Vandaag is de negenentwintigste klimaattop begonnen in de Turkse stad Antalya. De verwachting is dat deze top meer draait om het uitvoeren van bestaande afspraken dan om het behalen van historische doorbraken, schrijft Nu.nl.
Volgens Nu.nlis het de eerste top sinds duidelijk werd dat het doel van het Parijsakkoord, een klimaatstijging van 1,5 graden voorkomen, niet zal worden gehaald. Volgens de nieuwssite zullen klimaatrampen – zoals de ramp in Nepal of de hittegolven in Europa – steeds vaker voorkomen. Niettemin lopen de ambities om de CO2-uitstoot te verminderen nog steeds achter. Die uitstoot moet omlaag, om verdere opwarming van het klimaat te voorkomen.
De Europese Unie wil, in tegenstelling tot olie- en gasproducenten, vasthouden aan het doel uit het Parijsakkoord. De EU trekt daarin op met kleine eilandstaten die dreigen onder water te lopen vanwege de stijgende zeespiegel. Andere ontwikkelingslanden willen meer geld om zich aan te passen aan het veranderende klimaat, maar het is nog onduidelijk of zij hun zin zullen krijgen op de top.
Turkije en Australië, die samen de top organiseren, hopen dat landen zich zullen scharen achter een plan om wereldwijd sneller over te stappen op elektrisch, wat veel uitstoot zal schelen. Turkije pronkt met de klimaattop, maar heeft volgens NRC de eigen vervuiling niet onder controle. Turkse vuilstortplaatsen behoren tot de grootste methaanvervuilers ter wereld, schrijft de krant op basis van onderzoek van de Britse krant The Guardian. Dit ondanks het Zero Waste-project dat Emine Erdogan, de Turkse first lady, in 2017 lanceerde. Het project moest de uitstoot van de afvalsector terugdringen.
Verder zijn de duurzaamheidspartners die Turkije aanwees voor de top betrokken bij projecten waartegen milieuactivisten en bewoners geregeld hebben geprotesteerd, schrijft NRC.
Ook Australië leunt nog sterk op fossiele brandstoffen. Het land is volgens Nu.nl één van de grootste kolenexporteurs ter wereld. Ook zou Australië zijn kolenmijnen willen uitbreiden.
Tegelijkertijd vindt er een vierdaagse alternatieve klimaattop plaats in Turkije, waar klimaatactivisten van over de hele wereld naartoe zullen komen om te protesteren. Volgens een Turkse analist, waarmee NRC sprak, maakt president Recep Tayyip Erdogan hier gebruik van. Hij wil laten zien dat er in zijn land nog altijd gedemonstreerd kan worden. Maar dit is voor de bühne. Voorafgaand aan de NAVO-top in Turkije afgelopen juli arresteerden Turkse autoriteiten vakbondsleden, academici, advocaten en journalisten, zo schreef columnist Yavuz Baydar in de Kanttekening.
Het demonstratierecht in Nederland staat onder druk, omdat de overheid steeds meer informatie verzamelt over demonstraties en demonstranten. Het College voor de Rechten van de Mens luidt hierover de noodklok in zijn maandag gepubliceerde jaarrapportage 2025-2026.
Gemeenten en politie verzamelen onder meer informatie via sociale media, observaties op straat en cameratoezicht. Daarbij kunnen ook persoonsgegevens en gevoelige informatie over politieke of religieuze overtuigingen worden vastgelegd. Volgens het College voor de Rechten van de Mens kan de toenemende controle mensen ervan weerhouden om te demonstreren of zich uit te spreken in het publieke debat. Het idee dat de overheid hen in de gaten houdt kan een afschrikwekkend effect hebben.
Het College voor de Rechten van de Mens wijst erop dat ongeveer 97 procent van de demonstraties zonder incidenten verloopt. Toch klinkt in de politiek regelmatig de roep om meer bevoegdheden en strengere regels naar aanleiding van incidenten. Volgens het College voor de Rechten van de Mens beschikken overheden doorgaans al over voldoende mogelijkheden om in te grijpen wanneer dat noodzakelijk is.
Voorzitter Rick Lawson waarschuwt in NRC dat onnodige informatieverzameling het vertrouwen tussen burgers en overheid kan beschadigen. Hij roept bestuurders en wetgevers op terughoudend te zijn met nieuwe bevoegdheden en transparanter te zijn over het verzamelen, bewaren en gebruiken van persoonsgegevens. Het recht om vreedzaam te demonstreren is volgens het College voor de Rechten van de Mens een essentieel onderdeel van de democratische rechtsstaat.
Gistermiddag kwamen zo’n tweehonderdduizend Nederlanders in het rood bijeen, om te demonstreren tegen de genocide in Gaza. Het was het vierde Rode Lijn-protest. Ditmaal was Rob Jetten het mikpunt van kritiek. De minister-president was deze keer niet aanwezig, terwijl hij de vorige keer – als D66-leider – wel mee demonstreerde.
D66-Kamerlid Mpanzu Bamenga, die wel aanwezig was, kreeg veel kritiek.De Volkskrant liep met hem mee en schetste de discussies die hij voerde. Een van de D66-criticasters was Sem El Otmani (31) uit Culemborg. ‘Vind je het niet frustrerend dat Jetten geen ruggengraat toont?’, vroeg hij aan Bamenga. ‘We zijn niet de enige partij in het kabinet’, reageerde de politicus. De demonstrant schudde daarop zijn hoofd: ‘Op sommige onderwerpen kun je misschien een compromis zoeken, maar niet als het om zo’n groot onrecht gaat.’ De D66-criticaster vond ten slotte dat D66 uit het kabinet moet stappen, vanwege Palestina. Bamenga was het daarmee oneens. ‘Uit het kabinet stappen brengt een oplossing voor de Palestijnen ook niet dichterbij.’
Rode Lijn-demonstrant. Beeld: Tayfun Balcik
Er waren veel prominente Nederlanders aanwezig op het protest. Zo deelde muzikant Douwe Bob een emotioneel bericht op Instagram. ‘Ik ben meestal de enige in mijn bubbel die vocaal is over Gaza en nu zie ik duizenden mensen om me heen. Dat is heel fijn om te zien.’ Vorig jaar beschuldigde VVD-leider Dilan Yesilgöz Douwe Bob van antisemitisme, vanwege zijn kritiek op Israël.
Wie ook meeliep, was Job Cohen, oud-burgemeester van Amsterdam en oud-leider van de PvdA, een van de voorlopers van Pro. ‘Het heeft mij grote moeite gekost om in te zien dat wat de Israëlische regering doet, een genocide is’, zei Cohen. Hij kreeg daarop direct een kritische vraag van journalist Eppo Tjuchem: ‘Heeft u daar drie jaar over gedaan?’ Cohen reageerde, een beetje beduusd en mompelend: ‘Deze analyse heb ik de afgelopen drie jaar al gemaakt, maar het is doorgegaan en erger geworden, ook als je kijkt naar de Westelijke Jordaanoever [waar Israëlische kolonisten ongestraft geweld plegen tegen Palestijnse burgers, red.].’
Bij de demonstratie werden ook fellere termen gebruikt om Rob Jetten of Israël te bekritiseren. Zo hield Bij1-leider Tofik Dibi, tevens fractievoorzitter van de BIJ1-fractie in de Amsterdamse gemeenteraad, een bord vast met de tekst: ‘F*ck Rob Jetten. Van de Rijn tot de Maas’. Op Instagram schreef hij: ‘Zo was Rob er toch bij vandaag. Iedereen die er was, iedereen die iets liefs kwam zeggen of een knikje gaf: jullie hebben m’n ziel gevoed. We blijven samenkomen, zolang als nodig is, totdat Nederland solidair is met het volk in plaats van de onderdrukker.’
Historicus Thomas von der Dunk in vol ornaat
De Rode Lijn-protesten gaan altijd gepaard met oog voor mode. Zo was er een stoet van geisha-achtige vrouwen in rode gewaden te zien en had Kanttekening-columnist Thomas von der Dunk zich gehuld in een pak van rood leer.
Jezidi’s krijgen steeds vaker een afwijzing van de IND, terwijl ze niet veilig kunnen terugkeren naar Irak. Duizenden jezidi’s leven er al jaren onder zware omstandigheden in kampen, zonder uitzicht op een betere toekomst.
Ahmed zit er stilletjes bij als studenten uit zijn klas zich buigen over de vraag wat er volgens hen beter kan in Nederland. Het is de dag waarop de Troonrede wordt uitgesproken en mbo-studenten zijn in Den Haag bij elkaar gekomen om op te schrijven hoe deze er volgens hen uit zou moeten zien. Dagvoorzitter Karim Amghar legt uit over welke kwesties ze kunnen debatteren.
‘Mag ik u misschien wat vragen?’, zegt Ahmed. Hij begint te vertellen. Het is niet de hoogte van zijn stagevergoeding of de kosten van het ov waarover hij zich op dit moment de meeste zorgen maakt. Het is zijn toekomst. Hij mag niet in Nederland blijven, maar kan ook niet terug naar het Iraakse tentenkamp waar zijn ouders nog altijd wonen.
Ahmed is jezidi. In augustus 2014 richtte terreurgroep IS een genocide aan onder deze religieuze minderheid in Irak. Duizenden jezidi’s werden vermoord, ontvoerd of verdreven uit het Sinjar-gebied. De Verenigde Naties hebben de misdrijven van IS tegen de jezidi’s als genocide erkend.
Meer dan tien jaar later zijn de gevolgen nog altijd voelbaar. Duizenden jezidi’s leven nog steeds in ontheemding, onder meer in tentenkampen in de Koerdische regio van Irak. Veel van hun huizen zijn verwoest en de wederopbouw van Sinjar verloopt moeizaam. Ook de omstandigheden in de kampen zijn vaak erbarmelijk.
‘Het leven was er ontzettend moeilijk’
‘Ik woonde van mijn zevende tot mijn vijftiende in verschillende tentenkampen, van 2015 tot 2023. Het leven was er ontzettend moeilijk. Er was weinig toegang tot schoon water en de voorzieningen waren erg beperkt. We konden wel naar school, maar het onderwijs was van zeer slechte kwaliteit. Er was een tekort aan leerkrachten en we hadden niet altijd voldoende lesmateriaal. Ook aan medische zorg en elektriciteit was gebrek. We kregen nauwelijks hulp van de Iraakse overheid. Soms ontstonden er branden in de tentenkampen, waarbij mensen in hun tenten om het leven kwamen.’
In 2023 besloot Ahmed te vluchten. Hij wilde niet langer in onzekerheid leven en hoopte op een plek waar hij veilig kon zijn, onderwijs kon volgen en een toekomst kon opbouwen. Zijn ouders, zusje en broertje liet hij achter in Irak, waar zij nog altijd in het tentenkamp wonen.
Op 19 maart 2024 kwam Ahmed aan in Nederland. Diezelfde dag diende hij zijn asielaanvraag in, maar hij had geen slechtere timing kunnen kiezen. In 2024 veranderde het Nederlandse asielbeleid voor jezidi’s. Tot dan toe woog het behoren tot de jezidi-gemeenschap zwaar mee bij de beoordeling van asielaanvragen. Maar de Nederlandse overheid vond dat de situatie voor jezidi’s was veranderd. Hoewel de gemeenschap nog altijd kwetsbaar was, was er volgens het kabinet niet langer voldoende reden om jezidi’s als groep aan te merken als mensen die in Irak vervolging te vrezen hebben. Sindsdien worden hun asielaanvragen individueel beoordeeld.
Hoewel Ahmed zijn asielaanvraag al had ingediend voordat het beleid op 1 juli 2024 veranderde, werd zijn aanvraag onder het nieuwe beleid beoordeeld. Op 29 april 2025 wees de IND zijn aanvraag af. De IND vond dat zijn persoonlijke omstandigheden onvoldoende aanleiding gaven om hem internationale bescherming te verlenen. Daarbij woog onder meer mee dat Ahmed zelf niet persoonlijk was bedreigd of mishandeld.
Meer afwijzingen
Ahmed was niet de enige. Hoewel de IND geen cijfers kan geven over het aantal ingewilligde en afgewezen asielaanvragen op basis van religie, schatten mensenrechtenactivisten dat momenteel rond de 2.500 jezidi’s in onzekerheid leven over hun asielprocedure.
Tentenkamp waar jezidi’s worden opgevangen
Om aandacht te vragen voor hun lot, overhandigde de jezidi-gemeenschap samen met actiegroep Heerlen Mondiaal onlangs een petitie aan de voorzitter van de commissie voor Asiel en Migratie. ‘Vele duizenden jezidi’s leven nog altijd in ontheemding, vaak in kampen in de Koerdische regio in Irak. Een veilige en duurzame terugkeer naar hun oorspronkelijke woongebieden, zoals Sinjar, is voor veel jezidi’s nog altijd niet mogelijk. Wij vinden dat deze jezidi’s blijvend bescherming in Nederland moeten krijgen’, stond in de tekst. De petitie werd ruim zesduizend keer ondertekend.
Nara Silo was een van de deelnemers aan het initiatief namens belangenorganisatie Ezidi Rights NL. Ook zij heeft een jezidi-achtergrond en is net als Ahmed in afwachting van de uitkomst van haar hoger beroep, nadat haar aanvraag door de IND was afgewezen. Ze kwam in 2022 op 19-jarige leeftijd naar Nederland met twee jongere broers en neefjes. Haar neven kregen wel een verblijfsvergunning en zij niet, omdat haar gesprek met de IND pas later plaatsvond. Ze kreeg dus te maken met de nieuwe regels.
‘Er worden veel haatberichten verspreid op sociale media’
Silo kan er niet bij dat de Nederlandse regering de huidige situatie in Irak veilig genoeg vindt voor de jezidi’s. ‘Het is duidelijk dat het niet veilig is. Niemand kan heel zijn leven in een tentenkamp wonen en de jezidi’s worden bovendien nog altijd bedreigd en gediscrimineerd. Er worden veel haatberichten verspreid op sociale media en in de Koerdische regio is zelfs een georganiseerde haatcampagne geweest tegen de jezidi-gemeenschap. De Iraakse regering deed hier niets tegen.’
Kamperen voor de Tweede Kamer
De inmiddels 23-jarige laat het er niet zomaar bij zitten. Begin dit jaar besloot ze de barricade op te gaan om aandacht te vragen voor deze situatie. ‘Samen met andere jezidi’s hielden we een sit-in voor de Tweede Kamer. We zetten er tenten op en bleven er twintig dagen zitten.’
Het resulteerde in gesprekken met meerdere politici en met de ambtenaar die verantwoordelijk was voor het schrijven van het ambtsbericht. ‘We vertelden hem wat wij wisten over de situatie in ons thuisland en overhandigden alle beschikbare informatie die we hadden, zoals rapporten van mensenrechtenorganisaties. Hij beloofde ernaar te kijken, maar kon niet uitleggen waarom het huidige ambtsbericht hier niet over gaat.’
De ministers van Buitenlandse Zaken en van Asiel en Migratie deden dat onlangs wel. Op vragen van Tweede Kamerleden Kati Piri en Lisa Westerveld (Pro) antwoordden ze dat ze de kwetsbare positie van de jezidi’s erkennen, maar dat dit niet hetzelfde is als vervolging. ‘Er is op dit moment geen informatie dat jezidi’s in het algemeen te vrezen hebben voor vervolging in Irak’, aldus de ministers.
Piri en Westerveld vinden dit onbegrijpelijk. In het ambtsbericht dat het ministerie zelf heeft geschreven staat immers dat 88 procent van de binnenlands ontheemden die terugkeerden naar Sinjar onder zware leefomstandigheden leeft. Sinds de humanitaire hulp vanuit de VS is weggevallen, is de situatie in de kampen alleen maar verslechterd en ook de kans op vervolging is nog steeds reëel, stellen ze.
Geen goede motivering
Dit besef lijkt te zijn geland in de rechtbank. De rechtbank Den Haag oordeelde dit jaar in meerdere zaken dat een afwijzing van een jezidi uit de regio Sinjar niet in stand kon blijven, omdat de minister onvoldoende had gemotiveerd waarom ontheemdenkampen in de Koerdische regio voor deze persoon als normale woon- of verblijfplaats konden gelden.
De Raad van State buigt zich momenteel ook over de kwestie. Op 17 maart 2026 vond een zitting plaats over vier zaken van jezidi’s, Silo was erbij. ‘De zitting ging over de vraag of jezidi’s moeten terugkeren naar ontheemdenkampen in Irak en of deze kampen als een normale woon- of verblijfplaats voor jezidi’s kunnen worden beschouwd. Op een gegeven moment vroeg de rechter waarom de IND denkt dat ontheemdenkampen een goede plek zijn voor jezidi’s om te wonen. Een medewerker van de IND antwoordde toen: ‘De minister denkt dat als ze daar zeven jaar hebben gewoond, ze daar ook hun hele leven kunnen wonen.’ Dat vond de rechter geen goede motivering.’
De uitspraken zijn nog niet gedaan. De IND heeft één van de vier zaken ingetrokken om deze opnieuw te beoordelen. In de andere drie zaken wachten de betrokkenen nog op een uitspraak. Dat de rechter nu ingrijpt geeft Silo hoop en motivatie om door te vechten. ‘Hier komt mijn motivatie om rechten te studeren vandaan’, vertelt ze.
Bonusoma
Ook Ahmed wil graag de politiek in. Hij volgt een mbo-opleiding op niveau 4, gericht op recht, verzekeringen en HR. Hij wil later verder studeren in de richting van het recht. Op termijn hoopt hij mensen te kunnen helpen die met onrecht te maken krijgen. Maar zolang zijn verblijfsstatus onzeker is, blijft het moeilijk om plannen voor de toekomst te maken, vertelt hij. ‘Het gaat niet zo goed met me, ik moet voortdurend denken aan mijn zaak. Daardoor kan ik me maar moeilijk concentreren’, vertelt hij aan de telefoon als hij even bij zijn bonusoma is.
‘Het gaat niet zo goed met me’
Mevrouw Verschuren, zoals de bonusoma heet, breekt in op het gesprek omdat ze er ‘gewoon emotioneel van wordt’. ‘Ahmed is een van de weinige jongens die ik ken die zo hard zijn best doet. Hij heeft mooie cijfers op school en regelt alles zelf. Hij zocht zelf zijn advocaat uit om zijn zaak voor de hogere rechter te brengen en dan doet hij ook nog eens heel veel voor mij. Een jongen zoals hij zou in deze maatschappij echt iets kunnen bewerkstelligen.’
‘Ik doe mijn best om hier een toekomst op te bouwen’, zegt Ahmed. ‘Ik studeer, houd me aan de regels en wil iets betekenen voor de Nederlandse samenleving. Ik begrijp dat er regels zijn voor asiel, maar ik hoop dat er ook echt naar mijn persoonlijke situatie wordt gekeken. Ik weet niet wat ik moet doen als ik geen verblijfsvergunning krijg. Ik kan echt niet terug naar het tentenkamp.’
Uit een gelekt rapport van de Verenigde Naties, in handen van Middle East Eye, blijkt dat de Verenigde Arabische Emiraten Colombiaanse huurlingen hebben ingezet, om samen met de RSF-rebellen te vechten in de Soedanese burgeroorlog.
Middle East Eye meldt dat VN-onderzoekers ‘onomstotelijk’ vastleggen dat de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) een Colombiaans huurlingenleger hebben ingezet in de oorlog in Soedan. Dit verliep via een militair bedrijf dat gevestigd is in de Verenigde Arabische Emiraten en nauwe banden onderhoudt met het regime.
Volgens de VN zouden de Colombianen via Libië, Somalië en Tsjaad zijn binnengesmokkeld, waar proxy-eenheden van VAE grote gebieden controleren. Het is al meerdere malen vastgelegd dat de rebellen genocide plegen tegen niet-Arabische Soedanezen. De VAE leggen alle beschuldigingen echter naast zich neer.
Het compromitterende nieuws voor de VAE komt op een slecht moment. De VAE willen immers dat Lana Nusseibeh de nieuwe secretaris generaal van de VN wordt.
De race voor de opvolging van secretaris-generaal António Guterres, wiens termijn eind 2026 afloopt, in nu volle gang. Naast de kandidatuur van Nusseibeh zijn er diverse andere kanshebbers, waaronder Rebeca Grynspan uit Costa Rica, die in peilingen vaak als favoriet naar voren komt, en de Chileense Michelle Bachelet. Andere kandidaten zijn Rafael Grossi (Argentinië), Carolyn Rodrigues-Birkett (Guyana) en Macky Sall (Senegal).
Politiek is een apart iets. De meeste mensen zijn zich niet bewust van de impact van politiek op het dagelijkse leven, totdat het hun persoonlijke leven binnendringt.
Denk bijvoorbeeld aan parkeren. Het zijn de linkse partijen die minder auto’s willen en meer ruimte voor fietsers; rechtse partijen willen de auto alle ruimte bieden. Als bewoner in een willekeurige gemeente in Nederland die weinig met politiek opheeft, haal je je schouders op. Het zal wel.
Totdat er in jouw straat betaald parkeren wordt ingevoerd en er parkeerplaatsen verdwijnen zodat er meer groen in de straat is. De linkse partijen in jouw gemeente hebben dat in het coalitieakkoord gekregen. En dan haal je je schouders niet meer op. Sterker nog, bij de verschillende wijk- en dorpsraden en de inspreekmomenten bij de gemeenteraad worden het drukst bezocht wanneer het over betaald parkeren gaat.
Hetzelfde geldt voor geldzorgen. Bestaanszekerheid werd pas een thema toen niet alleen de zogenaamde minima er last van hadden, maar ook de middenklasse angstig werd van de hoge energieprijzen. Toen kwam de al jarenlang verkondigde boodschap van de groene, linkse partijen om van het gas af te gaan en los te komen van fossiele brandstoffen opeens binnen.
De laatste politieke ontwikkeling die ik met oprechte verbazing en verontwaardiging heb moeten gadeslaan, is het blok van SGP, JA21 en de BBB. Het abortusrecht, het recht van vrouwen om zelf te mogen beschikken over hun lichaam, hun leven, dat even door drie mannen in pak op tafel werd gelegd alsof het om een uitruil van koekjes gaat.
Van de week werd ik geconfronteerd met het zelfbeschikkingsrecht in the flesh.
Ik stond langs de snelweg met mijn auto aan de laadpaal, ongeveer 50 minuten van mijn huis. Helaas weigerde mijn auto de batterij op te laden. Na meerdere laadpalen te hebben geprobeerd, wist ik het zeker: mijn auto is stuk. Gelukkig heb ik pechservice bij mijn verzekering zitten en kon ik rekenen op een berger. Toen hij belde om te vragen waar ik precies stond, en of ik even mijn lampen aan kon doen, ging mijn hart spontaan open voor deze jongeman. Heerlijk accent van de Biesbosch, lekker direct en ik hoorde het plezier in zijn werk in zijn stem. Toen hij zijn bergingswagen goed voor mijn auto had gezet, liet hij het oprijplateau kantelen. ‘Moet ik daar oprijden?’, vroeg ik hem met wat spanning in mijn stem. Hij zei nog net niet mevrouwtje toen hij zei dat hij dat wel zou doen, maar hij had mij op dat moment absoluut zo mogen aanspreken.
Ik begin steeds meer van Sjimmie te houden
Tijdens de rit naar het bedrijfsterrein waar mijn vervangend vervoer klaar moest staan, hadden deze jongeman en ik, ik noem hem maar even Sjimmie, een leuk gesprek. Sjimmie vertelde trots over zijn twee jonge kinderen en de oma die als erkende oppasouder geld verdient met het oppassen op haar eigen kleinkinderen. Had hij uitgezocht en dat mocht gewoon. Oma had even een papiertje moeten halen via de LOI en het huis aan moeten passen, maar dat stelde niet zo veel voor. In een flits kwam bij mij het idee op dat dit in Amsterdam Zuid-Oost ook een goed verdienmodel zou kunnen zijn voor een aantal mensen, totdat de gedachte aan het toeslagenschandaal daar een vette streep doorzette. Misschien toch niet zo’n goed idee.
Toen ik vroeg of de oma zijn moeder is, of de moeder van zijn vrouw, hoorde ik dat hij geen contact heeft met zijn ouders. Allebei verstandelijk beperkt. Zijn moeder is gewoon een kind. Met zijn vader heeft hij weinig contact. ‘Die geeft helemaal nergens om. Ik heb vorig jaar een boerderij gekocht en die helemaal verbouwd tot een ganse villa. Boeit ‘em nie. Maar zo beperkt is hij toch niet?’
Naast mij zit een jongeman die in alles uitstraalt dat hij een goede man is, die zichzelf heeft opgelegd om goed voor zijn vrouw en kinderen te zorgen door hard te werken, centjes te verdienen, verantwoordelijkheid te nemen. Deze vader die de pijn van zijn eigen kind met zich meedraagt. Ik begin steeds meer van Sjimmie te houden.
In mijn hoofd komen de discussies over gedwongen anticonceptie voor vrouwen met een verslaving, psychische aandoening of een verstandelijke beperking naar boven. Als de voorstanders van gedwongen beperking hun zin hadden gekregen, had dit mooie mens naast mij niet bestaan.
Op het bedrijfsterrein maak ik kennis met Hendrik, een oudere collega van Sjimmie. Tijdens het wachten op de bevestiging van het autoverhuurbedrijf praten we over mijn voorstelling met liedjes van Conny Vandenbos en zijn verleden als dj. Hij ging met de plaatjes van zijn vader, waaronder die van Conny Vandenbos, op pad. Wanneer het gesprek gaat over het slavernijverleden, wat ook in mijn show zit, gaat het al snel over de gepolariseerde discussie over herstelbetalingen en excuses. ‘Bij de voetbal hou ik maar mijn mond wanneer ze het daarover hebben. Jij wil echt niet horen wat voor vuil ze daar zeggen.’ Ik kijk hem aan en zie het stille midden van de politiek.
Op zondag 8 november heeft het stille midden zich weer laten horen in Amsterdam. Meer dan 200.000 mensen die van de politiek eisen dat er maatregelen worden genomen tegen Israël om de genocide in Gaza te stoppen. Een groot deel van de demonstranten zal, zo neem ik aan, in hun dagelijkse leven geen negatieve impact ervaren van wat er in Gaza gebeurt. En toch trekken ze een rode lijn. Medemenselijkheid en compassie als dwangmiddel voor de politiek. Ik bid dat iemand luistert.
De Turkse ex-minister Fatma Betül Kaya is gisteren gearresteerd nadat ze voor de tweede keer moest verschijnen bij de rechtbank voor verhoor over een omvangrijke fondsenfraudezaak. Volgens de Turkse nieuwssite Serbestiyet zijn er miljarden aan dollars verduisterd in dit schandaal.
De oud-minister en voormalig adviseur van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan wordt verdacht van deelname aan een ‘criminele organisatie’ en obstructie van de wet die moet waarborgen dat verduisterde gelden worden terugbetaald. Tegen haar echtgenoot Ilyas Kaya is een uitreisverbod opgelegd. Hij blijft als verdachte onder juridisch toezicht staan.
Tegen de ex-minister is de beschuldiging geuit dat zij handelde met voorkennis in aandelen van het bedrijf Özata Denizcilik. Zij kocht deze aandelen in april 2026 en verkocht ze precies één dag voordat de staat tot bevriezing van deze aandelen overging, waardoor de koersen kelderden.
De transactie zou bovendien op dubieuze wijze zijn verlopen: niet via de reguliere markt, maar via een particuliere overdracht, waarbij de wettelijke wachttijd van twee dagen voor ruiltransacties werd omzeild. Op de dag van de overdracht ontving Kaya een betaling van het bedrijf Tera. Hiermee zou de familie Kaya hun investering van 2,9 miljoen euro (in april) hebben verzilverd naar bijna 39 miljoen euro, vlak voordat de koers van de aandelen volledig instortte.
Het totale fraudeschandaal, waar deze zaak deel van uitmaakt, omvat naar schatting miljarden dollars aan verduisterde beleggingsgelden. De autoriteiten, waarvan critici beweren dat velen erbij betrokken zijn, proberen momenteel de volledige omvang van de schade in kaart te brengen en de verdwenen fondsen te traceren. De regerende AK-Partij van Erdogan is vaker beticht van corruptie. Zo werden in 2013 bij vertrouwelingen van Erdogan schoenendozen vol met dollars gevonden. Daar is nooit echt verantwoording voor afgelegd.
Waarom is premier Jetten zo stil over de genocide in Gaza? Bij de vorige Rode Lijn-demonstratie liep hij als leider van oppositiepartij D66 nog mee.
Rob Jetten was vorig jaar aanwezig bij de Rode Lijn-demo in Amsterdam en sprak openlijk over de genocide in Gaza. Nu hij premier is en in een coalitie zit met de VVD en het CDA, is de kritiek van veel teleurgestelde Rode Lijn-demonstranten niet van de lucht. Ze vragen zich af: welke versie van Rob Jetten is het ware gezicht van onze premier? Rob Jetten, die als D66-politicus de genocide benoemde, of de premier die dat alles nu voor de bühne verzwijgt? Rode Lijn-demonstranten van alle kleuren en geuren spreken zich uit.
Aanstaande zondag staat er weer een Rode Lijn-demonstratie gepland in Amsterdam. Naar verwachting zullen opnieuw tienduizenden mensen de straat opgaan. De vorige keer deed Rob Jetten, de huidige premier, mee aan de demonstratie en sprak hij gepassioneerd over de genocide en het afschuwelijke lot van de Palestijnen, dat onverminderd voortduurt. Daar hoor je Jetten deze dagen niet meer zo expliciet over. Wat vinden de Rode Lijn-demonstranten daarvan?
Coalitieakkoord met VVD en CDA
Het Amsterdamse Denk-raadslid Sheher Khan is het eens met de kritiek die onze premier te verduren krijgt. ‘Mensen hebben op Rob Jetten gestemd omdat hij een van de prominente gezichten was bij de laatste Rode Lijn-demo en omdat hij blijkbaar voor erkenning van de genocide in Gaza was en daartegen maatregelen zou willen nemen’, zegt hij tegen de Kanttekening. ‘Maar wat zien we nu? Als premier delegeert hij dat aan de Tweede Kamer. Dat is natuurlijk omdat hij een coalitieakkoord heeft gesloten met de VVD en het CDA.’
Khan denkt dat het coalitieakkoord er nooit was gekomen als erkenning van de genocide in Gaza en harde maatregelen tegen Israël erin waren opgenomen. Hij begrijpt die politieke realiteit, maar zegt tegelijkertijd dat die voor de burgers ‘irrelevant’ is. Ook voor de achterban van D66, meent Khan. ‘Ze dachten dat Jetten zou opstaan voor erkenning van de genocide. Hij heeft zelf de politieke afweging gemaakt om in zo’n kabinet te stappen met de VVD en het CDA. En daarmee zegt hij eigenlijk: ik vind het nu niet belangrijk genoeg om daar iets mee te doen, want ik wil premier worden. Ja, dan moet je er ook niet raar van opkijken als mensen je daarop gaan beoordelen.’
Demonstranten trekken een ‘Rode Lijn’ in Amsterdam op 5 oktober 2025. Beeld: Ewoud Butter
Criminoloog Yarin Eski (VU) is iets milder in zijn kritiek op Rob Jetten. ‘Ik vermoed dat er achter de schermen wel het een en ander gebeurt en dat Rob Jetten echt nog wel met Gaza bezig is. Althans, dat hoop ik’, reageert hij. ‘Het is natuurlijk erg pijnlijk dat het veroordelen van de genocide door hem en D66 breed, van de bühne naar de achtergrond lijkt te zijn verdwenen. Want los van wat je daarvan vindt, vraag ik me af of dit niet direct bijdraagt aan de verdere afzwakking of zelfs ontkenning van de genocide in Gaza. Hoe zou Netanyahu nu denken over deze stilte, bijvoorbeeld?’
‘Ik heb op hem gestemd vanwege het trekken van die rode lijn’
Eski vindt dat Jetten als vertegenwoordiger van ons land hiermee een verkeerd signaal afgeeft. ‘Zeker als gastland van het ICJ en het ICC. Het ICC staat al onder druk door Trump. Ook daarbij helpt de stilte van Jetten niet. Ik heb op hem gestemd vanwege zijn inzet voor de wetenschap en het trekken van die rode lijn. Gelet op deze oorverdovende stilte weet ik niet of ik dat nog een keer zal doen.’
Niet verrast
Bij1-politicus Dorien Ballout (deelraadslid in Amsterdam-West) lijkt niet verrast door de draai die Rob Jetten heeft gemaakt sinds hij premier is. ‘Eerlijk gezegd denk ik dat beide wel het ware gezicht van Rob zijn. Maar daarin zit meteen ook het probleem: komen zijn woorden voort uit principes en diepe overtuiging of uit opportunisme?’
Ze denkt dat overduidelijk het laatste het geval is. ‘En dat geldt niet alleen voor het onderwerp Palestina’, legt Ballout uit. ‘Wat mij betreft is dat een D66-probleem: het is zo’n liberale middenpartij dat ze met alle winden meewaait, afhankelijk van de prioriteiten. En Palestina en het internationaal recht zijn overduidelijk geen prioriteiten voor D66. Eigenlijk zijn ze dat ook nooit geweest.’
‘Palestina en het internationaal recht zijn overduidelijk geen prioriteiten voor D66’
Khan kan daarover meepraten en meent diezelfde reflex te ontwaren bij Pro, dat in de onderhandelingen met het minderheidskabinet geen principieel punt van Gaza zou maken. ‘Dat doen ze wel bij andere kwesties, zoals bij de afbraak van de sociale zekerheid of verschuivingen in de belastingdruk op arbeid en vermogen. Inhoudelijk allemaal goed, maar ze hadden net zo goed het stopzetten van de wapenleveranties aan Israël, het beëindigen van financiële investeringen en hardere sancties als onderhandelingspunten kunnen opnemen. Dat is niet gebeurd, dus dat zegt ook wel genoeg.’
Premier in een rechts kabinet
Ballout keert terug naar D66 en Jetten. ‘Laten we eerlijk zijn: Rob Jetten is slechts premier en geen president. Hij is premier in een rechts kabinet waarin de VVD, met nog geen zesde van alle zetels in de Kamer, de lakens uitdeelt en bepaalt wie wel en niet mag meepraten. Dat gaat ten koste van het eigen partijprogramma en de eigen principes van D66. Maar vooral ten koste van de rechten en de bestaanszekerheid van heel veel mensen, ook van de Palestijnen.’
Dus D66 heeft toch principes, volgens Ballout? ‘Als je kijkt naar moties, zie je dat D66 wel degelijk voorstellen steunt, zoals het opschorten van het associatieverdrag met Israël en het erkennen van Palestina. Maar de partij is niet bereid tot het verbreken van militaire samenwerkingen of het instellen van een volledig wapenembargo. Moties ten behoeve van Palestijnse rechten halen alleen een meerderheid als ook het CDA ze steunt. Net als tijdens het vorige kabinet is er dus weinig veranderd. Dat is misschien wel de trieste conclusie over de staat van de Nederlandse politiek.’
Beeld: Ewoud Butter
Mohamed Alkaduhimi, oud-politicus van Denk, heeft een andere mening. ‘Bij D66 hebben ze al heel lang geen rode lijnen meer. Ze noemen zichzelf de onderwijspartij, maar ook op onderwijsgebied ontbreken die rode lijnen. Zo hebben ze het leenstelsel, ofwel schuldenstelsel, ingevoerd en hun verkiezingsbelofte over een maximumrente laten varen. Ik heb dan ook weinig vertrouwen in D66. Je weet nooit waar je op stemt. In het partijprogramma staat het een, maar zodra ze een coalitie vormen, staan ze voor iets heel anders.’
Westerse belangen
Ewout van den Berg van de Internationale Socialisten is niet echt geïnteresseerd in wat Rob Jetten wel of niet doet. Er is volgens hem iets fundamentelers mis bij de Nederlandse overheid. ‘Namelijk hoe belangrijk Israël is voor westerse landen en de hardnekkigheid van de steun. En dat heeft ermee te maken dat Israël een soort van vliegdekschip voor de westerse belangen in het Midden-Oosten is.’
‘De verkiezingen in Israël laten zien dat verandering van binnenuit voor Israël niet mogelijk is. Het gaat niet komen van twee zionistische coalities die allebei de genocide van de Palestijnen steunen. Wat we nodig hebben, is een sterke beweging die van buitenaf opereert en de kolonisatie van historisch Palestina kan stoppen. Een van de belangrijke punten daarvoor is de beweging voor boycot, desinvesteringen en sancties. Het kabinet heeft voorzichtig een paar symbolische maatregelen genomen, maar voor ons is nu de uitdaging om een beweging te bouwen waar het kabinet niet omheen kan.’
D66: ‘We hebben belangrijke stappen gezet, maar we zijn er nog niet’
In een reactie laat D66 weten dat de partij zich nog altijd inzet voor de Palestijnen.
‘We moeten meer doen om de genocide in Gaza en de gewelddadige annexatie van de Westelijke Jordaanoever te stoppen. Dit kabinet – onder Rob Jetten – heeft inmiddels belangrijke stappen gezet, maar we zijn er nog niet: deze Israëlische regering, en een eventuele volgende, lijken niet van plan hun beleid van verdrijving en verwoesting te stoppen. Daarom blijven wij ons inzetten voor meer humanitaire hulp, meer druk op de Israëlische regering en stevigere Europese maatregelen.
De Israëlische regering zet haar campagne van verdrijving en verwoesting onverminderd voort
D66 roept daarbij al langer op tot een verbod op diensten en investeringen, het opschorten van het EU-associatieverdrag met Israël, ongehinderde toegang van humanitaire hulp en erkenning van de Palestijnse staat. Daarnaast heeft dit kabinet ook een belangrijke koerswijziging ingezet. Het kabinet heeft sancties tegen illegale Israëlische nederzettingen ingesteld, een voorbeeld dat andere landen als het VK, Canada en Frankrijk nu volgen. Het kabinet heeft de steun aan UNRWA hersteld en extra voedselhulp mogelijk gemaakt. Ook heeft het kabinet zich aangesloten bij de zaak van Zuid-Afrika tegen Israël bij het Internationaal Gerechtshof en zet het zich in Brussel in om zoveel mogelijk landen te overtuigen het associatieverdrag met Israël óók op te schorten.
Deze koerswijziging van het nieuwe Nederlandse kabinet is ook niet onopgemerkt gebleven door de Palestijnse Autoriteit: zij noemde het sanctiebesluit een ‘historische koerswijziging’. Tegelijkertijd zien wij ook: er zijn belangrijke stappen gezet, maar de Israëlische regering zet haar campagne van verdrijving en verwoesting onverminderd voort. Daarom moeten we ons blijven inzetten voor meer humanitaire hulp, meer druk op de Israëlische regering en stevige Europese maatregelen – voor de Palestijnen, tegen genocide’, aldus D66.
Woningzoekenden met een Marokkaans klinkende naam maken nog steeds minder kans om te worden uitgenodigd voor een bezichtiging van een woning dan kandidaten met een Nederlands klinkende naam.
Ook werken verhuurbemiddelaars nog regelmatig mee aan discriminerende verzoeken van verhuurders. Dit blijkt uit de vijfde landelijke Monitor discriminatie bij woningverhuur 2025-2026 van het Verwey-Jonker Instituut.
Voor het onderzoek, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening, werden tussen december 2025 en mei 2026 ruim 4.000 praktijktesten uitgevoerd. Daarbij reageerden fictieve woningzoekenden met verschillende namen en achtergronden op huuradvertenties.
Kandidaten met een Marokkaans klinkende naam werden significant minder vaak uitgenodigd voor een bezichtiging. Volgens het instituut was er in 15 procent van de gevallen sprake van discriminatie. Bij kandidaten met een Pools klinkende mannennaam en homoseksuele stellen werd geen significante discriminatie vastgesteld.
Ook de rol van verhuurbemiddelaars werd onderzocht. Onderzoekers voerden daarvoor tweehonderd telefoongesprekken, waarbij acteurs zich voordeden als verhuurders die bepaalde groepen wilden uitsluiten. Slechts 20 procent van de bemiddelaars wees zo’n discriminerend verzoek expliciet af. In 78,5 procent van de gesprekken boden zij er direct of indirect ruimte aan.
Wel is het bewustzijn over woondiscriminatie toegenomen: in 64 procent van de gesprekken benoemden bemiddelaars dat selectie op basis van migratieachtergrond niet is toegestaan. Dat besef leidt echter lang niet altijd tot het weigeren van discriminerende verzoeken.
Het Verwey-Jonker Instituut voert de landelijke monitor sinds 2020 jaarlijks uit. De resultaten laten zien dat discriminatie van woningzoekenden met een Marokkaans klinkende naam hardnekkig blijft, ondanks eerdere inspanningen om woondiscriminatie tegen te gaan.
De handel in Arabische gom, een grondstof die onder meer wordt gebruikt in cola, snoep, medicijnen en cosmetica, draagt mogelijk bij aan de financiering van de oorlog in Soedan. Dat blijkt uit onderzoek van het televisieprogramma Zembla.
Naar aanleiding van de uitzending hebben Kamerleden van vijf partijen vragen gesteld over de import van de grondstof en mogelijke sancties tegen de betrokken handelaren.
Soedan is goed voor ongeveer tachtig procent van de wereldproductie van Arabische gom. Volgens het onderzoek van Zembla maken gewapende groeperingen misbruik van de handel. Boeren worden afgeperst, handelaren moeten betalen bij illegale controleposten en grondstoffen worden het land uitgesmokkeld. Vervolgens komen die via buurlanden op de internationale markt terecht.
Dat blijkt onder meer uit opvallende exportcijfers. De uitvoer van Arabische gom vanuit Tsjaad steeg van 9673 ton in 2023 naar 18.012 ton in 2025. Ook Zuid-Soedan exporteerde aanzienlijk meer: van 154 ton in 2023 naar 1390 ton in 2025. Volgens Martijn Bergkamp, die in de uitzending aan het woord komt, is zo’n sterke stijging niet te verklaren door een toename van de productie. Acaciabomen, waaruit de gom wordt gewonnen, hebben immers jaren nodig om te groeien.
Zembla ontdekte bovendien dat de gom via vervalste documenten een nieuwe herkomst kan krijgen. Het programma kreeg via handelaren een document in handen met een stempel van de Zuid-Soedanese douane, maar zonder ingevulde gegevens. Handelaren kunnen daarmee zelf een land van herkomst invullen. Zo kan Soedanese gom als Zuid-Soedanese waar op de Europese markt terechtkomen.
VN-mensenrechtencommissaris Volker Türk waarschuwt in de documentaire dat voor de verkoop van gestolen goederen anderen nodig zijn die het papierwerk regelen. Er is volgens hem dan ook een groot risico op witwassen.
Naar aanleiding van de uitzending hebben Kamerleden Mpanzu Bamenga (D66), Sarah Dobbe (SP), Suzanne Kröger (Pro), Joris Lohman (CDA) en Nicole Maes (VVD) vragen aan het kabinet gesteld. Zij willen dat de handelsketen wordt onderzocht. Ook moeten de smokkel en het omzeilen van sancties worden aangepakt. Tevens vragen ze om te onderzoeken of een importverbod mogelijk is.
Een importverbod kan echter ook gevolgen hebben voor de Soedanese bevolking, die voor haar levensonderhoud afhankelijk is van de gomproductie. De vraag is daarom hoe de handel kan worden aangepakt zonder de boeren die van de grondstof leven verder te benadelen.
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
