Home Blog

NAVO-top | Hoeveel democratische afbraak wil Europa accepteren?

Mehmet Cerit
-
0
NAVO-top | Hoeveel democratische afbraak wil Europa accepteren?

De NAVO had de top, die morgen begint, niet in Ankara moeten organiseren, schrijft hoofdredacteur Mehmet Cerit. Een andere locatie had een krachtig signaal afgegeven. Samenwerking, ja; normalisering van autoritaire repressie, nee.

‘Turkije is extreem belangrijk voor de NAVO.’ Met die woorden prees NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte in aanloop naar de NAVO-top de Turkse rol binnen het bondgenootschap. Die top wordt morgen en overmorgen in Ankara gehouden.

Militair gezien heeft hij een punt. Turkije beschikt over een van de grootste krijgsmachten van de NAVO, ligt strategisch tussen Europa, Rusland, de Zwarte Zee, het Midden-Oosten en de Kaukasus en heeft de afgelopen jaren fors geïnvesteerd in een eigen defensie-industrie.

Maar de NAVO zegt meer te verdedigen dan alleen militaire belangen. Het bondgenootschap beroept zich ook op democratie, individuele vrijheid en de rechtsstaat. Juist daarom is het opvallend dat de top wordt gehouden in een land waar journalisten, academici, gekozen burgemeesters, Koerdische en seculiere politici en zelfs cabaretiers worden vervolgd of gevangengezet.

De vraag is daarom niet óf Turkije belangrijk is. Dat staat buiten kijf. De vraag is hoeveel democratische afbraak Europa bereid is te accepteren zolang Turkije strategisch onmisbaar blijft.

Tien jaar na de couppoging

Die vraag is des te urgenter omdat de NAVO-top bijna tien jaar na de zogenoemde mislukte couppoging van 15 juli 2016 plaatsvindt. Nog altijd zijn belangrijke vragen over de gebeurtenissen van die nacht onbeantwoord.

Vorige week stelde parlementariër Ömer Gergerlioglu van de Koerdische DEM-partij in het Turkse parlement opnieuw een reeks vragen aan de regering en president Erdogan. Waarom is er na tien jaar nog altijd geen rapport van de parlementaire commissie die de couppoging moest onderzoeken? Waarom is nog steeds niet duidelijk wie er precies achter de couppoging zat? Waarom is de toenmalige chef van de generale staf, Hulusi Akar, nooit door de commissie verhoord? En waarom is er nooit een toelichting gekomen op de melding van de militaire klokkenluider O.K. aan de Turkse inlichtingendienst dat er mogelijk een couppoging in voorbereiding was?

Waarom is nog steeds niet duidelijk wie er precies achter de couppoging zat?

Volgens Gergerlioglu bestaat er, ook bijna tien jaar later, nog altijd veel onduidelijkheid over de gebeurtenissen van 15 juli 2016. Die nacht probeerde een groep de macht over te nemen. Een staatsgreep tegen een gekozen regering verdient ondubbelzinnige veroordeling. Maar los van wat er die nacht precies gebeurde, staat ook vast wat er daarna gebeurde.

‘FETÖ-label’

President Recep Tayyip Erdogan presenteerde de nasleep van 15 juli als een noodzakelijke strijd ter bescherming van de democratie en de rechtsstaat. In werkelijkheid werd de couppoging gebruikt om de Turkse democratie en rechtsstaat uit te hollen. Tijdens een persconferentie zei Erdogan zelfs: ‘Deze couppoging is een geschenk van God.’

Daarna kregen honderdduizenden mensen zonder enig bewijs te maken met strafrechtelijke onderzoeken. Tienduizenden werden gearresteerd en meer dan honderdduizend ambtenaren verloren hun baan. Rechters, officieren van justitie, leraren, militairen, politieagenten, journalisten en academici werden uit hun functie gezet of vervolgd. Media werden gesloten, paspoorten ingetrokken en families jarenlang sociaal en economisch geïsoleerd.

Volgens de Turkse regering was die aanpak gericht tegen de Gülenbeweging, die na de couppoging door Ankara werd bestempeld als terreurorganisatie onder de verzonnen naam ‘FETÖ’. Maar al snel groeide dat terreurlabel uit tot een politiek en juridisch instrument om tegenstanders verdacht te maken.

Niet alleen vermeende Gülen-aanhangers werden ermee geconfronteerd. Ook Koerden, linkse activisten, alevitische organisaties, journalisten, mensenrechtenverdedigers en seculiere oppositiepolitici kregen het ‘FETÖ-label’ opgeplakt. Van kritische berichtgeving over islamistische terreuraanslagen door groepen die volgens critici gelieerd zijn aan het Erdogan-regime tot kritiek op de kwakkelende Turkse economie en de hyperinflatie, of zelfs een uit de hand gelopen burenruzie of familievete: het Erdogan-regime en zijn aanhangers konden met één druk op de ‘FETÖ-knop’ critici en anderen als verdachte wegzetten.

Stroomversnelling

De voormalige AKP-minister en van oorsprong sociaaldemocraat Ertugrul Günay plaatst deze ontwikkeling in een bredere historische context. Volgens hem begon de autoritaire omslag van Erdogan niet op 15 juli 2016. Daarvoor waren er al verschillende kantelpunten: de Gezi-protesten, de corruptieonderzoeken van 17 en 25 december 2013, het vastlopen van het Koerdische vredesproces, het verlies van de AKP-meerderheid bij de verkiezingen van juni 2015 en de daaropvolgende gewelddadige escalatie met de Koerdische PKK. In die lezing was 15 juli niet het begin van de autoritaire omslag, maar het moment waarop die in een stroomversnelling kwam.

In de eerste jaren volgden daadwerkelijk hervormingen

Die nuance is belangrijk. Erdogan begon zijn politieke loopbaan niet als de leider die hij vandaag is. Toen de AKP in 2002 de verkiezingen won, presenteerde de partij zich als hervormingsgezind. Erdogan sprak over democratie, Europese integratie en de rechtsstaat. Hij verzekerde het Westen dat hij niet wilde terugkeren naar het strenge islamisme van Necmettin Erbakan.

In de eerste jaren volgden daadwerkelijk hervormingen. De macht van het leger werd teruggedrongen en EU-hervormingen werden doorgevoerd. Velen, onder wie liberale Turken, Koerden, Europese politici en Amerikaanse bestuurders, geloofden dat Turkije zich ontwikkelde tot een democratischer land. Maar die democratische belofte verdween stap voor stap.

Vredesproces met de Koerden loopt vast

Een belangrijk keerpunt was 2015. In juni van dat jaar verloor de AKP haar absolute meerderheid. De pro-Koerdische HDP van Selahattin Demirtas behaalde tachtig zetels en blokkeerde daarmee Erdogans weg naar een presidentieel systeem.

Kort daarna liep het vredesproces met de Koerden vast. Het geweld keerde terug. De islamistische aanslag bij het station van Ankara in 2015 kostte meer dan honderd vredesactivisten het leven. Steden in het zuidoosten werden het toneel van militaire operaties.

Bij de nieuwe verkiezingen in oktober herwon Erdogan de meerderheid. Hij zei zelfs tegen de Turken: ‘Geef me die 400 zetels in het parlement, dan zal en laat het bloedvergieten gestopt worden.’

Maar het Koerdische leed stopte niet. Demirtas zit sinds november 2016 gevangen. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens oordeelde dat hij moet worden vrijgelaten, maar Turkije weigert dat. Ook tientallen gekozen Koerdische burgemeesters werden afgezet en vervangen door door de staat aangestelde bestuurders. Wat via de stembus was gewonnen, werd via de staat weer ongedaan gemaakt.

Seculiere CHP

Veel oppositiepartijen gingen na 15 juli mee in de harde retoriek van de regering. De term ‘FETÖ’ werd niet alleen in de politiek, maar ook in de samenleving breed overgenomen. Wie aarzelde, liep het risico zelf verdacht te worden gemaakt.

De seculiere CHP, lange tijd de grootste oppositiepartij, dacht mogelijk dat dit frame vooral gülenisten, Koerden en linkse activisten zou treffen. Maar ruim geformuleerde repressie-instrumenten blijven zelden beperkt tot één doelgroep. Inmiddels ondervindt ook de CHP hoe terrorismewetgeving, corruptieonderzoeken en rechterlijke procedures worden ingezet om de oppositie te ontmantelen.

Veel oppositiepartijen gingen na 15 juli mee in de harde retoriek van de regering

Dat maakt de waarschuwing van de door de rechter uit zijn functie gezette voormalige CHP-leider Özgür Özel des te relevanter. Hij zei tegen Europese media dat Europa moet kiezen of het aan zijn grenzen een democratie of een autocratie wil. Die uitspraak is meer dan partijpolitiek. Ze raakt de kern van het Europese dilemma. Terwijl de Turkse democratie verder wordt uitgehold, groeit juist de behoefte aan Turkije als strategische partner.

Trumps vriend

De oorlog in Oekraïne heeft Europa wakker geschud. De Amerikaanse veiligheidsgarantie is minder vanzelfsprekend geworden. Ook Europa zoekt de laatste jaren weer nadrukkelijk toenadering tot Turkije. In Nederlandse defensiediscussies wordt openlijk gesproken over Turkije als mogelijke partner voor de Europese defensie-industrie.

Ook de Verenigde Staten lijken de banden met Ankara te willen verbeteren. Donald Trump spreekt openlijk met bewondering over sterke leiders en noemt Erdogan een vriend. Volgens berichtgeving wil zijn regering de verkoop van Amerikaanse motoren voor het Turkse KAAN-gevechtsvliegtuig mogelijk maken. Analisten zoals Adem Yavuz Arslan zien daarin geen volledige terugkeer van Turkije in het F-35-programma, maar wel een duidelijke poging om de banden met Ankara te normaliseren en Erdogan tegemoet te komen.

Tegelijkertijd blijft het wantrouwen groot. In een BNR-discussie over de NAVO-top werd uitgelegd dat Turkije een brede defensie-industrie heeft opgebouwd, maar dat Europese landen terughoudend blijven vanwege mensenrechten, exportrestricties, de aankoop van Russische S-400-systemen, de banden met Rusland en het feit dat Ankara niet meedoet aan de sancties tegen Moskou.

Daarmee is de paradox compleet. Europa heeft Turkije nodig, maar vertrouwt het land niet volledig. Turkije is bondgenoot, maar gedraagt zich vaak als een autonome macht tussen de NAVO, Rusland, het Midden-Oosten en Azië. Ankara levert drones aan Oekraïne, maar onderhoudt tegelijk nauwe banden met Moskou. Het is lid van de NAVO, maar zoekt toenadering tot niet-westerse verbanden. Het beroept zich op veiligheid, maar gebruikt diezelfde veiligheidstaal om de binnenlandse oppositie te onderdrukken.

NAVO als waardengemeenschap

De Duitse omroep DW stelde daarom terecht de vraag of de NAVO ‘gevangen zit in Erdogans val’. In het programma werd Turkije omschreven als militair belangrijk, maar politiek problematisch. De op een na grootste krijgsmacht van de NAVO, een groeiende defensie-industrie en een strategische ligging maken Turkije moeilijk te negeren. Tegelijkertijd wees de uitzending op repressie, arrestaties, druk op de oppositie en de vraag of de NAVO haar eigen waarden nog serieus neemt.

Die vraag is ongemakkelijk. Het Noord-Atlantisch Verdrag spreekt over democratie, individuele vrijheid en de rechtsstaat. Maar wat betekenen die woorden als een belangrijke bondgenoot deze waarden structureel niet respecteert? Wat betekent een waardengemeenschap als waarden verdwijnen zodra strategische belangen zwaar genoeg wegen?

Europa had de NAVO-top niet zonder meer in Ankara hoeven organiseren

Natuurlijk is geopolitiek geen collegezaal. Europa kan Turkije niet negeren. Niemand hoeft te pleiten voor het uit de NAVO zetten van Turkije. Dat zou onverstandig en waarschijnlijk onmogelijk zijn. Turkije is militair, economisch en geografisch te belangrijk.

Maar tussen breken en zwijgen ligt een groot grijs gebied. Europa had de NAVO-top niet zonder meer in Ankara hoeven organiseren. Een andere locatie had een krachtig signaal kunnen zijn: samenwerking, ja; normalisering van autoritaire repressie, nee.

Zo’n stap zou geen anti-Turks gebaar zijn geweest. Integendeel. Het was een pro-democratisch signaal geweest aan de vele liberale en democratische Turken, Koerden, journalisten, academici, advocaten, kunstenaars en oppositieleden die al jaren de prijs betalen voor Europa’s strategische stilzwijgen.

Gaza

Europa heeft de afgelopen tien jaar weinig betekend voor de democratische krachten in Turkije. Niet voor Koerdische politici die via verkiezingen macht kregen en die macht vervolgens door staatsingrijpen verloren. Niet voor journalisten die vastzitten. Niet voor academici die hun baan kwijtraakten. Niet voor seculiere oppositieleden die inmiddels zelf doelwit zijn. En evenmin voor gewone burgers die door één aanklacht of één vermelding in een dossier jarenlang hun leven zagen ontsporen.

Daar komt bij dat Europa zelf aan geloofwaardigheid heeft ingeboet. In Gaza heeft Europa laten zien hoe selectief het kan omgaan met internationaal recht, mensenrechten en burgerlevens. Wie zelf aarzelend spreekt over de ene tragedie, verliest moreel gezag om een andere autoritaire leider aan te spreken.

Erdogan begrijpt dat. Poetin begrijpt dat. Trump begrijpt dat. Alle sterke mannen begrijpen dat. Selectieve waarden zijn geen waarden, maar instrumenten.

Dat is misschien de pijnlijkste conclusie. Erdogan heeft Turkije veranderd, maar Europa is zelf ook veranderd. Het Europa dat ooit via het EU-proces hervormingen in Turkije stimuleerde, spreekt nu vooral de taal van defensie, migratie, drones en strategische autonomie. De vraag luidt niet langer hoe Turkije democratischer kan worden. De vraag is hoe Turkije Europa veiliger kan maken. Daarmee dreigt Europa precies datgene te verliezen wat het zegt te verdedigen.

Erdogan heeft Turkije veranderd, maar Europa is zelf ook veranderd

Terug naar 15 juli. Tien jaar later is de belangrijkste vraag niet alleen wat er die nacht gebeurde, maar vooral wat er sindsdien is gelegitimeerd. Een mislukte staatsgreep werd gebruikt om een noodtoestand te rechtvaardigen. De noodtoestand werd vervolgens gebruikt om een nieuw regime op te bouwen. Dat regime werd daarna door het Westen steeds meer geaccepteerd, omdat het strategisch goed uitkwam.

Waarden bewijzen hun betekenis wanneer zij iets kosten. Turkije is een belangrijke bondgenoot. Dat zal zo blijven. Maar juist tegenover belangrijke bondgenoten moet Europa durven aangeven waar de grens ligt. Want als democratie, mensenrechten en de rechtsstaat alleen gelden zolang zij geopolitiek geen prijs hebben, dan zijn het geen fundamenten meer.

Een accent roept onbewust vooroordelen op

de Kanttekening
-
0
Een accent roept onbewust vooroordelen op

Regionale en etnische accenten in taalgebruik gaan vaak gepaard met vooroordelen, zegt taalonderzoeker Stef Grondelaers.

Taal is meer dan een communicatiemiddel; het is een krachtig instrument dat direct onze perceptie van anderen beïnvloedt. Dat blijkt uit vijftien jaar onderzoek van de Belgische taalkundige Stef Grondelaers, verbonden aan het Meertens Instituut in Amsterdam. NRC interviewde hem.

Zijn experimenten tonen aan dat wij binnen enkele seconden na het horen van iemands stem onbewust een oordeel vellen op basis van accent en taalgebruik.

Grondelaers maakt in zijn onderzoek onderscheid tussen twee vormen van prestige. ‘Conservatief prestige’ wordt toegekend aan sprekers die hoogopgeleid, professioneel en leidinggevend klinken. Regionale accenten, zoals het Gronings of Limburgs, scoren hierop vaak laag. Zelfs sprekers uit de betreffende regio’s beoordelen hun eigen accent in een standaardtaalcontext als minder prestigieus, toonde Grondelaers aan. Het Randstedelijke accent geniet in Nederland de meeste status, waardoor mensen zich vaak onbewust aanpassen om bij die groep te horen.

Daarnaast bestaat er ‘dynamisch prestige’, dat draait om eigenschappen als hip, stoer en streetwise zijn. Hierin schuilt een opvallende paradox: hoewel Marokkaans-Nederlandse accenten laag scoren op conservatief prestige, worden ze door jongeren juist geassocieerd met dynamisch prestige. Dit verklaart waarom dit accent invloed heeft op andere groepen, zoals Surinaamse rappers die zich het Marokkaanse accent toe-eigenen om stoerder over te komen. Opvallend is dat dit effect vooral bij mannen optreedt; Marokkaanse vrouwen zonder accent worden door de maatschappij doorgaans positief beoordeeld.

Ook grammaticaal taalgebruik, zoals het veelbesproken ‘hun hebben’, blijkt verbonden aan dit dynamische prestige. Het gebruik van ‘hun’ als onderwerp wordt door jongeren ingezet als een vorm van non-conformisme en identiteitsvorming, vaak versterkt door expressief taalgebruik op sociale media.

Tot slot wijst Grondelaers’ onderzoek in Suriname uit dat daar een duidelijke voorkeur bestaat voor het Surinaams-Nederlands boven het Nederlands-Nederlands. Het Surinaams-Nederlands wordt als prestigieuzer en bruikbaarder ervaren in officiële contexten, terwijl het Sranantongo de taal van solidariteit en emotie blijft. Grondelaers concludeert dat het taalbeleid in Suriname beter moet aansluiten bij deze lokale realiteit.

De conclusie van het onderzoek is helder: onze oordelen over taal zijn diep geworteld in sociale stereotypen. Of het nu gaat om een accent of een grammaticale keuze, taal fungeert als een sociale marker die bepaalt hoe wij anderen in hokjes plaatsen.

Na telefoontje van Witte Huis mag speler ondanks rode kaart toch naar kwartfinale

de Kanttekening
-
0
Na telefoontje van Witte Huis mag speler ondanks rode kaart toch naar kwartfinale

De Amerikaanse speler Folarin Balogun kan na zijn rode kaart in het duel met Bosnië vandaag toch spelen in de kwartfinale tegen België. De FIFA heeft dat besloten na een telefoontje van het Witte Huis. Dat meldt NOS.

Critici spreken van competitievervalsing die geen precedent kent. Nooit eerder is, sinds de officiële invoering van de sanctie in 1970 tijdens het WK voetbal, een speler na een rode kaart niet geschorst.

Trump is er in ieder geval zeer tevreden mee. ‘Dank aan de FIFA voor het juiste handelen en het ongedaan maken van een groot onrecht’, schrijft hij op zijn eigen sociale media.

België wijst op zijn beurt naar de FIFA-reglementen. ‘Een rode kaart leidt automatisch tot een schorsing voor de volgende wedstrijd, zoals het geval is geweest bij alle eerdere rode kaarten die tijdens dit WK zijn uitgedeeld’, aldus de Belgische voetbalbond KBVB. Maar dat is dus buiten de ‘Trump-kaart‘ gerekend, waar in een kritisch AI-filmpje op X op wordt gewezen.

Balogun is de topscorer van de VS op het toernooi met drie doelpunten. Hij trapte in de wedstrijd tegen Bosnië ogenschijnlijk onbedoeld op de enkel van een tegenstander. De VAR greep daarop in en hij kreeg een directe rode kaart.

Critici halen ook meteen de ongelijke behandeling van Iran en de beschuldigingen van corruptie en competitievervalsing erbij. Spelers van Iran mochten voor en na de wedstrijden niet in Amerika blijven, wat voor hen extra rompslomp opleverde.

‘Wachten op verandering is een idee-fixe,’ zegt kunstenaar Ahmet Ögüt

Geraldina Metselaar
-
0
‘Wachten op verandering is een idee-fixe,’ zegt kunstenaar Ahmet Ögüt

Volgens de Koerdisch-Nederlandse kunstenaar Ahmet Öğüt worden mensen te vaak in een slachtofferrol geduwd. ‘We moeten zelf de wereld in beweging zetten.’

‘Dat Open Paviljoen is eigenlijk een mooie plek om te oefenen in het elkaar ontmoeten’, verklaart de flamboyante kunstenaar Ahmet Ögüt (44). Hij maakte op uitnodiging van West Den Haag het kunstwerk voor het Open Paviljoen. Het werd onder andere een afbeelding van een Amerikaanse Cadillac gevat in een blok beton, dat vanuit verschillende standpunten een nieuw perspectief laat zien. En dàt is precies waar het bij West Den Haag deze maand om draait. West Den Haag is een internationale instelling voor hedendaagse kunst en reflectie. Onlangs verrees hun Open Paviljoen op een andere locatie dan voorheen.

In plaats van op het Haagse Lange Voorhout, loop je er nu zo tegenaan op het Spuiplein. Een plek waar ruimte is voor ontmoeting, kunst en verbeelding. Het Open Paviljoen is, zoals West Den Haag het omschrijft, een kunstwerk over vrijheid van denken. De directeur van West Den Haag, Marie-José Sondeijker, is verheugd. ‘Het Spuiplein grenzend aan ons cultuurpodium Amare is de perfecte plek voor onze zomerprogrammering. Dagelijks passeren er duizenden mensen en hopelijk haken ze bij ons aan. Het is een prachtige laagdrempelige manier om elkaar te ontmoeten. Tot 19 juli bieden we een gevarieerd programma met inspirerende projecten, evenementen en initiatieven uit de stad. Het geeft gelijk ook een mooie afspiegeling van de vele nationaliteiten die Den Haag herbergt.’

‘De Cadillac in een blok beton van Ahmet Ögüt past bij West Den Haag’

De nieuwe plek op het Haagse Spuiplein is overigens geen willekeurige locatie. ‘Over ongeveer een jaar gaat West Den Haag verhuizen’, vervolgt Sondeijker, ‘van de voormalige Amerikaanse Ambassade aan het Lange Voorhout naar het glazen gebouw van de gewezen meubelzaak Hulshoff die er jarenlang zat. Er moet nog wel veel gebeuren, maar wij zijn blij’, jubelt de directeur van West Den Haag. Net als voorgaande jaren mocht ook nu een prominente hedendaagse kunstenaar het Open Paviljoen verrijken met een kunstwerk. ‘De Cadillac in een blok beton van Ahmet Ögüt past bij West Den Haag’, stelt Sondeijker. ‘Het roept vragen op en prikkelt de nieuwsgierigheid. Wat wellicht nog mooier is, is dat het publiek mag helpen het paviljoen vol te plakken met vlinders. Iedereen die langskomt, ontvangt een stickervel. Zo lang de voorraad strekt!’

Blok beton

De hedendaagse kunstenaar Ahmet Ögüt is op doorreis in Nederland, hoewel hij afwisselend in Amsterdam en Istanbul woont. Hij zit intussen alweer in Indonesië voor een volgend kunstproject. ‘De vloer van het Open Paviljoen bestaat dit jaar uit drie verschillende afbeeldingen’, zegt hij. ‘De Cadillac die in een massief blok beton zit, een deel waar vlinders dwarrelen en een deel met daarop de afbeelding van een grote kei op een sokkel. Zo kun je vanaf het paviljoen naar een wereld waarin jouw standpunt bepalend is. De titel van het kunstwerk is ‘Perspectief’. De twee buitenste delen van de vloer zijn gemaakt als ‘anamorfische’ beelden. Anamorfisch betekent letterlijk ‘vervormd’ of ‘opnieuw gevormd’. Het verwijst naar een techniek in de kunst, film of fotografie waarbij een beeld met opzet optisch wordt uitgerekt of samengedrukt. Pas na een speciale correctie is het beeld weer normaal te zien.’

Kunstwerk van Ahmet Ögüt

‘Mijn werk voor het Open Paviljoen komt voort uit mijn contact met de Nederlandse performancekunstenaar Pink de Thierry aka Helena Scheerder’, legt Ögüt uit. ‘Ik kreeg de kans haar te ontmoeten en in 2020 werkten we samen. Beïnvloed door haar kleurrijke en tegendraadse benadering, heb ik een eigen beeldtaal ontwikkeld. Pink de Thierry heeft wortels met de experimentele kunstscene van de jaren zestig en zeventig. Ze ontwikkelde een eigenzinnige performancepraktijk los van de gevestigde kunstwereld. In 1972 nam ze deel aan het Vlinderproject op het San Marcoplein in Venetië, waar tienduizend vlinders werden losgelaten. Deze vlinders vormen de connectie met het Spuiplein.’

Diyarbakir

In gesprek met Ögüt dringt zich de vraag op: kan kunst jouw leven redden? De in Diyarbakir, een stad in het overwegend Koerdische zuidoosten van Turkije, geboren kunstenaar moet voluit lachen. Op het moment dat hij met deze vraag speelde en het vroeg aan zijn volgers op sociale media, kreeg hij ruim honderd verhalen van mensen. Ze waren allen op de een of andere manier gered door kunst. Bovendien bereikte hem het nieuws dat ergens in Nederland, in Spijkenisse om precies te zijn, een metro op een kunstwerk terecht was gekomen.

Het walvisstaartenkunstwerk van architect Maarten Struijs redde eind 2020 het leven van een metrobestuurder. Zijn metro reed het spoor achter station De Akkers af en kwam op de staart van een van de walvissen – het zijn er in totaal twee – terecht. Meteen ging de onthutsende foto de wereld over, die ook Ögüt bereikte. ‘Dat is toch ongelofelijk’, zegt hij met glimmende ogen. ‘Kunst kan echt je leven redden! Het houdt ons wakker en zorgt voor creativiteit. Kunst kan meer, het is niet alleen symbolisch.’ Voor Ögüt is kunst dan ook geen object aan de muur. Hij creëert situaties en ontmoetingen en noemt zichzelf soms liever een ‘sociocultural initiator’, dan kunstenaar.

We are still here

Zijn bekendste project is The Silent University. Een platform voor en door vluchtelingen, asielzoekers en migranten. ‘Mensen die in hun eigen land arts, docent of jurist waren’, vertelt hij, ‘verliezen door hun gedwongen vlucht naar een ander land vaak hun professionele stem.’ In The Silent University geven zij zelf colleges en delen ze hun kennis. Het project draait de machtsverhoudingen om: niet de vluchteling als hulpvrager, maar als kennisdrager. Ögüt heeft in Nederland samengewerkt met een groep van zo’n driehonderd vluchtelingen in Amsterdam. Ze noemen zich ‘We Are Here’, krijgen geen onderdak van de Nederlandse overheid, mogen niet werken en zijn daardoor veroordeeld tot de straat.

De vluchtelingen besloten de onmenselijke situatie waarin zij leven zichtbaar te maken. Ze willen zich niet langer verschuilen, maar juist hun situatie in Nederland aan de kaak te stellen. Dankzij de kracht van de vluchtelingen en de hulp van vele supporters, bestaat de groep sinds 2012. Ze noemen zich inmiddels ‘We Are Still Here’. Want ja, de vluchtelingen vechten nog steeds voor hun plek in Nederland. Hier willen ze een bestaan opbouwen, hier zijn ze veilig en hier zijn ze vrij.

‘Ik deel nieuwe perspectieven. Bij voorkeur met humor’

Ögüt spreekt met respect voor ‘We Are Still Here’. Als Koerd in Turkije heeft hij zelf ervaren wat het is om in een onveilige leefomgeving te wonen. Wat betekent het als je op een plek verblijft waar je je niet vrij kunt voelen, of niet vrijuit kunt spreken. De kunstenaar groeide op in een sterk gemilitariseerde omgeving, waar de Koerdische identiteit politiek beladen was. Naar zijn mening worden mensen te vaak in de slachtofferrol geduwd, terwijl ze hun eigen leven kunnen vormgeven. Iets wat de mensen van ‘We Are Still Here’ doen en ze gaan er tot op de dag van vandaag mee door. Ondanks dat de kunstenaar geen manifest opstelt of pamfletten met leuzen uitdeelt, laat hij mensen anders kijken. ‘Ik deel nieuwe perspectieven. Bij voorkeur met humor’, aldus Ögüt.

Deel vier

Het doet hem herinneren aan de jongen van elf jaar die hij ooit was. ‘Ik las heel graag stripboeken’, vertelt hij gepassioneerd. ‘Op een goed moment zou deel vier verschijnen van een reeks, waar ik in bezig was.’ Na een tijdje wachten moest hij de bittere waarheid onder ogen zien. Deel vier zou naar alle waarschijnlijkheid nooit komen. Ögüt besloot zijn tekengerei op te pakken en tekende zelf deel vier van de strip. Voor de kunstenaar betekende dit het startschot voor zijn aanmelding bij een kunstopleiding in zijn woonplaats.

‘Het was een relatief nieuwe opleiding’, vertelt hij, ‘en bleek ook nog eens een ontzettend goede school. Feitelijk stond het niet te boek als een echte kunstopleiding. Maar met relatief weinig leerlingen kregen we les van de beste docenten. Het was geweldig.’ Vervolgens studeerde hij beeldende kunst in Ankara en Istanbul en hij verbleef daarna een periode aan de Rijksakademie in Amsterdam.

Foto Ahmet Öğüt

Ahmet Ögüt groeide uit tot een internationaal gerenommeerde kunstenaar die deelnam aan de Biënnale in Venetië. Hij exposeerde onder meer in het Stedelijk Museum Amsterdam, het Van Abbemuseum en kunstinstellingen in Londen, Berlijn en New York. Ögüt werkt wereldwijd aan projecten, zoals hij ze zelf noemt. Hoewel hij vaak zware thema’s aansnijdt in zijn werk, gebruikt hij humor, ironie en onverwachte wendingen. ‘We moeten ons verbeeldingsvermogen terugpakken’, vindt hij. Zo bestaat zijn volgende project uit een limousine, gemaakt van twee auto’s, middenklassers. ‘Je kunt er niet echt mee rijden’, licht Ögüt toe. ‘Waarom niet? Omdat de basis niet stevig genoeg is. Ik zie het als een symbool dat mensen bij wijze van spreken een limousine van zichzelf maken, terwijl de innerlijke basis wankel is. Net als bij de auto’s. Een ding is zeker: dan kun je niet rijden en kom je niet ver.’

In beweging

Als het aan de kunstenaar ligt, zouden mensen ervoor moeten zorgen dat ze hun eigen basis verstevigen. In een veranderende wereld moet je overal op voorbereid zijn. ‘Het wachten op het moment dat er iets verandert is een idee-fixe. We moeten zelf de wereld in beweging zetten. Stel dat je op het station wacht op de trein, maar de trein komt niet. Wat ga je dan doen? Wachten en hopen dat de trein alsnog komt, of ga je lopen?’ Ahmet Ögüt wordt geroepen. Hij moet aanschuiven bij het debat op het Open Paviljoen, waar hij in gesprek gaat met de directeur van West, Marie-José Sondeijker, schrijver Özkan Gölpinar en kunstenaar Jessy Rahman – gastheer van het Open Paviljoen.

‘We moeten ons verbeeldingsvermogen terugpakken’

Voor hij goed en wel vertrekt, wil de kunstenaar nog één verhaal kwijt. Een tijdje geleden had hij een bericht ontvangen van zijn vroegere lerares van de basisschool. Ze had iets voor hem en vroeg of ze het aan hem mocht opsturen. Wat bleek? ‘Ze had dertig jaar lang mijn deel vier van het door mij gemaakte stripboek bewaard’, vertelt de kunstenaar glunderend. ‘Ik wist helemaal niet dat zij het had. Zo mooi en bijzonder ook dat ze het voor mij heeft bewaard. Ik hoop in ieder geval dat ik nog vele werken kan maken. Het vindt zijn weg in de wereld en uiteindelijk ook weer terug naar mij.’

Machteloos tegenover goedkope drones

Reyis Kurt
-
0
Machteloos tegenover goedkope drones

We hebben hier enkele decennia in de illusie geleefd dat eeuwige vrede mogelijk is. Tenminste voor ons deel van de aarde dan. Maar in de afgelopen jaren ontstaan er lukraak oorlogen. Het komt steeds dichterbij. Oorlog is veranderd van obsoleet naar actueel.

Mensen die er verstand van hebben, begonnen te refereren aan een boek. Het zou het belangrijkste boek over oorlogsvoering zijn. Ik pakte het boek er ook maar bij. Digitaal dan. Het ging om Vom Kriege (1832) van Carl von Clausewitz (1780-1831), een officier in het Pruisische leger. Het boek is na zijn dood door zijn vrouw uitgegeven. In 1982 is het door Hans Horn als Over de oorlog in het Nederlands vertaald.

Ik deed de oortjes in, trok ten strijde. In een mars begon ik te luisteren naar de Engelse versie van de wijze lessen. Uitgebreid vertelde Carl von Clausewitz over militaire principes, politieke omstandigheden, voorraden en middelen. Met het vorderen van de stappen bekroop mij de mening dat dit echt een lesboek voor de militaire academie is. Je kunt eruit leren. En daarna krijg je er toetsvragen over. Het boek kon je in dertig uur beluisteren. Na vijf uur capituleerde ik en smeekte ik om genade.

Het zou het belangrijkste boek over oorlogsvoering zijn

De boodschap dat oorlog een politieke daad is om je wil op te leggen, is nog steeds waar. Maar de manier van oorlogsvoering is de laatste tijd flink veranderd. Carl von Clausewitz nam deel aan de Napoleontische oorlogen. Dat zijn de klassieke veldslagen van lange, lange eeuwen waarbij twee aan elkaar gewaagde legers elkaar treffen en met een veldslag uitmaken wie de baas over het geheel wordt.

Nu is het de tijd van drones. Tanks en luchtverdedigingssystemen van de twintigste eeuw blijken machteloos te staan tegenover goedkope drones.

Zo is het gekomen dat het oppermachtige India moest inbinden tegen de Pakistaanse drones. Dat leverde generaal Asim Munir de titel veldmaarschalk op.

Nu staat Asim Munir op het wereldtoneel. De grote veldmaarschalk is vrede aan het stichten tussen Iran en Amerika. En als dat hem lukt, dan maakt hij kans op de FIFA-prijs voor de vrede. Koning Willem-Alexander fluisterde al een naam in het oor van FIFA-baas Gianni Infantino.

Onrust na Nederland-Marokko: ‘Het is toch niet strafbaar om vrolijk te zijn?’

Tayfun Balcik
-
0
Onrust na Nederland-Marokko: ‘Het is toch niet strafbaar om vrolijk te zijn?’

Het voetbalfeest na de overwinning van Marokko op Oranje mondde in Den Haag en Rotterdam uit in confrontaties met de politie. Volgens critici trad de politie daarbij buitensporig hard op.

Marokko bereikte dinsdagochtend na een zinderend treffen met Nederland de achtste finale van het WK in de Verenigde Staten. Het voetbalsprookje van de Atlasleeuwen gaat door en miljoenen Marokkaanse supporters over de hele wereld vieren het succes.

In Nederland kreeg het feest echter een bittere nasmaak. Op sociale media verschenen tal van beelden van hard politieoptreden tegen feestvierende Marokko-supporters in Den Haag en Rotterdam, wat critici omschrijven als excessief politiegeweld.

Balletjespistool

De politie laat weten dat zij dertien verdachten heeft aangehouden. Vier van hen worden verdacht van openlijke geweldpleging. De overige arrestaties hielden volgens de politie verband met onder meer het verstoren van de openbare orde. Daarnaast zijn twee mensen aangehouden omdat zij met een pistool op agenten zouden hebben geschoten. Later bleek het om een balletjespistool te gaan. De politie hield hen aan volgens de benaderingstechniek gevaarlijke verdachten (BTGV), waarbij agenten hun vuurwapens trekken.

Burgemeester Jan van Zanen van Den Haag zegt achter het optreden van de Haagse politie te staan. Volgens hem was ingrijpen nodig vanwege de ordeverstoringen die na de wedstrijd ontstonden. ‘Na deze bijzondere wedstrijd gingen supporters de straat op om feest te vieren. Helaas kwam niet iedereen met die intentie. Tegen ordeverstoringen heeft de politie scherp opgetreden. Geweld tegen agenten is onacceptabel en hoort niet bij het vieren van een voetbalfeest. Ik spreek mijn waardering uit voor de politie, die goed voorbereid was en de openbare orde snel heeft hersteld. En voor vrijwilligers en buurtvaders in onze wijken, die ook tijdens dit toernooi belangrijk preventief werk doen.’

Beelden van incidenten

Burgerinitiatief Meldpunt Islamofobie is juist kritisch op het politieoptreden en roept mensen op beelden van de incidenten met de organisatie te delen. Volgens het meldpunt werd rond 6.00 uur op de Vaillantlaan in Den Haag uitbundig feest gevierd, totdat de politie volgens de organisatie na ongeveer een halfuur zonder waarschuwing het waterkanon inzette. Veel mensen gingen weg, maar een groep jongeren zou vervolgens door een grote politiemacht met honden, wapenstokken, paarden en motoren door de straten zijn gejaagd. Volgens de organisatie was de vooraf al zichtbare politieaanwezigheid de belangrijkste aanleiding voor de onrust. Hoewel er later ook stenen en vuurwerk naar de politie zijn gegooid, stond het geweld volgens Meldpunt Islamofobie niet in verhouding tot jongeren die feest wilden vieren.

Charifa Zemouri.

Gezondheidsonderzoeker Charifa Zemouri uit Amsterdam, op sociale media beter bekend als ‘Mocrobioloog‘, en Mohammed El Baroudi, initiatiefnemer van de Haagse partij Drerrie voor Den Haag, blikken terug op wat er volgens hen dinsdag is gebeurd en zeggen wat er moet gebeuren om herhaling tijdens de wedstrijd van zaterdag te voorkomen.

Zemouri en El Baroudi spreken zich scherp uit tegen het politieoptreden en zijn vooral kritisch op het uitblijven van brede verontwaardiging daarover.

‘De hele dag verziekt door alle beelden die je ziet voorbijkomen’, schrijft El Baroudi onder een filmpje waarop agenten op jongeren afrennen. Daar blijft het niet bij. Op Instagram meldt hij dat een van de minderjarigen vanochtend bezoek heeft gekregen van de gemeente en de politie, met een gemeentelijke waarschuwing. ‘Indien uit informatie van de politie wederom blijkt dat je de openbare orde verstoort, zal ik niet aarzelen om maatregelen te treffen die ik nodig acht’, staat in de waarschuwingsbrief van de gemeente.

Zemouri zegt dat haar inbox volstroomt met beelden en berichten, onder meer van bezorgde Marokkaanse moeders die zien hoe hun kinderen op straat met wapenstokken worden geslagen. Zij deelt die berichten geanonimiseerd op sociale media en maakt op Instagram een handgebaar naar iedereen die het politiegeweld niet veroordeelt.

‘In zo’n beladen sfeer kan de kleinste opmerking of gedraging al leiden tot grootschalig politiegeweld’

Aan de telefoon vertelt ze dat ze na de winst naar het Mercatorplein in Amsterdam trok, waar ze politieagenten in gezichtsbedekkende kleding zag klaarstaan die Marokkaanse supporters kort hielden. ‘Meneer agent, het is toch niet strafbaar om vrolijk te zijn?’, citeert ze een jongeman op het Mercatorplein.

El Baroudi is woest. ‘De ME heeft veel bewoners en jongeren in de Schilderswijk belaagd; dat is ook te zien op beelden, met een onbegrijpelijke agressie’, zegt hij. ‘De politie begon al ruim voor de wedstrijd met een zware en zichtbare politieaanwezigheid in de wijk, alsof ze op het punt stond een revolutie neer te slaan.’

Kiezen voor een land

De gespannen sfeer noemt Zemouri ook. Ze haalt bovendien de hele emotionele aanloop naar de wedstrijd in de media aan. ‘Rafael van der Vaart die Marokkanen afkeurt als niet goed genoeg voor Nederland, een journalist van Spraakmakers die aan Marokkanen vraagt voor welk land ze zouden kiezen als er, en ik citeer, “een mes op hun keel” stond, en dan Ibrahim Afellay die op nationale televisie zijn keuze voor Marokko bij deze wedstrijd moest motiveren en vervolgens een enorme hoeveelheid kritiek over zich heen kreeg. Hoe durf je dat te doen bij iemand die 53 interlands voor Nederland heeft gespeeld?’

Drerrie voor Den Haag, links lijsttrekker Mohammed El Baroudi en partijlid Mohamed Kalai. Beeld: Instagram

El Baroudi denkt dat deze spanningen ertoe hebben geleid dat het dinsdag is misgegaan. ‘In zo’n beladen sfeer kan de kleinste opmerking of gedraging al leiden tot grootschalig politiegeweld.’ Hij is kritisch op burgemeester Jan van Zanen (VVD) van Den Haag, die de schuld meteen bij relschoppers legt. Een deel van de supporters zou niet met de intentie zijn gekomen om feest te vieren.

‘Mijn vraag aan de gemeente is dan: hoe kun je een situatie creëren waarin een groepje raddraaiers dat vuurwerk richting de politie gooit al voldoende is om een geweldsexplosie van de ME te ontketenen? Waarbij de hele ochtend buurtbewoners worden opgejaagd, geslagen en opgepakt?’

Zemouri wil niet al te veel woorden vuil maken aan het vuurwerk dat naar de politie zou zijn gegooid. ‘Maar stel dat dat is gebeurd, dan kan dat ook voortkomen uit een gevoel van zelfverdediging of uit de ervaren intimidatie. De politie jaagt hen letterlijk op, slaat hen en spuit hen keihard nat met een waterkanon. Dan is het niet vreemd dat vernederde jongeren denken: “Fuck you, ik sla terug.”‘

El Baroudi is eveneens verontwaardigd. ‘Je ziet dat er letterlijk jonge gasten tussen zaten die aan het ontbijten waren en bijvoorbeeld een abaya droegen. Denk je dat je een lang gewaad aantrekt als je van plan bent met de ME te gaan vechten? Of dat je nog even een broodje bestelt terwijl je de politie met stenen bekogelt? Het is ongelooflijk om die beelden te zien en pijnlijk om te beseffen dat de gemeente bereid is al deze middelen in te zetten om de boel te intimideren en kort en klein te slaan, maar letterlijk nooit iets heeft georganiseerd om een feest te faciliteren. Geen cent daarvoor, maar wel tonnen voor ME-repressie. Onbegrijpelijk.’

Hoe kan herhaling worden voorkomen?

El Baroudi wil die vraag niet eens beantwoorden. ‘Blijkbaar is de Schilderswijk geen normale wijk zoals alle andere, maar een politiek strijdtoneel waar je om de haverklap kunt laten zien wie de baas is. Er zijn zoveel mogelijke oplossingen die je kunt proberen. Wijs een speciaal plein aan waar je samen kunt komen, misschien zelfs om de wedstrijd samen te bekijken. Als je dat te veel moeite vindt, sluit dan de hoofdweg af voor twee uur. In welk scenario van een van de tig oplossingen komt opeens de ME erdoorheen fietsen?’

Het probleem ligt volgens Zemouri dieper. ‘De mate van tolerantie tegenover Marokkanen – tegenover hun bestaan, hun vreugde en wie zij zijn – is hier heel laag. Mijn gevoel is dat wij Marokkanen in Nederland sterk worden geleefd door de Nederlandse samenleving. In de media, de politiek en het beleid.’

‘Er wordt voor ons bepaald wanneer we Nederlander mogen zijn en wanneer niet’

‘De tolerantie is laag. Je mag niet boos zijn, maar je mag ook geen vreugde uiten. Er wordt voor ons bepaald wanneer we Nederlander mogen zijn en wanneer niet. Je moet je Nederlander voelen, maar ondertussen mag ik je wel beledigen, discrimineren en uitsluiten vanwege je Marokkaanse identiteit. Met andere woorden: wie we zijn en wat we mogen doen, wordt vooral bepaald door de autoriteiten. Een koloniale exercitie waar Marokkanen helemaal klaar mee zijn. Daarom komen Marokkanen er nu steeds zichtbaarder voor uit dat zij Marokkaan zijn. Wij gaan zelf over onze identiteit.’

Zolang deze ongelijke verhoudingen niet worden geadresseerd en bestreden, zal het geweld in de straten volgens Zemouri niet stoppen. De autoriteiten moeten zich beter aanpassen aan de behoeften van Marokko-supporters tijdens het WK. ‘Faciliteer onze vreugde en ons plezier in het voetbal, en ga er niet met een stok op af’, geeft ze als advies mee voor zaterdag.

De politie van Rotterdam zegt in aanloop naar de wedstrijd tegen Canada zaterdag in contact te staan met betrokken partijen. ‘We staan als politie in verbinding en zetten daarop in. We hopen dat fans met elkaar gaan genieten van een mooie wedstrijd en een mooie avond hebben. Er zijn geen ingerichte fanzones.’

De politie-eenheid in Den Haag wil niet uitsluitend op de beelden van Meld Islamofobie en Control Alt Delete reageren, maar er komt wel een onderzoek. ‘En wat het oordeel ook is: wij leren van elk politieoptreden’, aldus de woordvoerder van de politie in Den Haag die overigens de beschuldigingen van discriminatie van Marokkaanse Hagenaars wegwuift. ‘De politie is neutraal en handelt ook neutraal. Als de openbare orde en veiligheid in het geding zijn, zullen we daar in opdracht van de burgemeester tegen optreden. Wij streven ernaar dat vrijheid en veiligheid in balans zijn’, aldus de politie over het eigen optreden dinsdagochtend.

UPDATE: VERKLARING CONTROL ALT DELETE 

De burgerrechtenorganisatie Control Alt Delete heeft in een verklaring op vrijdagmiddag het geweld van de politie veroordeelt als ‘buitenproportioneel’. Incidenteel geweld tegen politie wordt niet ontkend door Control Alt Delete, maar dat mag volgens deze organisatie ‘geen vrijbrief’ zijn voor ‘collectief en ongecontroleerd’ politiegeweld tegen aanwezigen. Ook is de organisatie kritisch op de burgmeester van Den Haag die geen problemen zag in het geweld van de politie. Volgens Controle Alt Delete is het niet de taak van een burgemeester om het op te nemen voor de politie, maar juist om aan te sturen op onderzoek naar de rechtmatigheid en proportionaliteit van het geweld.

Turkse comedian opgepakt vanwege grapjes over Erdogan en de Koran

de Kanttekening
-
0
Turkse comedian opgepakt vanwege grapjes over Erdogan en de Koran

De Turkse comedian Deniz Göktas is gisteren opgepakt vanwege grappen over politiek en religie. Volgens het Turkse Openbaar Ministerie wordt hij verdacht van ‘het beledigen van religieuze waarden’ en van belediging van de president, meldt de Turkse nieuwssite T24. De arrestatie komt terwijl volgende week de NAVO-top in Ankara plaatsvindt en de EU de banden met Turkije verder aanhaalt.

De dertiger steekt in zijn show de draak met de vier heilige boeken. ‘De eerste drie boeken waren goed, maar de laatste was de vertaling een beetje zwak. Dit zijn niet mijn woorden hoor, ik heb het van horen zeggen’, meent Göktas, die daarna met een bezwaarde, sarcastische uitdrukking het volgende zegt: ‘Mijn favoriet tussen al die boeken, en die van ons allemaal, is uiteraard het vierde boek. Ik vind het sowieso het beste boek, omdat het erg gewaagd is. Rond 600 beweerden ze al dat dit het laatste boek zou zijn. Moet je nagaan, boeken kwamen in die tijd pas net op de markt en dan moet je wel van sterke huize komen om te beweren dat dit het laatste boek is. Eerlijk gezegd dacht ik dat er rond 1200 nog een boek zou uitkomen.’

Op islamistische kanalen, zoals Yeni Akit, wordt Göktas ook zijn alevitische achtergrond verweten en zo ook tot religieus doelwit gemaakt, zoals alevieten in het verleden vaker ten deel viel in Turkije. Göktas pakt in de bovengenoemde stand-up op onnavolgbare wijze ook het Erdogan-regime aan. ‘Ik ben geboren in het jaar dat hij burgemeester werd in Istanbul (1994). Hij is altijd in mijn leven geweest als een buurman. Je kunt van je buren houden of niet. Ik heb nooit van hem gehouden, maar toch volg je wel steeds wat je buurman doet. Zo was het ook tussen hem en mij’, zegt hij eerst om vervolgens uit te halen: ‘Wat er ook gebeurde in zijn leven, we zijn er altijd bij geweest. We zijn getuige geweest van hoe hij zich ontwikkelde van een verlegen dictator tot een dictator die in reine met zichzelf en zijn identiteit is gekomen. Wat dat voor ons allemaal heeft betekend, doet er niet zoveel toe, gezien de stappen die hij als individu heeft weten te zetten.’

In de zaal kreeg hij de lachers op zijn hand, maar de Turkse autoriteiten konden er niet om lachen. Göktas is opgepakt en zit vast. Een paar grote namen, onder wie journalist Hasan Cemal, nemen het voor hem op. ‘Politieke satire mag niet strafrechtelijk worden vervolgd, laat hem onmiddellijk vrij’, schrijft Cemal op X. Of die oproep iets uithaalt, is de vraag.

Onderzoek: online berichten wakkeren woede aan voor advertentie-inkomsten

de Kanttekening
-
0
Onderzoek: online berichten wakkeren woede aan voor advertentie-inkomsten

Een internationaal netwerk van nepnieuwskanalen verspreidt dagelijks polariserende berichten om advertentie-inkomsten te genereren en bereikt daarmee duizenden Nederlanders.

Polarisatie is voor sommige online netwerken, influencers en mediaplatforms niet alleen een politiek middel, maar ook een financieel verdienmodel. Dat stelt stichting Justice for Prosperity in het onderzoeksrapport Polarisatie als verdienmodel, dat deze maand verscheen. Volgens de onderzoekers worden emoties als woede en angst bewust aangewakkerd om meer bereik, hogere advertentie-inkomsten en politieke invloed te genereren.

Volgens de stichting bestaat het netwerk uit 251 Facebookpagina’s, verdeeld over vijftien grotere groepen. Een van de knooppunten zou zijn te herleiden naar Groningen. De pagina’s presenteren zich als nieuws-, sport- of entertainmentkanalen, maar publiceren volgens de onderzoekers vooral berichten die polarisatie aanwakkeren.

Het rapport beschrijft hoe algoritmen op sociale media en online verdienmodellen sensationele en polariserende content belonen. Berichten die sterke emoties oproepen, krijgen daardoor vaak meer zichtbaarheid dan genuanceerde informatie. Volgens Justice for Prosperity ontstaat zo een systeem waarin maatschappelijke verdeeldheid financieel aantrekkelijk wordt.

De onderzoekers pleiten voor meer transparantie over online beïnvloeding, investeringen in mediawijsheid en een betere detectie van georganiseerde desinformatiecampagnes. Ook benadrukken zij dat burgers zich bewuster moeten worden van de mechanismen achter online polarisatie om de weerbaarheid van de democratische rechtsstaat te versterken.

Seedorf na onlinehaat tegen Oranje-spelers: ‘Spreek je uit tegen racisme’

de Kanttekening
-
0
Seedorf na onlinehaat tegen Oranje-spelers: ‘Spreek je uit tegen racisme’

Oud-voetballer Clarence Seedorf roept mensen op om op te staan tegen racisme en discriminatie, nadat spelers van kleur uit het Nederlands elftal deze week de volle laag kregen na het missen van een penalty.

Dat de nederlaag van Nederland tegen Marokko emoties losmaakte, was te verwachten. Maar de reacties sloegen al snel om in openlijk racisme. Justin Kluivert, Quinten Timber en Crysencio Summerville kregen op social media een stortvloed aan racistische reacties over zich heen.

Seedorf herkent de pijn die deze spelers gevoeld moeten hebben. Ook hij heeft weleens een penalty gemist in het Nederlands elftal. Hoewel er in zijn tijd nog geen sociale media waren om beledigingen de wereld in te slingeren, voelde hij wel degelijk dat hij op zijn huidskleur werd aangesproken. ‘Dit heeft veel impact gehad op mijn carrière’, zegt hij in een filmpje dat momenteel viraal gaat.

Hij besloot dit filmpje te maken om zich uit te spreken. Niet alleen uit steun voor de spelers, die wat hem betreft toegejuicht moeten worden vanwege het simpele feit dat ze de verantwoordelijkheid durfden te nemen voor de strafschop. Ja, deze spelers verdienen deze steun, maar het probleem is veel groter, zegt hij. ‘Het racisme was een herinnering aan het feit dat sommige dingen nog steeds niet veranderd zijn.’

Nederland moet zich expliciet uitspreken tegen racisme en discriminatie, dat volgens hem steeds weer de kop opsteekt. ‘Nederland is in heel veel dingen in deze wereld leidend, dus laten we ook tonen dat we durven op te komen voor de slachtoffers van racisme en discriminatie, anders gaat er niets veranderen’, zegt hij tegen zijn luisteraars.

Hij zegt er specifiek bij dat dit niet alleen moet komen van mensen van kleur, die daarmee automatisch de slachtofferrol toegeworpen krijgen. Juist ook witte Nederlanders moeten zich uitspreken. ‘Degene die stilblijven, zijn onderdeel van het probleem’, aldus Seedorf.

Zege van Iran is voor ons een zegen

Thomas von der Dunk
-
0
Zege van Iran is voor ons een zegen

Donald Trump kan brullen en brallen wat hij wil, hij kan blijven proberen er de draai aan te geven die hij wil, hij kan de totale overwinning claimen zoveel hij wil: het zal niet helpen. De hele wereld – of tenminste: de hele wereld minus een aantal Amerikaanse dwazen, alsmede mogelijk Mark Rutte – ziet wat hij nu is: een loser, een complete loser.

Lees het akkoord, en vergelijk dit met wat de Amerikaans-Israëlische oorlogsdoelen waren, die volgens Netanyahu binnen handbereik lagen. Géén regime change in Teheran. Géén einde aan het Iraanse raketprogramma. Géén overdracht van het verrijkte uranium. Géén einde aan de Iraanse steun voor Hezbollah. Wél Amerikaanse herstelbetalingen voor de in Iran aangerichte schade. Wél de verplichting voor Israël om de slachting in Libanon te stoppen.

Wat Washington heeft ‘binnengehaald’? De belofte van Teheran geen kernwapens te zullen ontwikkelen. Dat beloofde Teheran ook al vóór de aanval op 28 februari. En de Straat van Hormuz gaat open. Die wás open, tot het moment dat Trump in de aanval ging. Bovendien wordt de mogelijkheid opengelaten dat Iran na zestig dagen tol gaat heffen.

Het akkoord dat Trump heeft gesloten, onder electorale tijdsdruk heeft móéten sluiten, komt neer op een totale Amerikaanse nederlaag. Natuurlijk: of het akkoord standhoudt, moeten we afwachten.

Trump kronkelt zich nu in allerlei bochten en dreigementen – maar waar drie maanden oorlog niet het door hem gewenste resultaat hebben opgeleverd, is het zeer twijfelachtig of een vierde maand dat wél zal opleveren. Washington heeft letterlijk het meeste van zijn kruit (lees: raketten) al verschoten. En een vierde maand betekent in elk geval: de Straat van Hormuz (weer) dicht, stijgende olieprijzen, dus stijgende benzineprijzen aan de pomp, dus verder dalende populariteitscijfers van Trump. Terwijl de Midterms, de Congresverkiezingen halverwege zijn tweede ambtstermijn, steeds dichterbij komen.

Het dilemma voor Trump: óf de door hem begonnen agressieoorlog écht stoppen en dus met de Amerikaanse nederlaag in het Midden-Oosten genoegen nemen, of een zware Republikeinse nederlaag in november riskeren. Zijn oorlog is in eigen land in toenemende mate impopulair, ook los van de prijs aan de pomp. De Amerikaanse bevolking is niet helemaal gek. Zeker: een deel is dat beslist wel, knettergek zelfs, maar de meerderheid is dat niet.

Voor alle duidelijkheid: ik koester geen enkele sympathie voor het wrede regime in Iran, het kan beter vandaag dan morgen verdwijnen, en ik heb geen traan gelaten om het voortijdig hemelen van papa Khamenei. Maar toch moet de Amerikaans-Israëlische nederlaag, gezien de context, voor ons in Europa in zekere zin als een zegen beschouwd worden.

Hij slaat zich inmiddels al op de borst dat hij machtiger is dan Napoleon, Dzjengis Khan, Alexander de Grote en Attila de Hun

Internationale politiek is zelden een keuze tussen Goed en Kwaad. Meestal is het kiezen tussen twee kwaden, dus kiezen voor het minste kwaad. De oorlog al gegeven zijnde, zou je de Slag om de Straat van Hormuz in dat opzicht kunnen vergelijken met de Slag om Stalingrad. Een zege van Stalin in de strijd met Hitler was beter dan een nederlaag – ook al was Stalin óók een bloeddorstig monster.

Zo is het ook nu. Een zege van Trump zou een beloning voor agressie vormen, en gezien diens ongekende grootheidswaan een aanmoediging voor meer. Denk: Groenland. Of denk aan verdere ondermijning van Europa en de Europese democratie. Hij slaat zich inmiddels al op de borst dat hij machtiger is dan Napoleon, Dzjengis Khan, Alexander de Grote en Attila de Hun.

De Amerikaanse nederlaag dwingt Attila de Trump voorlopig tot inbinden. Het maakt duidelijk dat ook zíjn macht grenzen kent, en dat hij niet de hele wereld – vijand en (ex-)vriend beide – naar believen kan vertrappen. Dat ook Washington bondgenoten nodig heeft – en dus met hún belangen en hún opvattingen rekening zal moeten houden. Gezien de notoire onbeleerbaarheid van Trump, die uit zichzelf niet snel zal stoppen, is een zware electorale nederlaag in november in ons belang – en ook in dat van Amerika zelf, wil daar nog iets aan democratie en rechtsstaat overblijven. Het urgente tegenspel zal van de Democraten moeten komen – de Republikeinen zijn daarvoor voorlopig nog te bang en te laf.

Om die reden – of we de ayatollahs nu sympathiek vinden of niet – is er evenzeer reden om opgelucht te zijn over Trumps nederlaag in 2026 als over Hitlers in 1942. Gewoon uit zelfbehoud.

En er is nog een groot voordeel van Trumps nederlaag. Het zet de fatale vaste Amerikaanse band met Israël onder druk, die de imperialistische extremisten rond Netanyahu tot nu toe vrij spel geeft – eerst met hun genocide in Gaza, nu met hun etnische zuivering van Zuid-Libanon. Uiteindelijk kiest Trump altijd voor zichzelf. Meestal is dat beroerd, in dit geval niet.

De publieke opinie in de VS ten aanzien van Israël kantelt snel, ook onder Republikeinse kiezers: de MAGA-aanhang constateert terecht dat Trump zich door Netanyahu een heilloze oorlog in heeft laten slepen, die Netanyahu nodig heeft om niet de verkiezingen te verliezen en wegens corruptie achter de tralies te verdwijnen. Ik ben het zelden met Vance eens, maar hij had gelijk toen hij Netanyahu toebeet: ‘Jullie kunnen je niet elk veiligheidsprobleem uit moorden.’

Nu zijn militaire nederlaag in een electorale dreigt te resulteren, moet Trump een streep zetten door de agressieve avonturen van Netanyahu. Daarmee behoedt deze nederlaag de VS ook tegen zichzelf. Het voorkomt een totaal failliet. Voor Israël zelf is het daarvoor, gezien de zeer brede steun voor voortzetting van Netanyahu’s verwoestingspolitiek, te laat. Dat is moreel al reddeloos verloren.

123...1.061Pagina 1 van 1.061