Ondanks het zogeheten ‘staakt-het-vuren’ tussen de Libanese beweging Hezbollah en Israël voert Israël de aanvallen op het zuiden van Libanon op, schrijft Al Jazeera.
Volgens het Libanese ministerie van Volksgezondheid hebben aanvallen door Israël in de afgelopen 24 uur 51 mensen gedood, onder wie twee medische hulpverleners.
Volgens het ministerie zou Israël het hebben gemunt op de medische hulpverleners en twee hulpposten in het district Bint Jbeil hebben aangevallen.
Vorige week vaardigde Israël nieuwe evacuatiebevelen uit voor verschillende Libanese dorpen in het zuiden van Libanon, waarmee een steeds groter deel van het Libanese grondgebied onder controle van Israël dreigt te komen.
Sinds het staakt-het-vuren, dat op 16 april inging, werden volgens Al Jazeera 552 mensen gedood door Israëlische aanvallen.
Volgens het Libanese ministerie werden sinds 2 maart 2846 mensen gedood.
Medische hulpverleners vertellen dat zij door de voortdurende Israëlische aanvallen hun leven niet zeker zijn. Volgens het internationaal humanitair recht dienen medisch personeel en hulpverleners te allen tijde, ook tijdens een gewapend conflict, te worden beschermd.
Desondanks zijn medische hulpverleners een direct doelwit voor het Israëlische leger. Ruim 130 Israëlische aanvallen doodden sinds 2 maart minstens 103 Libanese medische hulpverleners, volgens cijfers van de Verenigde Naties.
Een arts met wie Al Jazeera sprak, ziet gelijkenissen met de situatie in Gaza waaronder zijn collega’s moeten werken. Ook daar valt Israël medische hulpverleners willens en wetens aan. Tussen oktober 2023 en juni 2025 werden 917 mensen gedood tijdens aanvallen op medische infrastructuur.
Twee activisten van Global Sumud Flotilla die gevangen werden gezet in Israël, zijn vrijgelaten en het land uitgezet, melden verschillende media.
Saif Abu Keshek, een Spanjaard van Palestijnse komaf, en de Braziliaan Thiago Avila namen deel aan een konvooi dat met tientallen schepen probeerde de Israëlische blokkade van Gaza te doorbreken en humanitaire hulp te brengen.
De twee werden gearresteerd nadat de Israëlische marine verschillende schepen van het konvooi had overmeesterd in internationale wateren vlak bij Kreta. Mensenrechtenorganisaties en activisten veroordeelden Israël hierom, omdat Israël daar geen enkele bevoegdheid heeft.
Abu Keshek en Avila werden naar Israël ontvoerd om te worden gehoord, terwijl de rest van de activisten naar Kreta werd gebracht en vrijgelaten. Israël vermoedde dat Abu Keshek banden had met een terroristische groepering, terwijl Avila werd beschuldigd van illegale activiteiten. Beiden ontkenden deze beschuldigingen.
Een verklaring van het Israëlische ministerie op X meldde dat de twee activisten waren uitgezet en dat Israël ‘geen enkele schending’ van de blokkade van Gaza zou accepteren.
De in Israël gevestigde mensenrechtenorganisatie Adalah, die de twee activisten vertegenwoordigde, noemde hun detentie onrechtmatig en de beschuldigingen tegen hen onterecht. Een advocaat van Adalah omschreef hun detentie als een ‘schijnvertoning zonder juridische basis, bedoeld om hen te straffen voor hun poging de illegale Israëlische blokkade te doorbreken.’
Volgens Adalah zouden Abu Keshek en Avila tijdens hun gevangenschap in de stad Ashkelon zijn onderworpen aan psychisch misbruik, zoals urenlange verhoren, volledige isolatie en geblinddoekt moeten rondlopen, ook tijdens medische keuringen.
Israël verlengde afgelopen week de detentie van beide activisten met nog eens zes dagen. Een bezwaar hiertegen van hun advocaten werd vervolgens afgewezen. Beide mannen waren sinds het begin van hun gevangenschap in hongerstaking gegaan.
Global Sumud Flotilla eiste zaterdag in een verklaring, toen duidelijk werd dat de activisten zouden worden vrijgelaten, sancties tegen Israël en een verklaring van de Europese Unie en Griekenland voor hun stilte en medeplichtigheid.
Een directe treinverbinding tussen Europa en Afrika lijkt dichterbij te komen. Volgens een nieuwe studie is een spoortunnel tussen Spanje en Marokko technisch mogelijk. Reizigers zouden de oversteek dan in ongeveer een half uur kunnen maken, schrijft Het Parool.
De tunnel moet Zuid-Spanje verbinden met de omgeving van Tanger. Het grootste deel van het traject loopt onder de Middellandse Zee. De verbinding is bedoeld voor treinen met reizigers en vracht.
Ingenieurs zien het project als technisch ingewikkeld, onder meer vanwege de grote diepte en de geologische omstandigheden onder zee. Toch concludeert een nieuw onderzoek van een Duits ingenieursbedrijf dat de bouw mogelijk is. Daarmee krijgt een plan dat al meer dan honderd jaar rondgaat nieuw leven ingeblazen.
De aanleg zal miljarden euro’s kosten. Internationale financiële instellingen zouden interesse hebben om het project te steunen. Wanneer de bouw precies begint, is nog onduidelijk, maar optimistische scenario’s gaan uit van werkzaamheden vanaf het midden van de jaren dertig.
Door de lengte en diepte van de tunnel zou het project behoren tot de grootste infrastructurele ondernemingen ter wereld.
Bekende Turkse politici, zoals oud-premier Ahmet Davutoglu en AKP-prominent Bülent Arinç, pleiten opnieuw voor amnestie voor onschuldige gülenisten.
Terwijl er beweging lijkt te komen in het Koerdische vredesproces in Turkije — onder meer door een mogelijke rol voor de gevangen PKK-leider Abdullah Öcalan — herhalen voormalige zwaargewichten uit de Turkse politiek hun oproep tot een pardon voor onschuldige gülenisten, meldt nieuwssite Turkish Minute. Zij worden sinds de mislukte couppoging van 2016 door de Turkse staat als ‘terroristen’ beschouwd.
Ook de uitspraak van het EHRM van vorige week – in de zaak Saban Yasak tegen Turkije, waarbij een vermeende Gülen-sympatisant onder meer werd vrijgesproken van terrorisme – wordt aangegrepen om de vervolging van gülenisten opnieuw onder de aandacht te brengen.
Oud-premier Ahmet Davutoglu gebruikt ferme taal richting de AKP-machthebbers. ‘Jullie hebben die scholen (Gülen-scholen, red.) samen geopend. De president was zelf aanwezig bij de opening (van een aan Gülen gelieerde, red.) bank’, zegt hij. ‘Met de mensen om jullie heen gebeurt niets, maar jullie vervolgen wel gewone Anatolische families en de kinderen van mensen die via nooddecreten zijn ontslagen. Dit kan niet worden geaccepteerd.’
Hij wil dat al die mensen die onterecht zijn ontslagen, worden vrijgesproken van terrorisme en opnieuw worden opgenomen in de Turkse maatschappij.
Intussen wil de pro-Koerdische volksvertegenwoordiger Ömer Faruk Gergerlioglu dat een parlementair onderzoek naar de mislukte couppoging van 2016, dat nooit openbaar werd gemaakt, alsnog wordt gepubliceerd. Dat werd destijds door de coalitiegenoten AKP en MHP geblokkeerd.
De AKP-politicus vindt het onaanvaardbaar dat de Koerdische Abdullah Öcalan een wettelijke status krijgt om het Koerdische vredesproces te coördineren, terwijl vermeende gülenisten worden vervolgd. Arinç maakte daarbij wel een scherp onderscheid tussen putschisten, mensen die hebben bijgedragen aan de mislukte coup, en onschuldige gülenisten en zei het volgende:
‘Maar kunnen 3 miljoen mensen als leden van een terroristische organisatie worden beschouwd? Wie zijn deze mensen eigenlijk? Mensen die een bepaald boek hebben gelezen, wier kinderen naar een bepaalde school gingen, of die geld hebben gestort bij een bepaalde bank… Waren al deze zaken niet legaal? Waren er niet mensen die daar lesgaven juist omdat ze wisten dat alles legaal was? Iets wat voor anderen niet als een misdrijf wordt beschouwd, mag voor onschuldige mensen ook geen misdrijf zijn.’
Onderzoek wijst op nauwe samenwerking tussen Microsoft en het Israëlische leger. Moet de techgigant worden geboycot?
Vorige week maandag kwam de 26-jarige Palestijn Nayef Samaro om nadat hij door het Israëlische leger in zijn hoofd was geschoten terwijl zijn vrouw aan het bevallen was van hun eerste zoon. Hij vond de dood in hetzelfde ziekenhuis waar zijn zoon even later het levenslicht zag. Palestijnse media spreken van een gerichte actie.
Grote kans dat het Israëlische leger, dat in Gaza maar ook op de bezette Westelijke Jordaanoever, waar Samaro zich bevond, dagelijks Palestijnen tot doelwit maakt, hierbij werd geholpen door de diensten van IT-gigant Microsoft. Hetzelfde bedrijf dat diensten levert waarmee dit artikel werd geschreven. Of waarmee Teams online vergaderen mogelijk is.
Microsoft blijkt nauw verweven met het Israëlische militaire apparaat, het op massale schaal volgen van Palestijnen en het doden van burgers. Palestijnen als Nayef worden ermee gedood. En ruim 70.000 anderen in de Gazastrook tijdens de genocide die Israël met steun van de Verenigde Staten pleegt.
Microsoft blijkt nauw verweven met het Israëlische militaire apparaat
Uit onderzoek bleek vorig jaar dat Microsoft niet alleen al jarenlang cloud- en AI-diensten aan het Israëlische leger levert, maar ook dat het gebruik van die diensten sterk toenam met het begin van de genocide rond oktober 2023.
Website voor onderzoeksjournalistiek Drop Site Newskreeg gelekte documenten van het Israëlische ministerie van Defensie en Microsoft in Israël in handen. Volgens hen zijn de deals tussen Microsoft en het Israëlische leger onderdeel van een patroon waarin Amerikaanse techbedrijven wedijverden om een slaatje te slaan uit de Israëlische oorlogsoperaties.
Beruchte inlichtingendienst
Uit de documenten bleek dat rond die tijd tientallen eenheden in het Israëlische leger diensten van Microsofts cloudplatform Azure hadden gekocht. Het gaat onder andere om grondtroepen, de luchtmacht en Unit 8200, de beruchte militaire inlichtingendienst.
Unit 8200 is verantwoordelijk voor het op massale schaal volgen van Palestijnen. Microsofts ingenieurs bouwden een aangepaste cloud waarin meer dan 200 miljoen uur aan onderschepte telefoontjes en gegevens van willekeurige Palestijnen uit Gaza en de Westelijke Jordaanoever stonden opgeslagen. De gegevens stonden opgeslagen in een datacentrum in Nederland. De informatie werd gebruikt om Palestijnen te chanteren, gevangen te zetten en zelfs hun dood achteraf te legitimeren, zo bleek uit een onderzoek van The Guardian.
Een vrouw huilt tijdens de begrafenis van twee Palestijnse politieagenten die eerder die dag zijn gedood bij een Israëlische luchtaanval op Khan Yunis, in het zuiden van de Gazastrook, op 10 mei. Beeld: Bashar Taleb/AFP
Nadat was onthuld dat Microsoft technologie aan Israël had geleverd om Palestijnen op massale schaal te volgen, zei het bedrijf na een intern onderzoek dat er geen bewijs was gevonden dat zijn technologie werd gebruikt om mensen in Gaza tot doelwit te maken. Toch sloot Microsoft in september vorig jaar de toegang tot zijn diensten af voor Unit 8200, dat was beticht van het opslaan van illegaal verkregen telefoontjes.
Volgens een collectief van Microsoftmedewerkers dat in verzet kwam tegen de contracten van hun bedrijf met Israël, werkte het bedrijf mee aan het wegsluizen van illegaal verkregen gegevens uit Europese datacentra, om Europese regelgeving te ontduiken.
ChatGPT
In augustus 2023, net voor het begin van de genocide, kocht het leger toegang tot GPT-4, een AI-taalmodel van OpenAI, waarmee Microsoft samenwerkt. GPT-4 wordt ook gebruikt voor het populaire ChatGPT.
Volgens de Israëlische website +972 Magazine, die samen met andere media de zaak onderzocht, was het maandelijkse gebruik van deze AI-diensten, geleverd door Microsoft, eind maart 2024 64 keer hoger dan in de maand vóór het begin van de genocide. In april 2024 gebruikte het leger 155 procent meer opslag in Microsofts cloud dan in juni 2023.
Volgens +972 Magazine tonen de bevindingen aan hoe het Israëlische leger na 7 oktober 2023 zijn afhankelijkheid van grote techbedrijven als Microsoft vergrootte.
Bovendien toonden de documenten aan dat ongeveer een derde van de cloud- en AI-diensten bedoeld was voor systemen die buiten het internet functioneren. Dit maakt het aannemelijk dat de diensten werden ingezet voor zeer gevoelige doeleinden, zoals inlichtingen- en gevechtsoperaties, zo schrijft de Israëlische site.
Zo gebruikte Israël het programma ‘Lavender’, waarmee Palestijnen in Gaza werden gerangschikt naar hun vermeende banden met Hamas-strijders. Wie een hogere score kreeg van het systeem, werd sneller gedood. Het gebruik van het systeem maakte het voor het Israëlische leger ‘makkelijker’ om tienduizenden Palestijnen te doden, met minder menselijke interventie. Tel daarbij op dat Israël erom bekendstaat een zeer ruime definitie te hanteren van wie bij Hamas hoort, schrijft professor Midden-Oostenstudies Marc Owen Jones.
Wie een hogere score kreeg van het systeem, werd sneller gedood
Volgens mensenrechtenorganisaties en zelfs medewerkers en aandeelhouders van Microsoft zijn het bedrijf en zijn bestuurders wegens de innige samenwerking met Israël medeplichtig aan de genocide. De VN-gezant voor mensenrechten in de Palestijnse gebieden, Francesca Albanese, noemde Microsoft in haar rapport medeplichtig aan de genocide. De technologie van het bedrijf is al jaren verweven met het leger, het gevangeniswezen, de politie en scholen en universiteiten, ook in de illegale nederzettingen.
Volgens de UN Guiding Principles on Business and Human Rights hebben bedrijven een verantwoordelijkheid om mensenrechten te beschermen in alles wat zij doen. Deze verantwoordelijkheid houdt in dat zij dienen te voorkomen dat hun activiteiten bijdragen aan mensenrechtenschendingen. Ook dienen zij te voorkomen dat hun activiteiten of producten via zakenrelaties bijdragen aan mensenrechtenschendingen, ook als zij daar zelf niet aan hebben bijgedragen.
Boycot
Nu we weten dat Microsoft verdient aan onderdrukking, apartheid en genocide, en in strijd handelt met internationale afspraken, moeten we zijn diensten dan wel blijven gebruiken? Is het niet tijd voor een boycot? Zijn we bereid te zoeken naar alternatieven?
Volgens Nils Brenkman, bestuurslid bij BDS Nederland* (Boycot, Desinvesteren, Sancties), levert Microsoft willens en wetens technologie aan het Israëlische leger en verdient het daar veel aan.
In het verleden hebben boycotcampagnes ook gewerkt, zoals in Zuid-Afrika
‘Het is een bewuste keuze van Microsoft om AI-technologie te leveren die wordt gebruikt om Palestijnen in de gaten te houden en te vermoorden. BDS eist dat Microsoft ophoudt met het leveren van technologie die wordt gebruikt om Palestijnen te onderdrukken en te vermoorden.’
Hij zegt dat een boycot van de diensten ertoe kan leiden dat het bedrijf economisch wordt geraakt en een andere afweging gaat maken in zijn deals met Israël.
‘Een boycot is een middel om die verandering teweeg te brengen, en een middel dat wij als maatschappij kunnen inzetten. Hopelijk zal het hen dan meer gaan kosten dan opleveren en zullen ze eieren voor hun geld kiezen. In het verleden hebben boycotcampagnes ook gewerkt, zoals in Zuid-Afrika.’
Dominante positie van Microsoft
Gebruikers van Microsoft met wie de Kanttekening sprak, steunen overwegend de oproep tot een boycot van de diensten van het bedrijf, maar geven aan dat ze het lastig vinden om dit in de praktijk te brengen.
Merel, die niet met haar achternaam wil worden genoemd, zegt dat ze het goed vindt om stil te staan bij wat er in Gaza gebeurt. De student gezondheidswetenschappen steunt een boycot, maar geeft aan dat dit lastig is gezien de dominante positie van Microsoft.
‘Ik denk dat het een goed idee is, maar het zou van hogerhand moeten worden opgelegd. Als individu kan ik nu geen alternatief gebruiken, terwijl ik op de universiteit een Microsoft-account heb.’ Het zou een goed idee zijn om alternatieven te vinden voor de hele universiteit, of hierbij samen te werken met andere universiteiten, zegt ze.
Kadir Akbaba, werkzaam aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, zegt tegen de oorlog in Gaza te zijn, maar wijst op de realpolitik. Zelfs als Microsoft zou stoppen met leveren aan Israël, dan zou het Israëlische leger de diensten wel ergens anders vinden. ‘Ik ben wel voor zo’n boycot waarmee we verzet tonen, maar helemaal vervangen lukt niet. Toch zou ik het een effectieve manier vinden om ook Israël op de vingers te tikken.’
Mezna al-Fulaiti, studente Health Economics uit Oman, is verbaasd te horen over de rol van Microsoft in Israël.
‘Als ik dit eerder had geweten, dan was ik al een alternatief gaan gebruiken. Het is niet acceptabel dat Microsoft dit levert aan Israël. Ik was al voorstander van een boycot van alle bedrijven die met Israël samenwerken vanwege de genocide die het pleegt in Gaza. Maar iedere keer als we dit doen, blijven anderen het toch nog gebruiken, zoals deze software.’
‘Landen zouden hierin het voortouw moeten nemen’
BDS-voorman Brenkman beaamt dat het voor veel mensen lastig zal zijn om de diensten van Microsoft links te laten liggen. Volgens hem helpt het al als mensen alternatieven vinden daar waar het wél kan. Mensen moeten hun eigen afweging maken en kijken waar het voor hen mogelijk is, zegt hij.
‘Het doel van een boycot is om een bedrijf onder druk te zetten om te veranderen, en niet om je eigen leven moeilijker te maken. Als je het lastig vindt, doe dan wat je wel kan, bijvoorbeeld een alternatief vinden voor Teams of voor de Xbox. Het is niet onze bedoeling om Microsoft zwart te maken of mensen te verbieden van zijn diensten gebruik te maken, maar om het bedrijf te dwingen zijn beleid aan te passen.”
Al-Fulaiti zegt dat het, gezien de macht van Microsoft, beter zou zijn als overheden actie ondernemen. ‘Het is geen individuele keuze; landen zouden hierin het voortouw moeten nemen. Dat heeft meer effect dan wanneer iemand een individuele keuze maakt.’
* BDS is een door Palestijnen geleide internationale beweging die vreedzaam verzet biedt tegen de Israëlische onderdrukking van Palestijnen. BDS roept burgers, maatschappelijke organisaties en bedrijven op tot een boycot van Israëlische bedrijven en internationale bedrijven die de onderdrukking en bezetting in stand houden. Dit totdat Israël zijn verplichtingen ten opzichte van de Palestijnen nakomt.
Hij bleef maar aan mijn jas trekken. ‘Wat betekent: de klok wel horen luiden maar niet weten waar de klepel hangt? Of: de hond in de pot vinden?’ Zo ratelde deze ijverige nieuwkomer door. Ik wist bij God niet waar hij deze gezegden vandaan haalde.
De nieuwkomer-asielzoeker heeft zich voorgenomen de taal snel te leren en een plek in de maatschappij te vinden. De nieuwkomer-arbeidsmigrant uit Oost-Europa hoeft dat niet. Die heeft het te druk met klusopdrachten door het hele land. In grote getale tref je ze in de witte bestelbusjes op parkeerplaatsen langs snelwegen. De expat-nieuwkomer kan Engels en is een hoogopgeleide techneut. Die voelt zich te goed om Nederlands te leren. En dat vindt Den Haag ook.
Al in het azc gaat de asielzoeker naar de bibliotheek om de taal te leren. Later kan hij zich inschrijven voor een officiële cursus. Op volwassen leeftijd een nieuwe taal leren is een heidens karwei. Maar de asielzoeker heeft te veel ellende achter zich gelaten om dit te moeilijk te vinden.
Op volwassen leeftijd een nieuwe taal leren is een heidens karwei
Met alleen grammatica leren en woordjes stampen kom je er niet. Je moet de uitspraak leren. Die is in het Nederlands vaak verre van hoe het opgeschreven staat. Hiervoor heeft de hardwerkende Nederlander een nieuw fenomeen in het leven geroepen: de taalcoach.
Een taalcoach is een gepensioneerde hardwerkende Nederlander die meerdere uren per week tijd doorbrengt met een nieuwkomer die bezig is de taal te leren. Ik zag een Turkse pietje-precies-asielzoekster het Nederlands zo goed uitspreken dat ik dacht dat deze mevrouw hier geboren was.
In de vele uren die ze met elkaar doorbrengen leren de nieuwkomers ook allerlei gezegden. En omdat ze deze gezegden van de grijze helden leren, kan het weleens voorkomen dat die gezegden bij de jonge generatie niet meer bekend zijn. Ewa safi.
Zondag is het Moederdag. De Kanttekening vroeg verschillende vrouwen wat deze dag voor hen betekent. ‘Het draait vooral om samenzijn.’
Yesim Candan, Parool-columnist en bestrijder van femicide
Yesim Candan
‘Mijn kinderen Yasemin en Can gaan een ontbijt voor mij voorbereiden. Ik heb gevraagd of ze een kaart willen schrijven. Ik hoef geen cadeaus.
Vroeger belde ik op Moederdag met mijn beide oma’s, Mukaddes en Sultan. Helaas kan dit niet meer, dus bel ik nu, samen met mijn kinderen, met mijn tweede moeders: mijn tantes in Turkije.’
‘Mijn moederdagboodschap voor dit jaar: praat met je dochter en zoon over wat een gezonde relatie inhoudt. Educate your son; vertel hem hoe hij met vrouwen moet omgaan en dat hij nooit mag schelden of geweld mag gebruiken. Vertel je dochter dat liefde geen controle is en dat vrijheid in een relatie essentieel is. Hij mag je nooit bezitten.’
‘Ouderschap is niet voor iedereen weggelegd’
‘Mijn definitie van moederschap is, naast zorg en liefde, opoffering. Want anders moet je niet beginnen aan kinderen. Ze zijn er voor de rest van je leven. Ik heb respect voor vrouwen die geen kinderen willen. Ouderschap is niet voor iedereen weggelegd. Dit geldt overigens ook voor mannen.’
Alma Mustafic, onderwijsdeskundige
‘Zondag heb ik in principe niks gepland. We gaan in de middag wel bij vrienden langs. Daar kunnen de kinderen lekker spelen en kunnen wij eten, drinken en gewoon gezellig met elkaar kletsen.
De ochtend is altijd wel spannend. Van mijn kinderen krijg ik de traditionele aangebrande croissantjes, koffie, een beetje yoghurt en wat fruit op bed. Als Nederlands-Bosnisch gezin proberen we het beste van beide werelden te pakken. Ik verheug me wel een beetje op dat zogenaamde stilletjes doen van mijn gezin in de ochtend. ‘Maak mama niet wakker’, fluisteren ze dan. Ondertussen klinkt het alsof er twee olifantjes door het huis trekken. Daarna pakken we gezellig zelfgemaakte cadeautjes uit op ons grote bed, met z’n viertjes. Heerlijk!
‘Ik hoop dat alle moeders de blijdschap van Moederdag mogen ervaren’
Daarna gaan we weer naar beneden om te eten, want dan maak ik als Bosnische moeder verse wafels. Sowieso elke zondag, Moederdag of niet, moeten die wafels door mij gebakken worden.
Ik zeg dit ook met pijn in mijn hart, want ik besef dat er zoveel moeders op de wereld zijn die dit niet hebben. Dat maakt me verdrietig. Ik hoop dat alle moeders de blijdschap van Moederdag mogen ervaren zoals ik die ervaar: met mooie, gezonde kinderen, in veiligheid, met een dak boven hun hoofd.’
‘Moederdag voelt voor mij minder als een commerciële dag en meer als een moment van bewust stilstaan. Bij alles wat moeders dragen, geven en vaak ook onzichtbaar opvangen. Ik heb zelf niets groots gepland. Het zit voor mij juist in de kleine dingen: aandacht, even echt tijd maken voor elkaar.
Binnen Marokkaanse gezinnen zie je dat Moederdag vaak heel warm en huiselijk wordt ingevuld. Families komen samen, er wordt uitgebreid gekookt, kinderen komen langs met bloemen of cadeautjes en vaak draait het vooral om samenzijn. Maar uiteindelijk ligt de kern overal hetzelfde: waardering tonen voor zorg, liefde en opoffering.
‘Je hoeft niet per se een kind te hebben gebaard’
Moederschap is zorg dragen, beschermen, blijven geven, zelfs wanneer je moe bent. Dat zit ook in vrouwen die andere kinderen grootbrengen, opvangen, begeleiden of liefhebben alsof het hun eigen kinderen zijn. Dus je hoeft niet per se een kind te hebben gebaard. Moederschap is kracht, maar ook kwetsbaarheid.
En voor iedereen die zijn moeder moet missen, door overlijden zoals ik, of door afstand, conflict, migratie of een moeilijke relatie, wil ik zeggen: wees zacht voor jezelf op deze dag. Moederdag kan ook pijn, gemis of verdriet oproepen. Niet iedereen beleeft deze dag licht of warm, en daar mag ruimte voor zijn. Ook dat hoort bij deze dag.’
Iris Dik, creatief ontwikkelaar
‘Ik heb één zoon, die onlangs 27 is geworden. Hij vergeet zelfs mijn verjaardag. Dus nee, van hem valt niets te verwachten. Vroeger misschien, omdat zijn vader het zei, kocht hij wel eens wat. Of omdat de juf het zei, maakte hij wel eens wat.
Zelf heb ik eigenlijk maar één herinnering aan een eigen actieve Moederdagactie: ik heb een mokkataart gebakken met mijn nichtjes, toen we nog op de basisschool zaten. En die taart was erg lekker.
Mijn moeder zegt dat ze Moederdag niet belangrijk vindt, maar ondertussen… Ze is echt een moederkloek. Ze wil er dit jaar een dubbele Moederdag van te maken, dat verraste me. Dus met mijn zoon naar opa en oma of andersom. Er staat dus wat te gebeuren.’
Aminata Cairo, verhalenverteller
‘Mijn moeder zegt altijd: iedere dag is het Moederdag. Dus dat heb ik zo’n beetje overgenomen. Mijn kinderen wonen verspreid over de hele wereld, dus meestal is het een telefoontje dat ze aan me denken en daar ben ik blij mee.’
Fatma Öz, coördinator bij hulporganisatie Time to Help
‘Ik heb een zoon van 15 jaar en op Moederdag maken we ieder jaar bewust tijd voor elkaar. Mijn dag begint meestal met een speciale kop koffie en daarna maken we er echt een moeder-zoondag van. Voor ons draait het niet om grote cadeaus, maar om aandacht en samenzijn, zonder dat er iets tussendoor komt. Dit jaar gaan we samen naar de film over Michael Jackson.
Mijn moeder woont in Turkije. ’s Ochtends bellen mijn zoon en ik haar altijd samen op om haar een fijne Moederdag te wensen. Ik ga ook altijd langs met een bos bloemen bij mijn buurvrouw van rond de 85 jaar. Daarnaast bel of app ik naasten, vooral ouderen, om hen op Moederdag even extra aandacht en een warm moment te geven.
‘Niet iedereen heeft nog een moeder’
Ik denk dat Moederdag in veel culturen uiteindelijk om hetzelfde draait. In Turkse gezinnen draait Moederdag vooral om het samenzijn en het tonen van waardering. Vaak komt de familie bijeen, thuis of tijdens een gezamenlijke maaltijd. Kinderen verrassen hun moeder met bloemen of een klein cadeau, maar vooral met aandacht en tijd. Ook familie die ver weg woont, wordt meestal gebeld. Het gaat minder om grote gebaren en meer om warmte, verbondenheid en echt even samen zijn.
Mijn boodschap is dat we als samenleving breder mogen kijken naar Moederdag. Niet iedereen heeft nog een moeder, en niet iedere moeder heeft haar kinderen bij zich. Voor sommigen is het een dag van warmte en samenzijn, voor anderen juist een dag met gemis. Juist daarom is het belangrijk oog te hebben voor die verschillende realiteiten. Een beetje extra begrip, aandacht en menselijkheid kan op zo’n dag veel betekenen.’
Ahlam Benali, columnist
‘Eerlijk gezegd ziet mijn aanstaande zondag er niet echt anders uit dan andere dagen. Ik ben elke dag met mijn moeder, en mijn kinderen zijn ook stapelgek op hun oma. We vieren haar aanwezigheid elke dag.
‘Ik ben elke dag met mijn moeder’
Moederschap is voor mij de combinatie van opoffering en de motor zijn van de familie. Mijn moeder is de krachtbron die bij ons alles draaiende houdt. Helaas vaak ten koste van haarzelf. Ze doet dat met liefde, zodat de rest kan bloeien. Ik vind dat je niet op een feestdag moet wachten om je waardering voor je moeder te tonen. Doe dat gewoon elke dag. En voor degenen die hun moeder moeten missen: ja, wat kan ik zeggen? Probeer de motor die zij was in jezelf voort te zetten. Wel lastig uiteraard.’
Sophia Holst, architect en onderzoeker
‘Ehm, dit panel herinnert mij eraan dat ik zondag graag mijn moeder wil bellen, ze woont in Nederland en ik in Brussel. Nu ik zelf moeder ben begrijp ik wat het is om een kind te hebben en hoe complex, intens en mooi moederliefde is.
Voor alle moeders in de wereld: Care about yourself, as you care for others. Stay strong and you can do it!’
Filmmaker Ton van Zantvoort maakte een film over inburgering: een portret van bureaucratisch goedbedoeld Nederland en de manier waarop nieuwkomers dit traject ervaren.
‘Kijk, je doet eerst zo met je hand, daarna met je armen en dan draai je om je as. Zo doe je de vogeltjesdans´, legt een zeer enthousiaste meneer uit aan een groep nieuwkomers die zojuist bijeen is gekomen voor een opstartklas in Breda.
Het is een van de eerste scènes in de film De Klantreis. In deze film neemt regisseur Ton van Zantvoort de kijker mee in het inburgeringstraject van twee families, vanaf het moment van aankomst in de stad waar ze mogen gaan wonen en gedurende de twee jaar die volgen. Het is een film over de hoeveelheid regels die we in Nederland kennen, de manier waarop nieuwkomers dit binnen korte tijd eigen moeten maken én de moeite die talloze betrokkenen nemen om deze haast onmogelijke taak te vervullen, vat hij samen.
Geen makkelijk script dus, geeft hij gelijk toe. ‘Het is makkelijker om een film te maken over één personage, waar je als kijker van houdt en die obstakels tegenkomt. Ik wilde een film maken van een traject, waarin bovendien ruimte is voor de ambtenaren die dit proberen vorm te geven. Maar hoe film je een traject?
Breda
In januari 2022 trad een nieuwe inburgeringswet in werking. Vanaf dat moment werden gemeenten verantwoordelijk voor de inburgering van hun inwoners. Breda ontwierp hiervoor de ‘klantreis inburgering’; een groot, ingewikkeld schema dat met kleurtjes en pijltjes inzichtelijk moet maken welke stappen de nieuwkomers belopen tijdens het traject.
‘Ik wilde iets doen met inburgering. Er is steeds meer polarisatie in de samenleving en ik dacht: zit niet juist de sleutel in de inburgering, ontstaat hier dan wederzijds begrip? Ik vroeg me af door welke hoepels nieuwkomers moeten springen. Wat moeten ze doen om in te burgeren en wanneer hoor je er dan bij, als dat al ooit lukt? Toen ik dat schema zag, dacht ik: dat wordt de film’, vertelt Van Zantvoort.
In de film wordt de klantreis in een vergaderruimte stap voor stap doorgenomen door de ambtenaren. Tegelijkertijd kijk je mee naar de werkelijke ‘reis’ van twee families; een Syrisch gezin van zeven en twee zussen uit Somalië die in Saoedi-Arabië woonden, en daar geen fijn leven hadden vanwege hun seksuele geaardheid. Deze contrasterende verhalen lopen door elkaar heen, als een constante weerspiegeling van hoe een reis bedacht binnen de kantoormuren werkelijk kan verlopen.
‘Ik wist van tevoren niet hoe hun traject in Nederland zou verlopen. Het was een gok om voor deze families te kiezen’, legt Van Zantvoort uit. De zussen uit Somalië landen relatief goed; ze zijn gemotiveerd, leren de taal en gaan aan het werk om zo snel mogelijk een eigen leven op te bouwen. Het Syrische gezin gaat minder goed. Terwijl ze gemotiveerd beginnen, raken ze steeds meer bedolven onder de regels en verplichtingen. Bovendien ontstaan er gaandeweg spanningen in het gezin waardoor alles nog veel ingewikkelder wordt.
Moeder uit het Syrische gezin. Screenshot uit De Klantreis
Regels en nog eens regels
‘Het was geen makkelijke film om te maken’, zegt Van Zantvoort. ‘De film begint als de families een huis krijgen. Maar daarvoor was ik al een jaar bezig om toegang te krijgen tot alle instellingen in het traject.’ De personages leerde hij pas twee weken van te voren kennen. Hij volgde ze, maar ook dat bleek niet altijd even makkelijk. ‘Al bij de eerste draaidag stond ik op de zussen te wachten bij de taalles, maar ze kwamen niet. Toen ik hen belde, bleken ze op hetzelfde moment ook een afspraak te hebben bij de gemeente. Er was voor hun een dubbele afspraak gemaakt op exact dezelfde tijd.’
Het geeft volgens Van Zantvoort goed weer met welke enorme informatiestroom de nieuwkomers te maken krijgen. De overvloed aan informatie loopt als een rode draad door de film: afvalverwerking, toeslagen aanvragen, de bus nemen, Nederlands spreken, huurvoorwaarden, op tijd komen, rekeningen betalen, ga zo nog maar even door.
‘In een les wordt uitgelegd dat we in Nederland afval scheiden in drie verschillende bakken. Een van de hoofdpersonages heeft net haar nieuwe woning geverfd en wil weten waar ze de verfrestanten moet laten, maar dan blijken er toch tal van uitzonderingen: voor glas, voor chemisch afval en dan zijn er nog 12 containers bij de milieustraat.
Klantreis schema. Screenshot uit De Klantreis
‘Het inburgeringstraject is niet zozeer ingewikkeld, maar onze hele samenleving. Toch moeten de nieuwkomers het uitgelegd krijgen, want als je je afvalzak naast de container zet, krijg je een boete’, zegt de filmmaker.
‘De film is een portret van bureaucratisch goedbedoeld Nederland’, gaat hij verder. ‘Iedereen probeert de regels uit te leggen, maar eigenlijk komen we daar niet goed uit. Als je er als Nederlander al een tijdje in zit, ga je het normaal vinden, maar het is niet normaal. Als je een keer een mailtje over het hoofd ziet, kun je gelijk een boete krijgen. Als je een ergens vinkje verkeerd zet, wordt jij het slachtoffer. Je kunt nauwelijks je gelijk halen, kijk maar naar de toeslagenaffaire.’
Voer voor de populisten
Van Zantvoort heeft nooit een film willen maken over de ‘goede integratie van nieuwkomers’, vertelt hij. Hij wist immers niet van tevoren hoe het de personages in zijn film zou vergaan. De twee zussen waren dan misschien een schoolvoorbeeld met hun denkbeelden over vrijheid en gelijkheid, maar het Syrische gezin was eigenlijk helemaal geen modelgezin; de moeder klaagde veel over de grootte van het huis en wilde weten of ze bij voorbaat geen recht hadden op de voedselbank.
De film zou dan ook voer voor populisten kunnen zijn, vonden sommigen. ‘Ik heb hier wel mee geworsteld. Tegelijkertijd is dit een waarheid, dit is gebeurd en er was weinig ruimte om dingen uit te leggen. Waarom vonden ze het te klein? Het gezin heeft bovendien een lange, vervelende periode in Turkije achter de rug voordat het naar Nederland kwam. Dit zit allemaal niet in de film.’
Een van de twee zussen in de film. Screenshot uit De Klantreis
Iedereen ziet in de film wat ze willen zien, vertelt hij. ‘Hoewel vrijwel iedereen die de film ziet enorm lovend is, kreeg ik ook haatberichten via sociale media. ‘Ook jullie zijn schuldig aan iedere verkrachting van vrouwen in Nederland door vieze terroristen uit het Midden-Oosten’, schreef iemand bijvoorbeeld. ‘Dan denk ik: je hebt de film niet gezien. Deze film gaat over inburgering, dus als die beter kan, is dat toch in ieders voordeel? Daarnaast is het vooral ook een film over onszelf en onze Nederlandse cultuur.’
‘De hoofdpersonen in de film waren erg blij met de film, omdat het goed weer zou geven hoe moeilijk het voor hen is, en de ambtenaren waren ook blij, omdat uit de film blijkt hoe hard hun best zij doen’, vertelt hij verder.
‘Mijn stijl is observerend. Ik probeer de kijker er op het moment bij te laten zijn, zonder interviews of voice over. Ik maak ook geen films over goed en slecht. Ik was oprecht geïnteresseerd in wat men moet doen om in te burgeren.’
‘Ik sprak nieuwkomers die moesten huilen, omdat het zo herkenbaar was’
Toch heeft hij wel degelijk iets willen bereiken met de film. ‘Ik heb hier bijna vier jaar keihard aan gewerkt, dan wil je wel dat de film iets doet. Kort gezegd was het doel van deze film betere inburgering; meer begrip voor nieuwkomers en betrokken instanties. De mensen die betrokken zijn hebben vaak geen idee wat iemand anders doet, en hoe het hele systeem eruit ziet. Zo’n film laat dat wel zien.’
Dit doel is deels al bereikt, vertelt Van Zantvoort. ‘Er zijn vertoningen die vol zitten met mensen uit het hele werkveld: beleidsmakers, uitvoerders maar ook nieuwkomers. Ik sprak nieuwkomers die moesten huilen, omdat het zo herkenbaar was. Er zaten ook mensen van gemeenten met plaatsvervangende schaamte. Maar er wordt ook enorm veel gelachen.’
De film gaat verder dan inburgering en het sociaal domein, concludeert Van Zantvoort. ‘Het zet de samenleving breed aan tot denken. Als de vertoningen geweest zijn, gaan we met de gemeentes aan de slag. De film zal gebruikt worden bij impactprogramma’s, om te zien wat ambtenaren bij zichzelf herkennen en hoe dit beter kan. De film is een vertrekpunt.’
De film, een productie van NEWTON film, draait momenteel in 70 filmhuizen in Nederland. Bekijk hier waar de film bij jou in de buurt draait.
Het is een opvallende verschuiving binnen de Amerikaanse radicaal-rechtse onlinewereld: sommige MAGA-influencers en manospherefiguren spreken plots positief over de islam. Journalist Eildert Mulder brengt die ontwikkeling onder de aandacht in Trouw.
Waar conservatieve opiniemakers na 11 september de islam nog vaak afschilderden als bedreiging voor het Westen, prijzen radicaal-rechtse influencers tegenwoordig traditionele islamitische waarden zoals patriarchale gezinsstructuren, religieuze discipline en conservatieve genderrollen.
Volgens columnist Matthew Schmitz van de The Washington Post is er sprake van een Islamo-Christian right: een losse alliantie van conservatieve christenen, manosphere-figuren en mosliminfluencers die zich gezamenlijk afzetten tegen liberalisme, feminisme en lhbti-rechten. Influencers als Andrew Tate en streamer Sneako presenteren de islam als alternatief voor wat zij zien als ‘westerse decadentie’.
Die ontwikkeling sluit aan bij de groei van de zogenoemde manosphere: online gemeenschappen waarin hypermasculiniteit, antifeminisme en traditionele rolpatronen centraal staan.
De Britse documentairemaker Louis Theroux onderzoekt die wereld in zijn nieuwe documentaire Inside the Manosphere. Daarin laat hij zien hoe jonge mannen via podcasts, livestreams en sociale media worden aangetrokken door influencers die mannelijkheid koppelen aan dominantie, rijkdom en conservatieve waarden. Een van de influencers in de documentaire is bekeerd tot de islam.
De uiterst rechtse Forum-politicus Thierry Baudet liet zich eerder al positief uit over de islam. In een interview met de Marokkaans-Nederlandse vlogger Salaheddine Benchikhi zei hij: ‘Ik heb heel veel prachtige elementen in de islam leren kennen.’ Ook vertelde hij de Koran te hebben gelezen.
Aan de Vrije Universiteit in Amsterdam blijkt gisteren een ‘geheime conferentie’ te hebben plaatsgevonden met notoire pro-Israëlische ontkenners van de genocide in Palestina. Dat meldt Het Parool.
Dat ging er allerminst zachtzinnig aan toe. Zo zou een hoogleraar een andere hoogleraar in het gezicht hebben geslagen. Daarna dreigde een bezoeker een VU-docent uit de conferentie te slepen, meldt Het Parool.
Het is hoogst opvallend dat zo’n conferentie überhaupt heeft kunnen plaatsvinden op de Vrije Universiteit. Tien jaar geleden werd een lezing van de Amerikaanse professor Justin McCarthy, die de Armeense Genocide ontkent, nog geblokkeerd. De Turkse studentenvereniging Anatolia had hem toen uitgenodigd om uitgerekend op 24 april, de internationale herdenkingsdag voor de 1,5 miljoen slachtoffers van de genocide, te spreken.
‘Volgens het protocol van de VU mogen onderwijsruimten niet verhuurd worden voor bijeenkomsten met propagandadoeleinden voor één partij’, schreef NOS destijds over de afgelaste lezing.
Bij de geheime pro-Israëlconferentie van gisteren lijkt de VU daarom de eigen regels te hebben geschonden. Bijeenkomsten moeten volgens de protocollen inclusief en transparant zijn. Van transparantie was totaal geen sprake. Zo meldt hoogleraar sociologie Maurice Crul dat hij via een collega van de faculteit erachter kwam dat de conferentie werd gehouden. Nadat hij zich had aangemeld bij de organisator, kreeg hij eerst een afwijzing, om vervolgens alsnog te worden toegelaten.
En van ‘inclusiviteit’ is moeilijk te spreken bij genocideontkenning – in dit geval van de naar schatting meer dan 100.000 Palestijnse doden in Gaza – met sprekers als Anne Herzberg van de pro-Israëlische NGO Monitor en militair historicus Danny Orbach, een van de auteurs van het rapport Debunking the Genocide Allegations.
Hoogleraar Crul is genadeloos over de conferentie: ‘Met twee van zulke zichtbare lobbyclubs van de Israëlische overheid hoef je niet veel meer te zeggen om te spreken van inmenging van een buitenlandse mogendheid.’
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
‘Moederdag voelt voor mij minder als een commerciële dag en meer als een moment van bewust stilstaan. Bij alles wat moeders dragen, geven en vaak ook onzichtbaar opvangen. Ik heb zelf niets groots gepland. Het zit voor mij juist in de kleine dingen: aandacht, even echt tijd maken voor elkaar.
van hem valt niets te verwachten. Vroeger misschien, omdat zijn vader het zei, kocht hij wel eens wat. Of omdat de juf het zei, maakte hij wel eens wat.
overgenomen. Mijn kinderen wonen verspreid over de hele wereld, dus meestal is het een telefoontje dat ze aan me denken en daar ben ik blij mee.’
ieder jaar bewust tijd voor elkaar. Mijn dag begint meestal met een speciale kop koffie en daarna maken we er echt een moeder-zoondag van. Voor ons draait het niet om grote cadeaus, maar om aandacht en samenzijn, zonder dat er iets tussendoor komt. Dit jaar gaan we samen naar de film over Michael Jackson.
moeder is de krachtbron die bij ons alles draaiende houdt. Helaas vaak ten koste van haarzelf. Ze doet dat met liefde, zodat de rest kan bloeien. Ik vind dat je niet op een feestdag moet wachten om je waardering voor je moeder te tonen. Doe dat gewoon elke dag. En voor degenen die hun moeder moeten missen: ja, wat kan ik zeggen? Probeer de motor die zij was in jezelf voort te zetten. Wel lastig uiteraard.’
