Wij zijn getuige van een historisch kantelmoment. De op westerse superioriteit ingerichte wereldorde wankelt. Waarschijnlijk stort die in door Trump. De vraag is natuurlijk wie het vacuüm zal opvullen. Niemand weet het. Iedereen vraagt zich af: kunnen wij straks zonder de VS onszelf tegen oosterse grootmachten verdedigen en de olietoevoer vanuit het Midden-Oosten veiligstellen?

Venezuela leek voor Trump een droomstart. Een snelle plundering en confiscatie van Venezolaanse olie moest dienen als bewijs van Amerikaanse ‘macht’. Maar de geschiedenis koos een ander toneel. In Teheran vond Trump zijn Waterloo. Zijn inschatting was dat hij binnen enkele dagen, via regime change, de Iraanse olie onder controle kon krijgen.

Trump is nu degene die bijna smeekt om vrede. Hij ziet de harde realiteit dat zijn macht beperkt is en dat Iran, gesteund door China en Rusland, zich niet laat tegenhouden. Noodgedwongen verlengde hij het staakt-het-vuren voor onbepaalde tijd. Dat is nieuw voor de VS en het Westen. Veelzeggend is ook dat de vredesonderhandelingen niet in een westers land plaatsvinden, maar in Islamabad.

Het Westen presenteert zich al decennia als hoeder van de internationale rechtsorde en mensenrechten. Maar veel mensen vragen zich af: is dat werkelijk zo?

Terwijl westerse filosofen schreven over ‘vrijheid, gelijkheid en broederschap’, financierden westerse landen hun ‘gouden eeuwen’ met trans-Atlantische slavernij en koloniale uitbuiting. Heel Amerika werd gekoloniseerd en de inheemse bevolking werd uitgeroeid. Daarna volgde de Holocaust. Deze dubbele standaarden zijn geen incidenten, maar zaten vanaf het begin in het fundament ingebakken.

Het Westen zegt nog altijd de mensenrechten hoog in het vaandel te hebben. Maar welke waarde heeft dat, als democratie en rechtsstaat vooral voor onszelf gelden en niet voor de wereld?

Wat zich afspeelt in Gaza, Iran en Libanon is geen reeks losse conflicten. Het wordt door Arabieren en moslims in het Midden-Oosten als één doorlopend verhaal gezien. Een verhaal over westerse macht die zichzelf overschat en over politieke hoogmoed. In westerse landen blijft het stil wanneer bommen vallen op Gaza en, recent, op woonwijken in Libanon, en wanneer Iran wordt aangevallen zonder mandaat van de VN, onder het mom van het beschermen van onderdrukte Iraanse burgers.

Wat zich afspeelt in Gaza, Iran en Libanon is geen reeks losse conflicten

Ik hoor jullie al vragen: zijn wij de enige bad guys in de wereld? Hoe zit het met landen als Rusland, China, Iran en Turkije? Dat zijn toch ook regimes met bloed aan hun handen. Jazeker, en het is te hopen dat mensenrechtenactivisten, journalisten en burgers in die landen de vrijheid kunnen bereiken waar zij recht op hebben.

Maar dat ontslaat ons niet van de plicht om kritisch naar onszelf te kijken. De inzet moet zijn dat wij niet dezelfde kant op bewegen als autoritaire regimes. En die zeker niet moeten ondersteunen, zoals de VS en Israël nu wel doen.

Zolang deze dubbele standaard en agenda blijven bestaan, zullen bi-culturele en witte Nederlanders elkaar maar moeilijk begrijpen. Dat viel ook tussen de regels door te lezen in de laatste column van Dilara Bilgiç in Het Parool. Eerder nam ook Lamyae Aharouay bij NRC afscheid van politiek Den Haag, en ook Lotfi El Hamidi uitte soortgelijke zorgen; de lijst van mensen die een integratieparadox ervaren, wordt steeds langer.

De ene oorlog veroordelen we, de andere legitimeren we. De ene burger is slachtoffer, de andere slechts een statistiek.

Er is een islamitisch inzicht dat zowel in religieuze als filosofische tradities terugkomt: ‘Wie zwijgt tegenover onrecht, is een zwijgende duivel’. Stilte is geen neutraliteit. Met stilte neem je een duidelijke positie in.

Toch blijft het Westen vandaag de dag te vaak stil. Stil wanneer grenzen worden overschreden. Stil wanneer elke proportie verdwijnt. Stil wanneer macht boven recht wordt geplaatst.

Maar wat betekent die stilte? Is het voorzichtigheid? Angst om bondgenoten te bekritiseren? Of erger nog: is het acceptatie?

De Turkse denker Cemil Meriç waarschuwde ooit dat beschavingen niet ten onder gaan aan hun vijanden, maar aan idrak felci, de eigen blindheid. Een toestand waarin een samenleving niet langer ziet wat rechtvaardig is. Waarin zij haar eigen waarden niet meer herkent. Waarin macht wordt verward met waarheid. Is dat niet waar we nu staan?