Mijn Groningse grootmoeder Auke – roepnaam Ali, tot grote hilariteit van mijn Egyptische schoonfamilie – zag het levenslicht in 1919. Geboren op een boerderij in het Hoge Noorden waar hard gewerkt moest worden. Zo hard, dat ze haar school nooit heeft afgemaakt. Nait soezen, niet zeuren. Handen uit de mouwen, was het devies.

Toen mijn oma Ali geboren werd, mochten vrouwen in Nederland nog niet stemmen. Vrouwen mochten ook nog geen bankrekening openen, geen verzekering afsluiten, geen huis kopen of alleen op reis. Ze mochten ook niet blijven werken, na hun huwelijk. Buitenshuis, wel te verstaan. Want reken maar dat er gewerkt werd. Wassen, koken, strijken, naaien, verstellen, en dat alles met de hand. En dan heb ik het nog niet eens over de verzorging van de kinderen, zonder kant-en-klare babyvoeding uit potjes, wegwerpluiers of babyfoons. Al bleven ook bij belangrijke beslissingen over de opvoeding mannen officieel de baas.

Pas twee verhuizingen en vier kinderen verder, toen mijn oma bijna 40 was, werd de wet op de handelingsonbekwaamheid van vrouwen eindelijk afgeschaft. Precies zeventig jaar geleden stemde de Tweede Kamer in met een historische wetswijziging, die ervoor zorgde dat vrouwen na hun huwelijk juridisch niet langer volledig onderworpen waren aan hun man.

Dat hebben we vooral te danken aan Corry Tendeloo, advocaat, feminist en, sinds 1946, PvdA-Kamerlid. Haar foto hing in de gang tegenover mijn werkkamer in de Tweede Kamer, naast die van Suze Groeneweg en Aletta Jacobs. Toch is de naam Tendeloo maar bij weinig mensen bekend. En dat terwijl ze zo’n belangrijke bijdrage heeft geleverd aan de emancipatie van vrouwen. Zo zorgde ze er met haar Motie Tendeloo voor dat vrouwelijke ambtenaren mochten blijven werken na hun huwelijk. De motie werd door alle vrouwelijke Kamerleden gesteund en haalde het nipt, met een verschil van twee zetels. Corry Tendeloo zou tot haar dood in 1956 strijden voor de opheffing van de handelingsonbekwaamheid van vrouwen.

Steeds vaker kom ik ze tegen, de stemmen uit de manosphere

Handelingsonbekwaam, dat woord alleen al. Alsof vrouwen een voogd nodig hadden, net als minderjarigen of mensen met een verstandelijke beperking. Feitelijk kwam het daar wel op neer. Formeel hadden getrouwde vrouwen voor alle belangrijke besluiten in hun leven toestemming nodig van hun man.

Dat het deze maand precies zeventig jaar geleden is dat de historische wet die daar een einde aan maakte is aangenomen, is een mijlpaal om bij stil te staan. Want veel van onze moeders en grootmoeders hebben nog meegemaakt dat vrouwen niet alleen in de praktijk maar ook bij wet volledig afhankelijk waren van hun echtgenoot. Het zou zelfs nog tot 1970 duren tot de man niet langer het wettelijke ‘hoofd der echtvereniging’ was. Sterker nog: pas in 1991 werd verkrachting binnen het huwelijk strafbaar.

Mijn eigen oma Ali heeft haar dochters en kleindochters altijd gestimuleerd om door te leren, het beste van onszelf te maken. Kansen te pakken die ze zelf niet kreeg. Ik ben haar dankbaar voor die motivatie. Want dat de wereld er voor vrouwen nog maar een paar generaties geleden zo anders uitzag, is iets dat we vandaag de dag veel te makkelijk vergeten.

Er mag dan een boel veranderd zijn, maar we zijn er nog lang niet. Nog steeds verdienen vrouwen gemiddeld minder dan mannen. Nog steeds zijn we ondervertegenwoordigd in de politiek. Nog steeds zijn werk en zorgtaken niet gelijk verdeeld. Nog steeds is het thuis voor vrouwen nog lang niet altijd veilig. En nog steeds zijn er mannen die menen dat zij beschikken over het door God – of Andrew Tate – gegeven recht de baas te spelen. Steeds vaker kom ik ze tegen, de stemmen uit de manosphere. In reacties op bijdragen op sociale media, in gesprekken. Mannen die vinden dat wij vrouwen geen mening horen te hebben, onze mond moeten houden, en hup, terug de keuken in.

Ik vraag me wel eens af wat mijn oma Ali zou denken van de vrouwen die dit wereldbeeld omarmen? De zelfbenoemde trad wives die zo trots zijn op hun dienstbaarheid, zich met liefde schikken in zorgzaamheid en ondergeschiktheid. Ik weet zeker dat ze zich had verbaasd over zoveel vrijwillige onzelfstandigheid.

De klok willens en wetens driekwart eeuw terugdraaien? Terug naar het aanrecht? Nee bedankt. Gelukkig beschikken vrouwen nu over het wettelijk verankerde recht hun leven in te vullen naar hun eigen keuze, en van niemand anders. Met dank aan mevrouw Tendeloo.