Sinds een paar maanden woon ik in een woontoren op grote hoogte. Ver van de drukte van de straat. In huis is het stil en bereikt alleen soms een sirene mijn serene stulpje.
Toen de eerste warme dagen aanbraken, kon ik beneden in het haventje voor de toren veel mensen zien zwemmen, op zoek naar wat verkoeling. Ze hadden hun handdoeken en tassen op het kleine stukje grasveld voor het water neergelegd. Bij het aanschouwen van het voor mij nieuwe tafereel moest ik onbewust denken aan krioelende mieren.
En ik kon de gedachte niet onderdrukken dat ik blij was dat ik in alle rust kon genieten van het zwembad dat in mijn woontoren aanwezig is.
Toen ik een wandelingetje ging maken en langs de waterkant liep, zag ik pas echt hoe druk het was op dat stukje stedelijk recreatiegebied. De pubers waren overal: voor de deur van de ingang van de flat, op de kade voor de flat, bij de normaal zo rustige horeca onder de flat op dit tijdstip van de dag, en natuurlijk in het water en op het gras. Hier en daar zag ik wat mensen die alleen waren gekomen met een boek en een handvol ouders met hun kinderen.
Het zag er leuk uit. Volgens mij vermaakte men zich wel met deze nieuwe creatie van de stedelijke ontwikkeling, maar ik zag mezelf niet in badpak in het water van deze binnenhaven duiken. Na een duik in het chloorwater van het zwembad nestelde ik me op het terras beneden om als toeschouwer te genieten van de drukte.
Op minder mooie dagen zie ik alleen nog maar vroeg in de ochtend de vaste kleine groepjes mensen in het water duiken die ik ook in de wintermaanden zag. Een paar van hen ken ik uit de buurt. Ik weet dat ze als zelfstandige of als adviseur hun eigen tijd kunnen indelen, of al met pensioen zijn. Ze hebben de luxe om in rust van het water te genieten, waarbij de achterliggende reden om ook in de winter erin te springen wel of niet iets te maken kan hebben met de gezondheidsclaims van de IJsman, Wim Hof.
Ruim een kwart van de kinderen met een migratieachtergrond heeft helemaal geen zwemdiploma
Het contrast tussen de twee vormen van recreatie roept bij mij de vraag op wat de prijs is van fijn recreëren op het water, wat dat dan ook mag zijn. Wie kan zich dat veroorloven?
Het is niet vanuit arrogantie dat ik niet in het water van de haven voor mijn huis spring; ik ben een slechte zwemmer. Ik heb alleen mijn A-diploma en heb dit met moeite behaald. Voor mij waren de dagen die ik als puber in het zwembad doorbracht met vrienden cruciaal. Daar maakte ik ongemerkt meters in het water, wat mijn zwemvaardigheid ten goede kwam. Er was een buitenbad, een ligweide, een glijbaan en een duikplank voor de waaghalzen. Families waren er een hele dag; koelboxen en parasols gingen mee.
Dat soort baden bestaan steeds vaker niet meer. Als een buitenbad aan vervanging of groot onderhoud toe is, wordt er vaak gekozen voor een binnenbad, met de focus op zwemmen als sport, vaak in combinatie met zwemles, of er komt helemaal geen zwembad meer terug. Te duur, is het vaak gehoorde argument van gemeenten. Zo berekende de gemeente Hoogeveen onlangs nog dat het tonnen per jaar kost aan onderhoud en vele miljoenen om een nieuw zwembad te bouwen. En in de regio kan men al zwemmen, bijvoorbeeld in buitenwater.
Ik kan niet zwemmen in al het buitenwater. De diepte van het water moet voorspelbaar zijn, ik moet mijn voeten op elk gewenst moment stevig op de grond kunnen zetten en ik moet de stroming aankunnen.
Geboren en getogen in Vlissingen heb ik het stukje Noordzee daar goed leren kennen. Als er een containerschip voorbij komt, dan weet je dat je moet oppassen, want het water gaat zich roeren. De golven worden hoger en de zuigende kracht van het terugtrekkende water neemt enorm toe.
Nederland kent steeds meer nieuwkomers die niet vertrouwd zijn met ons waterlandschap. In 2024 verdronken 146 mensen, het hoogste aantal in bijna dertig jaar. Voor kinderen die buiten Europa zijn geboren is het verdrinkingsrisico elf keer hoger dan bij hier geboren kinderen, bij tieners zelfs zestien keer.
Mijn puberdochter heeft haar ABC, zoals dat nu in Nederland voor wie het zich kan veroorloven de norm is, met of zonder gemeentelijke bijdrage. Maar ruim een kwart van de kinderen met een migratieachtergrond heeft helemaal geen zwemdiploma, tegenover vijf procent van de kinderen zonder migratieachtergrond.
Met deze cijfers in gedachten kijk ik toch met andere ogen naar de ontwikkeling waarbij recreatiebaden vervangen worden door sportbaden of zelfs door buitenwater. Volgens mij is een recreatiebad juist heel goedkoop. Wel 146 keer goedkoper dan alle andere alternatieven.
Veel grondstoffen voor onze smartphones komen uit Congo, waar een oorlog woedt die de bevolking zwaar treft. Daarom kunnen ook wij niet wegkijken, zeggen de organisatoren van ‘Don’t Stop Talking About Congo’.
De Democratische Republiek Congo zou het rijkste land ter wereld zou kunnen zijn, met voor miljarden aan kobalt, goud en diamant in de grond. Je zou dan denken dat Congolese burgers daar ook van zouden profiteren, maar dat is allesbehalve waar.
Tijdens een serie avonden vragen de stichting Wij zijn Congolezen en Oxfam Novib aandacht voor de erbarmelijke situatie in het land. Congo wordt namelijk niet alleen getroffen door het ebolavirus, dat nu vooral in het nieuws is, maar ook door de conflicten die worden gevoerd over grondstoffen.
In het oosten van Congo vechten ruim tweehonderd zwaarbewapende groepen over de controle van de grondstoffen die essentieel zijn voor onder andere smartphones, batterijen en de energietransitie. De grootste groep, M23, nam eind vorig jaar Goma in, de hoofdstad van de mineraalrijke provincie Noord-Kivu.
Zo’n 700.000 inwoners moesten hun huizen ontvluchten. Volgens de International Crisis Group, een internationale onafhankelijke denktank voor crisisgebieden, leidde de machtsovername door M23 tot verval van staatsinstituties, terwijl de beweging de lokale bevolking onderdrukt. M23 wordt gesteund door Rwanda, dat voet aan de grond wil krijgen in Noord-Kivu om toegang te krijgen tot de grondstoffen.
21 miljoen Congolezen hadden volgens de Verenigde Naties in 2025 hulp nodig. Velen van hen zijn meerdere keren gevlucht, steeds opnieuw op zoek naar veiligheid. In de provincie Noord-Kivu neemt de honger toe, want door het conflict moesten vele boeren vluchten, zijn geen zaden geplant en oogsten misgelopen of gestolen. Volgens de VN is de situatie in Oost-Congo één van de meest complexe humanitaire crises ter wereld.
Congolese bevolking profiteert niet van rijkdom
Tijdens een drukbezochte bijeenkomst op 4 juni in de Melkweg in Amsterdam gingen Wij zijn Congolezen en Oxfam Novib met het publiek in gesprek over de situatie in Congo, en waren er hippe optredens van Congolese artiesten. Naast zware onderwerpen was er ook plaats voor het vieren van de Congolese cultuur en hoe je met kunst uiting kunt geven aan verzet.
Globi Mbwete, medeoprichter van Wij zijn Congolezen, een organisatie die de Congolese gemeenschap in Nederland vertegenwoordigt, legt uit dat buitenlandse mogendheden al heel lang hebben geprofiteerd van de vele grondstoffen die het land rijk is.
‘Is een leven van een Congolees niets waard?’
‘Congo is ontzettend rijk aan grondstoffen die wij allemaal nodig hebben voor onze telefoons en andere elektronica. Niet alleen tijdens de kolonisatie door België vanaf de negentiende eeuw tot aan 1960 is het enorme land geëxploiteerd voor deze grondstoffen. Na de dekolonisatie wilde de eerste premier van het land, Patrice Lumumba, alle bevolkingsgroepen verenigen, maar koloniale machten als België zagen dat niet zitten en lieten hem zes maanden later vermoorden. Congo is zó belangrijk voor de wereld, met zeventig procent van de grondstoffen die we nodig hebben, dat sommigen baat hebben bij het feit dat er ‘chaos’ is in Congo. Op die manier kunnen grondstoffen op een sluwe manier worden gewonnen en naar het Westen worden gebracht.’
Congo beschikt inderdaad over zo’n zeventig procent van de mondiale reserves aan kobalt, een mineraal dat net als lithium een essentieel onderdeel is van batterijen.
Panelgesprek met vlnr Nawa Sira van Sluijs, David Katshiunga, Latifa Mwazi en Michael Middelkoop. Op de achtergrond het kunstwerk ‘Les Oubliers’. Beeld: Erik Prins
Mbwete vertelt dat hij van dichtbij ziet dat de Congolese bevolking niet profiteert van de rijkdom aan grondstoffen in hun land. ‘Ik heb neven die aan de universiteit hebben gestudeerd. Zij hebben geen baan, en als ze al een baan hebben, dan werken ze in de supermarkt. Ze leven van vijftig dollar in de maand. Hoe kun je dan rondkomen en je leven opbouwen? Zij moeten overleven, terwijl zij ook dromen hebben. Maar die worden hen afgenomen.’
Eerlijke handel
Om de lokale bevolking wel mee te laten profiteren van de rijkdom, zouden de grondstoffen voor onze onmisbare telefoons op een eerlijke manier moeten worden gewonnen en verhandeld, zegt Mbwete.
‘Wij Congolezen willen dat er op een normale manier zaken wordt gedaan met Congo. Als je zaken wilt doen met Congo, kom dan via de voordeur en niet via de achterdeur.’
Mbwete zegt dat in het licht van de groeisectoren van Nederland waarbij Congo een rol zou kunnen spelen, de energietransitie en defensie, ook Nederland haar verantwoordelijkheid zou nemen.
‘Koop niet ieder jaar een nieuwe telefoon of tablet’
‘Als je investeert in defensie, heb je grondstoffen nodig en dan kun je niet om Congo heen. De groene energietransitie waar we nu in Nederland mee bezig zijn is voor de Congolezen rood. Want het bloed is aan het druppelen, mensen sterven dagelijks. Vorig jaar verscheen er een rapport van Unicef dat zei dat er elk half uur iemand wordt verkracht; een vrouw, een kind, een man. En dat wetende, hoe kan je dan als politiek leider, als mens, niets doen? Is een leven van een Congolees niets waard?’
Hij zegt dat consumenten die elektronica zoals smartphones kopen, zich ook eens zouden moeten indenken dat het niet nodig is om ieder jaar iets nieuws te kopen waarvoor veel materialen nodig zijn die uit Congo komen. ‘Koop bijvoorbeeld niet ieder jaar een nieuwe telefoon of tablet. Als je in plaats daarvan gaat voor refurbished, dan help je het probleem iets te verlichten omdat die grondstoffen dan niet meer nodig zijn. Wij staan misschien heel ver van wat er in Congo gebeurt, maar als iedereen hier in de zaal vijf jaar lang geen nieuwe telefoon koopt, dan maak je al verschil. Als consument heb je veel macht. Samen kunnen wij het verschil maken.’
Rol van Rwanda in het conflict
Maar wat kan er op politiek niveau aan worden gedaan om de situatie in Congo te verbeteren?
Noël van Veen, campaigner bij Oxfam Novib, zegt dat Nederland zich binnen de Europese Unie meer zou moeten inzetten om ervoor te zorgen dat de grondstoffen uit Congo eerlijk en duurzaam worden verhandeld en de situatie in Congo te verbeteren.
‘Wij roepen Nederland op om binnen de EU te pleiten voor opschorting van de overeenkomst die de EU met Rwanda sloot met betrekking tot mineralen, totdat de rol van Rwanda in het conflict erkend en beëindigd wordt. Ook zou het controlemechanisme voor de duurzaamheid van grondstoffenketens aangescherpt moeten worden. Verder zou er meer werk moeten worden gemaakt van onafhankelijke toezichthouders bij mijnen en om illegale handel en smokkel te stoppen.’
‘De EU heeft een partnerschap gesloten met Rwanda voor het leveren van grondstoffen’
Wij zijn Congolezen-voorman Mbwete uit zich ook kritisch over de rol van de EU. ‘De EU heeft een partnerschap gesloten met Rwanda voor het leveren van grondstoffen, maar in Oost-Congo vindt een genocide plaats. En onze belastingcenten gaan indirect naar Rwanda. Wat houdt Nederland tegen om nee te zeggen tegen die overeenkomst?’
Volgens Van Veen spelen er grote belangen van bedrijven, die ervoor zorgen dat wetgeving wordt afgezwakt.
‘Terwijl het vorige kabinet-Schoof nauwelijks interesse toonde om zich hard te maken voor duurzame grondstoffenketens, heeft het nieuwe kabinet onder Rob Jetten nu een kans om Nederland zich op een andere manier te positioneren. En dat zien we nu nog niet duidelijk terug.’
Hij verwijst ook naar de verantwoordelijkheid van bedrijven om mensenrechtenschendingen te voorkomen bij het delven van grondstoffen. ‘Wetgeving die daarvoor bestaat is ontoereikend en wordt onvoldoende nageleefd.’
Kunst als verzet
Optredens van onder andere de Namibisch-Belgische zanger Shishani, en zangeres en psalmist Eve-Rose zorgden voor een luchtige invulling van de avond. Deze artiesten gebruiken allen muziek om zich te verzetten tegen de situatie in Congo.
Ook kunstenaars vertelden over hoe zij in hun werk uiting geven aan verzet.
Michael Middelkoop, filmmaker wiens vader Congolees is en moeder Nederlands:
‘Mijn familie heeft verhalen over de pijn heel lang weggehouden bij mij. Mijn ouders dachten waarschijnlijk dat ze die wond niet aan mij zouden moeten meegeven. Daarom heb ik het pas op latere leeftijd ontdekt tijdens gesprekken met mijn vader. Dit heeft mijn werk gevoed, waarbij ik de paradox van Congo in mijn werk kon verwerken. De paradox van immense welvaart aan de ene kant en humanitaire uitdagingen aan de andere kant; de paradox van het meest waardevolle en rijkste land dat er is tegenover anderen die dit koste wat kost kapot willen maken. Ik heb geprobeerd van de pijn die hieruit voortvloeit een wapen te maken in mijn werk.’ In de film Cronos, over een man die op zoek gaat naar zijn familiegeschiedenis. heeft Middelkoop de band met zijn vader verwerkt.
‘Vroeger schaamde ik mij ervoor om te zeggen dat ik uit Congo kwam’
De Belgisch-Congolese kunstenaar David Katshiunga maakte voor een boek over Congo het schilderij Les Oubliers, de vergetenen, dat verwijst naar Congolezen die tijdens de Eerste Wereldoorlog voor de Belgen kwamen vechten, maar over wie nooit iets is verteld. ‘Als Belg, Congolees en kunstenaar vond ik dit moment om hen te eren.’
Mbwete benadrukt dat het van belang is dat meer mensen zich op de hoogte stellen van de situatie in Congo. ‘Vroeger schaamde ik mij ervoor om te zeggen dat ik uit Congo kwam. Ik zei dat ik uit Frankrijk kwam omdat wij Frans spreken. Het was niet stoer om Congolees of Afrikaan te zijn. Maar dankzij mensen om me heen die er wel trots op waren, durfde ik meer te spreken over Congo. Congo staat niet alleen voor allerlei negatieve zaken, Congo staat ook bekend om de muziek, het eten en de dans, en dat mag ook gevierd worden.’
De volgende avond ‘Don’t Stop Talking About Congo’ is op 25 juni in Den Haag.
De Duitse publieke omroep ZDF heeft een deel van een reportage verwijderd, waarin gesteld werd dat Elon Musk met zijn gehits mede verantwoordelijk is voor de gewelddadige rellen tegen migranten in Noord-Ierland. De biljonair zette daarop een Duits advocatenbureau tegen de omroep, die op zijn beurt daarvoor boog, zo bericht Nu.nl.
Het programma ZDFheute zond een verhaal uit, met de titel Hoe Musk de protesten aanwakkert. In de deze uitzending wordt verteld over een ‘racistische menigte die op jacht gaat naar migranten’ na publicatie van een video van een mesaanval door een Soedanese migrant. ‘De oproep daartoe kwam van een Britse rechts-extremist en techbiljonair Elon Musk’, vertelt ZDF in de uitzending.
Deze formulering schoot Musk in het verkeerde keelgat. Hij besloot een advocatenbureau in te schakelen.
ZDF geeft nu aan dat ‘sommige formuleringen potentieel misleidend waren’ en heeft een deel van de uitzending verwijderd. Een woordvoerder zegt tegen de BBC dat dit is gedaan na een sommatie van Musk via een Duits advocatenkantoor. Online staat dat de uitzending ‘om juridische redenen is ingekort.’
Het zal in Israël nog lang niet tot grote zorgen leiden, maar de Tweede Kamer heeft twee Denk-moties tegen het toenemende kolonistengeweld op de bezette Westelijke Jordaanoever aangenomen.
Denk is daar blij mee en laat dat weten op sociale media. De uitslag van de stemmingen voor de moties wordt gedeeld met een foto waarin Stephan van Baarle is te zien, met een keffiyeh-sjaal om zijn nek en op zijn pak een Palestina-vlag gespeld.
‘De regering moet nu sancties instellen tegen Israëlische overheidsfunctionarissen die illegale nederzettingen mogelijk maken of kolonistengeweld faciliteren’, schrijft Denk op LinkedIn. ‘Ook moet de handhaving worden versterkt, zodat producten uit illegale nederzettingen geen oneerlijke handelsvoordelen krijgen.’
PVV, FvD, JA21, BBB, SGP, Groep Markuszower en Lid Keijzer hebben tegengestemd. VVD en CDA hebben daarentegen wel voor gestemd.
Een nieuw gepubliceerd rapport, Erasing Anything Palestinian, van de mensenrechtenorganisatie Amnesty International bevestigt dat het kolonistengeweld niet het werk is van individuen, maar dat de Israëlische apartheidsstaat hier actief aan meewerkt.
‘De internationale gemeenschap is geen passieve toeschouwer bij het onrecht dat de Palestijnen wordt aangedaan, maar draagt daar actief aan bij. Israël is zich bewust dat het straffeloos misdaden tegen Palestijnen kan plegen. Het uitblijven van maatregelen moedigt Israël aan om de Westelijke Jordaanoever etnisch te zuiveren van Palestijnen en te annexeren’, aldus Amnesty.
Minister Rianne Letschert (D66) van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap krijgt felle kritiek van JA21 en de PVV. Aanleiding is een Instagrampost van 11 juni, waarin ze verslag deed van een gesprek met leden van de Moslim Studenten Associatie (MSA) en met hen een selfie maakte.
Zowel JA21 als de PVV hebben Kamervragen gesteld over de ontmoeting. Hun vragen gaan over de positie van moslimstudenten en over de organisatiestructuur achter de MSA.
De vragen van JA21‑Kamerleden Diederik Boomsma en Annabel Nanninga richten zich vooral op de internationale verbanden van de MSA. Zij wijzen erop dat lokale MSA‑afdelingen zijn aangesloten bij FEMYSO, een Europese koepelorganisatie die in rapporten van Belgische, Duitse en Franse inlichtingendiensten wordt beschreven als gelieerd aan de Moslimbroederschap. JA21 wil weten of de minister hiervan op de hoogte was en of dit tijdens het gesprek met de MSA ter sprake is gekomen.
Daarnaast vragen de Kamerleden waarom de minister in haar Instagrampost zich hard maakte voor de positie van moslimstudenten, die zich vaak gediscrimineerd voelen in het hoger onderwijs. JA21 wil weten hoeveel studenten zich gediscrimineerd voelen, welke klachten zij precies hebben en of de minister zich realiseert dat zij hiermee het narratief van slachtofferschap legitimeert. Ook vragen zij om een inventarisatie van subsidies die lokale MSA‑afdelingen ontvangen van onderwijsinstellingen en gemeenten.
PVV-Kamerleden Annette Raijer en Geert Wilders kiezen voor een andere invalshoek. Hun vragen richten zich op de positie van joodse studenten sinds 7 oktober 2023. De partij stelt dat joodse studenten worden ‘weggepest’ en ‘bedreigd’ en ‘de campus moeten mijden uit doodsangst door islamitische haat’. De minister zou, door zich publiekelijk zo met de MSA te profileren, de indruk wekken dat de zorgen van joodse studenten voor haar niet belangrijk zijn. De PVV-Kamerleden vragen hoeveel gesprekken de minister met joodse studentenorganisaties heeft gevoerd en beschuldigt haar van een eenzijdige aandacht voor de islamitische agenda.
De minister moet beide sets vragen nog beantwoorden.
Uit een analyse van de NOS blijkt dat bij lokale protesten tegen asielopvang steeds opnieuw dezelfde kleine groep actievoerders opduikt. Het gaat om hooguit enkele tientallen mensen die door het hele land aanwezig zijn, zowel fysiek als online.
Zij reageren op oproepen via Facebook en Telegram en voeren geregeld het woord bij demonstraties. Eén man werd zelfs bij 31 van de 48 onderzochte protesten gesignaleerd.
De meest zichtbare rol is weggelegd voor de zogenoemde Defendgroepen, ontstaan tijdens de coronaprotesten. Hoewel zij ontkennen extreemrechts te zijn typeerde de NCTV hen eerder als anti‑overheidsgroepen met mogelijk extreemrechtse invloeden. Defend‑leden waren aanwezig bij 43 van de 48 onderzochte protesten en zijn herkenbaar aan hun online verkrijgbare emblemen.
Naast Defend duiken ook kleinere groepen op, zoals Nationale Trots, Vaderlandsliefde en Freedom Fighters. Sommige actievoerders blijken voor meerdere groepen tegelijk actief. Volgens de NOS is er geen bewijs dat Defend bewust onrust organiseert, maar voormannen benadrukken wel dat onrust helpt om lokale plannen tegen te houden.
De AIVD onderzoekt inmiddels of er sprake is van georganiseerde acties die uitlopen op geweld. Bij recente protesten, in onder meer Wijk bij Duurstede en Vriezenveen, waren opnieuw veel ‘buitenstaanders’ aanwezig. Op sociale media variëren de oproepen van vredelievend tot ronduit intimiderend. Defend Netherlands wilde niet reageren op vragen van de NOS.
Toen het Sovjetblok instortte, ontstonden er niet automatisch democratieën. Er bleven staten achter met instellingen zonder democratische cultuur, zonder sterke burgerlijke normen en met oligarchische netwerken die jarenlang hadden geleerd te functioneren op basis van dwang en loyaliteit.
Het resultaat in het voormalige Oostblok was niet de liberale orde waarop westerse beleidsmakers hadden gehoopt. In plaats daarvan ontstond een vermenging van staatsmacht en criminele logica, iets wat wetenschappers een ‘kleptocratie’ noemen. Barbara McQuade, voormalig federaal aanklager in Michigan met jarenlange ervaring in de bestrijding van georganiseerde misdaad, noemt het een systeem dat gebaseerd is op ‘maffiacodes’.
McQuades boek The Fix: Saving America from the Corruption of a Mob-Style Government (Seven Stories Press, 2026) onderscheidt zich van veel andere boeken over Trump door de nauwkeurigheid van haar analyse. Haar ervaring als aanklager geeft het boek een bijna forensische precisie. Wat het boek ook buiten de Verenigde Staten belangrijk maakt, is dat het een naam en structuur geeft aan een mondiaal patroon dat zich sinds het einde van de Koude Oorlog heeft ontwikkeld.
Dit model ontstond voor het eerst in de voormalige Sovjet-invloedssfeer. Alexander Loekasjenko in Belarus perfectioneerde de ‘afpersingsstaat’: loyaliteit werd gekocht met gunsten, tegenstanders werden onderdrukt met buitengerechtelijk geweld en verkiezingen waren vooral rituelen van onderwerping in plaats van vrije keuzes. In Azerbeidzjan erfde Ilham Aliyev een systeem waarin de regerende familie en de staatskas nauwelijks van elkaar te onderscheiden waren, en bouwde dat verder uit.
McQuade verwijst regelmatig naar een scène uit The Godfather
Beide leiders werkten volgens een patroon dat kenners van georganiseerde misdaad direct herkennen: controleer de rechtbanken, beheers de media en zorg ervoor dat iedereen rond de macht zoveel te verliezen heeft dat verraad geen optie is.
McQuade verwijst regelmatig naar een scène uit The Godfather. Don Corleone verleent iemand een gunst en zegt vervolgens: ‘Ooit – en die dag komt misschien nooit – zal ik je vragen iets voor mij terug te doen.’ Volgens haar is dit geen fictie, maar een nauwkeurige beschrijving van hoe Donald Trump regeert.
‘Elke keer dat iemand iets voor hem doet’, schrijft zij, ‘of het nu een gunst is of iets anders, wordt er altijd iets terugverwacht.’ Het Corleone-model is volgens haar het besturingssysteem van de Amerikaanse macht geworden.
Wat er na 2010 gebeurde, was niet zozeer dat autoritarisme zich naar nieuwe gebieden verspreidde. Het kreeg juist meer invloed binnen democratische systemen.
Dat patroon was ook zichtbaar aan de andere kant van de voormalige Koude Oorlog-grens. Recep Tayyip Erdogan in Turkije leverde een belangrijk voorbeeld: een leider die via democratische verkiezingen aan de macht kwam, maar daarna stap voor stap de instellingen verzwakte die zijn macht moesten beperken. De rechterlijke macht werd gevuld met loyalisten, de veiligheidsdiensten werden omgevormd tot persoonlijke instrumenten en overheidsopdrachten werden gebruikt om bedrijven afhankelijk te maken van de machthebber. Het resultaat was een systeem waarin maar twee opties overbleven: volledige loyaliteit of bestraffing.
De Braziliaanse president Jair Bolsonaro volgde een vergelijkbaar pad: een sterke nadruk op persoonlijke loyaliteit, het bewust creëren van chaos als politiek instrument en minachting voor juridische verantwoording.
McQuade vat dit samen in de ‘drie C’s’ van bestuur in maffiastijl: corruptie, wreedheid en chaos. Dat zijn geen bijwerkingen of bestuurlijke fouten, maar bewuste instrumenten. Corruptie bindt mensen aan elkaar door gedeelde schuld. Wreedheid laat zien dat regels niet gelden voor de machtigen. Chaos maakt het moeilijk om machthebbers ter verantwoording te roepen.
Ik zou daar nog iets aan willen toevoegen: dit soort leiders geven op het internationale toneel vaak de voorkeur aan persoonlijke ontmoetingen boven institutionele overlegvormen. Zij kiezen meestal voor één-op-één-gesprekken, waarbij instellingen worden omzeild en de nadruk ligt op persoonlijk vertrouwen volgens een maffia-achtige erecode.
The Fix verwerpt het idee dat de Verenigde Staten uitzonderlijk zijn en dat wat in Ankara of Minsk gebeurde nooit in Washington zou kunnen gebeuren. Vanuit haar ervaring met de vervolging van maffianetwerken laat McQuade zien hoe herkenbaar Trumps methoden zijn voor soortgelijke leiders elders. ‘De manier om te winnen is aanvallen, aanvallen, aanvallen – nooit toegeven, nooit excuses aanbieden en altijd loyaliteit terug eisen.’
Vanuit Turks perspectief is dat een bekend verhaal
De overeenkomsten met Erdogans vervolging van politieke tegenstanders of het staatsapparaat van Loekasjenko dat critici straft, zijn volgens haar geen toeval. Ze zijn structureel. Ze laten zien hoe verschillende systemen dezelfde oplossing hebben gevonden: macht gebruiken om macht te beschermen.
McQuades onderzoek ondersteunt een verontrustende conclusie: Trump heeft laten zien hoe ver een liberale democratie die kant op kan bewegen voordat burgers beseffen wat er gebeurt. Vanuit Turks perspectief is dat een bekend verhaal.
Wat McQuade toevoegt, is de blik van de aanklager: de vraag waarom bepaald gedrag logisch lijkt. Haar antwoord is dat het logisch is binnen de wereld van de georganiseerde misdaad. En volgens haar heeft die wereld voor het eerst in de moderne geschiedenis de uitvoerende macht van de Verenigde Staten in handen gekregen.
McQuade eindigt niet met wanhoop, maar met voorstellen voor hervormingen. Zij blijft geloven in constitutionele oplossingen, mits die daadwerkelijk worden toegepast. De belangrijkste bijdrage van haar boek is echter dat het lezers in Bakoe, Minsk, Ankara en Washington een gemeenschappelijke taal geeft om te beschrijven wat zij hebben zien gebeuren. De ‘fix’, zoals haar titel luidt, bestaat al lange tijd. De vraag is of genoeg mensen dat op tijd inzien om er iets aan te doen.
Bijna de helft van de kinderen wereldwijd, oftewel 1.1 miljard mensen, wordt blootgesteld aan ten minste drie overlappende klimaatdreigingen, wat hun gezondheid, onderwijs en overleving in gevaar brengt. Dit blijkt uit een nieuw rapport van Unicef dat vandaag is gepresenteerd.
Bijna elk kind ter wereld wordt geconfronteerd met minstens één klimaatbedreiging, schrijft de kinderrechtenorganisatie van de Verenigde Naties, terwijl meer dan 4 miljoen kinderen zelfs met zes overlappende dreigingen te maken kunnen krijgen.
Unicef maakte voor haar rapport gebruik van de meest recente gegevens om de blootstelling van kinderen aan de acht meest voorkomende klimaatbedreigingen in kaart te brengen. Dit zijn kustoverstromingen, droogte, extreme hitte, branden, hittegolven, rivieroverstromingen, zand- en stofstormen en tropische stormen. Voor het eerst onthult het rapport welk effect meerdere en overlappende klimaatdreigingen precies hebben op kinderen en hoe overheden concreet actie kunnen ondernemen.
Volgens de bevindingen komt de combinatie van droogte, extreme hitte en hittegolven het meest voor. 296 miljoen kinderen wonen in gebieden die aan alle drie omstandigheden zijn blootgesteld. Aan de tweede meest voorkomende combinatie – droogte, extreme hitte en tropische stormen – worden meer dan 115 miljoen kinderen wereldwijd blootgesteld.
In de Sahel-regio van Afrika, één van de zwaarst getroffen gebieden, worden meer dan 4 miljoen kinderen geconfronteerd met de drievoudige dreiging van hittegolven, extreme hitte en zand- en stofstormen. In landen als Bangladesh, Myanmar en Pakistan, worden kinderen blootgesteld aan meer klimaatdreigingen tegelijkertijd en met een hogere intensiteit dan waar ook ter wereld.
Ook rijke landen blijven niet gespaard van overlappende klimaatdreigingen, zo schrijft Unicef. In Italië bijvoorbeeld worden meer dan zes miljoen kinderen blootgesteld aan langdurige hittegolven en droogte. Het land laat echter zien hoe investeringen in klimaatadaptatie sommige risico’s voor kinderen kunnen verminderen.
Luchtvervuiling en malaria
Naast de acht meest voorkomende klimaatbedreigingen analyseert het rapport ook hoe kinderen worden blootgesteld aan luchtvervuiling en malaria, twee risico’s die volgens Unicef sterk onderhevig zijn aan de effecten van klimaatverandering. Gegevens tonen aan dat luchtvervuiling bijna elk kind wereldwijd treft, terwijl 1 miljard kinderen worden blootgesteld aan malaria. Voor deze kinderen komt malaria nog bovenop het gevaar van meerdere klimaatdreigingen waarmee zij te maken hebben.
De kinderrechtenorganisatie waarschuwt dat wanneer onmiddellijke actie om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen uitblijft, klimaatdreigingen frequenter en ernstiger zullen worden. Dit zal een nog grotere druk leggen op overheidsbudgetten en het welzijn van kinderen in gevaar zal brengen.
Om de rechten van kinderen te beschermen tegen klimaatdreigingen roept Unicef overheden, bedrijven en andere betrokken partijen op om de uitstoot te verminderen en actie te ondernemen om bestaande internationale verplichtingen na te komen. Gebruik van fossiele brandstoffen moet hierbij worden afgebouwd en in plaats ervan worden overgegaan naar hernieuwbare energie. De organisatie roept ook op om kinderen te beschermen door de belangen van kinderen worden meegenomen in klimaatadaptatieplannen en rampscenario’s. Verder zouden kinderen en jongeren in staat moeten worden gesteld om op betekenisvolle wijze deel te nemen aan klimaatacties, door te investeren in klimaatonderwijs en vaardigheden, schrijft Unicef.
Luttele dagen nadat het bekend werd dat de Europese Unie sancties overweegt tegen de Turkse justitieminister Akin Gürlek, slaat Turkije deze week terug met maar liefst drieduizend uitleveringsverzoeken naar Gülen-sympathisanten over de gehele wereld.
De Turkse minister aast hiermee op de zogenoemde ‘voorhoede’ van de vervolgde beweging, die sinds de mislukte couppoging in Turkije van 15 juli 2016 op de terreurlijst is geplaatst. Zo meldt de regeringsgezinde Ensonhaber.
Gürlek meldt dat ‘nieuwe bewijzen’ in de dossiers van al jaren vervolgde mensen zijn toegevoegd. Het zou om ‘vernieuwde bewijzen’ gaan voor ‘het breinteam’ achter de Gülenbeweging in de diaspora.
Duizenden mensen hebben Turkije na de mislukte couppoging in 2016 moeten verlaten. Ook zijn er nog eens duizenden mensen in de gevangenis beland en vinden er in Turkije geregeld nieuwe operaties plaats tegen vermeende gülenisten, die vaak met weinig overtuigend bewijs achter slot en grendel worden geplaatst.
Onlangs is een Turkse moeder met een zuigeling van 9 maanden opgepakt vanwege een tripje naar Bosnië-Herzegovina, omdat ze geld van ‘verdachte rekeningen’ op haar bankrekening zou hebben ontvangen. Ze is opgepakt tijdens een Turkije-brede operatie op 9 juni, die regelmatig plaatsvindt tegen Gülen-sympathisanten. Toen moesten 77 mensen achter de tralies, waaronder 40 studenten.
Maar de lange arm van de Turkse staat reikt verder dan Turkije en doet nu met de uitleveringsverzoeken andermaal een poging om ’terroristen’ in het buitenland op te pakken. De meeste uitleveringsverzoeken zijn in Duitsland (777) en de Verenigde Staten (728) ingediend. België zou volgens Ensonhaber op de derde plek staan, met 142 dossiers tegen vermeende Gülen-sympathisanten. In april werd echter bekend dat Gürlek voor Nederland 217 uitleveringsverzoeken heeft opgebouwd sinds 2016.
De schrijfster Ellen Ombre is niet meer. Ze is op 77-jarige leeftijd overleden. Ombre schreef vooral over migratie en identiteit, zo meldt Het Parool.
Een van de geruchtmakende titels op haar naam was N-woordjood in moederland (2004). Geboren in Paramaribo in 1948, verhuisde ze in 1961 met haar ouders naar Nederland.
Ze staat te boek als ‘kritisch denker’. In het boek met het n-woord in de titel beschrijft ze de worsteling van iemand die opgroeit met een zwarte Surinaamse vader en een Joodse moeder, waardoor de protagonist vaak het doelwit werd van dubbel slachtofferschap, namelijk anti-zwart racisme en antisemitisme.
In 2020 zei ze in een interview daarover het volgende: ‘Ik zie Joden en n-woord niet meer als bondgenoten in slachtofferschap, daar ben ik overheen gegroeid. Het slachtofferschap zie ik nu als een veroordeling, een doem, waarbij geen van beide groepen baat heeft.’
NRCroemt haar als ‘onafhankelijke denker’ en merkt op dat ze zich aan het koloniale verleden wijdde ‘nog voordat het modieus werd om over dit onderwerp te schrijven’. Zo was zij een van de eersten die schreef over de Koloniale Wereldtentoonstelling in Amsterdam in 1883, waar mensen, waaronder Surinamers, te bekijken waren en om die reden ook werden getoond.
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
