De politie maakt zich grote zorgen over het verdwijnen van cruciale contacten in de wijk, die door de jaren heen met veel toewijding zijn opgebouwd en belangrijk zijn voor de veiligheid van Nederland. Dat schrijft deGelderlander op basis van onderzoek van de Politieacademie, onder leiding van Sara Stronks.
Voor het onderzoek zijn vier superdiverse wijken onderzocht: Amsterdam Geuzenveld-Slotermeer, Den Haag Schilderswijk-Transvaal, Rotterdam Bospolder/Tussendijken-Spangen en Utrecht Kanaleneiland. De onderzoekers concluderen dat de kernwaarde ‘verbindend’ een structurele plek verdient binnen het politieonderwijs, de basisteams en de politieorganisatie. Positieve contacten tussen politie en inwoners dragen bij aan meer vertrouwen, een betere informatiepositie, de-escalatie en effectiever en legitiemer politiewerk.
Het belang van verbinding tussen politie en inwoners komt ook naar voren in de actuele discussie over politie-iftars. Het organiseren van deze iftars was een manier voor de politie om contact te leggen met specifieke gemeenschappen. Inmiddels zijn deze niet meer toegestaan. Voorstanders van het schrappen van de iftars wijzen op de noodzaak van strikte neutraliteit en het focussen op de kerntaken van de politie. Tegenstanders benadrukken juist dat dit soort ontmoetingen belangrijk zijn om vertrouwen op te bouwen en de drempel tussen de politie en specifieke gemeenschappen te verlagen.
Door jarenlang te investeren in contacten met inwoners wist de politie wat er speelde in de samenleving. Daardoor konden spanningen en dreigende conflicten eerder worden gesignaleerd en kon tijdig worden ingegrepen. Verbinding is dan ook geen bijzaak, maar een belangrijk onderdeel van het politiewerk. ‘Of het nu gaat om de handhaving van de openbare orde, het voorkomen van onveilige situaties of het bestrijden van criminaliteit: de politie kan het niet alleen’, zegt Stronks tegen de Gelderlander.
Waar was Rob Jetten? Dat is een vraag die deze week wel vaker klinkt. Dezer dagen concreet in Den Haag, waar zijn kabinet dreigt te vallen door de totale onhandelbaarheid van de VVD, die zich in electorale doodsnood volledig radicaal-rechts heeft ingegraven en liever met de Joodse extremist Gidi Markuszower bondjes sluit dan met Pro.
Het geldt niet alleen concreet voor het belastingdossier. Het geldt ook voor al die andere zaken waarvoor hij, nog buiten het Torentje, onder het overkoepelende motto ‘Het kan wel’ pal stond: onverkorte afwijzing van racistische remigratiepartijen, een serieus klimaatbeleid en de omgang met het Onheilige Land. In deze coalitie kan dat kennelijk allemaal niet.
Waar is Rob Jetten? Ik heb het afgelopen zondag in allerlei bewoordingen gezien op spandoeken bij de Rode Lijn-demonstratie. In letterlijke zin is die afwezigheid begrijpelijk: de demonstratie richtte zich vooral tegen zijn regeringsbeleid inzake Israël, of liever het uitblijven daarvan. Dan is het inderdaad een beetje raar om zelf mee te lopen.
Maar het was ook overdrachtelijk bedoeld: ruim een jaar eerder, nog in de oppositie, deelde Jetten trots beelden van hem als demonstrant op sociale media. Ook het gebruik van het woord genocide voor Gaza schroomde hij niet. Sinds zijn aantreden is dat niet meer het geval – wat zonder twijfel met de samenstelling van de coalitie samenhangt. Lees: met een verbod daarop door de VVD, die op dit vlak geheel in de greep van rabiate zionisten verkeert.
Het zondag meelopende D66-Kamerlid Mpanzu Bamenga stelde ter verontschuldiging: ‘Jetten is premier, geen alleenheerser. Hij moet uitdragen wat een meerderheid van de Kamer wil dat hij uitdraagt. Als de Kamer niet wil dat hij het over genocide heeft, dan is het ondemocratisch dat toch te doen.’
Ruim een jaar eerder, nog in de oppositie, deelde Jetten trots beelden van hem als demonstrant op sociale media
Dat is, met een mooi Duits woord, Quatsch. Dat was inderdaad de houding van Jettens voorganger Dick Schoof, als u nog weet wie dat was. Die bleef op de gang wachten tot de vier fractieleiders van de coalitie uitonderhandeld hadden wat hij moest vinden en doen. En bij allerlei praktische kwesties, zoals een belasting- of een stikstofplan, is dat best verdedigbaar, al zou ook dan meer zichtbaar leidinggeven niet misstaan.
Maar bij morele vraagstukken als Gaza ligt dat fundamenteel anders. Daar moet een zichzelf respecterende premier zich niet door een benepen Kamermeerderheid laten dicteren wat hij vinden mag. Daar dient hij de moed te hebben zélf voor een zaak te staan. Anders wordt Jetten een tweede Rutte, die – oudejaarsvuurwerk en Zwarte Piet – pas iets durfde te vinden als de meerderheid dat eindelijk ook vond. De kern van moreel leiderschap is echter om ook essentiële zaken tegen de meerderheid in te verdedigen, ondanks persoonlijke loopbaanrisico’s.
Juist als dat moeilijk is. Juist als dat politiek ongemakkelijk is. Juist dan komt het op openlijke stellingname aan. Want anders worden al die hoogdravende verklaringen bij al die jaarlijkse herdenkingen gratuit.
Zoals bij de herdenking van de Kristallnacht, meteen daags na de demonstratie. Daar was Rob Jetten wél, terwijl de voorzitter van het Centraal Joods Overleg, Chanan Hertzberger, zijn rede misbruikte om de Rode Lijn-demonstranten als antisemitische vijfde colonne van Hamas weg te zetten. Ook sprak hij van een ‘genocideleugen’ en verwees hij naar de zogenaamde ‘wapenstilstand’ die elke strafmaatregel tot een doortrapte aanval op Israëls bestaansrecht zou maken.
Dat die wapenstilstand voortdurend door Israël geschonden wordt, dat het twee miljoen Gazanen in een steeds kleiner gebied van verregende tentenkampen samendrijft, dat in illegaal bezet Oost-Palestina SA-achtige kolonistenmeutes met spijkerstokken op Palestijnse boeren inslaan terwijl het leger wegkijkt, dat enkele Israëlische ministers openlijk de totale verdrijving van de Palestijnen propageren: daarover geen woord.
Bij de huidige overvloed aan evident bewijsmateriaal inzake de abjecte intenties van het Netanyahu-regime gaat deze obstinate mentaliteit van moedwillige onnozelheid langzaamaan over in morele medeplichtigheid aan massamoord. Het herinnert aan de manier waarop anderen Poetins slachting in Oekraïne wegwuiven, of, tegelijk dichterbij én verder van huis, aan het langdurig bagatelliseren van de zogeheten ‘politionele acties’.
Ruim tweehonderd oud-ministers, diplomaten en hoge ambtenaren, tezamen goed voor vele duizenden jaren internationale ervaring, ondertekenden op 2 september over de gaande genocide in Gaza een brandbrief aan het kabinet. Maar Chanan Hertzberger weet het beter.
Spanje heeft volgens sommigen een progressief imago, ook als het om migratie gaat. Maar hoe zit het met de Spaanse enclaves Ceuta en Melilla?
Spanje kiest een opvallende koers waar het gaat om belangrijke Europese thema’s als migratie, defensie of de betrekkingen met Israël. Deze zomer kwam het zelf echter onder een vergrootglas te liggen toen duizenden migranten illegaal de grens overstaken naar Ceuta, een Spaanse enclave in Noord-Afrika. Bekijken we Spanje door een té roze bril? We vragen het aan Itamar Mann, onderzoeker aan de Vrije Universiteit Amsterdam en deskundige op het gebied van internationaal recht.
Het was een van de Europese landen die zich het nadrukkelijkst uitspraken tegen het Israëlische optreden in Gaza. Spanje verkocht ook nee aan Donald Trump toen die Amerikaanse militaire bases en het Spaanse luchtruim nodig had voor de aanvallen op Iran. En toen de Spaanse regering in april een uitzonderlijke regularisatieregeling voor honderdduizenden migranten aankondigde, was het beeld voor velen compleet: Spanje heeft oog voor de minderbedeelden in deze wereld.
Dat beeld kantelde deze zomer. In minder dan 48 uur staken ongeveer 72.000 mensen vanuit Marokko de grens met Ceuta over. De meesten zwommen naar de Spaanse enclave, aangemoedigd door berichten op sociale media dat de grens openstond. De gebeurtenissen legden de kwetsbaarheid van de Spaanse grensbewaking bloot. Ook de reactie van de Marokkaanse regering was opmerkelijk. Marokko maakt namelijk nog altijd aanspraak op Ceuta en beschouwt de stad als historisch Marokkaans grondgebied.
Hoewel er officieel geen sprake is van een Spaanse bezetting, kun je je afvragen hoe ver weg het Europese koloniale verleden werkelijk is, zegt Mann. ‘Dat neemt niet weg dat kritiek op Israël terecht is. Je moet je altijd blijven uitspreken tegen genocide in de meest krachtige bewoordingen.’
Dit laatste vindt hij belangrijk te benoemen. Mann-Kanowitz is zelf afkomstig uit Israël, maar uitgesproken kritisch over de huidige regering. Naast zijn werk als onderzoeker heeft hij deelgenomen aan diverse mensenrechteninitiatieven, waaronder initiatieven die betrekking hebben op Israël.
Eerst even over de positie van Spanje ten opzichte van Israël. In hoeverre wijkt dit af van de rest van Europa?
‘Ik zou zeggen dat het standpunt van Spanje binnen Europa niet heel uitzonderlijk is. Er zijn een aantal landen, waaronder Ierland en Noorwegen, en in zekere mate België en Slovenië, dat een uitgesprokener standpunt inneemt over Israël, de bezetting van de bezette Palestijnse gebieden en de genocide.
Dat komt op verschillende juridische manieren tot uiting. Spanje heeft bijvoorbeeld geïntervenieerd in de zaak Zuid-Afrika tegen Israël bij het Internationaal Gerechtshof (ICJ) en heeft een hardere lijn gekozen als het gaat om de wapenhandel. Spanje werkt niet met Israël samen op het gebied van wapenhandel, terwijl sommige andere Europese landen dat nog wel doen. Spanje heeft zich ook uitgesproken voor een boycot van producten uit de nederzettingen. Spanje gaat op dit terrein sneller dan veel andere Europese landen, maar het staat niet alleen.
Aan de andere kant van het spectrum staat waarschijnlijk Duitsland, dat zichzelf vanuit een gevoel van verantwoordelijkheid voor de Holocaust niet toestaat Israël te bekritiseren.’
Hoe valt deze voortrekkersrol van Spanje te verklaren?
‘Er zijn wel verschillende verklaringen. Een daarvan is de eigen fascistische geschiedenis van Spanje, waardoor liberale en linkse gemeenschappen wellicht alerter zijn op zaken die aan fascisme doen denken. Dat is precies wat er momenteel in Israël gebeurt.
Een andere verklaring valt te bezien in de historische band tussen Spanje met Noord-Afrikaanse en Arabische landen en met de grote Arabische gemeenschap in Spanje. Spanje voelt zich mogelijk iets meer verwant met de Arabische wereld dan andere Europese landen.’
Toch is Marokko niet blij met de Spaanse enclaves Ceuta en Melilla. Het noemt dit Spaanse bezetting en een overblijfsel van de koloniale tijd. In hoeverre is dit terecht?
‘Het belangrijkste punt is dat de inwoners van Ceuta en Melilla de Spaanse nationaliteit hebben. Ze hebben politieke rechten — ze mogen bijvoorbeeld stemmen tijdens de Spaanse verkiezingen — dus dan is er geen sprake van een bezetting. Dit is het territoriale bereik van Spanje, dat bovendien internationaal wordt erkend. We hebben het dan over een verdrag uit de vijftiende eeuw, toen de Spaanse controle over het gebied werd vastgelegd. Melilla werd Spaans grondgebied in 1497 en de Spaanse soevereiniteit over Ceuta werd officieel gemaakt in het Verdrag van Lissabon in 1668.
‘Veel Europese landen hebben nog altijd koloniale banden met gebieden overzee’
Dat geldt natuurlijk niet voor de inwoners van Gaza, of van de Westelijke Jordaanoever. Dit wordt door het internationaal recht erkend als Palestijns grondgebied. Het Palestijnse volk heeft recht op zelfbeschikking, en dat recht heeft betrekking op de Westelijke Jordaanoever en Gaza. Ik vind de vergelijking tussen de Israëlische bezetting en Ceuta dan ook te simplistisch.’
Er is dan misschien geen sprake van bezetting, we zien wel de erfenis van een koloniale verleden terug in plekken als Ceuta en Melilla.
‘Klopt. Maar ook hierin is Spanje niet uniek in Europa. Veel Europese landen hebben nog altijd koloniale banden met gebieden overzee. Frankrijk bestuurt Guadeloupe, Martinique, Frans-Guyana, Réunion en Mayotte als overzeese departementen. Frans-Polynesië is een overzeese gemeenschap, terwijl Nieuw-Caledonië een eigen status heeft en in mei 2024 te maken kreeg met gewelddadige onrust. Het Verenigd Koninkrijk heeft nog veertien overzeese gebieden, van Gibraltar en de Falklandeilanden tot Bermuda en de Kaaimaneilanden. Het heeft ook het verdrag uit 2025 over de overdracht van de soevereiniteit over de Chagosarchipel aan Mauritius nog niet geratificeerd. Het Koninkrijk der Nederlanden omvat Aruba, Curacao en Sint-Maarten, en het Deense koninkrijk omvat Groenland en de Faeröer. Spanje heeft Ceuta en Melilla aan de Noord-Afrikaanse kust en Portugal de Azoren en Madeira.’
Jonge migranten worden opgepakt door de Spaanse politie in Ceuta. Beeld: Antonio Sempere/AFP
We lijken ons in Europa weinig bewust van deze koloniale erfenissen. Waardoor komt dat?
‘Daar zijn heel duidelijke materiële redenen voor. Als je het kolonialisme ongedaan wilt maken, moet je ook de controle over bepaalde gebieden en de natuurlijke hulpbronnen opgeven. Europeanen praten hier wel over, maar als ze daadwerkelijk de rekening moeten betalen, wordt het lastiger. Materiële verandering is veel lastiger te realiseren dan politieke verandering.
Op het gebied van vertegenwoordiging is er wel iets veranderd. Veel Europese landen hebben aanzienlijke aantallen migranten opgenomen en het is niet toevallig dat die vaak uit de voormalige koloniën komen. In Frankrijk wonen veel Senegalezen, in het VK veel mensen uit het Caribisch gebied en Nigeria. In Nederland konden mensen uit Nederlandse overzeese gebieden, zoals het Caribisch gebied, heel lang naar Nederland verhuizen en hier wonen. Tegenwoordig is er weliswaar een omslag in de acceptatie van migranten, maar jarenlang was er in zekere zin sprake van erkenning van het feit dat deze mensen gekoloniseerd waren geweest.’
Ook hierin is Spanje anders dan andere Europese landen. De Spaanse regering had tot nu toe een relatief ruimhartig beleid ten opzichte van migranten.
‘Ik zou niet per se zeggen dat Spanje altijd liberaal is op het gebied van migratie. Onder de huidige regering staat Spanje open voor de opvang van migranten, maar er staan mogelijk grote politieke veranderingen voor de deur gezien de stijging van Vox in de peilingen.
‘Er is sprake van een soort ‘grensapartheid’’
Daarnaast is er, ook in Spanje, sprake van geweld aan de grens. Tot voor kort was ik voorzitter van de organisatie Border Forensics. We deden onderzoek naar grensgeweld in verschillende delen van de wereld, waaronder Nador en Melilla. Hier documenteerden we zeer ernstig staatsgeweld tegen migranten uit Sub-Sahara-Afrika die Spanje proberen binnen te komen. Er is sprake van een soort ‘grensapartheid’, ontstaan rondom Nador, maar waarvoor Spanje zeker niet onverantwoordelijk is. Het doel is om mensen af te schrikken, buiten te houden en duidelijk te maken dat de grens hard en meedogenloos is. Het hangt er dus vanaf hoe je ernaar kijkt. Maar ik zou niet zeggen dat Spanje op het gebied van migratie volledig liberaal is.’
Is dit niet ook een vorm van neokolonialisme — Europese landen die beslissen wie er in Afrika de grens over mag?
‘Ja, en ook hierin is Spanje niet uniek. De afgelopen twee à drie decennia heeft de Europese Commissie relaties opgebouwd met Afrikaanse landen, maar ook met bijvoorbeeld Turkije. Die relaties leiden tot wat in de literatuur ‘externalisering’ wordt genoemd: het naar buiten verplaatsen van de grenzen.
Het doel is om de verantwoordelijkheid voor het tegenhouden van migratie naar het buitenland te verplaatsen, in ruil voor iets. Dat kan bijvoorbeeld ontwikkelingsfinanciering zijn, hulp bij capaciteitsopbouw of infrastructuur. Deze landen moeten een rol vervullen om in onze behoeften te voorzien op het gebied van grensbewaking.
Dat is in de kern een koloniale dynamiek, omdat die berust op een zeer sterke economische hiërarchie en op rollen die worden verdeeld op basis van zeer duidelijke machtsverhoudingen. Dat zie je bijzonder duidelijk in de relatie tussen Italië en Libië in de afgelopen jaren, gedurende ongeveer de laatste twee decennia, en vooral in de periode vóór en na de val van het regime van Kadhafi in 2011.’
Ondanks deze inspanningen bleek de grenscontrole in Ceuta deze zomer niet op orde. Spanje wees naar Israël als de boosdoener. Hoe duidt u dit?
‘Er was geen enkel bewijs — afgezien van een paar tweets hier en daar — dat Israël betrokken was bij deze massamigratie. Dat was volslagen onzin, antisemitische propaganda.’
Waarom antisemitisch?
‘Ik geloof dat er binnen sommige linkse gemeenschappen in het Westen wel degelijk sprake is van antisemitisme. Het bouwt voort op stereotypen over joden die achter de schermen de wereld zouden beheersen en aan onzichtbare touwtjes zouden trekken. Dit sentiment is al heel oud, maar heeft nu eigenlijk plaatsgemaakt voor beschuldigingen aan het adres van Israël voor dit soort gebeurtenissen.
‘Ik geloof dat er binnen sommige linkse gemeenschappen in het Westen wel degelijk sprake is van antisemitisme’
Dit neemt niet weg dat Israël de afgelopen drie jaar enorme misdaden heeft begaan tegen het Palestijnse volk. Er is alle reden om Israël verantwoordelijk te houden voor die misdaden. Maar zodra je verder gaat en Israëliërs of doden de schuld geeft van zaken waarmee zij niets te maken hebben, ondermijn je ook je eigen geloofwaardigheid wanneer je Israël bekritiseert om wat het daadwerkelijk heeft gedaan. Hetzelfde geldt voor het tonen van solidariteit voor de Palestijnen. Het is belangrijk om dit te doen in de meest krachtige woorden, niet door de Israëlische regering verantwoordelijk te houden voor zaken in jouw eigen land of geschiedenis.’
De Israëlische regering zegt regelmatig dat Europese landen met twee maten meten en hun eigen morele tekortkomingen uit het oog te verliezen. Zit daar wat in?
‘Ik vind het heel belangrijk om Israël te bekritiseren, omdat Israël een buitengewoon brute campagne voert. Wat er in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever gebeurt, is een gruweldaad die zich dag in, dag uit voltrekt. Tegelijkertijd vind ik dat die kritiek hand in hand moet gaan met Europese zelfreflectie over het eigen koloniale verleden.
Wat Israël op de Westelijke Jordaanoever en in Gaza doet, en wat het historisch gezien het Palestijnse volk heeft aangedaan, steunt in veel opzichten op koloniale tradities. Dat geldt zelfs voor de wetten die Israël heeft ingevoerd om deze projecten uit te voeren, zoals de verdrijving van bevolkingsgroepen. Daarbij is expliciet gebruikgemaakt van Britse wetgeving die na het einde van de Britse koloniale overheersing in 1948 van kracht bleef. In zekere zin heeft Israël zich juridisch in de positie van de kolonisator geplaatst om te kunnen uitvoeren wat het doet.
Als een Brit Israël nu bekritiseert zonder na te denken over de eigen rol bij het mogelijk maken hiervan, vind ik dat wel problematisch.’
Bij een Israëlische luchtaanval op het Nasser-ziekenhuis in Khan Younis, in het zuiden van Gaza, zijn donderdag zeker zes mensen om het leven gekomen. Onder de slachtoffers bevinden zich een chirurg, een kind en een patiënt met een beperking. Zeker twintig mensen raakten gewond.
De aanval vond in de vroege ochtend plaats en trof de operatieafdeling van het ziekenhuis. Volgens het Palestijnse ministerie van Volksgezondheid was de 53-jarige chirurg Rizq Abu Shaira op dat moment bezig met het behandelen van patiënten. Ook de intensivecareafdeling en andere delen van het ziekenhuiscomplex raakten zwaar beschadigd. De operatieafdeling heeft haar werkzaamheden moeten stilleggen.
Het Israëlische leger zegt dat het met de aanval een hoge Hamas-commandant en andere strijders heeft willen uitschakelen. Volgens het leger gebruikte Hamas het ziekenhuis als commandocentrum en opslagplaats voor wapens. Israël maakt deze aantijgingen vaker, hoewel er vaak geen bewijs voor is.
Het Nasser-ziekenhuis is een van de laatste grote medische voorzieningen die nog functioneren in het zuiden van Gaza. Sinds het begin van het staakt-het-vuren in oktober 2025 zijn volgens Palestijnse gezondheidsautoriteiten meer dan 1.600 Palestijnen omgekomen bij Israëlische aanvallen.
Het tweede seizoen van de Turkse hitserie Bir Baskadir(letterlijk: ‘anders dan de rest’ of ‘iets anders, unieks’) gaat vandaag van start op streamersdienst Netflix. Het eerste seizoen trok een miljoenenpubliek aan en raakte een gevoelige snaar in de Turkse maatschappij en daarbuiten.
Volgens de trailer lijkt de relatie tussen de seculiere psycholoog en de conservatieve patiënt het hoofdonderwerp te blijven. En dat is in Turkije een van de grootste politieke kwesties sinds de oprichting van de Turkse Republiek. Bir Baskadir is een van de weinige producties die alle lagen van de seculier-islamistische tweestrijd weet te adresseren en daarbij ook nog eens de Koerdische kwestie benoemt.
In de dagelijkse omgang is het laveren geblazen om ‘de andere kant’ van Turkije niet voor het hoofd te storen. Zo ook in een gesprek, te zien in de trailer, tussen een taxichauffeur en een passagier over ‘de staat van het land’. De klagende taxichauffeur acht die beneden alle peil, terwijl, vermoedelijk, de nieuwe conservatieve elite er niks van lijkt te merken en daar zijn schouders over ophaalt.
Ontvangst en recensies
Sinds de release in 2020 is Bir Baskadir internationaal geprezen om zijn gelaagde verhaal, cinematografie en acteerwerk. De serie wordt vaak omschreven als een ‘slow burn’, die de kijker dwingt om eigen vooroordelen te heroverwegen.
Bir Baskadir was wonder boven wonder gewoon in Turkije te zien op Netflix. De vraag is of dat ook bij seizoen twee zo blijft met de toenemende censuur in het land.
Zaterdag staan Oeigoeren op de Dam in Amsterdam stil bij de Dag van de Republiek Oost-Turkestan. Daarmee willen ze laten zien dat hun verlangen naar een eigen staat nog altijd leeft, aldus Abdurehim Gheni Uyghur.
Sinds 23 juni 2018 protesteer ik in mijn eentje op de Dam in Amsterdam om de wereld te informeren over de genocide die de Chinese overheid pleegt in ons bezette vaderland Oost-Turkestan. Wat toeristen uit de hele wereld het meest verbaast, is niet de genocide op de Oeigoeren, maar dat China hun vaderland heeft veranderd in een koloniaal gebied, de soevereiniteit heeft ontnomen en het heeft gereduceerd tot een autonome regio en een minderheidsnationaliteit.
Zelfs toeristen uit de meest afgelegen uithoeken van de wereld weten dat China Tibet heeft geannexeerd. Toch hebben velen nog nooit van Oost-Turkestan gehoord, het buurland en de lotgenoot van Tibet, laat staan van de Oeigoeren, het volk aan wie dit land toebehoort.
Daarom laat ik tijdens mijn vreedzame protesten eerst een kaart van Oost-Turkestan zien. Wanneer ik uitleg dat China het vaderland van de Oeigoeren heeft bezet en omgedoopt tot ‘Xinjiang’, een koloniale benaming, zijn de toeristen met stomheid geslagen.
Vervolgens laat ik hun mijn poster ‘Oeigoerse geschiedenis’ zien, met een overzicht van het Hunnenrijk tot de laatste twee Republieken Oost-Turkestan. Ze staan met open mond te kijken. Sommigen vertellen dat ze de Oeigoeren kennen als een strijdbaar maar beschaafd volk. Dat vervult me met opwinding. Zulke momenten beleef ik tijdens mijn protesten in Amsterdam regelmatig.
Tegenwoordig is het gevoel van verbondenheid onder moslims verdwenen
Hoe kunnen we onze nationale geest doen ontwaken? Hoe kunnen we het idee van een eigen staat versterken? Over die vragen heb ik diep nagedacht. Als Oeigoeren maken wij deel uit van de ummah, de wereldwijde moslimgemeenschap. Maar tegenwoordig is het gevoel van verbondenheid onder moslims verdwenen. De Chinezen weten dat maar al te goed. Daarom durven zij ons openlijk aan te vallen, voor de ogen van de moslimwereld.
Wat vormen nu de waarde en het fundament van ons bestaan? Nationaal bewustzijn en een nationale staat. Allah heeft ons als Oeigoeren geschapen en ons Oost-Turkestan als land gegeven. De eigenheid van elke natie is een teken van Allah en het beschermen daarvan is een vereiste van het geloof.
Het land van de Oeigoeren en de eigendomsrechten daarop behoren toe aan de Oeigoeren. Dat besef vormt onze leidende ideologie. We moeten onafhankelijkheid realiseren in onze ziel, onze gedachten, onze geest en onze daden.
Daarvoor moeten we alles doen wat in onze macht ligt. Allereerst moeten we deze informatie wereldwijd verspreiden. Dat kan op verschillende manieren, waarvan de jaarlijkse herdenking van de Dag van de Republiek Oost-Turkestan een van de belangrijkste is.
Twee republieken
Het volk van Oost-Turkestan heeft twee keer een Republiek Oost-Turkestan gesticht: op 12 november 1933 in Kashgar en op 12 november 1944 in Ghulja. Deze twee heilige republieken, gesticht ten koste van het warme bloed van duizenden van onze martelaren, worden al jarenlang door ons volk als één geheel gekoesterd. Elk jaar op 12 november wordt onze Republiekdag in het buitenland herdacht.
Met deze herdenking laten we zien dat de Oeigoerse natie naar vrijheid streeft, zichzelf kan besturen en een sterk democratisch bewustzijn heeft. Tegelijkertijd tonen we de wereld hoe groot het verlangen naar vrijheid is onder het volk van Oost-Turkestan.
Beide republieken staan symbool voor de nationale onafhankelijkheid van ons vaderland Oost-Turkestan. De ervaringen, lessen en strijdbare geest die zij hebben achtergelaten, vormen een leidraad en inspiratiebron voor de onafhankelijkheidsbeweging die wij vandaag de dag voortzetten. Het is onze nationale en morele plicht om deze republieken te blijven herdenken en hun geest levend te houden.
Eerst negeren ze je, dan lachen ze je uit, dan vechten ze met je en dan win je. Deze vaak abusievelijk aan Gandhi toegeschreven uitspraak is intussen deels van toepassing op de pro-Palestijnse beweging in Nederland, al zal het nog lang duren voordat er sprake is van zoiets als een overwinning. Drie jaar geleden trokken de sit-ins op stations en de ad-hocstraatdemonstraties om de genocide in Gaza onder de aandacht te brengen honderden tot duizenden deelnemers. Inmiddels melden zich honderdduizenden Nederlanders aan voor opeenvolgende Rode Lijn-protesten. Een prestatie van formaat in een land waar massademonstraties zeldzaam zijn.
Geen wonder dus dat partijen en media die onomwonden achter Israël blijven staan wild om zich heen slaan. De slag om de publieke opinie is zo goed als verloren, maar er worden nog verwoede pogingen gedaan om het tij enigszins te doen keren. Dat neemt nu groteske vormen aan.
Maar even een stap terug. De eerste Rode Lijn-demonstratie in mei 2025 op het Malieveld in Den Haag, met zo’n honderdduizend deelnemers, kreeg in De Telegraaf een kort berichtje op pagina 9. (Negeren). De derde Rode Lijn in oktober 2025 in Amsterdam werd al wat serieuzer genomen. De krant begon in aanloop naar het massaprotest te suggereren dat de organisaties Hamas in de kaart speelden. De grootste demonstratie in de recente Nederlandse geschiedenis (een kwart miljoen mensen) verdiende vervolgens een korte reportage, waarin de verslaggevers van dienst veel moeite deden om de meest ongenuanceerde stemmen op te tekenen. (Lachen).
Voor de recente Rode Lijn, wederom in Amsterdam, werd alles uit de kast gehaald om de protesten af te schilderen als een door Hamas geïnfiltreerde mars. (Vechten). Wekenlang was het Hamas wat de klok sloeg in media als De Telegraaf, EW en GeenStijl. Waar het op neerkwam, is dat er individuen en organisaties bij de Rode Lijn betrokken waren die banden zouden hebben met het Hamas-netwerk in Europa. Daarmee was elke demonstrant one handshake away van leden van de Palestijnse strijdgroep die in de Europese Unie als terroristische organisatie geldt. Ergo, de Rode Lijn was besmet en eigenlijk een groene lijn ter ere van Hamas. En tweehonderdduizend deelnemers trapten er met open ogen in. Dat moet dan wel de meest geslaagde infiltratie zijn in de hedendaagse geschiedenis.
De kwaadaardige verdachtmakingen tonen vooral de wanhoop aan van de pro-Israëlische lobby, die maar niet kan of wil geloven dat gewone Nederlanders zelf tot de conclusie komen dat wat in Gaza en de Westelijke Jordaanoever plaatsvindt, onacceptabel is. Dat zij niet medeplichtig willen zijn aan etnische zuivering en genocide. Zulke overtuigingen moeten wel door gewiekste ‘islamolinkse’ bewegingen als zaadjes in de hoofden van mensen zijn geplant. Alsof zij niet met eigen ogen de dagelijkse gruwelen kunnen zien die mede mogelijk worden gemaakt door de onwrikbare steun van landen als Nederland.
Dat maakte de toespraak van Chanan Hertzberger, voorzitter van het Centraal Joods Overleg, in de Portugese synagoge tijdens de Kristallnachtherdenking ook zo hallucinant. Volgens Hertzberger is er sprake van een ‘genocideleugen’ en was de Rode Lijn een boodschap om Israël van de kaart te vegen. Premier Rob Jetten, die zelf meeliep in een eerdere Rode Lijn, hoorde het allemaal aan.
Uitgerekend een dag na de massademonstratie kondigde een Nederlands defensiebedrijf aan om Israëlische wapens te produceren
De publieke opinie mag dan wel zijn gekanteld, maar politiek en economisch is er helaas weinig veranderd. Dat was dan ook precies de reden waarom een nieuwe rode lijn getrokken werd. Uitgerekend een dag na de massademonstratie kondigde een Nederlands defensiebedrijf aan om Israëlische wapens te produceren. De minister van Buitenlandse Zaken, Tom Berendsen, die op de dag van de Rode Lijn al met een nietszeggende verklaring kwam, ontmoette vervolgens doodleuk vertegenwoordigers van de meest uitgesproken zionistische bewegingen die Nederland rijk is.
Het zijn wellicht de laatste stuiptrekkingen, maar politici zijn nog heel gevoelig voor het argument dat kritiek op Israël, of antizionisme, verkapt antisemitisme zou zijn. Het is een loepzuivere catch-22: je moet in je kritiek een onderscheid maken tussen Israël en Joden (ja!), maar zodra je dat onderscheid maakt, ben je een geslepen antisemiet.
Maar het is een onhoudbare stellingname. Zelfs in de Verenigde Staten is het nu electoraal riskant om onvoorwaardelijk achter Israël te blijven staan. Rob Jetten won de vorige verkiezingen mede door zijn belofte om een rode lijn te trekken. Zal hij de volgende verkiezingen verliezen omdat hij die belofte heeft gebroken? Ik voorspel: wie de Palestijnse zaak een warm hart toedraagt, zal met de voeten stemmen.
Leerlingen van Turkse en Marokkaanse herkomst zitten in de derde klas steeds vaker op havo of vwo. Maar die vooruitgang zet niet door in het hoger onderwijs. Dat blijkt uit de Rapportage Integratie en Samenleven 2026, die het CBS woensdag publiceerde. De achterstand op de arbeidsmarkt van migranten van buiten Europa kan het CBS grotendeels niet verklaren. Of discriminatie daarbij een rol speelt, is niet onderzocht.
Bijna drie op de tien inwoners van Nederland zijn in het buitenland geboren of hebben ten minste één ouder die daar is geboren. Vijf jaar geleden was dat een kwart. De bevolkingsgroei in die periode kwam volledig door migratie.
Buiten-Europese herkomst
Het CBS gebruikt sinds 2022 een herkomstindeling op basis van geboorteland. ‘Migranten’ zijn mensen die in het buitenland zijn geboren. ‘De tweede generatie’ zijn in Nederland geboren mensen met ten minste één in het buitenland geboren ouder. Bij twee buitenlandse ouders bepaalt het geboorteland van de moeder de herkomst. Mensen met twee in Nederland geboren ouders vallen onder de Nederlandse herkomst. Het CBS onderscheidt verder Europese en Buiten-Europese herkomst. Turkije wordt door het CBS niet bij Europa gerekend.
Diploma blijft uit
Steeds meer leerlingen van Buiten-Europese herkomst zitten in de derde klas op havo of vwo. Sinds 2014/’15 wordt hun achterstand op het gemiddelde elk jaar kleiner. Maar die vooruitgang zie je niet terug in hbo- en wo-diploma’s: daar is de kloof even groot gebleven.
Het CBS volgde vijf groepen leerlingen een groot deel van hun schoolloopbaan. Vooral bij de Turkse en Marokkaanse tweede generatie stokt de inhaalslag later. Ook na havo of vwo gaan ze minder vaak naar het hbo of de universiteit. Wie wel gaat, maakt de studie minder vaak af. Houd je rekening met het inkomen van de ouders, dan halveren de verschillen ongeveer. Helemaal verdwijnen doen ze niet.
Vooral de Marokkaanse en Surinaamse tweede generatie voelt zich gediscrimineerd
Betere start voor kinderen
Het CBS concludeert dat kinderen van wie beide ouders een buitenlandse herkomst hebben, steeds vaker aan hun leven beginnen zonder problemen als armoede of werkloze ouders. Bij de kinderen geboren in 2021 gold dat voor 40 procent, tegen 29 procent bij kinderen geboren in 2007. Bij de allerarmste gezinnen gaat het juist slechter: daar stapelen de problemen zich vaker op. Dat geldt het sterkst voor gezinnen van Nederlandse herkomst.
Werkkloof grotendeels onverklaard
Op de arbeidsmarkt zijn de verschillen het grootst. Van de Buiten-Europese migranten had in 2023-2025 twee op de drie betaald werk (66,7 procent). Bij de rest van de bevolking was dat ruim acht op de tien (82,8 procent), een verschil van 16 procentpunt.
Het CBS onderzocht of dat verschil komt door leeftijd, geslacht, opleiding of het soort gemeente waar mensen wonen. Dat blijkt nauwelijks zo te zijn. Die kenmerken verklaren nog geen 2 procentpunt. Ruim 14 procentpunt blijft onverklaard. Bij werkloosheid en bijstand zie je hetzelfde. Waar het verschil dan wel door komt, zegt het CBS niet. Het rapport houdt het bij ‘andere factoren’.
Discriminatie blijft buiten beeld
Spelen discriminatie, vooroordelen of lage verwachtingen een rol? Het rapport gaat daar niet op in. Een gemiste kans, want het CBS meet ervaren discriminatie wel in ander onderzoek. Daaruit blijkt onder andere dat vooral de Marokkaanse en Surinaamse tweede generatie zich gediscrimineerd voelt.
Ander onderzoek laat zien dat discriminatie op de arbeidsmarkt hardnekkig is. Bij de gemeente Den Haag bijvoorbeeld hadden sollicitanten zonder migratieachtergrond twee keer zoveel kans op een uitnodiging als sollicitanten met een migratieachtergrond, bleek in 2024. Uit een verkenning uit hetzelfde jaar bleek dat vrouwen met een hoofddoek twee tot zeven keer zo weinig positieve reacties krijgen op een sollicitatie als vrouwen zonder migratieachtergrond. En vorig jaar concludeerde het SCP dat werknemers met een migratieachtergrond op de werkvloer nog steeds ongelijke kansen en uitsluiting ervaren.
Schooladvies: weinig onderzocht
Bij het schooladvies ligt het minder duidelijk. Kinderen van Buiten-Europese herkomst krijgen minder vaak een havo/vwo-advies. Volgens het CBS hangt dat samen met het inkomen van hun ouders: vergelijk je kinderen uit gezinnen met hetzelfde inkomen, dan is het verschil weg. Maar dat betekent niet dat vooroordelen geen rol spelen. Een literatuurstudie van onderzoekers van het Verwey-Jonker Instituut, Movisie en de VU, in opdracht van het ministerie van OCW (2025) concludeert dat de rol van leraren in Nederland nauwelijks is onderzocht. Hoe vaak leerkrachten stereotypen en vooroordelen hebben, is niet onderzocht. Nederlandse studies naar migratieachtergrond geven wisselende uitkomsten.
Het Kennisplatform Inclusief Samenleven concludeerde dat er binnen het gehele proces van de totstandkoming van het schooladvies in totaal zeven (mogelijke) risico’s zijn op vooroordelen, bias en discriminatie.
De Democratische kandidaat Scott Colom heeft de Amerikaanse Senaatsverkiezingen in Mississippi gewonnen. Daarmee komt een einde aan een Republikeinse hegemonie in deze conservatieve staat. Zijn overwinning is historisch, want Colom is de eerste Afro-Amerikaanse senator uit Mississippi in meer dan 140 jaar.
De 43-jarige Colom behaalde 49,2 procent van de stemmen. Zijn Republikeinse tegenstander, de zittende senator Cindy Hyde-Smith, kreeg 48,7 procent. Minder dan vijfduizend stemmen maakten uiteindelijk het verschil, bij bijna een miljoen getelde stemmen. Een onafhankelijke kandidaat behaalde 2,1 procent.
De uitslag is opmerkelijk omdat president Donald Trump Mississippi bij de presidentsverkiezingen van 2024 nog met een ruime voorsprong won. Colom, van beroep openbaar aanklager, profiteerde van de groeiende onvrede over het economische beleid van Trump en de zijnen en de oorlog met Iran. Tijdens zijn campagne bekritiseerde hij onder meer de invoerheffingen die Hyde-Smith steunde. Hij bezocht bovendien alle 82 districten van de staat.
De overwinning leidde tot grote vreugde onder Democratische aanhangers en vertegenwoordigers van de burgerrechtenbeweging NAACP. Zij benadrukten vooral het belang van de Afro-Amerikaanse kiezers en de lokale organisatie achter de campagne. Hyde-Smith heeft haar nederlaag inmiddels erkend en Colom gefeliciteerd.
Tijdens de midterms heeft de Democratische partij veel terrein gewonnen. De partij heeft nu ook belangrijke zetels veroverd in traditioneel Republikeinse staten. Daarmee veranderen de politieke machtsverhoudingen in Washington D.C. aanzienlijk.
Het kantoor van het ministerie van Buitenlandse Zaken in Ramallah is open en heeft een nieuwe chef de mission, Josephine Frantzen. Op 27 september had de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken, Gideon Sa’ar, acht Nederlandse diplomaten van de vestiging de diplomatieke status ontnomen en gelast binnen zeven dagen te vertrekken. Die reactie kwam na het besluit van het kabinet om een importverbod in te stellen op producten uit Joodse nederzettingen op de bezette Westoever.
De positie van de diplomaten was daarmee onhoudbaar geworden, omdat zij alleen op een toeristenvisum hadden kunnen verblijven. Dat betekende dat zij geen diplomatieke bescherming meer genoten. Onduidelijk was ook wat de status van het kantoor was geworden als de diplomaten waren vertrokken.
Een woordvoerder van BZ stelt nu in antwoord op vragen dat sluiting van het kantoor ‘geen onderdeel van het Israëlische besluit’ was. Op de vraag of het kantoor nu met het nieuwe team de gebruikelijke werkzaamheden heeft hervat, antwoordt zij: ‘Er vinden momenteel gesprekken plaats met de Israëlische autoriteiten over de verdere implicaties van het Israëlische besluit.’
Dat kan betekenen dat Israël mogelijk voorwaarden stelt aan de Nederlandse samenwerking met de Palestijnse Autoriteit. Israël heeft kennelijk wel diplomatieke status verleend aan Frantzen, die al voor de rel was benoemd. Maar het ministerie wil geen uitsluitsel geven over de inhoud van die gesprekken. Evenmin wil het ingaan op de vraag of de diplomatieke rel tussen Nederland en Israël is bijgelegd, ‘omwille van het functioneren van onze vertegenwoordiging en hun veiligheid’.
Minister Tom Berendsen stelde op 28 september in een reactie op het Israëlische besluit dat het ‘onnodig’ was en dat hij het ‘betreurde’. Een proportionele reactie, gebruikelijk in diplomatieke verhoudingen, dus het uitzetten van Israëlische diplomaten, bleef uit. De Israëlische ambassadeur werd weliswaar op het matje geroepen, maar de minister nam genoegen met een gesprek met een lagere ambtenaar.
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
