De gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart bepalen de koers van onze gemeenten voor de komende vier jaar. Het gaat om belangrijke thema’s als woningbouw, veiligheid, onderwijs, zorg en duurzaamheid.
In aanloop naar de verkiezingen interviewen we verschillende lokale politici, onder wie Chantal Zeegers, D66-wethouder Klimaat, Bouwen en Wonen in Rotterdam, en Stevie Nolten, lijsttrekker van BIJ1 in Utrecht. Nolten werd politiek actief nadat ze Sylvana Simons hoorde spreken tijdens een Black Lives Matter-demonstratie. We vragen hen wat zij belangrijk vinden voor hun gemeente.
Stemmen lijkt vanzelfsprekend, maar pas in 1985 kregen inwoners met een migratieachtergrond zonder Nederlandse nationaliteit stemrecht bij gemeenteraadsverkiezingen. Zij mochten ook zelf kandidaat worden, na jarenlange discussies over gelijke rechten en volwaardige deelname aan de democratie.
Uit de bundel Veertig jaar lokaal kiesrecht voor migranten, waarover wij in de Kanttekening schrijven, blijkt dat sindsdien vooruitgang is geboekt. Het aantal raadsleden met een migratieachtergrond groeide van ongeveer veertig in 1986 naar meer dan driehonderd in 2006 en 2010. Gemeenteraden werden daardoor diverser.
Toch blijft de vertegenwoordiging achter. In 2016 en 2023 had landelijk slechts zo’n 6 procent van de raadsleden een migratieachtergrond, terwijl hun aandeel in de bevolking toenam. In de 32 grootste gemeenten is 14,6 procent van de raadsleden van migratieachtergrond, tegenover bijna 38 procent van de inwoners. In de G10 gaat het om 21 procent tegenover ruim 46 procent, en in de vier grootste steden om 32 procent tegenover ruim 53 procent.
Ook onder wethouders en burgemeesters zijn biculturele Nederlanders niet evenredig vertegenwoordigd. Bekende uitzonderingen zijn de Amsterdamse wethouder Sofyan Mbarki en de Arnhemse burgemeester Ahmed Marcouch.
De cijfers tonen bovendien dat betrokkenheid niet vanzelfsprekend is. In 2018 ging iets minder dan de helft van de Amsterdammers met een migratieachtergrond stemmen. ‘Als gevestigde partijen nauwelijks ruimte bieden aan de belangen van Nederlanders met een migratieachtergrond, kiezen veel mensen ervoor om niet te stemmen’, zegt onderzoeker Zeki Arslan, een van de auteurs van de bundel over migrantenkiesrecht. ‘Dat gevoel van niet gehoord te worden zien we vooral bij de jongere generatie. De uitsluiting en discriminatie die zij ervaren, spelen daarin mee.’
Het gebrek aan representatie op het hoogste niveau is het gevolg van een dieper probleem
Fatima Oulad Hadj vertelt dat ze als Statenlid voor de PvdA hard haar best doet om mensen bij de politiek te betrekken, maar dat een kabinet met vrijwel alleen witte bewindslieden dit wel erg moeilijk maakt. ‘Partijen die spreken over inclusiviteit en verbinding zetten hiermee een beeld neer dat voor veel Nederlanders vooral afstand uitstraalt’, zegt zij.
Het gebrek aan representatie op het hoogste niveau is het gevolg van een dieper probleem. Gevestigde partijen zijn vaak terughoudend als het om echte invloed gaat. Biculturele Nederlanders zijn welkom als raadslid en zichtbaar op kandidatenlijsten. Maar zodra zij hogere posities opeisen – zoals het fractievoorzitterschap, een wethouderspost of een strategische plek op de lijst – ontstaat er spanning.
Jarenlang lukte het gevestigde partijen niet om de stem van biculturele Nederlanders stevig te verankeren in hun machtsstructuren. Zij werden vooral gezien als vertegenwoordigers van hun achterban en als electorale meerwaarde. Wanneer zij nadrukkelijk opkwamen voor thema’s die onder hun kiezers leefden, nam de weerstand toe.
Zo werd voor veel kiezers duidelijk dat een plek op een kandidatenlijst geen garantie biedt voor echte invloed. Het vertrouwen verschoof: niet langer vanzelfsprekend naar gevestigde partijen, maar vaker naar eigen politieke organisaties, lokaal en landelijk, zoals Denk en BIJ1.
Daarmee komen belangrijke vragen op. Zorgen minderhedenpartijen voor meer democratische deelname, doordat zij mensen mobiliseren die zich niet gehoord voelen? Of vergroten zij juist de tegenstellingen, door politiek langs culturele lijnen te organiseren?
Waarschijnlijk is allebei waar. Ze vergroten de vertegenwoordiging en agenderen thema’s die onder hun kiezers leven, maar leggen tegelijk bloot dat traditionele partijen tekortschieten.
Daarom is het belangrijk dat we op 18 maart naar de stembus gaan. Zo zorgen we voor een gemeentebestuur waarin verschillende stemmen doorklinken en waarin zoveel mogelijk inwoners zich herkennen. In onzekere tijden, waarin de democratie wereldwijd onder druk staat, is dat belangrijker dan ooit.
Uit nieuwe cijfers van de aan de Verenigde Naties gelieerde Internationale Organisatie voor Migratie (IOM) blijkt dat in 2025 gemiddeld bijna elke dag 21 migranten omkwamen of vermist raakten.
In 2025 zijn wereldwijd ten minste 7.667 mensen omgekomen of vermist geraakt op migratieroutes. De cijfers laten zien hoe groot de crisis is waarmee migranten dagelijks te maken hebben. De IOM roept op om smokkelnetwerken die migranten uitbuiten aan te pakken.
‘Het voortdurende tragische verlies van mensenlevens op migratieroutes is een wereldwijde mislukking die we niet mogen normaliseren’, zegt Amy Pope, directeur-generaal van de IOM. Volgens haar zijn deze sterfgevallen ‘niet onvermijdelijk’ en is actie nodig om veilige en legale routes uit te breiden, zodat gevaarlijke, ‘illegale’ reizen kunnen worden voorkomen.
Deutsche Wellemeldt dat het aantal in 2024 nog hoger lag met 9.200 doden of vermisten. Dat was bovendien het hoogste cijfer sinds de IOM in 2014 begon met het registreren van migratiedoden.
Toch meent de IOM dat de werkelijke aantallen ‘significant’ hoger liggen, omdat veel sterfgevallen niet worden geregistreerd. Bovendien krijgen hulporganisaties wereldwijd steeds vaker te maken met bezuinigingen, waardoor minder wordt gedocumenteerd.
Langlopende spanningen en schermutselingen tussen Afghanistan en Pakistan zijn vandaag geëscaleerd tot wat de Pakistaanse defensieminister Khawaja Muhammad Asif een ‘open oorlog’ noemt.
‘Ons geduld is op. Nu is er sprake van open oorlog tussen ons en jullie’, zei hij. Dit bericht NU.nl.
Kabul en andere steden, zoals Kandahar in Afghanistan, worden momenteel door de Pakistaanse luchtmacht gebombardeerd. Militaire posten en opslagplaatsen van de Taliban zijn het doelwit, volgens de Pakistaanse defensieminister Khawaja Muhammad Asif.
In een etmaal zijn er minstens 133 Taliban-strijders gedood, aldus een woordvoerder van de Pakistaanse overheid. De Taliban sloegen terug en zouden naar eigen zeggen 55 Pakistaanse militairen hebben gedood. Deze claims zijn niet onafhankelijk bevestigd.
Het boterde al langere tijd niet tussen Pakistan en Afghanistan. Pakistan beschuldigt de Taliban-machthebbers van Afghanistan ervan een veilige haven te bieden aan de Pakistaanse Taliban, een afsplitsing van de Afghaanse Taliban. Daarmee zouden zij ‘terreur exporteren’.
Een aanval van de Taliban op Pakistan op donderdag ontstak de lont in het kruitvat. Pakistan bombardeert er nu op los.
Vorig jaar ging het ook mis, maar toen werd met behulp van Qatar een staakt-het-vuren bereikt. Dat heeft nieuw geweld niet kunnen voorkomen.
Een Oeigoerse activist stelt dat hij op 14 februari tijdens het landelijke Chinees Nieuwjaarsevenement in het stadhuis van Den Haag hardhandig is aangevallen door Chinees beveiligingspersoneel. Volgens hem gaat het om een voorbeeld van ’transnationale repressie op Nederlandse bodem’.
Activist Abdurehim Gheni Uyghur liep tijdens een dansoptreden tussen de stoeltjes van de bezoekers. Hij onthulde een protestbord, waarop stond zei dat Oost-Turkestan weer onafhankelijkheid moest worden. Oost-Turkestan, door de Chinezen Xinjiang genoemd, is op dit moment bezet door communistisch China.
Op beelden is te zien dat hij al gauw werd aangevallen door beveiligers. ‘Ze werkten me hardhandig tegen de grond en hielden me in een nekklem die het ademen bemoeilijkte’, vertelt Abdurehim Gheni Uyghur. ‘Terwijl ik tegen de grond werd gedrukt, kwam een van de functionarissen met zijn gezicht vlakbij het mijne en fluisterde in het Chinees: “Nǐ yīnggāi qù jìzhōngyíng. Nǐ yīnggāi sǐ. Wǒ yào shā sǐ nǐ!’ (‘Jij hoort thuis in de concentratiekampen. Je verdient het om te sterven. Ik ga je vermoorden!’)
Hij noemt het gebruik van het Chinees een bewuste strategie, om omstanders en Nederlandse beveiligers te misleiden. ‘Hierdoor kon hij maximale psychologische terreur uitoefenen, terwijl hij voor de westerse omstanders deed voorkomen alsof hij slechts de ‘orde handhaafde’. Het was een bewuste poging om mij te isoleren midden in een menigte.’
Abdurehim Gheni Uyghur zegt dat zijn rechterbeen tijdens de worsteling ‘met extreme kracht’ werd verdraaid. Hij wordt momenteel behandeld voor pijnklachten aan been, nek en borst. Ook spreekt hij van psychologische gevolgen: ‘Op dat moment voelde ik me niet in het democratische Nederland. Het voelde alsof ik was getransporteerd naar het bezette Oost-Turkistan en naar een Chinees concentratiekamp werd gesleurd. Deze ervaring heeft diep psychologisch trauma veroorzaakt en laat zien dat de lange arm van de Chinese staat ons zelfs in het hart van Europa kan bereiken door middel van geprofessionaliseerd geweld.’
Na het incident heeft hij aangifte gedaan bij de politie. Die heeft de aangifte volgens hem opgenomen en een vervolgafspraak gepland. De activist wil dat alle interne camerabeelden van het stadhuis worden veiliggesteld. ‘Deze beelden zullen precies laten zien hoe ze mij bij mijn ledematen optilden, mijn been verdraaiden en mij tegen de grond hielden terwijl ze hun bedreigingen uitten. Ik eis dat deze video’s als primair bewijsmateriaal worden gebruikt om deze aan de CCP gelieerde aanvallers voor de rechter te brengen.’
Hij benadrukt dat de aanval voor hem persoonlijk zwaar weegt, mede omdat zijn vader in een Chinees kamp is omgekomen. ‘Mijn lichaam is gewond, maar mijn geest blijft ongebroken’, zegt hij. ‘Als we zelfs niet veilig zijn in de zogenaamde ‘Stad van Vrede en Recht’, waar zijn we dan wel veilig?’
Als rasechte Rotterdammer is Chantal Zeegers al bijna haar hele carrière betrokken bij de lokale politiek; eerst bij de gemeente en sinds 2022 als wethouder van Klimaat, Bouwen en Wonen. Op dit moment trekt ze de kar voor D66 Rotterdam. ‘Op lokaal niveau kun je echt dingen doen.’
In de gang hangen portretten van de Rotterdamse burgemeesters uit voorgaande jaren. We lopen op de derde verdieping van het pompeuze gemeenteraadshuis, dat gewicht uitstraalt. De plafonds zijn hoog, de werkkamers groot en de gangen oneindig. ‘Alleen zou je er verdwalen’, lacht haar woordvoerder.
Drie kwartier heeft ze, want het is campagnetijd. Er moet nog een filmpje gemaakt worden en de agenda staat bomvol. Toch maakt de opgewekte wethouder graag tijd voor een gesprek met de Kanttekening om te vertellen wat haar bezig houdt. ‘Rotterdam sterker en mooier maken, dat vind ik gewoon heel erg leuk om te doen.’
Wat drijft je om politiek actief te zijn in Rotterdam?
‘Ik heb er altijd voor gekozen om lokaal politiek actief te zijn. Het is concreet, je kunt zien wat je bijdraagt aan de samenleving. Maar het is ook groot genoeg, zeker in een stad als Rotterdam. De grote thema’s komen hier samen. Neem bijvoorbeeld kansenongelijkheid: in een stad kun je heel goed zien wat er nodig is. Hetzelfde geldt voor de huisvesting van scholen, je ziet hoe belangrijk dat voor kinderen is en dat je daarin een verschil kunt maken als lokale overheid.
Ik heb ook een tijd op het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap gewerkt. Daar werkte ik dan bijvoorbeeld aan bekostigingssystemen. Dat is belangrijk, we kunnen niet zonder het grote systeem. Maar op lokaal niveau zie je heel goed wat dat betekent. De verbinding tussen het grote systeem en de directe leefwereld van mensen, die leg je op lokaal niveau wel veel beter, vind ik.
Daarbij komt dat ik de stad gewoon waanzinnig goed ken. Ik woon hier al bijna mijn hele leven. Toen ik ging studeren in Rotterdam was het niet echt een gezellige stad. Mijn familie kwam niet graag op bezoek, maar dat is echt veranderd. Rotterdam is steeds aangenamer en mooier geworden en is nu echt een fijne stad om in te wonen.’
Laten we het over dat woonklimaat hebben. Hoe zorgt D66 dat mensen fijn kunnen wonen?
‘Ik ben groot voorstander van zoveel mogelijk bouwen. We hebben het afgelopen jaar 4.100 woningen gebouwd, waarvan 30 procent sociaal. Dat was mogelijk dankzij het doorbouwfonds dat we vier jaar geleden hebben geregeld. Het Rijk betaalt een deel, maar als lokale overheid moet je dat co-financieren. Dat deed het doorbouwfonds van 57 miljoen euro, zonder dat geld hadden we nooit zoveel woningen kunnen bouwen.
‘We zullen rond de 20 miljoen euro per jaar nodig hebben’
Als we willen blijven bouwen, dan hebben we opnieuw een soortgelijk fonds nodig en misschien zelfs meer, want we willen meer woningen. De plannen voor de bouw liggen er wel, daar maak ik me geen zorgen over. Maar de realisatie van die plannen is afhankelijk van geld. We zullen rond de 20 miljoen euro per jaar nodig hebben. Ik denk dat mensen zich onvoldoende realiseren dat het geld kost om kwalitatief goede woningen te bouwen.’
Plezierig wonen is niet alleen afhankelijk van de woning, maar ook van de buurt. Er zijn best wel wat wijken in Rotterdam die men beschrijft als ‘verpauperd’.
‘We zijn hard bezig dat te verbeteren. Ik heb per wijk in kaart gebracht wat er nodig is. Sommige wijken hebben heel veel sociale woningbouw, daar willen we meer midden- en topsegmentwoningen toevoegen. Niet zozeer door sociale woningbouw weg te halen, maar door meer sterke schouders aan te trekken. In andere, meer welvarende wijken willen we juist weer meer sociale woningbouw toevoegen.’
Ligt gentrificatie hier op de loer? Sommige bewoners kunnen niet opboksen tegen partijen met sterkere financiële middelen en dreigen uit hun eigen buurt te worden verdrongen
‘Bij een woningbouwcorporatie blijft die huur gewoon sociale huur. Deze mensen hoeven niet weg. Wat je wel ziet, is dat woningbouwcorporaties hun woningen willen verkopen. Wij sturen erop dat zij dat niet doen in wijken waar weinig sociale woningbouw zit, zodat ze hun sociale woning ook sociaal houden.’
Lukt dat altijd? In 2021 was er een grote protestactie in de Tweebosbuurt nadat veel sociale huurwoningen waren verdwenen.
‘Ik was toen nog geen wethouder, maar deze rellen waren wel aanleiding voor mij om het roer om te gooien en het echt anders te gaan doen. Dit betekent geen grootschalige sloop van sociale woningbouw meer. Soms is de sociale woningbouw echter van hele slechte kwaliteit. Je wilt mensen ook niet in schimmelwoningen met slechte fundering laten wonen. In zo’n geval willen we wel nieuwe woningen.
Voor deze gevallen heb een sociaal statuut afgesloten met de corporaties en de huurdersvereniging, waarin is afgesproken dat mensen die in deze woningen woonden altijd mogen terugkeren. Ze zullen tijdelijk ergens anders worden gehuisvest en als de woningen opnieuw zijn gebouwd, kunnen ze weer terug.’
Voor dezelfde prijs?
‘Dat is afhankelijk van de woning en hun inkomen. Er is een bepaalde prijs die je mag vragen voor een woning, dat is zo genormeerd. Bovendien wordt gekeken naar inkomen om scheefwonen te voorkomen. Dat vind ik persoonlijk niet onredelijk.
Daarnaast wil ook niet iedereen terug. Soms zijn mensen verhuisd en vinden ze het daar eigenlijk ook wel leuk. Dat is prima, dan kunnen andere mensen de nieuwe woningen betrekken. Waar het om gaat, is dat er fatsoenlijk met mensen wordt omgesprongen. Ze worden begeleid, krijgen een verhuisvergoeding en als ze terug willen, kan dat. Dit gebeurt nu bijvoorbeeld in Crooswijk.
Woonwijk Little C in Coolhaven, vroeger een echte arbeiderswijk. Door Little C werd Coolhaven meer hip en happening. Beeld: Majorie van Leijen
Maar er speelt nog iets anders bij gentrificatie. Het gaat niet alleen om de vraag of mensen ergens mogen blijven wonen. Vaak zie je dat de winkeltjes of restaurantjes in een wijk duurder worden naarmate het woonaanbod verandert. Dat is ook een vorm van gentrificatie.’
Zoals in het Oude Westen, waar de cafeetjes op de hoek opeens cappuccino met havermelk verkopen?
‘Ja, en dat mag er van mij ook zijn. Maar om sociale ondernemers aan te trekken hebben we wel met corporaties afgesproken dat ze niet alleen zorgen voor betaalbare woningen, maar ook voor betaalbare bedrijfsruimte. Zo zorgen we ervoor dat je ergens een tosti kunt eten die niet te duur is, of dat er een betaalbare fietsenmaker zit.’
Lukt dat ook?
‘We maken die afspraken wel, maar we moeten er toch scherp op blijven. Wat een uitdaging blijkt, is de match tussen bedrijfsruimte en het aanbod aan geïnteresseerde ondernemers. Soms wil een ondernemer niet op een bepaalde plek zitten of juist ergens wel. Dat matchen en makelen van bedrijfsruimtes en ondernemers staat nog wat in de kinderschoenen.’
Dan bestaat ook nog de kans op segregatie. Wijken als Spangen en het Oude en Nieuwe Westen zijn behoorlijk gesegregeerd. Er wonen veel mensen met dezelfde afkomst en/of inkomensklasse. Wat doet D66 om de kansenongelijkheid in deze wijken tegen te gaan?
‘Wij proberen dat met name door andere typen woningen te realiseren, zodat er een goede mix aan bewoners ontstaat. Maar los daarvan moet je er ook voor zorgen dat die mensen elkaar tegenkomen. Dat doe je met stedenbouwkundig ontwerpen.
Feijenoord is een voorbeeld van een wijk die niet langer gesegregeerd is. Hier wonen nu veel mensen in het middensegment, terwijl het vroeger vooral sociale huurwoningen waren. Toen we De Kaaij ontwikkelden (een nieuwe, moderne wijk op de kop van Feijenoord Zuid, red.) hebben we er bewust voor gekozen geen speeltuin te maken, zodat kinderen naar de speeltuin gaan die er al was. Hetzelfde geldt voor scholen. We wilden dat de kinderen uit De Kaai naar scholen gingen waar kinderen uit Feijenoord al naartoe gingen. Hier moet je al bij het ontwerp rekening mee houden.
Tegelijkertijd investeren we enorm in onderwijs, juist in die wijken waar kinderen wonen uit een wat armer en milieu. Zo komen kinderen in aanraking met taal, sport en cultuur waar hun ouders geen tijd of geld voor hebben.’
Feijenoord vanaf het Brienenoordeiland. Beeld: Majorie van Leijen
Er zijn best wat islamitische scholen in Rotterdam. Is dit een goede ontwikkeling, of kunnen scholen met een religieuze grondslag segregatie in de hand werken?
‘Het D66-standpunt is dat we meer van het openbaar onderwijs zijn dan bijzonder onderwijs. Bovendien geloof ik dat op weekendscholen het risico bestaat dat kinderen religieus worden opgevoed.’
Waarom is dat kwalijk?
‘Zelfbeschikkingsrecht is voor D66 heel belangrijk, maar er is ook een grens. Je moet de afweging maken tussen vrijheid, en het hinderen van anderen in die vrijheid. Bij bepaalde weekendscholen kwamen de rechten van kinderen in het geding, zoals bij scholen waar kinderen bijvoorbeeld het hele weekend gedrild werden in het lezen van de Koran. Het is voor kinderen ook belangrijk om buiten te spelen en vrienden te maken. Kinderrechten respecteer je het meest als je pluriformiteit respecteert.
Er zijn natuurlijk ook scholen waar kinderen in het weekend een uurtje naartoe gaan, dat lijkt me prima. De scholen waar kinderen in het weekend overnachten zijn inmiddels trouwens ook verboden.’
‘Ik word bij een iftar echt niet bekeerd’
En een iftar in het gemeentehuis, is dat wel een goed idee?
‘Ja, daar ga ik ook naartoe. Ik vind dat een goede zaak. Wat mij betreft mogen alle feesten gevierd worden, of het nu kerst is of Diwali. Ik zie het als culturele vieringen, weliswaar met een religieuze achtergrond, maar dat geldt uiteindelijk ook voor Pasen. Deze feesten zijn voor veel mensen belangrijk. Bovendien word ik bij een iftar echt niet bekeerd. Juist bij dit soort feesten steken we de hand naar anderen uit.’
U zegt vaak dat u multicultureel Rotterdam mooi vindt. Hoe zet je die diverse samenleving het best in zijn kracht?
‘Deze coalitie aangaan met Denk én Leefbaar was heel belangrijk. Hiermee dragen we uit dat we één stad zijn. Het maakt niet uit wie je bent, iedereen kan meebesturen. We zijn misschien verschillend, maar dat maakt het juist interessant. Je moet elkaars verschillen respecteren, we zijn allemaal Rotterdammer. Ik ben een groot voorstander van leven en laten leven.’
Maar toch liever geen weekendscholen?
‘Je mag kinderen je religie bijbrengen, maar er is ergens een grens. De eigen kracht van kinderen is ook belangrijk, deze moet niet worden ingeperkt door religieuze indoctrinatie.’
Zien jullie het zitten om nog vier jaar te regeren met Leefbaar Rotterdam?
‘Als ik kijk naar de inhoud, dan is er niet heel veel overlap. Op de lange termijn willen we echt een paar doorbraken realiseren: een autovrije, fietsvriendelijke stad met investeringen in onderwijs, wonen en duurzaamheid.
Maar ik wil ook gezegd hebben dat we heel goed hebben samengewerkt. We hebben goede afspraken kunnen maken en daar hebben we ons aan gehouden. In een ideale samenwerking wil je wat kunnen bereiken, maar ook betrouwbare partners hebben.’
Wat is voor D66 de ideale samenstelling?
‘Waar deze twee dingen samenkomen.’
Tot slot: waarom moeten bi-culturele Rotterdammers op D66 stemmen?
‘Omdat we staan voor gelijke kansen voor iedereen. We zorgen ervoor dat iedereen het beste uit zichzelf kan halen, ongeacht waar je vandaan komt. Sommigen krijgen hierin meer hindernissen dan anderen, door een taalachterstand of door discriminatie.
Als je de taal niet machtig bent, of je ouders zijn de taal niet machtig, dan is het best wel moeilijk om mee te komen in een stad als Rotterdam, waar je toch wel veel op jezelf bent teruggeworpen. Het leven in de stad is complex. Daarom investeren we in onderwijs en discriminatie pakken we hard aan.’
Ja, die vraag moet u letterlijk nemen: hoeveel ministers in het nieuwe kabinet kennen geen morele waarden? Of gooien zulke morele waarden tenminste heel snel overboord, zodra het politiek lastig wordt? Ministers wier enige waarde in feite bestaat uit geld? Die bijvoorbeeld het behoud van financiële voordeeltjes voor multimiljonairs en multinationals belangrijker vinden dan dat van de rechtsstaat? Die daarom liever bondjes sluiten met JA21 dan met GroenLinks-PvdA?
Dat is in deze ongekend gevaarlijke tijden, waarin onze democratie en rechtstaat van binnen – Wilders – en van buiten – Trump – zwaar onder druk staan, belangrijker dan ooit. Langzamerhand belangrijker ook dan de vraag of een minister inhoudelijk deskundig is. Wie houdt onder zware politieke druk stand, omdat hij over een voldoende sterke ruggengraat beschikt? Wie heeft een ruggengraat van Rutte-rubber en buigt in het aangezicht van boze daddy’s soepeltjes met alle winden mee?
Bij de ministersploeg hebben D66 en CDA bewust gekozen voor nieuwe gezichten van een nieuwe generatie, de VVD voor wat er al zat – wat overigens grotendeels ook dezelfde generatie is.
Ervaring, ook levenservaring, is uit. Juist in jaren dat die meer geboden is dan ooit. Wat dat betreft is het beschamend dat Frans Timmermans, de enige lijsttrekker die werkelijk over internationale ervaring en aanzien beschikte en dus het meest geschikt was om Nederland voorbij Zevenaar te vertegenwoordigen, door de nitwits van de rechtse talkshowscène met succes werd gedemoniseerd.
Hij kan en weet namelijk wat – en in de ogen van schreeuwlelijken als Wierd Duk en Johan Derksen, die helemaal niets weten en niets kunnen, bestaat er niets ergers dan dat. Al eerder werd Sigrid Kaag slachtoffer van het rechtse riool dat voor de ‘stem des volks’ doorgaat.
Wie het VVD-smaldeel beziet, wordt, als het om de noodzakelijke ruggengraat gaat, niet bepaald optimistisch. Twee hunner zijn al onder Schoof wegens gebrek aan karakter volledig door de mand gevallen. Als eerste Eelco Heinen, door een kraakhelder AIVD-rapport over de evident rechts-extremistische aard van de gewelddadige rellen in Den Haag in september om opportunistisch-electorale redenen te negeren.
Merkwaardig dat niet is gekozen voor een van de twee kabinetsleden die wel over militaire ervaring
Als tweede David van Weel, die afgelopen juni geen heldere veroordeling van eigenmachtige grenscontroles uitvoerende ‘burgerwachten’ rond Ter Apel over zijn lippen wist te krijgen, en recent opperde dat Denemarken met Trump maar een deal moest sluiten over Groenland – als Chamberlain die de Tsjechische president Benes adviseert een deal met Hitler te sluiten over het Sudetenland.
Dat beide heren hierna überhaupt nog in aanmerking kwamen voor continuering van hun ministerschap, is voor Nederland beschamend. Hetzelfde geldt uiteraard voor het wegpromoveren van Yesilgöz naar Defensie, zonder enige kwalificatie voor dit in de huidige oorlogstijden zo essentiële departement. Hooguit komt haar talent om met uitgestreken gezicht grote leugens te verkondigen nog bij de omgang met haar geboren medeleugenaars Trump en Poetin goed van pas.
Het is merkwaardig dat niet is gekozen voor een van de twee kabinetsleden die wel over militaire ervaring en verstand van zaken beschikken: Derk Boswijk (CDA), nu slechts staatssecretaris, en Eleanor Bokholt-O’Sullivan (D66), een drie-sterren-generaal die op Volkshuisvesting is neergezet. Een absurde portefeuilleverdeling, waarmee de staatsveiligheid ondergeschikt is gemaakt aan de VVD-behoefte om een mislukte partijleidster een veilige aftocht te bezorgen.
Nu wij verlost zijn van kwaadaardige types als Marjolein Faber, Reinette Klever en Femke Wiersma, bestaat het gevaar dat de linkse oppositie zo opgelucht is over een ‘redelijk’ ogende regering dat ze te makkelijk in het nieuwe frame van ‘constructieve samenwerking’ trapt.
Jesse Klaver moet zich geen rad voor ogen laten draaien: dit is qua sociaal beleid gewoon een rechts kabinet, waar Jettens vast welgemeende belofte van ‘nieuwe politiek’ meteen al wordt overschaduwd door vertrouwd VVD-gesjoemel, in het verlengde van de brallerige billboards waarmee die partij dezer dagen de voor haar eigen egoïstenachterban behaalde successen luidruchtig langs de snelweg uitvent.
Wat dat betreft laat deze VVD-en-nog-wat-coalitie nu al een vieze smaak achter: afbraak van de sociale zekerheid, het afwentelen van de ‘vrijheidsbijdrage’ op de laagstbetaalden en na lobbyen door fiscale zwendeladviseurs het nagenoeg onbelast laten van alle vermogenswinst.
Tijdens een diner midden februari zat ik naast een Iraanse wetenschapper die al jaren in Nederland woont. We spraken over de opstand in Iran, waarbij naar schatting al 30.000 burgers zijn gedood. Mijn tafelgenoot vertelde vervolgens over een Iraanse filosoof, Ramin Jahanbegloo, verbonden aan het Mahatma Gandhi CentrumvoorGeweldloosheidenVredesstudies in India, die zich recentelijk in een Indiase krant positief had uitgelaten over een eventuele Amerikaanse interventie in Iran. Volgens Jahanbegloo zouden Iraniërs zich in de steek gelaten voelen als Trump niet zou ingrijpen.
Dat een Iraanse filosoof die zijn naam verbonden heeft aan geweldloos protest zich positief uitlaat over zo’n interventie, was volgens mijn Iraanse disgenoot meer dan alleen een teken van de wanhoop die zich van het Iraanse volk meester heeft gemaakt. Mijn verbazing vond hij getuigen van onwetendheid en van westerse vooringenomenheid.
Zo was ik opeens veranderd in de progressieve westerling, die meent dat de gemiddelde Iraniër het Amerikaanse imperium evenzeer verafschuwt als zijn eigen ayatollahs. De progressieve westerling die de mening aanhangt dat buitenlandse interventie na de Tweede Wereldoorlog nooit een succesvolle regime change tot gevolg heeft gehad, en die graag wijst op de halfvergeten en niet bijzonder geslaagde oorlogen aan het begin van deze eeuw in Afghanistan en Irak: militaire overwinningen die via burgeroorlogen eindigden in politieke nederlagen.
Dat Obama geen zin had zijn vingers te branden aan de oorlog in Syrië, had alles met Irak en Afghanistan te maken. Men vecht niet altijd alleen de vorige oorlog uit; politici hebben de neiging vergissingen die hun voorgangers maakten te herstellen, hoewel het goed mogelijk is dat er zo alleen nieuwe vergissingen worden begaan.
Mijn sympathieke disgenoot had natuurlijk gelijk, ik was die progressieve westerling, hoewel ik mezelf helemaal niet zo verschrikkelijk progressief vind en het etiket westerling ook niet een heel vrolijk makend etiket vind. Ik had misschien te veel kwaliteitskranten gelezen, die ook niet immuun zijn voor vooringenomenheid, waarmee ik niet zeg dat TikTok en Insta het alternatief zijn. Kwaliteitskranten schieten doorgaans stukken minder tekort dan vele andere media.
Ik wil niet al te neerbuigend doen over de VN, dat doen al genoeg mensen
Aan tafel merkte ik nog wel op dat het ironisch is dat sommige Iraniërs hun hoop hebben gevestigd op iemand als Trump, maar ik voegde er snel aan toe dat Hitler zonder hulp van massamoordenaar Stalin misschien niet verslagen zou zijn, of pas veel later dan in 1945.
Je kunt niet altijd kiezen door wie je wordt bevrijd en je kunt het je niet altijd permitteren om kieskeurig te zijn.
Dat is de fundamentelere vraag die tijdens het diner niet werd gesteld: is het erg als je bevrijd wordt door bevrijders die andere prioriteiten en belangen hebben dan jouw bevrijding?
Trump ligt er niet van wakker als er mensenrechten worden geschonden, maar dat gold ook voor zijn voorgangers en voor Europa en de zogenoemde Global South.
Mensenrechtenschendingen elders worden pas een politiek probleem als dat zo uitkomt, of als de omvang van de catastrofe niet meer te negeren valt. Bij mijn weten is er nog nooit een oorlog gevoerd puur en alleen om geschonden mensenrechten in ere te herstellen. ‘Uw rechten worden geschonden, wij komen u helpen.’
Misschien getuigt het ook wel van vooringenomenheid te denken dat je staatsgeweld elders kunt bestrijden met keurige demonstraties in het Westen. Beter dan niets, ongetwijfeld, maar is het genoeg?
Wie de internationale rechtsorde, dat doodzieke zeehondje, wenst te reanimeren, zou op zijn minst even moeten nadenken over de vraag hoe de internationale gemeenschap het internationale recht precies gaat afdwingen.
Ik wil niet al te neerbuigend doen over de VN, dat doen al genoeg mensen en vaak niet de mensen met wie ik geassocieerd wens te worden, maar toch: welk bloedbad is voorkomen of gestopt door een resolutie?
Het is waar. Ook resoluties zijn beter dan niets.
Maar vertel dat aan de stervenden in Iran en elders. En de keerzijde van die medaille: wilt u uw zoon opofferen voor grove mensenrechtenschendingen in Iran en elders?
Ik eerlijk gezegd liever niet.
De dappere opiniemaker roept doorgaans anderen op moedig te willen sterven. Ik laat dat na, ik hoop ietsje beter te zijn door het dilemma te schetsen. Ietsje, veel is het niet.
Door de mens veroorzaakte klimaatverandering heeft de zware stortbuien die eerder dit jaar delen van Spanje, Portugal en Marokko troffen aanzienlijk versterkt. Het netwerk van klimaatwetenschappers World Weather Attribution (WWA) luidt de noodklok. Dit schrijft persdienst AFP.
Bij negen stormen, tussen half januari en half februari, kwamen meer dan vijftig mensen om het leven en raakten ruim 200.000 mensen ontheemd. Vooral in Marokko leed hieronder.
Volgens het WWA-onderzoek viel tijdens de natste dagen ongeveer een derde meer regen dan mogelijk zou zijn geweest in een pre-industrieel klimaat, toen de aarde gemiddeld 1,3 graden koeler was. In de zwaar getroffen Zuid-Spaanse gemeente Grazalema viel in enkele dagen zelfs meer regen dan normaal in een heel jaar. Beelden op sociale media tonen bewoners die gaten in hun muren sloegen om het water af te voeren.
Klimaatwetenschapper David Garcia-Garcia van de Universiteit van Alicante noemt de regenval ‘verbijsterend’. Hij spreekt van een enorme schok voor de infrastructuur en bodem. Volgens Friederike Otto van het Imperial College London laat de ramp zien hoe klimaatverandering extreme weersomstandigheden gevaarlijker maakt: ‘Wat ooit beheersbaar was, verandert nu in rampen.’
De studie wijst op een combinatie van factoren, waaronder ongewoon warm Atlantisch zeewater en een geblokkeerd hogedrukgebied boven Noord-Europa dat storm na storm richting West-Europa stuurde. Zulke attributiestudies maken steeds duidelijker dat de verbranding van fossiele brandstoffen niet alleen de temperatuur verhoogt, maar ook direct bijdraagt aan dodelijke en ontwrichtende weersrampen.
Terwijl heel veel mensen keken naar de presentatie van het nieuwe kabinet, bekroop mij een ongemakkelijk gevoel. Het zag er statig uit, netjes, zoals het hoort bij zo’n moment. De foto’s waren mooi, de setting waardig, precies zoals we dat kennen van dit soort momenten.
Maar eerlijk? Ik dacht alleen maar: wie ziet zichzelf hier nou echt in?
Want wat ik zag, was vooral veel van hetzelfde. Hetzelfde type gezichten. Dezelfde uitstraling. En laten we daar niet omheen draaien: een overwegend witter-dan-wit kabinet. Ja, dat zeg ik bewust.
Omdat dit raakt aan iets groters dan alleen een bordesfoto. Dit is precies waarom zoveel mensen het vertrouwen in de politiek verliezen. Waarom mensen afhaken. Waarom ze zeggen: ‘Het maakt toch niks uit.’ En dat doet pijn.
Zie je wel… ze roepen van alles, maar uiteindelijk verandert er niks
Omdat ik als Statenlid en politica juist zo hard mijn best doe om mensen te overtuigen wél te stemmen. Wél mee te doen. Wél te geloven dat hun stem ertoe doet. Dat politiek niet iets is van ‘zij daar’, maar van ons allemaal. Maar eerlijk is eerlijk: momenten zoals deze maken dat gesprek steeds moeilijker. Want mensen kijken. Mensen zien. Mensen voelen haarfijn aan wanneer woorden en werkelijkheid niet meer matchen.
We horen het zo vaak vanuit Den Haag: iedereen telt mee. Niemand wordt uitgesloten. Inclusiviteit. Diversiteit. Gelijke kansen. Mooie woorden. Maar woorden krijgen pas betekenis door daden.
En juist daarom voelt dit zo wrang, zeker wanneer ik kijk naar een partij als D66. Niet mijn partij, maar wél een partij die zich al jaren profileert als progressief, inclusief en voorstander van een open, multiculturele samenleving. Dan verwacht je iets. Dan verwacht je dat die waarden niet alleen terugkomen in speeches en verkiezingsprogramma’s, maar ook zichtbaar worden op de momenten die ertoe doen. Op het bordes. In het beeld dat Nederland van zichzelf laat zien. En dan zie je niemand van kleur (met uitzondering van Dilan Yesilgöz, die zich op geen enkele manier verbindt met de multiculturele samenleving). Dat is geen detail. Dat is een signaal.
Die spanning tussen woorden en werkelijkheid zie je ook op andere vlakken. Neem partijen die tijdens de verkiezingen zichtbaar meeliepen, zich stevig uitspraken en morele grenzen trokken. Bijvoorbeeld wanneer het ging over Palestina. Over het trekken van een rode lijn tegen genocide. Over rechtvaardigheid, menselijkheid en internationale solidariteit. En na de verkiezingen? Het werd stil.
Alsof die betrokkenheid vooral campagnetaal was. Alsof sommige thema’s ineens minder urgent werden, minder hoorbaar, minder zichtbaar. En mensen merken dat. Ze voelen die teleurstelling, die verwarring, dat cynisme dat langzaam binnenkruipt. Het gevoel van: zie je wel… ze roepen van alles, maar uiteindelijk verandert er niks.
Nederland is allang niet meer zo eenzijdig. Kijk om je heen: op straat, in scholen, op de werkvloer. Dit land is divers, gelaagd, gemengd. Maar waar de macht zichtbaar wordt, blijft het beeld opvallend voorspelbaar. En dat schuurt.
Niet alleen symbolisch, maar ook gevoelsmatig. Want representatie gaat niet alleen over uiterlijk. Het gaat over perspectief. Over wie aan tafel zit. Over wie instinctief begrijpt hoe beleid uitpakt voor mensen die zich opnieuw niet gerepresenteerd voelen.
Laat één ding duidelijk zijn: dit gaat niet over identiteitspolitiek
En nee, het maakt mij echt niets uit wie minister-president is, hoe oud iemand is of waar iemand vandaan komt. Echt niet. Zolang iemand zijn werk goed doet.
Maar juist daarom voelt dit als een gemiste kans. Omdat partijen die spreken over inclusiviteit en verbinding nu een beeld neerzetten dat voor veel Nederlanders vooral afstand uitstraalt. Laat één ding duidelijk zijn: dit gaat niet over identiteitspolitiek. Dit gaat over geloofwaardigheid. Over vertrouwen. Over waarom mensen langzaam maar zeker het geloof verliezen dat politiek écht van iedereen is.
Je kunt blijven zeggen dat iedereen meetelt. Maar mensen geloven pas wat ze ook echt zien.
Uit onderzoek van de BBC blijkt dat de voormalige nationale politiechef van Nepal opdracht gaf om met scherp te schieten op jonge demonstranten tijdens protesten in september 2025. Bij het geweld kwamen negentien mensen om het leven, onder wie tieners en studenten.
De demonstraties, geleid door jongeren uit Generatie Z, richtten zich tegen corruptie, nepotisme en politieke straffeloosheid. Het BBC-onderzoek baseert zich op gelekte politielogs, videobeelden en getuigenissen van betrokkenen. Daaruit blijkt dat de politie toestemming kreeg om ‘noodzakelijk geweld’ te gebruiken, kort nadat een avondklok was ingesteld.
De Nepalese autoriteiten ontkenden lange tijd dat er een expliciet bevel was gegeven om met scherp te schieten. Het nieuwe bewijs zet die lezing onder druk en roept opnieuw vragen op over politieke verantwoordelijkheid en straffeloosheid. Tot nu toe is niemand strafrechtelijk vervolgd voor de dodelijke schietpartij.
De protesten leidden toentertijd tot een diepe politieke crisis en het aftreden van de regering. Mensenrechtenorganisaties en nabestaanden blijven aandringen op gerechtigheid en een onafhankelijk onderzoek naar het politiegeweld.
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
