‘Je doet mee, je werkt, je studeert, je probeert je plek te vinden. En toch kan iemand je met één opmerking weer het gevoel geven dat je er niet helemaal bij hoort’, schrijft Zahia El Saman.
Het was zaterdagmiddag, rond 13.15 uur, als ik het me goed herinner. Net lunchtijd, maar nog niet zo laat dat het echt druk was. Het was niet te koud en niet te warm. Een jasje was voldoende.
De winkeldeur stond open. Ik stond brillen te poetsen. Vandaag had ik verkoopdienst. Dat betekende dat ik vooraan in de winkel stond, klanten begroette en ze van stijladvies voorzag.
Het was rustig.
Na een tijdje kwam er een vrouw binnen.
‘Mag ik wat vragen?’ vroeg ze beleefd.
‘Ja hoor, natuurlijk.’
De vrouw knikte. ‘Ik kom voor een reparatie van mijn bril. Ik ben trouwens klant hier.’
Ik verwees haar naar de balie, waar mijn collega haar verder hielp. Het leek erop dat ze geholpen werd, maar ik kreeg niet veel van het gesprek mee. De winkel was leeg en alle brillen waren inmiddels gepoetst.
Ik wilde mijn doekje terugleggen bij de balie toen ik het gesprek tussen mijn collega en de vrouw opving.
‘Ja, waar ik vandaan kom, hebben we zo’n brillenwinkel niet, hè. Niet in Tongeren, een plaatsje in België.’
Mijn collega zocht het met haar op. De vrouw had gelijk. Er waren vestigingen in Leuven, Genk en Hasselt, maar niet in Tongeren.
‘Ja, bij mij heb je alleen maar van die vreemde kappers, hè.’
Mijn collega en ik keken elkaar verbaasd aan.
‘Vreemde kappers?’ vroeg mijn collega.
De vrouw maakte met haar hand een beweging van boven naar beneden, in onze richting.
‘Ja, vreemden zoals jullie.’
Mijn collega wist niet goed hoe ze moest reageren. Ik ook niet.
‘Mijn man heeft zich wel eens laten knippen door een van die jongens. Dat doen ze zeker goed, hoor, maar ze hebben geen diploma.’
Mijn andere collega nam het gesprek over. Mijn collega en ik bleven vooraan in de winkel staan, ongemakkelijk en niet goed wetend wat we met deze opmerking aan moesten.
Toen de vrouw klaar was, zei ze gedag.
‘Dag,’ antwoordden we.
En daarmee was het gesprek voorbij. Althans, voor haar.
Want wat maakt iemand eigenlijk vreemd?
Kun je aan ons donkere haar en onze getinte huid niet zien dat ook wij hier geboren zijn? Dat we een Nederlands paspoort hebben? Dat we studeren aan de universiteit?
Blijkbaar kan iemand die er anders uitziet, voor een ander nog altijd een vreemde zijn. Zelfs als je dezelfde taal spreekt, in hetzelfde land bent opgegroeid en je leven hier hebt opgebouwd.
En dan die opmerking over diploma’s. Wat maakt een diploma eigenlijk uit als iemand goed is in zijn vak? Er zijn mensen die hun werk uitstekend doen, met of zonder het papiertje dat dat officieel bevestigt. Mensen die een zaak openen, hard werken en proberen iets op te bouwen.
Maar zelfs dat lijkt niet altijd genoeg.
Je doet mee, je werkt, je studeert, je probeert je plek te vinden. En toch kan iemand je met één opmerking weer het gevoel geven dat je er niet helemaal bij hoort.
Alsof je eerst moet bewijzen dat je hier thuishoort.
Alsof je nooit helemaal van hier kunt zijn.
En dan vraag ik me af: wanneer ben je eigenlijk geen vreemde meer?
