De uitnodiging van Reza Pahlavi door de Tweede Kamer roept fundamentele vragen op over hoe Nederland naar Iran kijkt en hoe het Nederlandse parlement zich laat informeren over de democratische toekomst van het land, schrijven Arezoo Moradi, Soheila Najand en Amin Roozdar. Zij zijn lid van Minab – Peace 4 Iran, een organisatie van de Iraanse diaspora die zich inzet voor een onafhankelijk en democratisch Iran.

Pahlavi is de zoon van de voormalige sjah van Iran. Het bewind van zijn vader werd gekenmerkt door autoritarisme, politieke onderdrukking en ernstige mensenrechtenschendingen. De geheime dienst SAVAK, die nauwe banden had met onder meer de CIA en de Mossad, werd berucht vanwege de vervolging, marteling en onderdrukking van politieke tegenstanders. Deze geschiedenis is uitgebreid gedocumenteerd door internationale mensenrechtenorganisaties, waaronder Amnesty International.

In zijn recente interview met Nieuwsuur heeft Pahlavi geweigerd afstand te nemen van het schrikbewind van zijn vader. Integendeel, hij presenteert zichzelf als de erfgenaam van de monarchie en op pro-Pahlavi-demonstraties wordt trots met SAVAK-vlaggen gezwaaid. Daarnaast zijn veel Iraniërs met een andere politieke mening door zijn aanhangers ernstig bedreigd en geïntimideerd. Voor veel Iraniërs roepen al deze signalen de vraag op of Pahlavi daadwerkelijk een democratisch Iran nastreeft of een terugkeer wenst naar het autoritaire bewind van zijn vader.

Pahlavi heeft zich de afgelopen jaren nadrukkelijk verbonden met buitenlandse machten, in het bijzonder met Israël. Zijn bezoek aan Israël en zijn publieke samenwerking met de regering-Netanyahu, die verantwoordelijk is voor een genocide en grootschalige vernietiging in Gaza, worden door veel Iraniërs gezien als een ernstige politieke en morele grensoverschrijding.

Oproep van Pahlavi

Ook zijn eerdere oproepen tijdens de januariprotesten in Iran om zich te richten op militaire en veiligheidsinstellingen worden door veel Iraniërs beschouwd als onverantwoord. De demonstraties, die tot dan toe vreedzaam waren verlopen, werden gewelddadig na de oproep van Pahlavi aan zijn aanhangers om de straat op te gaan met de belofte dat zij zouden worden beschermd door de ‘Keizerlijke Garde’. Het begint steeds duidelijker te worden dat Pahlavi in samenwerking met de Mossad de vreedzame demonstraties heeft aangegrepen om een ‘regime change’ teweeg te brengen.

De toekomst van Iran kan niet door één persoon of één politieke stroming worden bepaald

Hoewel Pahlavi’s aanhangers in Nederlandse media relatief veel ruimte krijgen, geniet de voormalige prins weinig aantoonbare steun binnen Iran zelf. Dit blijkt onder meer uit de door hemzelf geïnitieerde steunbetuigingsactie op Change.org, die slechts 511.427 ondertekeningen opleverde op een bevolking van ongeveer 93 miljoen mensen. Na zijn steun voor de recente oorlog tegen Iran, waarbij meer dan 1.700 Iraanse burgers om het leven zijn gekomen en delen van de civiele infrastructuur zijn verwoest, heeft zijn populariteit onder de Iraanse bevolking een dieptepunt bereikt.

De toekomst van Iran kan niet door één persoon of één politieke stroming worden bepaald. Iran kent een rijke geschiedenis van sociale bewegingen, vrouwenstrijd, vakbonden, studentenbewegingen, intellectuelen, kunstenaars en uiteenlopende politieke tradities. Geen enkele individuele leider kan aanspraak maken op het vertegenwoordigen van deze veelkleurige samenleving, laat staan iemand die de afgelopen 47 jaar buiten Iran heeft geleefd en een buitenlandse interventie tegen Iran heeft gesteund.

Als leden van de Tweede Kamer één ding zouden moeten weten over de Iraanse bevolking, dan is het wel haar diepe afkeer van buitenlandse inmenging. De door de CIA en MI6 georganiseerde staatsgreep van 1953 tegen Mohammad Mossadegh, de eerste democratisch gekozen premier van Iran, ligt bij veel Iraniërs nog altijd vers in het geheugen.

Separatistische bewegingen

Naast de uitnodiging van Pahlavi vinden wij het zorgelijk dat vier vertegenwoordigers van marginale separatistische bewegingen, die pleiten voor afscheiding van verschillende Iraanse regio’s, hebben deelgenomen aan het rondetafelgesprek. Daarmee geeft Nederland politieke legitimiteit aan deze bewegingen en ontstaat de indruk dat de opdeling van Iran als een serieuze optie voor de toekomst van het land wordt beschouwd.

Buitenlandse inmenging zal het democratiseringsproces in Iran niet versnellen

Voor veel Iraniërs is de territoriale integriteit van Iran geen nationalistisch dogma, maar een voorwaarde voor vrede, stabiliteit en democratische ontwikkeling. In een regio die al decennialang wordt gekenmerkt door oorlogen, buitenlandse interventies en geopolitieke rivaliteit, bestaat de begrijpelijke zorg dat verdere fragmentatie van Iran nieuwe conflicten zal aanwakkeren, met desastreuze gevolgen voor de bevolking.

De toekomst van Iran mag niet worden vormgegeven door militaire interventies, sanctiepolitiek, regime change of geopolitieke sociale engineering van buitenaf. Wij zijn ervan overtuigd dat duurzame democratisering alleen van binnenuit kan komen. Dit is een strijd die Iraniërs zelf moeten voeren, in hun eigen tempo en binnen hun eigen nationale, sociale en culturele context. Een volk met een rijke beschaving, een lange geschiedenis en diepe culturele wortels is zelf in staat de noodzakelijke veranderingen in zijn staatsbestel vorm te geven. Buitenlandse inmenging zal het democratiseringsproces in Iran niet versnellen, maar juist vertragen en ondermijnen.

Wij roepen de Tweede Kamer daarom op haar verantwoordelijkheid serieus te nemen en ruimte te bieden aan een breed, democratisch en inclusief gesprek over de toekomst van Iran. Alleen door de veelheid aan Iraanse stemmen te erkennen en het recht op zelfbeschikking van de Iraanse bevolking centraal te stellen, kan Nederland bijdragen aan een vreedzame, democratische en rechtvaardige toekomst voor het Iraanse volk.