaza gaat betekenen. Zij vinden dat er meer moet gebeuren om de mensonterende situatie in Gaza op te lossen.

Volgens het WFP zijn 1,4 miljoen mensen in Gaza ernstig voedselonzeker en hebben zij humanitaire hulp nodig om te overleven. De VN concludeerden in juli vorig jaar dat er in Gaza sprake was van omstandigheden van hongersnood. Israël ontkent dit.

Sinds het ‘staakt-het-vuren’ van oktober vorig jaar kon het WFP tussen de 1,5 en 1,8 miljoen mensen per maand helpen, zei WFP-landendirecteur Shaun Hughes. Met het besluit om de voedselhulp te beperken, wordt niet alleen het aantal mensen dat hulp krijgt verminderd, maar ook de hoeveelheid hulp.

Tarik, voorzitter van hulporganisatie Hope4Gaza, die niet met zijn achternaam wil worden genoemd uit angst dat zijn organisatie door Israël wordt weggestuurd, maakt zich grote zorgen over de desastreuze gevolgen die dit besluit zal hebben voor de Palestijnen in Gaza.

‘Als de hulp van de Verenigde Naties wegvalt, ontstaat er een gigantisch gat dat door geen enkele andere organisatie kan worden opgevuld. De gevolgen zullen catastrofaal zijn. De Palestijnen in Gaza, die nu al in mensonterende omstandigheden leven, zullen nog dieper in de ellende worden gestort. Ongekende hongersnood dreigt steeds dichterbij te komen en de strijd om te overleven zal alleen maar zwaarder worden. Als zelfs zulke grote organisaties genoodzaakt zijn om te bezuinigen, houd ik mijn hart vast voor de komende winter. Ik vrees dat veel Palestijnen die simpelweg niet zullen overleven.’

Cijfers van de VN-organisatie die de humanitaire hulp coördineert, laten zien dat het WFP verantwoordelijk is voor het overgrote deel van de humanitaire goederen die Gaza binnenkomen. Terwijl er vanaf oktober 2025 een stijging te zien was, van ruim 14.000 ton aan goederen in september 2025 naar 112.496 ton in december van dat jaar, daalde de hoeveelheid daarna weer. Afgelopen september kwam er slechts 15.308 ton binnen. Gemiddeld 287 vrachtwagens per dag bereikten Gaza in december 2025; in september waren dat er slechts 33 per dag. Vóór het begin van de genocidale oorlog in oktober 2023 waren dat er gemiddeld 600.

‘Langdurige ondervoeding beschadigt de lichamelijke en geestelijke ontwikkeling’

Ook Gerard Jonkman, directeur van The Rights Forum, maakt zich zorgen over het terugschroeven van de voedselhulp. Hij wijst erop dat de tekorten de afgelopen jaren al veel schade hebben aangericht.

‘De strijd om voedsel wordt heviger, wat vooral effect heeft op de meest kwetsbaren: kinderen, zwangere vrouwen, ouderen en mensen met een beperking. Deze mensen krijgen nog steeds te weinig. Er zijn al enorme tekorten geweest de afgelopen jaren en de effecten worden alleen maar groter. Aan herstel hoef je niet eens te denken. Vooral bij kinderen, want langdurige ondervoeding beschadigt de lichamelijke en geestelijke ontwikkeling. Wat dat betreft is het terugschroeven van voedselhulp absoluut onacceptabel.’

Met de winter op komst moet Nederland de Palestijnen in Gaza helpen, vindt Jonkman. ‘De aankomende winter is een groot probleem. Veel tenten zijn beschadigd en er is minder geld voor voedselhulp. Nederland en andere Europese landen zijn verplicht om te helpen. We hebben Israël vóór en na 7 oktober politiek, militair en economisch altijd ondersteund. Maar Nederland heeft wat goed te maken richting de Palestijnen, aangezien wij meer dan veel andere landen hebben bijgedragen aan deze situatie, dus moeten we ook bijdragen aan de oplossing.’

Jonkman vindt dat Nederland meer politieke druk zou moeten uitoefenen op Israël en het niet zou moeten laten bij ‘gesprekken’ en ‘veroordelingen’. ‘The Rights Forum vindt dat Nederland zou moeten werken aan een volledig handelsverbod met Israël en niet alleen met de [illegale] nederzettingen. Uit ons onderzoek is gebleken dat alle bedrijven in Israël direct of indirect banden hebben met de nederzettingen. Ook zou Nederland een militair embargo moeten instellen.’

De Nederlands-Palestijnse antropologe Dina Zbeidy, die zelf familie heeft in Gaza, wijst erop dat de focus niet zou moeten liggen op het ondersteunen van een organisatie als het WFP, maar op het bieden van een oplossing voor de situatie waarin de Palestijnen zich bevinden.

‘De honger in Gaza is man-made. De Palestijnen worden expres uitgehongerd. Het is beleid van Israël om zo weinig mogelijk voedsel binnen te laten en het werk van NGO’s moeilijk te maken. Israël heeft de ultieme controle over wat er binnen mag komen en onder welke voorwaarden. Daardoor is er schaarste. Er komt wel wat binnen, maar dat is voornamelijk commercieel.’

‘De Palestijnen worden expres uitgehongerd’

Vooral mensen die het geld niet hebben om voedsel te kopen dat via commerciële weg binnenkomt, zijn kwetsbaar, zegt Zbeidy.

‘Terwijl voedsel voor ngo’s nog steeds niet wordt toegelaten, verkoopt Israël wel aan handelaren in Gaza die het voor heel hoge prijzen doorverkopen. Mensen die het geld niet hebben, zijn heel erg afhankelijk van ngo’s, ook voor zaken als medicijnen en dekens. En nu dit voor een groot deel wegvalt, zullen er meer mensen sterven van de honger. De mensen die ik daar spreek, maken zich heel veel zorgen nu de winter in aantocht is. Als zij al iets te eten hebben, kunnen ze het niet bereiden omdat ze geen gas hebben om op te koken. Een familielid van mij is nu afhankelijk van een soort oven met bakolie waarmee hij een vuurtje maakt. En er is nauwelijks schoon water om mee te koken.’

Zij merkt op dat Palestijnen afhankelijk zijn geworden door de omstandigheden die door Israël zijn gecreëerd. ‘Volgens de Verenigde Naties is het land voor 97 procent onvruchtbaar gemaakt door de bombardementen, waardoor mensen niet meer voor zichzelf kunnen zorgen. Bij die bombardementen zijn ook expres waterbronnen onder vuur genomen, zoals is aangetoond.’

Volgens de VN-organisatie UNCTAD is meer dan 90 procent van de Palestijnen in Gaza werkloos en is 92 procent van de bedrijven vernietigd of beschadigd sinds het begin van de genocide. Al Jazeera schrijft dat de genocide, in combinatie met de blokkade, ertoe heeft geleid dat zo’n 80 procent van de bevolking afhankelijk is van humanitaire hulp.

Ook Zbeidy vindt dat Nederland moet helpen. ‘Onder het internationaal recht is Nederland verplicht om in te grijpen. Ondertussen draagt Nederland nog altijd bij aan de situatie door bijvoorbeeld wapens te kopen van Israël. Zolang Israël mensenrechten schendt, zou Nederland sancties moeten opleggen aan Israël, zoals het heeft gedaan met Rusland. Naast het opvoeren van politieke druk zou Nederland ook meer financiële steun moeten geven om mensen te voorzien van medicijnen en om ziekenhuizen weer te helpen opstarten. Al vóór het begin van de genocide in oktober 2023 had Nederland dit soort hulp immers al afgeschaald.’

‘Onder het internationaal recht is Nederland verplicht om in te grijpen’

Het WFP zegt voor zijn werk in Gaza en de bezette Westelijke Jordaanoever de komende zes maanden rond de 450 miljoen dollar nodig te hebben. Dit jaar heeft het slechts de helft ontvangen. Afgelopen september verminderde de organisatie al het aantal ontvangers van hulp op de bezette Westelijke Jordaanoever, van 400.000 naar 200.000.

De organisatie waarschuwt dat negentig procent van de bevolking in Gaza tegen het einde van dit jaar een hoge mate van voedselonzekerheid zal bereiken.

Tarik van Hope4Gaza roept Nederland dan ook op om organisaties die voedselhulp bieden aan de Palestijnen te steunen. ‘Nederland kan een cruciale rol spelen door deze organisaties financieel te ondersteunen, zodat zij niet gedwongen worden te bezuinigen op voedselhulp. De mensen in Gaza hebben al met zoveel onrecht en menselijk leed te maken. Het is onacceptabel dat juist zij de prijs moeten betalen voor het wegvallen van deze hulp.’

Antropologe Zbeidy wijst erop dat de status quo nog steeds hetzelfde is en dat Nederland zich er niet bij zou moeten neerleggen. ‘De oplossing is niet om het WFP weer voedselhulp te laten geven, maar om Gaza open te stellen en de basisrechten van de Palestijnen te garanderen, zodat zij een goed leven kunnen leiden. En maak een einde aan de bezetting. Daarom wil ik niet pleiten voor meer toegang voor ngo’s, maar voor de bevrijding van Gaza. Het gaat hier niet om het WFP, maar om de erbarmelijke omstandigheden waaronder Palestijnen in Gaza moeten leven. Met of zonder ngo’s, de mensen blijven doodgaan, iedere dag.’