Iraanse autoriteiten hebben sinds het begin van de protesten eind december zeker 544 betogers gedood. Ook dit weekend vonden in verschillende grote steden opnieuw confrontaties plaats.
De in de Verenigde Staten gevestigde mensenrechtenorganisatie HRANA, die beschikt over een netwerk van bronnen in Iran, publiceerde deze cijfers zondag. Volgens de organisatie grijpen de autoriteiten hard in om de recente golf van demonstraties te onderdrukken. Ooggetuigen melden dat veiligheidstroepen gericht schieten op demonstranten.
Afgelopen weekend gingen op meerdere plaatsen in Iran opnieuw duizenden mensen de straat op, ondanks waarschuwingen die via sms door de politie werden verspreid. Daarin werd gesteld dat de demonstraties gevaarlijk zouden zijn en werden ouders opgeroepen hun kinderen binnen te houden. De autoriteiten leggen de verantwoordelijkheid voor het geweld bij de demonstranten, die zij aanduiden als terroristen.
Ondanks de risico’s blijven Iraniërs protesteren. Wat op 28 december begon als een protest tegen de economische situatie, heeft zich ontwikkeld tot bredere demonstraties waarin wordt opgeroepen tot het aftreden van het huidige regime. De opperste leider Ali Khamenei sprak zich dit weekend kritisch uit over de protesten; zijn uitspraken werden door waarnemers gezien als steun voor een hardere aanpak door de veiligheidsdiensten.
Naast het ingrijpen op straat legt de regering ook regelmatig het internet plat. Daardoor is het voor Iraniërs moeilijk om met elkaar te communiceren over nieuwe protesten. Tegelijkertijd blijft informatie over de situatie beperkt; er zijn momenteel weinig liveverslagen beschikbaar. Wel krijgt de onrust brede aandacht in internationale media.
In de Verenigde Staten heeft president Trump laten onderzoeken welke opties er zijn voor een mogelijke aanval op Iran. Eerder verklaarde hij dat hij geweld tegen demonstranten niet zou accepteren en dat de VS het Iraanse volk te hulp zouden schieten indien nodig. .
Trump suggereerde daarnaast dat technologie een rol zou kan spelen bij het ondersteunen van Iraniërs. Daarbij noemde hij Elon Musk, eigenaar van satellietinternetdienst Starlink, die internettoegang zou kunnen herstellen. ‘Hij is goed in dat soort dingen’, aldus Trump.
Ook vanuit Israël klinken reacties. Rechts-extreme Israëlische politici spraken zich fel uit over het optreden van het Iraanse regime en verwezen naar eerdere spanningen tussen beide landen. Volgens waarnemers gebruikt de Iraanse regering deze uitlatingen in haar communicatie om demonstranten te beschuldigen van het in de hand werken van buitenlandse vijanden, met name Israël en de Verenigde Staten.
Deze ontwikkelingen illustreren de complexe positie waarin de Iraanse bevolking zich bevindt. Hoewel de hoop op politieke verandering bij een deel van de bevolking leeft, zijn de alternatieven beperkt. Er bestaat verdeeldheid over de vraag hoe Iran bestuurd moet worden en er zijn weinig figuren die brede steun genieten.
De Libanese VN-diplomaat Mohamad Safa meldt op X dat hij zijn WK-ticket heeft geannuleerd. Hij verwijst naar het optreden van de Amerikaanse immigratiedienst ICE, die vorige week een vrouw in Minneapolis doodschoot.
‘ICE kan besluiten dat ik lid ben van een bende, en dan word ik een jaar lang opgesloten zonder aanklacht, zonder hoorzitting, zonder proces, zonder recht op een advocaat en zonder telefoongesprekken. De VS is geen veilig land om te bezoeken’, meldt Safa op X.
Hij maakt deel uit van een groeiende groep mensen die het WK voetbal, dat dit jaar wordt gehouden in de Verenigde Staten, Mexico en Canada, willen boycotten. Dat meldt Newsweek, dat geen cijfers noemt over het aantal annuleringen. Op sociale media circuleren oproepen om het toernooi massaal links te laten liggen. Naar verluidt zouden al 17.000 mensen hun ticket hebben geannuleerd, maar dat aantal is niet geverifieerd.
Er was al kritiek op wereldvoetbalbond FIFA vanwege de vredesprijs die Donald Trump vorig jaar ontving uit handen van directeur Gianni Infantino. Die kritiek zwelt nu verder aan door het agressieve optreden van de Verenigde Staten op het wereldtoneel. Zo is de Venezolaanse president Maduro ontvoerd, wordt Groenland bedreigd met kolonisatie en blijft de VS Israël onvoorwaardelijk steunen, ondanks de genocide in Gaza.
Diplomaat Safa meldt dat door de boycot inmiddels bijna ‘20.000’ mensen hun ticket hebben geannuleerd, al ontbreekt onafhankelijke bevestiging van dat aantal. ‘Het WK mag niet worden gehouden in een politiestaat waar onschuldige mensen op straat worden neergeschoten’, aldus Safa.
Voor mij is de wereld de afgelopen maanden kleiner geworden, beperkt tot de muren van de babykamer en het ritme van voeden en wiegen. Terwijl de tijd hierbinnen soms lijkt stil te staan, voel ik in mijn armen een geschiedenis die duizenden jaren teruggaat. Vandaag vieren we haar eerste Yennayer, het Amazigh-nieuwjaar. Het jaar 2976. In elke ademhaling van mijn dochtertje hoor ik een erfenis die weigert te zwijgen. Die erfenis draagt zij in haar naam: Thusna. ⵝⵓⵙⵏⴰ
Haar naam betekent kennis. Voor mij is dat meer dan alleen een mooie klank. Het is de rode draad in mijn eigen leven. Ik heb me vaak afgevraagd wie ik zou zijn geweest zonder die kennis. Zonder de ontdekking van mijn eigen geschiedenis en mijn Amazigh-identiteit was ik misschien verdwaald geraakt in een wereld die mij steeds probeert te labelen. Daarom is kennis voor mij het kompas dat me naar huis leidt. Die gedachte wilde ik Thusna meegeven, als haar basis en als haar eerste geschenk.
Toen ik haar naam voor het eerst deelde met mijn dierbaren, voelde ik een diepe trots. De reacties waren een mix van verrassing en nieuwsgierigheid. Voor veel mensen in Nederland is de naam nog onbekend, een nieuwe klank die niet meteen te plaatsen is. Mensen stonden even stil bij haar naam en vroegen naar de betekenis. Dat deed veel met me. Ik voelde dat ik met haar naam alleen al iets in beweging zette. Het was niet zomaar een geboorteaankondiging, maar een opeising van onze plek, een kennismaking.
Voor mij zit het vooral in die ‘th’. Die zachte, blazende klank is zo kenmerkend voor het Thamazight, maar wordt in bureaucratische systemen jammer genoeg vaak platgeslagen tot een harde ‘t’. Zelfs de naam van onze taal wordt vaak geschreven als ‘Tamazight’, met die harde t. Het lijkt misschien een klein detail, maar die ‘th’ is een politiek statement. Achter die twee letters schuilt een geschiedenis van diepe wonden.
In Noord-Afrika werden Amazigh-namen decennialang verboden of aangepast onder regimes die onze taal en cultuur probeerden uit te wissen via arabiseringspolitiek. Onze klanken passen nog steeds niet in het hokje van de machthebbers. Zelfs nu worden onze namen door overheidssystemen vaak niet erkend of vastgelegd via het Frans of Arabisch, waardoor de eigenheid van het Thamazight verloren gaat. Door vast te houden aan die klank verdedig ik een identiteit die wij Imazighen generatie na generatie moeten bevechten en beschermen.
Er is niets politieker dan het opeisen van je cultuur, je taal en je eigen naam
Diezelfde strijd voel ik hier in Nederland, maar dan verpakt in een vriendelijke glimlach. Voor velen is het verleidelijk om de weg van de minste weerstand te kiezen en de naam van een kind makkelijker te maken voor de buitenwereld, zodat niemand erover struikelt. Maar ik voelde al snel dat ik me bij Thusna moest verzetten tegen die verleiding. Ik weigerde opnieuw water bij de wijn te doen en haar naam plat te slaan voor het gemak van anderen. Met haar naam eiste ik niet alleen haar plek op, maar ook de onze. Ik besloot dat het niet langer mijn taak was om de wereld comfortabel te houden. Ik kies voor de rijkdom van haar afkomst boven het gemak van de ander.
In die context is het vieren van Yennayer voor mij veel meer dan een kleurrijk ritueel. Het herinnert me aan de kracht van een volk dat weigerde uitgewist te worden. Er is niets politieker dan het opeisen van je cultuur, je taal en je eigen naam. Voor Thusna hoop ik dat zij deze kennis draagt als een schild. Niet alleen de feitelijke geschiedenis, maar ook het besef dat haar identiteit geen compromis is. Dat kennis verzet is, en dat zij dat verzet in zich draagt. Haar naam is een grens die zij trekt, een ruimte die zij opeist in een wereld die vaak vraagt om jezelf kleiner te maken.
Terwijl ik haar nu in slaap wieg, weet ik dat Thusna zich straks niet hoeft aan te passen. De wereld zal moeten leren hoe ze haar naam uitspreekt. Dus als je haar straks ontmoet, luister dan goed. Niet naar een harde ‘t’, maar naar de ‘th’ van een geschiedenis die niet langer zwijgt. Thusna is onze weg terug naar onszelf. Daarom wens ik iedereen een gezegend Yennayer. Dat het een jaar mag worden waarin we de ‘th’ weer overal durven te laten lezen en horen.
Hier wonen we met 18 miljoen mensen. Boeren houden 3,7 miljoen koeien. Is dat te veel? Dat weet ik niet.
Deskundigen vinden van wel. Ze zeggen dat die koeien allemaal poepen. Mest wordt weer uitgereden. Te veel stikstof. En dat is slecht voor het milieu. Heel slecht zelfs.
Europa vraagt al langere tijd dat we daar iets aan gaan doen. De BBB heeft daar schijt aan. De Boze Boeren Beweging vindt dat het niet te veel is en dat we dankbaar moeten zijn dat we eten krijgen.
Ze hebben zeker groot gelijk dat boeren in dit kleine land rijkelijk voedsel produceren. Te rijkelijk zelfs. Naast alles wat we zelf eten, wordt er voor meer dan 100 miljard euro aan landbouwproducten aan het buitenland verkocht. Is daar iets mis mee? Zeker niet.
Kunnen sommigen niet gewoon stoppen en in Benidorm gaan rentenieren?
De maatschappelijke discussie verloopt deze dagen gepolariseerd. Rechts schreeuwt moord en brand bij migratie. Links doet dat bij stikstof en mest. Stel dat iemand met een marxistische ideologie — de zolderkamercommunisten van de jongerentak van de SP bijvoorbeeld — een greep naar de macht zou doen en de dictatuur van het proletariaat zou uitroepen. En stel dat ze dan de kapitalistische boeren onteigenen en de koeien aan het volk geven.
Alle even of oneven huisnummers krijgen dan een koe. Welke kant van de straat het wordt, kunnen ze tossen. Dan staat er in elke straat overal een koe in de gang. De Nederlandse koe is weldoorvoed. Velen passen niet in de gang. Er zijn gelukkig overal parkjes waar ze kunnen grazen. ’s Avonds kunnen ze dan met de hand gemolken worden.
Als de nieuwe microboer goed voor de koe zorgt, zal ze goed melk blijven geven. Bijna 30 liter per dag. Eén liter drinken zal wel lukken. Maar met de rest moet toch boter, kaas en eieren gemaakt worden. Pardon, geen eieren.
Ook moeten de 3,7 miljoen nieuwe boerengezinnen een oplossing vinden voor de 30 kilo mest die de koe elke dag poept. Dat kun je niet zomaar door de wc wegspoelen.
Ik hoop nu niet een of andere neo-communist op een idee te brengen. Wij zijn blij met onze boeren. Ze zijn een wereldmerk. Maar kunnen sommigen niet gewoon stoppen en in Benidorm gaan rentenieren? Dan zijn de deskundigen weer blij. En per slot van rekening is Benidorm ook gewoon Nederland.
GroenLinks-PvdA‑Kamerlid Barbara Kathmann heeft in haar nieuwjaarstoespraak, vrijdag 9 januari in Rotterdam, felle kritiek geuit op de formatiepoging die momenteel leidt naar een minderheidskabinet van D66, VVD en CDA. Volgens haar is zo’n constructie ‘in dit geopolitieke vaarwater een onverantwoord experiment’ dat haaks staat op de behoefte aan stabiliteit in het land.
Kathmann stelde dat de roep om duidelijkheid en bestuurlijke rust ‘nog nooit zo luid heeft geklonken’, maar dat de formerende partijen die signalen negeren. ‘Het laat je afvragen of die mensen aan de formatietafel wel eens buiten komen’, zei ze. Volgens haar hebben Nederlanders juist gekozen voor verandering en nieuwe politiek, maar krijgen zij ‘stilstand en het belonen van oude politieke spelletjes’ terug.
‘Uitsluiten, traineren en blokkeren’
De politica hekelde wat zij ziet als een formatieproces dat wordt gedomineerd door ‘uitsluiten, traineren en blokkeren’. De gevolgen daarvan, benadrukte ze, worden volgens haar vooral gevoeld door mensen die al onder druk staan: huurders die hun lasten niet meer kunnen dragen, vastlopende zorg en jeugdzorg, en mensen die in armoede of dakloosheid leven.
Kathmann verbond haar kritiek expliciet aan het thema veiligheid en weerbaarheid, dat centraal stond in haar toespraak. ‘Wie de verzorgingsstaat verder afbreekt, draait solidariteit de nek om en maakt onze collectieve weerbaarheid kapot’, zei ze.
‘Politieke lafheid’
De GroenLinks‑PvdA‑fractie verwijt de formerende partijen dat zij zich laten leiden door permanente campagnevoering in plaats van door staatsmanschap. Kathmann sprak van ‘politieke lafheid’ en een gebrek aan leiders die moeilijke keuzes durven te maken.
Tegelijkertijd benadrukte ze dat boosheid voor haar partij geen eindpunt is. Volgens Kathmann zet haar fractie die energie om in inzet voor veiligheid, betaalbaarheid en klimaatactie. Hoop, zei ze, moet de drijvende kracht zijn achter nieuwe politiek.
Nieuwe partij in opbouw
In haar toespraak verwees Kathmann ook naar de oprichting van de nieuwe gezamenlijke partij van GroenLinks en PvdA, die dit jaar vorm moet krijgen. Ze omschreef die als een beweging ‘van positiviteit en lef’, die zich wil onderscheiden van politiek die vooral zou reageren op peilingen of sociale media.
Toen ik in 2016 door Centraal-Iran reisde, was er een aantal zaken dat zo doordringend naar voren kwam, dat het me bijna tien jaar later nog steeds is bijgebleven. Iran was en is een fantastisch mooi land met een geweldige geschiedenis.
Met name de warmte van de bevolking staat me nog steeds goed bij. Overal wilden Iraniërs op straat met je praten en je welkom heten. En vooral: ze wilden je duidelijk maken dat ze niet het Westen of democratie haatten, maar hun eigen overheid.
Verder herinner ik me nog goed hoe leeg de moskeeën waren tijdens gebedstijd. Hoe Iraniërs openlijk praatten over hun niet-religieus zijn.
Ze vertelden hoe graag ze wilden dat hun land een democratie zou worden en aansluiting zou vinden bij de westerse democratieën waarmee ze zich verbonden voelden. De houding van veel Iraniërs stond in schril contrast met de anti-westerse propaganda van het Iraanse regime, die overal zichtbaar was, en de religieuze regels die dit regime aan de eigen bevolking oplegde.
Al vrij snel werd het me als rondreiziger in Iran duidelijk: er is vermoedelijk geen land ter wereld waar de kloof tussen de machthebbers en een groot deel van de bevolking zo groot is.
De Islamitische Republiek, die sinds 1979 het land overheerst, geniet voor de meerderheid van de Iraniërs geen enkele legitimiteit meer. Dit wordt ook duidelijk wanneer je naar de cijfers van protestbewegingen in de recente geschiedenis van het land kijkt.
Sinds 2009 zijn er om de paar jaar grote protesten gaande in Iran tegen het regime. Keer op keer gaan Iraniërs de straat op. Soms vanuit verschillende beweegredenen, maar veelal met een concreet doel: de afkeer van hun overheid en het verlangen naar de val van de Islamitische Republiek.
En deze Islamitische Republiek kan niet snel genoeg vallen. Dat maken ook de meest recente golven van protesten, die op dit moment in Iran woeden, duidelijk.
Net als in de afgelopen zestien jaar gaan Iraniërs nu opnieuw de straat op om te protesteren tegen het regime. Het is niet zozeer de staat van de economie, inflatie of voedselprijzen die de Iraniërs primair drijven.
Het is de overtuiging dat het systeem dat hen regeert volstrekt failliet is en klaar om vervangen te worden. Iraniërs willen leven in vrijheid en democratie. Zonder angst, onderdrukking en overheersing door een overheid die niet om hen geeft, maar alleen om haar eigen fundamentalistische religieuze overtuiging.
En datzelfde failliete regime maakt elke dag weer aan de demonstranten duidelijk dat het nog maar één manier heeft om in het zadel te blijven zitten: namelijk middels geweld.
De EU zou zich samen met de VS hard moeten maken voor het einde van het regime van Khamenei
Alleen door protesten met geweld te onderdrukken wisten Khamenei en zijn Revolutionaire Garde de afgelopen jaren aan de macht te blijven. De Islamitische Republiek Iran heerst niet middels legitimiteit, maar middels geweld en angst.
Ook dit keer wordt het internet weer platgelegd, schieten politie en leger weer met scherp op demonstranten en worden demonstranten weer massaal opgepakt om later door het regime opgehangen te worden.
En toch blijven de Iraniërs doorgaan. Zij geven niet op en blijven hun leven riskeren om de regimeverandering te realiseren waar zij zo naar verlangen. Zij verdienen onze onvoorwaardelijke steun.
Maar steun alleen is niet genoeg. Steun beschermt de Iraanse demonstranten niet tegen de kogels uit de geweren van het regime. De EU zou zich samen met de VS hard moeten maken voor het einde van het regime van Khamenei.
Als er een moment geschikt is om de Islamitische Republiek – en daarmee de grootste sponsor van terrorisme in het Midden-Oosten, evenals de belangrijkste bron van instabiliteit in conflicten in die regio – ten val te doen komen, dan is dat nu.
Een directe oorlog of invasie zou niet wenselijk zijn. Maar vanuit Europa en Amerika zouden we er wel naar kunnen streven om de demonstranten maximaal te steunen en te doen wat nodig is om geweld vanuit het regime tegen haar burgers te voorkomen.
Daarnaast zouden we moeten proberen het regime zoveel mogelijk te destabiliseren om het op die manier ten val te brengen. Khamenei’s tijd lijkt erop te zitten. Zijn regime wankelt.
Nu is het moment gekomen om de Islamitische Republiek het laatste zetje richting de afgrond te geven. Om zo dat nieuwe, vrije, democratische Iran waar de Iraanse bevolking zo sterk naar verlangt eindelijk te realiseren.
In de Syrische stad Aleppo waren de afgelopen dagen gevechten tussen Koerdische strijders en het regeringsleger. Nu zijn er berichten over een staakt-het-vuren en Koerdische strijders die per bus de stad verlaten. Koerdische deskundigen leggen uit wat er speelt.
Terwijl in Turkije door pro-Koerdische partijen wordt gedemonstreerd tegen wat zij ‘de etnische zuivering’ en zelfs ‘genocide’ van de Koerden in Aleppo noemen, lijkt in het Syrische Aleppo een wankel staakt-het-vuren bereikt. Koerdische strijders van de YPG en de SDF zouden per bus uit de stad worden geëscorteerd, terwijl duizenden Koerdische burgers al zijn gevlucht.
In Turkije lopen de spanningen intussen ook op. Turkije heeft al aangegeven bij een verzoek van de Syrische regering te zullen ingrijpen. Sinds het uitbreken van de Syrische burgeroorlog is Turkije meerdere malen Syrië binnengevallen en bezet het grote delen van Noord-Syrië.
De Turkse politiek in Syrië is vanaf het begin van de Syrische opstand anti-Koerdisch geweest. Het idee van een Koerdische autonome staat net over de grens is de grootste nachtmerrie voor Turkse nationalisten, die daar niets van willen weten.
Luchtfoto van een rotonde bij de wijk Sheikh Maqsud in Aleppo, waar gevechten uitbraken tussen Koerdische strijders en het regeringsleger. Beeld: Bakr Alkasem/AFP
Ondertussen zijn vele demonstranten in Istanbul opgepakt en worden Koerdische nieuwsmedia uit de lucht gehaald. Dit alles gebeurt te midden van een zogenoemd vredesproces met de Turkse Koerden. Het is alsof er sprake is van een parallelle werkelijkheid, waarin Turkse politici aan de ene kant de vredespijp roken met de Koerden en aan de andere kant in toenemende mate anti-Koerdische stappen zetten, zowel in binnen- als buitenland.
Op het Syrische toneel worden Koerdische partijen door pro-regeringsmedia steevast afgeschilderd als handlangers van Amerika en Israël, zoals een eeuw geleden ook het lot was van de christelijke Armeniërs en Grieken, met alle gevolgen van dien.
Europees antwoord
Wat is het Europese antwoord op mogelijk een nieuwe genocide in het Midden-Oosten? En wat heeft het Westen nog te zeggen in de regio na de genocide in Gaza? Met Syrië-deskundige Peshmerge Morad, de Koerdische journalist Baki Karadeniz en de Koerdische politiek analist Hadi, een schuilnaam, bespreken we de ontwikkelingen in Aleppo.
Morad is kritisch op de berichtgeving. Hij pikt een zin uit een bericht van de Kanttekening:
‘Het Syrische leger heeft de SDF-eenheden in de Koerdische wijken van Aleppo de oorlog verklaard.’
Wat klopt er niet?
‘Dit is het narratief van de interim-regering (de Syrische regering, geleid door de strijdgroep Hayat Tahrir al-Sham (HTS), red.). Het feit is dat de SDF met de interim-regering twee akkoorden heeft getekend om juist geweld te voorkomen. De interim-regering komt de eigen afspraken niet na. Ook de term SDF is niet helemaal juist. Wanneer we in de context van Aleppo over de SDF spreken, gaat het in feite om YPG-eenheden, die de ruggengraat van de SDF vormen.’
Wat is er volgens jou dan aan de hand?
‘Na het akkoord van 10 maart 2025 tussen de SDF en de interim-regering, onder leiding van Al Joulani, ook bekend als Ahmad al-Sharaa, heeft de SDF alle eenheden uit de Koerdische wijken van Aleppo teruggetrokken. Dat gebeurde na het bereiken en ondertekenen van het akkoord van 1 april 2025, waarin dit was vastgelegd. De SDF, inclusief de YPG-eenheden met hun zware militaire materieel, bevindt zich dus al geruime tijd niet meer in die wijken.’
Er wordt wel teruggeschoten, toch?
‘Wat er nog wel in die wijken aanwezig is, is de Asayish, het Koerdische politieapparaat. Het plan was dat, na implementatie en afronding van het akkoord van 10 maart, de Asayish zou opgaan in de veiligheidsdiensten van de interim-regering.’
Die integratie lijkt mislukt, of niet?
‘Ja, die is mislukt, en dat is een slecht voorteken. Het betekent dat het een kwestie van tijd is voordat de interim-regering andere SDF-gebieden in het noorden en oosten van Syrië aanvalt.’
Kan Europa nog een rol van betekenis spelen voor de Koerden, of is die rol na de genocide in Gaza volledig uitgespeeld in het Midden-Oosten?
‘Het gaat om belangen. Ursula von der Leyen en António Costa, die dag en nacht terecht Russische acties in Oekraïne veroordelen, waren vandaag nog op bezoek bij de interim-regering en hebben inmiddels Al Joulani, de interim-president, ontmoet. Dit is een groot middelvingergebaar naar alle slachtoffers van deze regering, naar alle minderheden in Syrië, en vooral naar transitional justice (de verantwoording voor misdaden uit het verleden, red.).’
Handlangers van de VS en Israël
De Koerdische analist Hadi, die werkzaam is bij een internationale mensenrechtenorganisatie en uit veiligheidsoverwegingen niet met zijn echte naam in de krant wil, reageert op een aantal Turkse en Syrische aantijgingen.
‘Het probleem is dat Turkije de Koerden beschouwt als handlangers van de VS en Israël, terwijl tegelijkertijd de Syrische regering — die alles heeft gedaan om de VS te accommoderen — nu de nieuwe bondgenoot is. De Syrische regering voert zelfs gesprekken met Israël, en het is zeer waarschijnlijk dat zij ermee instemmen om het zuiden, tot aan de grenzen van de Damascus-administratie, tot een gedemilitariseerde zone te maken. De Syrische regering zal waarschijnlijk niet eens durven eisen dat de dorpen die na 8 december zijn ingenomen, worden teruggegeven. Maar Koerden worden meteen bestempeld als agenten van Israël en de VS. Dat is absoluut belachelijk.’
Volgens Hadi is het na veertien jaar oorlog en 54 jaar dictatuur hoog tijd voor ‘stappen van vertrouwen’ bij de verschillende groepen.
‘Zolang dat niet gebeurt, kunnen alle Syriërs niet zomaar onder de paraplu van de nieuwe interim-regering schuiven. Het Syrische leger is in wezen een verzameling milities en krijgsheren, wier primaire belang het handhaven van de status quo is, zodat zij kunnen blijven profiteren. Ik twijfel er niet aan dat mensen als Ahmed al-Sharaa of Asaad Hassan al-Shibani, de minister van Buitenlandse Zaken, deze situatie willen veranderen, maar zij missen zowel de macht als de kwalificaties om dat te doen. Loyaliteit, en niet vaardigheden of capaciteiten, blijft het belangrijkste criterium voor leiderschap.’
‘Het nieuwe Syrische leger gebruikte exact dezelfde militaire technieken als het Israëlische leger’
Hij zegt dat bij de nieuwe machthebbers van Syrië groepen ‘islamistische nationalisten’ zitten met een diep gevoel van slachtofferschap en grieven. ‘Zij zullen vrouwenrechten, meertaligheid, rechten voor minderheden of enige vorm van gedecentraliseerd bestuur niet accepteren. Dit zijn fundamentele kwesties die zij weigeren te erkennen of aan te pakken. De situatie is ongelooflijk moeilijk.’
Hadi vindt dat de vergelijking met genocidaal beleid terecht is. ‘Onlangs gebruikte het nieuwe Syrische leger exact dezelfde militaire technieken als het Israëlische leger, zoals het droppen van evacuatiebevelen en vervolgens het platbombarderen van een reeds belegerd stedelijk gebied waar mensen niet kunnen evacueren om geen demografische verandering in hun wijk toe te staan.’
Kwalijke rol van Turkije
Ten slotte is het woord aan de gevluchte Koerdische journalist Baki Karadeniz.
‘Helaas herhaalt de geschiedenis zich opnieuw en op wrede wijze voor de Koerden, maar ook voor de druzen, alevieten en andere religieuze groeperingen. De uitsluitende, ontkennende en criminaliserende retoriek waaraan de oude volkeren in deze regio een eeuw geleden werden blootgesteld, wordt vandaag de dag op dezelfde manier gebruikt tegen de Koerden en andere religieuze minderheden. Het stempel ‘marionet van buitenlandse mogendheden’ fungeerde in het verleden als een mechanisme voor lynchpartijen tegen Armeniërs en Grieken, en vandaag doet het hetzelfde voor de Koerden.’
Karadeniz wijst op de kwalijke rol die Turkije volgens hem speelt. ‘Terwijl aan de ene kant wordt gesproken over vrede en normalisering, laat de directe en indirecte steun aan moorddadige, barbaarse gewapende groepen die Koerden in Syrië aanvallen zien hoe leeg die woorden zijn.’
Volgens hem is het Turkse onderscheid tussen interne vrede en externe oorlogvoering onhoudbaar. ‘Het Koerdische vredesproces vereist erkenning van het bestaan en de wil van het Koerdische volk. Zonder die erkenning is vrede geen echte vrede, maar slechts een tijdelijke stilte. De manier waarop Turkije in Syrië met de Koerden omgaat, maakt de Koerdische kwestie niet alleen onoplosbaar, maar op regionaal niveau ook kwetsbaarder en gevaarlijker. Duurzame vrede is alleen mogelijk als Koerden overal worden erkend als gelijkwaardige en legitieme politieke spelers; alles daarbuiten stelt nieuwe conflicten slechts uit.’
De Verenigde Staten trekken zich terug uit 66 internationale organisaties, die volgens Donald Trump het Amerikaanse belang niet meer dienen. Dit liet de Amerikaanse president donderdag weten op zijn sociale media account.
Het gaat om 31 organisaties van de Verenigde Naties en 35 andere internationale organisaties. Trumps regering zegt dat deze organisaties ‘radicaal klimaatbeleid en ideologische programma’s bevorderen die in strijd zijn met de Amerikaanse soevereiniteit en economische kracht’.
NRC lichtte een aantal van de organisaties uit om de impact van de terugtrekking te begrijpen. Zo gaat om het United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC) en het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC). Beiden zijn in het leven zijn geroepen om een wereldwijd klimaatbeleid te ontwikkelen.
De VS zullen ook niet langer aan tafel zitten bij de VN-organisatie voor handel en ontwikkeling (Unctad). Deze organisatie wil ontwikkelingslanden meer van de wereldhandel te laten profiteren. Trump gaf al eerder aan dat hij af wil van de vele dollars die naar ontwikkelingslanden stromen.
De Verenigde Staten trekken zich ook terug uit organisaties die zich hard maken voor democratie en rechtsstaat. Het gaat hier onder andere om de International Law Commission (ILC) en International Institute for Democracy and Electoral Assistance (International IDEA).
De protesten in Iran gaan niet langer over abstracte waarden als vrijheid en mensenrechten. Het is een strijd om te overleven, schrijft Melody Deldjou Fard.
Al meer dan tien dagen staat Iran in brand. Protesten, stakingen, confrontaties met veiligheidstroepen. Voor buitenstaanders lijkt het misschien de zoveelste opstand in een lange reeks. Voor mij niet. Ik herken het land waar ik opgroeide, maar ik zie deze keer ook iets fundamenteel anders gebeuren.
Ik vluchtte op mijn vijftiende uit Iran, midden jaren negentig, in de nasleep van de revolutie waardoor de ayatollahs aan de macht kwamen. Mijn jeugd speelde zich af in een samenleving die steeds verder op slot ging. Muziek was verboden. Kleding werd voorgeschreven door de staat. Zwart was de norm. Vrijheid was geen abstract begrip, maar iets dat je dagelijks werd afgenomen: langzaam, systematisch, onontkoombaar.
Na mijn generatie kwamen nieuwe generaties, elk opgegroeid in een nieuwe fase van onderdrukking, met steeds andere gezichten. Degenen die zich durfden te verzetten, belandden in gevangenissen, waaronder de beruchte Evin-gevangenis. Anderen vluchtten en raakten ontheemd over de wereld. Weer anderen bleven en boden verzet, telkens opnieuw. En telkens opnieuw werd dat verzet gebroken.
Muziek was verboden. Kleding werd voorgeschreven door de staat
Iran kent al 47 jaar opstanden. Soms economisch gedreven, soms ingegeven door mensenrechten, vaak beide tegelijk. Vrouwen die vechten voor hun rechten. Jongeren zonder toekomst. Een economie die instort door wanbestuur, corruptie en minachting voor het eigen volk.
Elke keer eindigde het hetzelfde: geweld, doden, massale arrestaties. Opstanden werden met brute kracht neergeslagen door een regime dat het land al decennia in een ijzeren greep houdt.
Maar deze keer is het anders.
Niet omdat de onderdrukking nieuw is. Niet omdat het regime ineens minder monsterlijk is. Maar omdat de bodem nu écht is bereikt. Dit is geen strijd meer om abstracte waarden als vrijheid of mensenrechten, hoe fundamenteel die ook zijn. Dit is een strijd om te overleven. Voor een volk dat op de grens staat van leven en dood.
Als je geen brood meer kunt kopen. Als je kinderen honger hebben. Als water, voedsel en zelfs schone lucht ontbreken, dan houdt het leven op. Dan sterf je langzaam, thuis. En precies dát maakt deze opstand anders. Mensen zetten nu dood tegenover dood: de dood van stil blijven tegenover de dood op straat. In die keuze zit een keiharde, rationele logica. Als ik toch sterf, dan liever vechtend.
Daarom zien we nu iets ongekends. In vele provincies gaan mensen massaal de straat op. Er zijn signalen van veiligheidstroepen die voor het eerst weigeren in te grijpen. Dit gaat over mensen die niets meer te verliezen hebben. Geen hoop meer op hervorming. Geen geloof meer in overleven binnen het systeem. Dit is de rode lijn. Het uiterste wat een samenleving kan dragen.
Dit is geen tijdelijke explosie van onvrede
Ik kijk hiernaar vanuit Nederland, inmiddels al vele jaren mijn thuis. Ik voel verdriet. Dit is diep tragisch. En tegelijk dapper. Niet romantisch, niet heroïsch, maar menselijk. Wanhoop als motor van verzet.
Wie dit wegzet als ‘weer een Iraanse opstand’, begrijpt niet wat hier op het spel staat. Dit is geen tijdelijke explosie van onvrede. Dit is een existentieel moment. Voor Iran. En voor iedereen die denkt dat je een volk eindeloos kunt onderdrukken zonder dat er een punt komt waarop zij zeggen: genoeg is genoeg.
De vraag die nu voorligt, is niet of dit regime geweld zal gebruiken, dat doet het altijd. De vraag is of het deze keer nog voldoende macht heeft om een bevolking tegen te houden die al met één been in de afgrond staat.
En dat is waarom dit anders is. Niet omdat vrijheid gegarandeerd is, maar omdat een bevolking die niets meer te verliezen heeft, niet meer te temmen is. Wat de komende dagen brengen, is onzeker. Maar één ding staat vast: Iran is deze week een grens overgegaan, en er is geen weg meer terug.
Is er dan toch een toekomstig leider die een machtswisseling in Iran mogelijk maakt? Reza Pahlavi, de zoon van de laatste sjah, ziet deze rol op zijn lijf geschreven en geeft demonstranten instructies vanuit de Verenigde Staten.
Sinds de revolutie in 1979 leeft hij in ballingschap. Het was de revolutie die het bewind van zijn vader de das omdeed. De nieuwe, streng religieuze leiders moesten niets hebben van het seculiere Pahlawi-bewind dat Iran al decennialang in zijn greep had. De hele familie mocht naar Amerika, een trouwe steunpillaar van het regime.
Vanuit Virginia heeft zoon Reza de Iraanse politiek nooit losgelaten. Hij wordt gezien als een van de belangrijkste oppositieleden in ballingschap – mede vanwege zijn vermogen en steun die hij geniet van de Amerikaanse regering. Hij windt er dan ook geen doekjes om dat hij wil terugkeren naar Iran, maar hiervoor was een revolte nodig, zei hij in juni vorig jaar, aldus de Volkskrant.
Die revolte is er nu. Al weken gaan Iraniërs de straat op, in de eerste plaats om zich uit te spreken tegen de economische malaise waarin het land verkeert. De economie is nog steeds het belangrijkste thema, maar anti-regeringsleuzen beginnen ook door te klinken.
Hier speelt Pahlavi op in. Deze week deelde hij op X naar eigen zeggen zijn ‘eerste call to action’. Donderdagavond gaven veel Iraniërs hieraan gehoor. Om 20.00 uur gingen demonstranten overal in het land de straat op.
‘Degenen onder jullie die aarzelden, sluit je vrijdagavond (19 januari 20:00 uur) aan bij je landgenoten en vergroot de menigte, zodat het regime nog minder in staat zal zijn om de bevolking te onderdrukken. Ik roep ook de leiders in het veld op om te proberen de verschillende groepen mensen samen te brengen en de menigte groter te maken.’
De vraag is echter hoe breed gedragen zijn autoriteit is. Zijn bereik als oppositieleider in ballingschap kan worden toegeschreven aan het gebrek aan alternatieven. In Iran wordt elke vorm van oppositie uitgesloten, maar de VS staat achter Pahlavi.
Toch denken critici dat juist die Amerikaanse steun hem ook impopulair zal maken. Iraniërs zitten niet te wachten op invloed vanuit de VS of Israël, dat de zoon van de sjah ook steunt. Deze twee bondgenoten wordt door de meeste Iraniërs nog steeds gezien als de belangrijkste vijanden van Iran.
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
Toen ik haar naam voor het eerst deelde met mijn dierbaren, voelde ik een diepe trots. De reacties waren een mix van verrassing en nieuwsgierigheid. Voor veel mensen in Nederland is de naam nog onbekend, een nieuwe klank die niet meteen te plaatsen is. Mensen stonden even stil bij haar naam en vroegen naar de betekenis. Dat deed veel met me. Ik voelde dat ik met haar naam alleen al iets in beweging zette. Het was niet zomaar een geboorteaankondiging, maar een opeising van onze plek, een kennismaking.
