Vandaag is het negentien jaar geleden dat de Turks-Armeense journalist Hrant Dink werd vermoord. ‘Hij was een ongekend moedige en principiële journalist’, vertelt de Armeens-Nederlandse journalist Chris de Ploeg.
Dink werd, na hoogoplopende spanningen in Turkije, voor zijn kantoor van de door hem opgerichte krant Agos op klaarlichte dag doodgeschoten. ‘Onze pijn is niet weg, gerechtigheid is er niet’, kopt de krant vandaag. Dink zal vandaag om 14.30 uur voor zijn kantoor worden herdacht.
‘Het is nu 19 jaar geleden dat Hrant van ons werd weggenomen’, staat in een persverklaring van Agos over de herdenking, waarin ook de nadruk wordt gelegd op het feit dat de moordzaak nog steeds niet is opgelost. ‘De rechtszaak heeft zich in de tijd uitgestrekt; veel van degenen die berecht hadden moeten worden, zijn door verjaring vrijuit gegaan en degenen die hem tot doelwit hadden gemaakt, zijn onaangeroerd gebleven.’
Toch is er in de treurig stemmende verklaring ook aandacht voor wat Dink heeft bereikt. ‘De woorden van Hrant Dink zijn niet verloren gegaan. Ze zijn in de loop der jaren alleen maar sterker geworden. Voor degenen die zijn geboren toen hij werd vermoord, gaat er een wereld open waarin “vrede” en “verzoening” centraal staan, naarmate zij Hrant leren kennen. Dat is een troost.’
Met de Armeens-Nederlandse activist en journalist Chris de Ploeg reflecteert de Kanttekening kort op de nalatenschap van ahparig, broeder in het Armeens, Hrant Dink.
Hoe zou Hrant Dink kijken naar de huidige periode van oorlog en geweld?
‘Hrant Dink was een ongekend moedige en principiële journalist. Hij heeft zich altijd ingezet voor verbinding en verzoening binnen Anatolië, maar altijd op een stevige basis van rechtvaardigheid en mensenrechten. Ik denk daarom niet dat hij tevreden zou zijn met de huidige situatie in Turkije, Armenië, Koerdistan en Azerbeidzjan. Hoewel er steeds meer vredesprocessen zijn – tussen de PKK en Turkije, tussen Armenië en Azerbeidzjan – zien we dat deze grotendeels voortkomen uit harde machtspolitiek.’
Wat bedoel je precies?
‘In Syrië steunt Turkije milities en een regime dat alawieten, druzen, Armenen en Koerden afslacht. De overeenkomst rond Artsakh tussen Armenië en Azerbeidzjan kwam tot stand onder druk van een brute humanitaire blokkade, gevolgd door etnische zuivering en culturele genocide. Nota bene bewapend door Israël, dat zijn kans direct daarna schoon zag om een genocide te plegen in Gaza, grotendeels uitgevoerd met olie uit Azerbeidzjan, die via Turkije naar Israël wordt verscheept.’
Dink zou zich daar zeker over opwinden, meen je?
‘Dink had altijd weinig geduld met hypocrisie, ook van onze zogenoemde “vrienden” in Europa. Hij deed veel voor de erkenning van de Armeense genocide, maar wanneer Turkse genocideontkenning door xenofoben werd misbruikt om Turkije uit de EU te weren, sprak hij zich daartegen uit. En over islamofoob beleid tegen de hijab was hij net zo scherp, ongeacht dat hij zelf christen was. Ik weet zeker dat zijn oordeel nu, over partijen als de ChristenUnie, nog vele malen harder zou zijn. Er is geen ruimte om een Armeense genocide te herdenken en tegelijkertijd een genocide in Palestina te steunen.’
Interessant. En over Trump?
‘Voor een racist als Trump zou Dink natuurlijk geen enkel respect hebben. Het is een leider die grootschalig geweld tegen migranten pleegt en in één jaar tijd al zeven landen bombardeerde. Het enige positieve dat er over Trump kan worden gezegd, is dat hij niet meer de moeite doet om met liberale excuses te komen voor zijn agressie. Het is klinkklare taal: oorlog voor olie.’
Nog laatste woorden over Dink?
‘Wat minder vaak wordt benoemd, is dat Hrant Dink ook een socialist was. Zeker in zijn vroege jaren was hij sympathisant van communistische groeperingen in Turkije, die vaak ook de uitzonderingen waren waarin wel erkenning was voor de Armeense genocide. Het past in een bredere geschiedenis van socialistisch antiracisme, die ik uitgebreid behandel in mijn boekentrilogie De Grote Koloniale Oorlog. En in een traditie die ik nu probeer voort te zetten als lijsttrekker in Amsterdam namens De Vonk. Er is duidelijk een lange weg te gaan, en de risico’s die Dink trotseerde in Turkije zijn vele malen groter dan wat wij hier nu in Nederland trotseren. Juist daarom moet zijn principiële, moedige houding ons inspireren en ons het doorzettingsvermogen geven om te blijven strijden: voor een wereld zonder racisme, fascisme en armoede.’
