Vroeger geloofde ik in de lange arm van Rabat. Dat ik dan naar Marokko zou gaan en dat ze me apart zouden nemen en vertellen welke boeken ik had geschreven, in welke kranten mijn opiniestukken stonden en wat ik had gezegd bij Pauw & Witteman. Stiekem hoopte ik dus dat er een dossier van mij zou liggen waarin stond of ik couscous kan klaarmaken, of ik de moskee bezocht en wanneer de laatste keer was dat ik zei: God, het Land en de Koning. Helaas. Niets van dat alles. Marokko bleek toch niet zo in mij geïnteresseerd.

Afgelopen week heeft een anonieme groep een brandbrief naar de Kamer geschreven over ongewenste inmenging van Marokko in het leven van Marokkaanse Nederlanders. Ik ging er eens goed voor zitten. ‘Alle middelen en mechanismen’ zou worden ingezet, variërend van ‘subtiele vormen van propaganda en inkapseling’ tot ‘beïnvloeding, spionage en intimidatie’, om Marokkanen alhier voor het karretje van Rabat te spannen. Grote beweringen, geen bewijs.

Elk jaar word ik door de Marokkaanse ambassade uitgenodigd voor een feestelijke aangelegenheid, meestal rond de Marokkaanse Koningsdag of een iftar-maaltijd. Ik ben er een keer op ingegaan, heel nieuwsgierig hoe de ambassade dit etentje zou gebruiken om Marokkaanse Nederlanders aan zich te binden. We werden verwelkomd door de ambassadeur, gingen aan een ronde tafel zitten om te eten en aan het einde van de avond gingen we weer naar huis. Ik gaf het eten een 7,5 en ‘beïnvloeding’ kreeg een 3-.

De brandbrief gaat mee op de golven van verdachtmakingen van moslims in Nederland, zoals onlangs door VVD-Kamerlid Bente Becker in talkshows van WNL. Ze wil onderzoek naar Chinese weekendscholen, Marokkaanse weekendscholen en moskeeën. Gemakshalve vergat ze hoe de Israëlische inmenging in de Nederlandse politiek tot in de Tweede Kamer reikt, met nepnieuws en hasbara. Ik zie mevrouw Van der Plas van de BBB nog zwaaien met die gefabriceerde rapporten naar aanleiding van de Maccabi-rellen, haar aangereikt door een Israëlische bron.

De brandbrief gaat mee op de golven van verdachtmakingen van moslims

Maar ik ga terug naar Marokko, want wat heb ik met het Midden-Oosten te maken? De brandbrief rakelt het afgekloven bot weer eens op: de dubbele nationaliteit. In deze kwestie sta ik lijnrecht tegenover de anonieme groep: ik roep elke Marokkaanse Nederlander op zijn dubbele nationaliteit te koesteren, het is een bonus. Je mag grond kopen in Marokko, iets wat niet-Marokkanen niet mogen en, in het licht van de geopolitieke ontwikkelingen die in het zwartste scenario zouden kunnen leiden tot systematische uitsluiting van moslims, zal dat dubbele paspoort heel wat mensen kunnen redden. Het dubbele paspoort geeft adem.

Meer nog dan de lange arm van Rabat vrees ik de lange arm van Trump en Netanyahu. Er wordt ook gesproken van het ondersteunen van invloedrijke Nederlandse Marokkanen. Ik voel me aangesproken. Ik doe projecten in Marokko, organiseer tentoonstellingen met kunst uit Marokko. Ik geef lezingen in Marokko. En in al deze gevallen heb ik gehoopt dat ik ontzettend ondersteund zou worden, dat de rode loper uitgerold zou worden, dat ik maar met mijn pink hoefde te bewegen en men voor me ging rennen. Was het maar zo.

Met Marokko samenwerken is inspirerend, maar bij vlagen ook stroperig, frustrerend en traag – het is hard werken. Ik doe het omdat ik in de bilaterale samenwerking geloof. ‘Het actief scouten van getalenteerde sporters voor de nationale teams van Marokko’ gebeurt, maar is op het niveau van wat alle andere landen ook doen. Het ronselen van talenten voor sportieve glorie gebeurt ook in Nederland. Veel pijnlijker is mijns inziens dat Marokkaanse Nederlanders die uitkomen voor Nederland, als puntje bij paaltje komt, niet als volledig Nederlands worden gezien.

Dan is er het punt van de religieuze beïnvloeding. Met de ramadan worden imams ingevlogen uit Marokko om hier de gebedsdiensten te doen; we moeten Marokko hiervoor bedanken, want er is een tekort aan imams. Marokko biedt Nederland ontwikkelingshulp aan.

Er valt van alles aan te merken op Marokko: de mensenrechten, de bejegening van journalisten, de miserabele omstandigheden waarin mensen verkeren. In Marokko zelf maken dappere mensen hier melding van. Van Marokko een totalitaire politiestaat maken die alle Marokkaanse Nederlanders aan een touwtje heeft, is een gotspe.

Een jaar of 15 geleden schreef ik een wekelijkse column in het AD. De dag voor mijn deadline las ik een stuk in de krant over een man die zijn vrouw voor de ogen van hun kinderen had doodgeslagen met een honkbalknuppel. Buren en bekenden omschreven de man en de vrouw in het artikel als het perfecte stel: een goede baan, een mooi huis, actief in de buurt. Hoe kon het zo misgaan? En hoe lang zou dit al hebben gespeeld?

Het artikel raakte bij mij een gevoelige snaar. Want ook bij mij thuis was het ooit een stuk minder gezellig dan mijn glimlach deed vermoeden. Ik besloot mijn column er die week aan te wijden. Behalve aan een goede vriendin had ik nog nooit iemand verteld over wat er zich achter mijn voordeur had afgespeeld. Vrienden, collega’s, zelfs mijn familie wisten het niet. Ook al had ik die onveilige relatie allang achter me gelaten, toch voelde het spannend om erover te schrijven. Wat zouden mensen ervan vinden? Gelukkig kreeg ik vooral veel steun. Veel lezers vertelden me dat ze ook huiselijk geweld hadden meegemaakt, zelf of in hun omgeving. Sommigen hadden er nog nooit met iemand over durven spreken.

Deze week las ik de indrukwekkende biografie van Gisèle Pelicot, die deze maand zeer terecht een Four Freedoms Award ontvangt. Pelicot kwam er na jaren achter stelselmatig te zijn gedrogeerd en verkracht door haar echtgenoot en tientallen wildvreemde mannen. Van haar zijn de woorden: ‘De schaamte moet van kant wisselen.’ Want waarom zouden vrouwen zich moeten schamen voor het geweld dat hun is aangedaan?

Niet degene die het is overkomen, maar degene die het geweld heeft gepleegd, moet zich schamen. Dat is de essentie van Pelicots aangrijpende relaas. In plaats van een rechtszaak achter gesloten deuren besloot ze pers en publiek te laten meekijken. Niet alleen met de rechtszaak, maar ook met de schokkende video’s die haar man jarenlang van het seksueel geweld had gemaakt. De groep vrouwen die haar bij de rechtbank kwam steunen, werd naarmate de rechtszaak vorderde steeds groter. ‘Het was mijn rechtszaak, maar ook die van hen’, zou Pelicot daar later over zeggen. Alle geïdentificeerde daders werden stuk voor stuk veroordeeld. Eén van hen kreeg in het door hem aangetekende hoger beroep zelfs een hogere straf. En al die tijd zat Gisèle Pelicot moedig in de rechtszaal. Met geheven hoofd.

Gemiddeld gaan er 33 geweldsincidenten aan vooraf voordat slachtoffers de politie inschakelen

Gisèle Pelicot is geen slachtoffer, maar een overlever. Dat geldt voor veel mensen die te maken krijgen met ernstig fysiek, psychisch of seksueel geweld. Hun veerkracht is vaak verrassend groot. Toch hoor ik geregeld van ervaringsdeskundigen dat ze zichzelf verwijten maken. ‘Je laat je toch niet slaan? Waarom bleef je bij een man die je mishandelde?’ Ook al weten ze best dat hun niets te verwijten valt, toch zit de schaamte diep.

Gemiddeld gaan er 33 geweldsincidenten aan vooraf voordat slachtoffers de politie inschakelen, zo bleek uit Amsterdams onderzoek. Als ze al hulp durven in te schakelen. Want het aantal gevallen van geweld dat zich werkelijk afspeelt achter de voordeur is waarschijnlijk vele malen hoger dan het aantal gevallen dat uiteindelijk gemeld wordt. Soms is hulp vragen te spannend. Soms is de schaamte simpelweg te groot.

Statistisch is de kans best groot dat er iemand in uw netwerk thuis niet veilig is. Elke acht dagen sterft er in ons land één vrouw aan femicide, en gemiddeld groeit minstens één kind per klas op in een onveilig gezin. Maar wat kunt u doen als u zich zorgen maakt om iemand die u kent? Ook dan komt die schaamte vaak weer om de hoek kijken. Want waarom zou u zich bemoeien met iemands privézaken? Wat als er helemaal niets aan de hand blijkt te zijn?

Ik weet in alle eerlijkheid niet wat ik had gedaan als mijn buren of collega’s mij destijds hadden gevraagd of het wel goed met me ging. Maar ik weet wel dat ik wou dat ze het hadden geprobeerd. Mocht u zelf twijfelen wat u kunt doen, vraag dan om advies. Kijk bijvoorbeeld eens op www.ikvermoedhuiselijkgeweld.nl of neem contact op met Veilig Thuis (0800-2000). Kijk niet weg, maar kom in actie. Want ook hier is het de hoogste tijd dat de schaamte van kant wisselt.