Een goede vriendin zegt tegen mij: ‘Nil, ik ben geen racist, ik hou van mensen, ik wil iedereen helpen, maar nu vind ik echt dat asielbeleid en toelating van vluchtelingen moeten stoppen. Het wordt vol, heel vol in Nederland, zo vol dat er amper nog een stukje weiland leeg staat.’

‘Ja, de koeien schreeuwen om ruimte… want vele velden waar ze vrijuit rond liepen te grazen, worden nu gevuld met zonnepanelen die als schaduw werken voor de koe’, zeg ik met een glimlach.

‘Nee, Nil, even geen grapjes, ik meen het, ik maak me echt zorgen om Nederland. We kunnen het qua ruimte en qua kosten niet meer aan om alsmaar vluchtelingen op te vangen’, zegt ze in alle ernst.

Ik begrijp je, maar er is goed nieuws, misschien niet voor de koe, maar wel voor de mens, zeg ik.

In 2025 vroegen maar 24.000 mensen asiel aan in Nederland. Dat is een daling van 8.000 mensen ten opzichte van 2024. En nog kon ik haar niet geruststellen.

Toen mijn zoontje zeven jaar oud was, vroeg hij mij: ‘Mama, wat is een gelukszoeker?’
‘Iemand die geluk zoekt’, zei ik. ‘Wat is geluk, mama?’
Hoe geef je hierop een antwoord dat simpel, helder en logisch klinkt?
Ik zei:’Geluk is een gevoel dat danst met liefhebben en geliefd worden.’
Ik zag in zijn ogen dat hij alleen het dansen en liefhebben had begrepen. Hij ging er verder niet op in en ik ook niet.

Nu is mijn zoon 20. Hij attendeert mij op een foto in een woestijn waar vluchtelingen zijn gedumpt. Hij zegt: ‘Ze zijn niet echt geliefd en kunnen ze überhaupt nog het gevoel van geliefd worden voelen als ze nergens welkom zijn?’

Mijn zoon kaatste de bal van de waarheid terug. Ik kon hem duizenden antwoorden geven, maar niets is de echte waarheid. De waarheid is zo kostbaar dat liegen soms de enige manier is om haar te bewaren. Dat weten onze bestuurders maar al te goed.

Zit er een grens aan solidariteit of heeft solidariteit een prijs?

Trump hield een toespraak met de zin: ‘Europa heeft een groot probleem, en dat zijn de vluchtelingen, als ze dat niet oplossen, storten ze in.’

Zijn de vluchtelingen het probleem? Of is het lekker makkelijk om die als enige probleem te zien? En hoe houd je het tegen dat mensen vertrekken uit het oord waar ze ongelukkig en, nog belangrijker, onveilig zijn? Zit er een grens aan solidariteit of heeft solidariteit een prijs?

Europa is misschien een zinkend schip. Gelukkig weet Nederland alles van water en zal het altijd zijn hoofd boven water weten te houden, want Nederland, zo klein als het is, is altijd heel groot geweest in overwinnen.

Die optimistische gedachte maakt mij blij en geeft rust en dat gun ik vele anderen die onrust, angst en haat zaaien ook. Humane gedachten geven meer rust dan angst. De idealist in ieder mens wil helpen. De optimist is de naïeve idealist en de pessimist is een bevlekte optimist.

‘Maar… statistische feiten liegen niet, Nederland is klein en vol’, zegt mijn goede vriendin nogmaals.

Vluchtelingen worden vaak gezien als een kostenpost uitgedrukt in geld, maar hoe zit het met hun emoties? Als je na de hete adem van de woestijn, na vele botsingen met rivaliserende milities, na het overwinnen van marteling, dorst en honger, na zo’n mensonterende reis in het beloofde land aankomt, hoe ben je er dan aan toe?

Wereldwijd is het aantal vluchtelingen rond de 110 miljoen mensen. Je zou bijna denken: een miljard euro ertegenaan en het probleem is opgelost. Maar zo makkelijk is het sommetje niet, de echte vraag is: gaat het wel om geld?

Want politieke heerschappij en opportunisten hebben vluchtelingen nodig om macht te kunnen uitoefenen, misbruiken, angst te zaaien en vluchtelingen als wisselgeld te kunnen gebruiken. Dat kent geen prijs.

Desondanks heb ik de hoop dat de dans van het verlangen tussen liefhebben en geliefd worden altijd de boventoon zal voeren en dat de humane gevoelens zullen zegevieren.
En dat… is de waarheid als een koe!