Steeds meer jongeren kampen met angst- en depressieklachten, blijkt uit onderzoek naar hun mentale gezondheid. Zie jij dit ook om je heen? Waar ligt de oorzaak en wat kunnen we eraan doen?

Roos Wagener, publicist

‘Jongeren hebben het niet makkelijk; dat zie ik ook in mijn omgeving. Tegelijkertijd zijn de wachtlijsten voor de ggz enorm lang. Ik denk dat social media een grote impact hebben op het mentale welzijn van jongeren. Daar zien zij alle narigheid in de wereld, vergelijken ze zichzelf met anderen die het beter lijken te hebben en missen ze normaal face-to-facecontact. Hierdoor voelen veel jongeren zich eenzaam en somber.

‘Dit kan worden verbeterd door als maatschappij meer te focussen op connectie en verbinding. Maak het thema mentale gezondheid bespreekbaar op scholen en reguleer socialmediagebruik. Zorg ervoor dat de hulpverlening beschikbaar blijft voor degenen die het het hardst nodig hebben, maar stuur niet iedereen met somberheidsklachten meteen door. De bittere realiteit is dat ons zorgsysteem dat niet meer toelaat. In plaats daarvan moeten we als maatschappij zelf met oplossingen komen om het leven voor jongeren makkelijker te maken.’

Ahmed Abdillahi, postbezorger

‘We leven in een samenleving die veel van jongeren vraagt: hoge prestatiedruk op het gebied van studie, carrière en status, terwijl de wereld tegelijkertijd onzeker, snel veranderend en complex is.

‘Veel jongeren weten niet goed hoe ze met die druk en onzekerheid om moeten gaan. Daar komt bij dat de kosten van levensonderhoud blijven stijgen, waardoor bestaanszekerheid voor jongeren steeds minder vanzelfsprekend is. Vooral in grote steden zie ik dat veel jongeren kampen met schulden waar ze moeilijk uitkomen. Dat zorgt voor langdurige stress en vergroot de kans op mentale problemen.

‘We leven in een samenleving die veel van jongeren vraagt’

‘De oplossing ligt niet alleen bij het individu, maar bij de samenleving als geheel. We moeten anders gaan kijken naar succes, prestaties en welzijn. Daarnaast moeten we als samenleving meer zorg dragen voor jongeren: door betere ondersteuning, toegankelijke hulp en meer aandacht voor mentale gezondheid. Jongeren zijn immers de toekomst van onze samenleving, en die toekomst vraagt om investeringen in hun welzijn.’

Anushka Soekhradj, marketing- en communicatieadviseur

‘Lastig onderwerp. Iedereen kan beamen dat jongeren tegenwoordig depressiever zijn; daar zijn ook veel mediaberichten over verschenen. Aan de basis van dit probleem liggen social media en een verharde maatschappij.

Dus ja, wat kunnen we met z’n allen doen? De verharding van de maatschappij is volgens mij een onomkeerbaar proces. We kunnen praten over compassie, de rol van godsdienst, humanisme en gewoon menselijk met elkaar omgaan. Maar het is zo’n groot vraagstuk dat ik eigenlijk niet weet waar ik moet beginnen.’

Ruben Arnhem, docent

‘Vroeger werkte ik in het speciaal onderwijs en in de psychiatrie. Daar zag ik het dagelijks: jongeren met angst, somberheid, overprikkeling en een diep gevoel van falen. Ik dacht toen vaak: dit is een wereld op zich. Nu werk ik in het regulier onderwijs. En eerlijk gezegd zie ik precies dezelfde mentale klachten terug. Alleen heten ze hier soms anders. Ze worden verpakt in termen als motivatieproblemen, uitval of ‘een niet passend niveau’.

‘We leven in een prestatiemaatschappij waarin jongeren vroeg moeten kiezen, presteren en vooral laten zien dat ze meer kunnen. Een hoog onderwijsniveau wordt gezien als succes, terwijl het voor sommige jongeren simpelweg te hoog gegrepen is. Anderen hebben wel het kennisniveau, maar worden gedowngraded omdat hun hoofd en lijf even niet meewerken.

‘Rust is schaars geworden’

‘Daar komt bij dat jongeren leven in een wereld vol prikkels. Altijd online, altijd bereikbaar, altijd vergelijken. Rust is schaars geworden. Stilte bijna verdacht. Onlangs was ik in Suriname en zag ik iets wat me raakte. Ik liep langs een erf waar een jongen in een tuinstoel zat. Geen telefoon. Geen boek. Geen oortjes. Hij keek naar de wolken, naar voorbijrijdende auto’s en groette zijn buurman die langs liep. Dat was alles. En het was genoeg.

‘Toen dacht ik: deze jongen weet hoe je ontspant. Even niks doen. Genieten van de omgeving en het moment. Misschien is dat wel iets wat we onze jongeren opnieuw moeten leren. Dat je niet altijd hoeft te presteren. Dat stilstaan geen achteruitgang is. En dat rust soms de grootste vooruitgang betekent.’

Jakob de Jonge, kunstenaar

‘Ik spreek jongeren vooral in de context van vredesactiviteiten. Ik geloof dat hun depressieve klachten direct samenhangen met wat er in de wereld gebeurt. De hoeveelheid ernstige beelden waarmee mensen dagelijks worden geconfronteerd is enorm. De genocide in Gaza is daarvan het meest sprekende voorbeeld. Jongeren zien deze verschrikkingen voorbij komen en zien vervolgens hoe Europese leiders daar ogenschijnlijk geen klap om geven. Sterker nog, zij hebben de andere kant gesteund. Dat is veel om te verwerken en vanzelfsprekend deprimerend.

‘Jongeren die actief willen zijn, kunnen daar zeker neerslachtig van worden. Ze merken dat al het activisme, alles wat je probeert te doen om het tij te keren, nauwelijks effect lijkt te hebben. Is er dan nog perspectief voor jongeren? Toen ik jonger was, waren er betere kansen. De wereld lag voor ons open, ook op het gebied van carrière. Die ruimte wordt steeds kleiner, steeds nauwer. Zullen jongeren ooit nog een huis kunnen kopen? Zullen zij een baan vinden die voldoende inkomen garandeert voor een gezin?

‘De onzekerheden in dit ‘ontzettend gave land’, zoals Rutte het ooit noemde, zijn onmiskenbaar toegenomen. Jongeren voelen dat op dit moment het sterkst, en dat maakt hen somber en depressief.’

Mostafa Hilali, militair

‘Een belangrijk deel van hun jeugd viel samen met de coronaperiode’

‘Angst, depressie, een gebrek aan vertrouwen en een sombere kijk op de toekomst: je ziet het veel bij jonge mensen. Een belangrijk deel van hun jeugd viel samen met de coronaperiode. School ging anders, sociaal contact veranderde en hobby’s vielen weg. Veel dingen waren niet meer zoals we gewend waren. Jongeren moesten zich daaraan aanpassen, en dat heeft zeker impact gehad.

‘Wat ook niet helpt, is het nieuws, en dan vooral de negatieve berichtgeving. Als je de hele dag wordt geconfronteerd met pushberichten, ontstaat er een situatie waarin stress, crisis en gevaar — wat vroeger uitzonderingen waren — nu de norm lijken. Dat kan leiden tot depressieve klachten.

Ik denk ook dat het steeds individualistischer worden van de maatschappij zijn tol eist. Samen vormen deze factoren een giftige cocktail. Hoe komen we hieruit? Door elkaar op te zoeken. Als je merkt dat iemand worstelt met angstgevoelens, ga dan het gesprek aan. Misschien kun je laten zien dat angsten vaak niet rationeel zijn. Wees er voor elkaar, zo simpel kan het soms zijn.’