Afgelopen zondagavond liep geweld tussen dorpsbewoners en drie Syrische mannen in het Friese Noardburgum uit de hand, vermoedelijk als vergelding voor een steekpartij die in april plaatsvond, schrijft de Leeuwarder Courant.
Rond acht uur meldden getuigen een vechtpartij. De politie trof drie mannen aan, onder wie een 23-jarige man uit Aalden die ernstig gewond was en naar het ziekenhuis werd gebracht. De politie liet maandag weten dat er sprake was geweest van een vechtpartij tussen de twee groepen, waarna de drie mannen aangaven dat zij slachtoffer waren geworden. Tijdens het optreden van de politie stapte een groep mannen uit een busje en viel zowel de aanwezige Syriërs als de agenten aan. Agenten schakelden versterking in en lieten de Syrische mannen uit voorzorg plaatsnemen in een politieauto.
Zeven mannen werden aangehouden, onder wie één minderjarige, een 16-jarige Noardburgumer die tijdens het incident in april slachtoffer werd van een steekincident. Zijn 41-jarige vader werd ook opgepakt. Zij werden later verhoord.
Getuigen zagen eerder in de avond drie Syrische mannen richting het dorp lopen. Zij zouden naar de woning zijn gegaan waar het steekincident in april had plaatsgevonden. Buren zouden alarm hebben geslagen.
Na het incident in de nacht van 17 op 18 april, toen de 16-jarige met steekwonden werd aangetroffen, werd een groep jongeren aangehouden in een woning in Noardburgum. Voor de woning hing een grote Syrische vlag. De verdachten werden meegenomen en verhoord.
De politie stelde een onderzoek in naar het incident van zondag en de rol van de verdachten. Ook maakte de politie bekend dat de drie mannen die zondag zouden zijn aangevallen door dorpsbewoners niet betrokken waren geweest bij het incident in april.
Burgemeester Kanter Breuker zei tegen de Leeuwarder Courant dat het ‘hard aankomt’ dat het Friese dorp opnieuw werd getroffen door geweld. Breuker riep eerder al op om niet het recht in eigen handen te nemen. Hij benadrukte dat bewoners zich veilig moeten kunnen voelen en wil het politieonderzoek afwachten. Het dorp werd al geteisterd door aanhoudende spanningen als gevolg van overlast en eerdere confrontaties met Syrische bewoners.
Het minderheidskabinet heeft een deal gesloten met GroenLinks-PvdA (PRO) en heeft daarmee voorkomen dat de Eerste Kamer tegen de begroting van minister Sjoerdsma van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking zou stemmen, schrijft NOS. Het kabinet is bereid dit jaar 380 miljoen euro extra uit te trekken voor ontwikkelingshulp.
Zowel rechtse als linkse partijen dreigden de afgelopen maanden tegen de begroting te stemmen in de Eerste Kamer, iets wat volgens de NOS in meer dan honderd jaar niet is gebeurd. Dat zou grote gevolgen hebben voor hulpprojecten gefinancierd met het geld.
De NOS schrijft dat de begroting nog stamt uit de regeerperiode van het kabinet-Schoof, dat 2,4 miljard euro wilde bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking. De VVD wilde in de coalitieonderhandelingen voor het nieuwe kabinet het liefst nog meer beknippen op de ontwikkelingshulp. Minister Heijnen van Financiën (VVD) wilde daarom liever geen extra geld uittrekken voor de post. Daarom ligt dat gevoelig in de coalitie.
Omdat de BBB, die met elf zetels de op één na de grootse partij is in de Eerste Kamer, de begroting niet steunt, moest het kabinet steun zoeken bij linkse partijen. En die heeft zij gevonden bij GroenLinks-PvdA (PRO).
De partij stelde als voorwaarde dat de koppeling tussen het ontwikkelingsbudget en het bruto nationaal inkomen nog dit jaar zou worden hersteld. In dat geval zou het bedrag dat Nederland uitgeeft aan ontwikkelingshulp weer sneller meestijgen met de groei van de economie.
Het kabinet is hier niet in meegegaan. Het houdt zich aan de afspraak uit het coalitieakkoord dat die koppeling pas vanaf volgend jaar stap voor stap terugkeert. Wel krijgt de minister eenmalig 380 miljoen euro extra voor noodhulp en wederopbouw in meerdere landen.
De manier waarop Sjoerdsma steun probeerde te vinden voor zijn begroting stuitte eerder al op kritiek. Om steun te krijgen van rechtse oppositiepartijen als JA21, zegde de minister toe dat hij de bezuiniging op UNRWA, de VN-organisatie die noodhulp biedt aan de Palestijnen, intact zou laten. Dat had het vorige kabinet al voorgesteld.
Een paar dagen later liet hij de Tweede Kamer echter weten dat hij nog dit jaar 19 miljoen wilde uitgeven aan UNRWA. De oppositie voelde zich geschoffeerd, en de minister werd verweten zowel linkse als rechtse partijen te willen paaien. Maar gezien de rampzalige humanitaire situatie in Gaza zag de minister toch voldoende reden de organisatie weer te steunen.
Waarom blijft het zo stil in Den Haag na de vernieling van de Mevlana-moskee in Rotterdam vorige week? Of nadat een Turks restaurant deze week, beklad met racistische teksten, afbrandde? Die vragen klinken op sociale media.
Toen er bij een synagoge brand werd gesticht, of toen in 2017 een koosjer restaurant werd belaagd, waren politici uitgesproken aanwezig om hun steun te betuigen. Moties werden ingediend en een aantal politici ging zelfs eten in het bewuste restaurant om de eigenaar een hart onder de riem te steken.
Maar soortgelijke steunbetuigingen bleven uit toen een Turks restaurant in Wijdenes werd beklad met racistische leuzen, zegt opiniemaker Anis Jadib op LinkedIn. ‘Waar is nu die verontwaardiging? Die is er niet!’, schrijft hij. Hij beschuldigt politici van een dubbele moraal.
Ook over de aanval op de Mevlana-moskee in Rotterdam zeiden nationale politici niets. In de nacht van donderdag op vrijdag gooiden zes mannen onder meer bierflesjes en verkeerspionnen tegen de moskee. Ze beschadigden een mozaïekmuur en urineerden tegen de muur van het gebedshuis. Op het moment van het incident waren er bezoekers aanwezig in de moskee.
Burgemeester Schouten heeft contact gezocht met het moskeebestuur en benadrukt dat de vrijheid van godsdienst en de veiligheid van geloofsgemeenschappen beschermd moeten worden. De politie doet momenteel onderzoek naar het incident. Dat is heel goed, maar dit doet niet af aan het feit dat nationale politici zich hierover niet uitlaten, vindt Jadib. ‘Extreemrechts geweld past niet in hun straatje.’
‘Vanwege een groot aantal haatdragende en racistische reacties, die in strijd zijn met onze communityrichtlijnen, hebben we de reacties uitgeschakeld.’
Aldus de NOS op hun Facebookpagina, onder een bericht over een project in Amsterdam, waarbij onlangs 1500 buurtbewoners en vluchtelingen aanschoven voor een gezamenlijk diner.
Lachende gezichten, live muziek, mensen uit alle windstreken samen aan lange, mooi gedekte tafels, met als doel: elkaar ontmoeten en geld inzamelen voor vluchtelingen. Mede mogelijk gemaakt door een groep vrijwilligers en bedrijven uit de buurt. Je zou zeggen: hoe kun je daar nou in godsnaam tegen zijn? Maar we zijn blijkbaar al zo ver weggezakt in het donkerbruine moeras, dat zodra het woord vluchteling maar ergens opduikt, de racistische bagger al door de kieren giert. Om over vuurwerk en brandbommen nog maar te zwijgen. Doodeng.
Toch kom ik nog steeds mensen tegen die geloven dat het allemaal wel meevalt in ons oh zo tolerante landje. Die al die online en offline agressie verklaren door vergoelijkend te wijzen naar de ‘bezorgde burger’ die zich zorgen maakt over vrouw en kinderen. ‘Echte vluchtelingen? Die zijn gewoon welkom hoor. Maar dat mensen niet zitten te wachten op een azc in hun wijk, vanwege de veiligheid, dat snap ik best.’ Dat de meest onveilige plek voor vrouwen en kinderen nog steeds hun eigen huis is, dat vergeten ze blijkbaar maar even voor het gemak.
Zijn we werkelijk zo afgestompt dat we niet eens meer schrikken van openlijke vreemdelingenhaat? Dat het blijkbaar normaal geworden is dat de NOS de reacties moet uitschakelen onder een bericht over nota bene een buurtmaaltijd, vanwege een stortvloed aan haatdragende commentaren? Het ergste is: dit lijkt misschien een incident, maar het is allang een patroon. Dehumaniseren, provoceren, escaleren en vervolgens relativeren. En elke keer schuift het nieuwe normaal weer een stukje verder naar rechts. Zo ver zelfs, dat een boel mensen zich steeds minder thuis voelen in ons land. Mensen zoals mijn eigen man, die hier niet is geboren, voor de liefde naar Nederland kwam (sorry habibi..) en is geschrokken van de schaamteloosheid waarmee sommige Nederlanders hun onderbuik laten spreken. Maar vooral van de oorverdovende stilte van veel mensen in het midden. En hij is lang niet de enige.
Veel van onze vrienden denken inmiddels hardop na over een plan B
Steeds vaker hoor ik van mensen met een migratieachtergrond dat ze twijfelen of ze hier nog een toekomst hebben. Of ze nog welkom zijn in een land dat niet oorlog of klimaat, maar migratie als grootste bedreiging ziet, zoals recent gepubliceerd onderzoek van The Hague Centre for Strategic Studies liet zien. Dat ze zich afvragen hoe hun buren, collega’s of ploeggenoten er eigenlijk over denken. Of dit straks nog wel het land is van hun kinderen. Het land dat hun grootouders hebben helpen bouwen, maar dat nu steeds vaker ‘eigen volk eerst’ roept, zonder blikken of blozen. Steeds vaker duiken stickers met Nederlandse vlaggen op, ook in onze wijk. Extreemrechtse leuzen op muren en bankjes. Vuurwerk en vernielingen bij moskeeën en synagogen. Dat zijn geen microagressies meer, maar traumatische ervaringen. En dat alles blijft niet zonder gevolgen: veel van onze vrienden denken inmiddels hardop na over een plan B.
Toen mijn man en ik ruim tien jaar geleden voor de keuze stonden waar wij ons samen zouden vestigen, kon ik niet vermoeden dat ik mij ooit zo zou schamen voor mijn land. Zwarte Piet was in de meeste steden uit het straatbeeld verdwenen, Forum bestond nog niet en het OM vervolgde Wilders voor zijn Minder Marokkanen-uitspraak. En kijk eens hoe we er nu voor staan. Kamerleden die zonder blikken of blozen omvolkingscomplotten staan te verspreiden, partijkantoren die worden aangevallen door demonstranten met nazivlaggen, terwijl azc’s letterlijk in de vuurlinie liggen.
Het roept bij mij de prangende vraag op: wie mag er in ons land vandaag de dag een bezorgde burger zijn? Mogen mijn man, onze vrienden en al die andere Nederlanders en nieuwkomers die zich niet herkennen in het huidige klimaat hun zorgen hardop delen? En kunnen die zorgen dan ook rekenen op aandacht, begrip en empathie? Of is dat recht tegenwoordig voorbehouden aan boze, bange mannen en vrouwen die met vuisten en vlaggen zwaaien?
De zoon van Parool-columnist Yesim Candan is met een kettingslot geslagen, kort nadat Candan een kritische column schreef over voetbalclub De Dijk uit Amsterdam-Noord. Hij maakt het ‘naar omstandigheden’ goed. Of er een verband bestaat tussen de column en het geweldsincident is nog onduidelijk. De politie doet onderzoek, meldt NOS.
‘Ik ben echt ontdaan’, zegt Yesim Candan op sociale media na het geweld tegen haar zoon.
Vorige maand schreef Candan over een incident op het voetbalveld, waar haar zoon bij betrokken was. ‘Op het moment dat de vrouwelijke scheidsrechter een penalty aan AFC toekende, stormde een groep jongens van de tegenpartij collectief op haar af’, schrijft zij in haar column. Ze zouden de scheidsrechter daarbij hebben uitgescholden voor ‘kankerlijer’.
Ook maakte Candan toen de volgende koppeling met de etnische achtergrond van de geweldplegers: ‘Het schuurt om dit te benoemen, maar de tegenpartij was een multicultureel team… want daarmee bevestigen ze precies de vooroordelen en stigma’s waar biculturele jongeren al jaren tegen vechten. Dat is niet alleen schadelijk voor het voetbal, maar voor alle jongeren met dezelfde achtergrond.’
Het is niet duidelijk of deze woorden een rol hebben gespeeld bij het geweldsincident tegen haar zoon.
Verschillende hoogwaardigheidsbekleders spreken hun steun uit aan Candan, onder wie de burgemeester van Amsterdam, Femke Halsema. Zij legt wel een link tussen haar column en het geweld. ‘In haar column pleit Yesim Candan voor respect en fatsoen’, aldus burgemeester Halsema op sociale media. ‘In plaats daarvan wordt haar zoon mishandeld, mogelijk om de moeder het zwijgen op te leggen.’ Halsema noemt dat ‘afschuwelijk en onverteerbaar’. Candan en haar zoon verdienen volgens de burgemeester ‘alle steun en vrijheid’, reageert ze tegen de NOS.
Candan beweert dat het incident met haar zoon niet losstaat van een zogenoemd structureel probleem. ‘Dit gaat over iets groters: over respect, opvoeding en de manier waarop jongens leren omgaan met autoriteit en met vrouwen.’
Een van de twee hoofdredacteuren van Het Parool, Michiel Couzy, neemt het ook op voor de familie Candan. ‘Als deze aanval verband houdt met haar column, is dit ook een aanval op de persvrijheid. Een columnist moet in alle vrijheid onderwerpen aan de orde kunnen stellen. Wij staan met z’n allen achter Yesim en haar zoon.’
Israël werkt aan plannen om grote aantallen Palestijnen Gaza te laten verlaten via wat het omschrijft als ‘vrijwillige migratie’. Terwijl juristen waarschuwen dat dergelijke plannen in strijd kunnen zijn met het internationaal recht, zien steeds meer Palestijnen door oorlog, honger en onzekerheid geen andere uitweg dan vertrek.
Israël wil stappen gaan zetten in de grootschalige verdrijving van Palestijnen uit Gaza. De Israëlische minister van Defensie Israel Katz kondigde vorige week aan dat de regering plannen heeft om grote aantallen Palestijnen ‘vrijwillig’ Gaza te laten verlaten op ‘het juiste moment en op de juiste manier’. Een dag later kondigde premier Netanyahu aan dat hij 70 procent van Gaza zal gaan bezetten: ‘om te beginnen.’ Het is allemaal onderdeel van Israëls langetermijnplannen voor het gebied.
Plannen om Palestijnen massaal uit Gaza te deporteren, schenden het staakt-het-vurenplan van president Trump voor Gaza, dat Israël vorig jaar in oktober ondertekende. Het tweede punt van dat plan zegt dat Gaza herbouwd zal worden voor de bevolking van Gaza, want ‘die heeft al meer dan genoeg geleden.’
Daarnaast zijn de deportatie- en bezettingsplannen in strijd met het internationaal recht, ook als het vertrek van de Palestijnen op een zogenaamd ‘vrijwillige manier’ gebeurt. Experts op het gebied van internationaal recht waarschuwen al langere tijd dat deze vorm van deportatie een oorlogsmisdaad en misdaad tegen de menselijkheid is. Een woordvoerder van Katz reageerde niet op vragen van de Kanttekening of Israël zich aan de afspraken zal houden rondom de bewoners van Gaza zoals vastgelegd in Trumps staakt-het-vurenplan, en of het ministerie zich bewust is van de wettelijke implicaties.
‘Vrijwillige migratie’
De Israëlische regering promoot al langer het vooruitzicht van een Gaza zonder Palestijnen. Vorig jaar zette Israël een kantoor op voor ‘vrijwillige migratie’. Het bureau was niet erg succesvol, want het was onzeker waar de Palestijnen naartoe konden worden gedeporteerd. Israël noemde in het beginstadium van de plannen landen als Zuid-Soedan en Somaliland, maar deze landen gingen niet akkoord met het opvangen van uitgezette Palestijnen. Minister Katz zei toentertijd dat zo’n 40 procent van de inwoners in Gaza interesse had om te migreren.
Hoeveel Palestijnen precies weg willen, is onduidelijk, maar dat steeds meer mensen vertrekken uit Gaza, is zeker; ook Nederland gaat 47 Palestijnen helpen Gaza te verlaten. De Palestijnen kunnen bijvoorbeeld via een visum voor een ander land, zoals een studentenvisum of een werkvisum via een buitenlandse werkgever, naar Europa komen. Deze week vertrok er een groep Palestijnen met visa voor verschillende Europese landen.
‘Ik kan niet blijven toekijken hoe mijn kinderen lijden’
En nog veel meer Palestijnen willen weg. Zo ook Ammar Murtaja. Ik spreek hem meermaals gedurende de genocide en na het tekenen van de wapenstilstand. De eerste keer dat we contact hebben, is in april vorig jaar. Er is op dat moment nog geen wapenstilstand, zijn vrouw is dan hoogzwanger en zijn dochter met diabetes kan niet genoeg insuline krijgen. Hij wil weg uit Gaza en ergens een beter, veiliger bestaan opbouwen. ‘Maar’, voegt hij eraan toe, ‘ik zou nooit gebruik maken van een Israëlisch migratiekantoor.’
Niet veel later, in juli 2025, krijg ik een berichtje van Ammar. De situatie in Gaza heeft dan een dieptepunt bereikt, hongersnood is wijdverspreid en op WhatsApp ontstaat de groep #Survival_Attempt, waar Palestijnen elkaar tips geven over hoe ze het beste Gaza kunnen verlaten. Ammar vraagt in dat berichtje of ik meer informatie heb over het Israëlische immigratiekantoor. Hij wil zich toch aanmelden voor de zogenaamde ‘vrijwillige migratie’ via Israël. Hij wil weg, op welke manier dan ook. ‘Dit is geen makkelijke keuze. Het gaat om de veiligheid en het overleven van mijn familie. Ik kan niet blijven toekijken hoe mijn kinderen lijden’, schrijft hij.
Inmiddels gaat het iets beter met Ammar en zijn familie. Hij woont met zijn ouders, vier kinderen en vrouw in hun deels verwoeste huis in Gaza-Stad. Er is iets meer eten, hoewel de prijzen hoog blijven. Ammar is, net als veel andere Palestijnen in Gaza, een crowdfundingactie begonnen om zich het dure eten te kunnen veroorloven. Insuline is volgens de vader nog steeds moeilijk te krijgen. Mede voor de gezondheid van zijn dochter Hind hoopt hij daarom nog steeds Gaza te kunnen verlaten. De uitspraken van minister Katz geven hem hoop, maar veel blijft onduidelijk: ‘Ik heb nog niets nieuws gehoord. Er is niets officieel aangekondigd over wat we kunnen doen om te vertrekken. Hopelijk komt dat binnenkort.’
Geheime deportatievluchten
Andere Palestijnen hebben de Gazastrook weten te verlaten via de omstreden organisatie Al Majd. De organisatie regelde in ruil voor grote sommen geld geheime vluchten naar Zuid-Afrika. Volgens tv-zender Al Jazeera moesten de Palestijnen tussen de 1000 en 2000 dollar betalen per persoon en golden strenge toelatingseisen, zo moesten mensen bijvoorbeeld beloven dat ze hun vertrek geheim zouden houden. Details over de vluchten werden pas enkele uren van tevoren bekendgemaakt.
‘Alleen mijn moeder, mijn zus en ik mochten mee’
‘Ik kende iemand die via deze route was vertrokken en dacht: daar ga ik me ook voor aanmelden’, vertelt de 25-jarige Ghazal Abudalal aan de Kanttekening. We ontmoeten elkaar op het treinstation in Amsterdam, waar ze na een maandenlange reis uiteindelijk terechtkwam. ‘We moesten 2000 dollar per persoon betalen en alleen mijn moeder, mijn zus en ik mochten mee.’ De andere zus, broer en vader van Ghazal blijven achter in Gaza.
Wanneer de Palestijnen op 13 november landen op het vliegveld in Zuid-Afrika, worden zij tegengehouden door de grenspolitie; ze hebben namelijk geen Israëlische vertrekstempels in hun paspoorten. Ze zitten twaalf uur lang vast in het vliegtuig voordat ze er eindelijk uit mogen. De Zuid-Afrikaanse president Ramaphosa zegt de passagiers dan ‘uit mededogen’ toe te laten, maar dat hij een onderzoek zal instellen, omdat de Palestijnen ‘uit de Gazastrook lijken te zijn geduwd.’
Neporganisatie
In Zuid-Afrika worden Ghazal en haar familie geholpen door een hulporganisatie, die regelt een klein huis voor de drie vrouwen en een beetje geld voor eten. ‘Maar het was daar heel erg gevaarlijk’, zegt Ghazal. In die periode wordt haar telefoon gestolen en durft ze nauwelijks naar buiten. Vijf maanden later vertrekt ze naar Nederland, haar broer heeft een mvv-vergunning en ze kan mee als familielid. In Nederland zit de familie nu in een asielzoekerscentrum. ‘Onze kamer is klein, maar hier is het in ieder geval veilig’, zegt Ghazal terwijl ze uitkijkt over het water van het IJ. ‘Ik realiseerde me pas veel later dat Al Majd een neporganisatie was.’
‘Onze kamer is klein, maar hier is het in ieder geval veilig’
Al Majd leek een Duitse humanitaire organisatie te zijn die al sinds 2010 actief was, maar later blijkt dat niet te kloppen. Uit onderzoek van Al Jazeera blijkt dat de organisatie nooit in Duitsland of een ander Europees land geregistreerd heeft gestaan. Ook blijkt de extreemrechtse organisatie Ad Kan achter de geheime vluchten te zitten. Bijna 400 Palestijnen worden via deze club naar Indonesië, Maleisië en Zuid-Afrika gevlogen.
Hoewel Al Majd zichzelf omschrijft als een humanitaire organisatie die zich ‘inzet voor Palestijnse levens’, suggereert de ‘geschiedenis van Ad Kan en haar oprichter, Gilad Ach, dat de Israëlische groep mogelijk, in ieder geval gedeeltelijk, door een andere agenda werd gedreven’, schrijft de Israëlische krant Haaretz. Oprichter Ach, een Israëlische reservist, is een activist voor kolonisten op de Westelijke Jordaanoever en een fervent voorstander van Trumps voorstel om 2 miljoen Palestijnen uit Gaza te ‘verplaatsen.’ De onthullingen rond Al Majd wekken de indruk dat de geheime vluchten passen binnen een groter streven om Palestijnen te verdrijven en Gaza stapje voor stapje te ontvolken. Hoe de verdere plannen van minister Katz eruit zullen gaan zien, blijft vooralsnog onduidelijk.
Nederlandse rechters luiden de noodklok over de werkwijze van de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Met de invoering van de nieuwe Europese asielwet zou de IND te veel bevoegdheden krijgen, waardoor zij zelfs op de stoel van de rechter gaan zitten, aldus dagblad Trouw.
Er zouden meerdere overleggen zijn geweest tussen rechtbankmedewerkers en de IND, maar deze zijn begin dit jaar afgebroken. ‘Rechters toonden zich ontstemd omdat de IND hen wil vertellen hoe zij hun werk moeten doen’, schrijft Trouw. ‘De kritiek richtte zich vooral op een brief die de IND van tevoren had opgesteld, zo bevestigen twee aanwezigen die anoniem willen blijven.’
Die brief is in handen van Investico, Trouw en De Groene Amsterdammer. In deze brief zou de IND een aantal maatregelen voorstellen, die het afhandelen van rechtszaken moeten versnellen. De rechters zijn van mening dat de IND hiermee een grens overschrijdt.
De Raad voor de Rechtspraak heeft opeenvolgende bijeenkomsten met de IND afgezegd, maar op landelijk niveau zou er wel contact zijn met de IND. De IND beraadt zich momenteel over hoe zij de verhoudingen met de rechters kan herstellen.
‘Oprotten k*nkerturk’, staat er op de deur van een uitgebrand Turks restaurant in het West-Friese dorp Wijdenes (Noord-Holland), dat vermoedelijk in brand is gestoken. De politie doet onderzoek naar de racistische leuzen en of er sprake is van brandstichting, zo meldt NH Nieuws.
Bij de brand, die gisteren in de vroege ochtend uitbrak, is niemand gewond geraakt. Maar het pand is volgens de eerste beschouwingen niet meer bruikbaar. Bij de bluswerkzaamheden zijn meerdere brandweervoertuigen ingezet.
De politie gaat uit van brandstichting en onderzoekt ook of er een oorzakelijk verband is tussen de racistische leuzen en de brand. Ook is de forensische opsporing ingeschakeld om sporen te onderzoeken, aldus de woordvoerder van de politie tegen NH Nieuws.
Nederland gaat door een periode van bijzondere verharding in de interetnische verhoudingen. Zo vonden er in Loosdrecht en IJsselstein gewelddadige acties tegen vluchtelingen. Politici als Gidi Markuszower (DNA, Groep Markuszower), Geert Wilders (PVV) en Lidewij de Vos (Forum voor Democratie) gooien daarbij olie op het vuur. Markuszower riep recent op tot geweld tegen Palestijnse vluchtelingen, Wilders is solididair met de anti-asieldemonstraties en De Vos propageerde opnieuw de beruchte omvolkingstheorie. De D66-VVD-CDA-coalitie steunde echter een motie van Jesse Klaver (PRO), waarin het kabinet werd opgeroepen om geen akkoorden te sluiten met fracties die oproepen tot geweld, of de omvolkingstheorie propageren.
Binnen de VVD groeit openlijk verzet tegen de koers van de Tweede Kamerfractie op het Midden-Oosten. De interne pressiegroep Liberaal Collectief Nabije-Oosten (LCNO) dient op het partijcongres van zaterdag 13 juni een motie in die de fractie oproept de nieuwe Israëlische doodstrafwet ondubbelzinnig te veroordelen. Saillant detail: oud‑Kamervoorzitter en VVD‑zwaargewicht Frans Weisglas steunt de motie. Voor de doorgaans pro-Israëlische Weisglas is de doodstrafwet ‘een rode lijn’, zegt initiatiefnemer Maarten Dirkse tegen de Kanttekening.
De motie komt op een moment dat de spanning binnen de partij oploopt. Dirkse, twaalf jaar gemeenteraadslid in Leiden en mede‑oprichter van het LCNO, zegt dat hij zich zorgen maakt over de ‘radicaal‑rechtse, populistische partijkoers’ van partijleider Dilan Yesilgöz en Kamerleden als Ulysse Ellian en Bente Becker. ‘Ze denken dat de VVD hierdoor electoraal succes krijgt. Dat is onzin. En het is onliberaal’, zegt hij. ‘Ik wil de partij niet overlaten aan populisten.’
‘Morele plicht’
Aanleiding voor de escalatie is de felle kritiek van de VVD‑fractie op het kabinetsbesluit om Palestijnse visumhouders uit Gaza te helpen Nederland te bereiken. Volgens Dirkse is die kritiek niet alleen onjuist, maar ook moreel verwerpelijk. ‘Nederland heeft een morele plicht om deze Palestijnse vluchtelingen te helpen’, zegt hij. ‘Zonder Nederlandse diplomatieke hulp kunnen ze Gaza niet uit. Het is het kleine beetje dat we kunnen doen.’
‘Ellian zet hen weg als geniepige uitvreters’
Hij verwijst naar de uitlatingen van Kamerlid Ellian, die Palestijnse visumhouders neerzette als mensen die misbruik maken van het systeem. ‘Ellian zet hen weg als geniepige uitvreters. Dat is een verkeerde voorstelling van zaken. En je hoort hem natuurlijk nooit over asielzoekers uit Iran. Hij bezigt populistische anti‑Palestijnse retoriek die moreel niet te verantwoorden is.’
Het LCNO verwoordt die kritiek in ongebruikelijk scherpe bewoordingen in een persbericht:
‘Bij monde van Kamerlid Ellian worden de Palestijnen in kwestie, en Gazanen in het algemeen, gestigmatiseerd als geniepige bedriegers die onder valse voorwendselen ons land proberen binnen te dringen.’
Ook hekelt de groep dat de fractie zich nooit uitsprak over bezoeken van Israëlische militairen die worden verdacht van oorlogsmisdaden:
‘Bezoeken van IDF‑soldaten die trots op sociale media pronken met video’s van de door Israël aangerichte oorlogsmisdaden in Gaza zijn voor onze Tweede Kamerleden echter geen probleem.’
Motie tegen doodstrafwet
De directe aanleiding voor de motie is de Israëlische wet, die op 30 maart werd aangenomen en de doodstraf invoert — en in sommige gevallen verplicht stelt — voor bepaalde vormen van geweld. Volgens het LCNO is de wet in de praktijk uitsluitend gericht op Palestijnen. In de motie staat:
‘Deze wet is zo geformuleerd dat ze in de praktijk alleen van toepassing is op Palestijnen, terwijl bijvoorbeeld illegale joodse kolonisten op de Westelijke Jordaanoever niet onder deze wet vallen.’
Ook wijst de motie op het risico van schijnprocessen: ‘Palestijnen in Israël en de bezette Westelijke Jordaanoever kunnen hierdoor middels een (militair) schijnproces ter dood veroordeeld en geëxecuteerd worden.’
De motie benadrukt dat de VVD in het verleden doodstrafwetgeving in landen als Iran wél heeft veroordeeld. Zo kan het beeld ontstaan ‘dat de VVD haar liberale en morele principes selectief toepast’.
De oproep van de ondertekenaars van de motie aan de VVD-Kamerfractie luidt daarom als volgt: ‘Om pal voor de liberale principes en morele integriteit van de VVD te staan en de Israëlische wet in kwestie alsnog ondubbelzinnig te veroordelen.’
Brede steun uit de partijtop
Dirkse benadrukt dat hij niet alleen staat. Naast Weisglas ondertekenen ook oud‑bewindslieden Jozias van Aartsen en Ed Nijpels de motie. ‘Dat zijn geen lichtgewichten’, zegt hij. ‘Weisglas zei dat de Israëlische doodstrafwet voor hem een ‘rode lijn’ is.’
‘Veel VVD-leden herkennen zich niet in de huidige retoriek van de partij’
Volgens Dirkse laat de steun van deze prominenten zien dat de VVD nog steeds een liberale partij is. ‘Het nieuwe Liberaal Manifest, waar we ook over stemmen, is een heel liberaal manifest. Maar de VVD-top en rechts-populistische Kamerleden verkwanselen de liberale principes van de VVD. In het manifest staat nergens dat visumdragers ‘uitvreters’ zijn. Veel VVD-leden herkennen zich niet in de huidige retoriek van de partij. VVD’ers moeten zich uitspreken tegen de populistische koers.’
Zaterdag 13 juni wordt duidelijk of de ledenvergadering de motie aanneemt, waarin de Israëlische doodstrafwet wordt veroordeeld. De VVD-fractie kan niettemin besluiten deze motie naast zich neer te leggen. Dirkse hoopt uiteraard dat dit niet gebeuren zal. De partijtop moet bereid zijn de interne kritiek op de populistische, onliberale koers serieus te nemen.
In de serie Nieuwe Pioniers spreekt de Kanttekening biculturele Nederlanders met een eigen onderneming. Deze keer: Sam’s Toko in Enschede, al jaren een vertrouwd adres voor liefhebbers van de Aziatische keuken.
Achter de toonbank staat Amar Nandpersad. Rustig, scherp en met de blik van iemand die precies weet waar je voor komt. Soms hoeft hij alleen maar naar het mandje van een klant te kijken. ‘Dan zie ik aan de producten wat iemand gaat maken’, zegt hij. ‘Dan zeg ik: je bent je pimentkorrels of gebakken uitjes vergeten.’
Dat is Sam’s Toko in één zin. Je komt er voor boodschappen, maar loopt vaak naar buiten met een tip, een alternatief of precies dat ene potje dat je anders had laten staan. ‘Veel producten kun je tegenwoordig ook in de supermarkt kopen’, zegt Amar. ‘Maar voor dat stukje meedenken kom je toch hier.’
Klein begonnen
Het verhaal van Sam’s Toko begint in 1981. Niet in een groot winkelpand, maar in een extra slaapkamer van het gezin, in een flat aan de Wesselerbrink. Amars ouders begonnen klein, met een paar producten die in Enschede lastig te krijgen waren. Voor Surinaamse en Aziatische boodschappen moesten mensen vaak naar Den Haag. ‘Mijn vader werd boos dat het hier zo duur en lastig was’, vertelt Amar. ‘Toen dacht hij: waarom verkoop ik het zelf niet?’
Klanten vertelden het door aan familie, buren en vrienden. De zolderkamer werd al snel te krap. Later verhuisde de zaak naar de Oostveenweg in Enschede. Daar ging het verder onder de naam Sam’s Tropic Center.
‘Iedereen hielp mee’
Voor Amar hoorde de toko vanaf dat moment gewoon bij thuis. Hij is geboren en opgegroeid in Enschede, groeide op in de wijk Velve en is de jongste van vijf kinderen. De zaak zat naast de woning, dus werk en gezinsleven liepen vanzelf door elkaar heen.
Schappen vullen, klanten helpen, spullen klaarzetten. Geen groot overleg, geen discussie. Het moest gebeuren. ‘Dat was normaal’, zegt hij. ‘Iedereen hielp mee.’
‘Zo was het vroeger’
Huiswerk kwam vaak later, als de winkel dicht was. Toch vertelt Amar dat zonder drama. Zo ging dat gewoon. De toko hoorde bij het gezin, net als eten, school en familie. Zijn vader Sam was streng en duidelijk. Zijn moeder Bea, nu 75 jaar, was warmer en zachter in de omgang. Van allebei nam Amar iets mee: discipline van zijn vader, geduld met mensen van zijn moeder.
De toko van vroeger was een wereld op zich. Je kon er levensmiddelen kopen, eten afhalen en films huren. Een toko, videotheek, afhaalplek en kleine supermarkt in één. Lekker efficiënt, zouden we nu zeggen. Toen was het vooral handig. ‘Dat kun je je nu bijna niet meer voorstellen’, zegt Amar. ‘Maar zo was het vroeger.’
Meer dan dertig soorten sambal in het schap van Sam’s Toko in Enschede. Beeld: Shalinie Ramlal
Opleiding in de handel
Als kind zag Amar zichzelf niet meteen achter een toonbank staan. Hij droomde niet van schappen, bestellingen en kassa’s. Hij wilde politieagent worden. Of rijinstructeur. ‘Dat leek me toen gewoon leuk’, zegt hij lachend. Toch bleef het ondernemen lonken. Hij volgde een opleiding in de handel, deed later in de avonduren NIMA Marketing Management en haalde naast zijn werk een hbo-diploma.
Zijn eerste echte stap maakte hij in 1998. Zijn broer Anand had toen een tweede toko bij de Profimarkt aan de Wethouder Beverstraat in Enschede. Amar nam die over. ‘Ik kende de winkel natuurlijk al’, vertelt hij. ‘Maar ineens moest ik zelf keuzes maken.’
Elf jaar later kreeg de zaak een nieuwe plek: Spaansland in Enschede. Daar zit Sam’s Toko nog steeds. Amar gaf alles stap voor stap zijn eigen draai. De indeling veranderde, het assortiment werd breder en de kassa moderner. Klanten moesten makkelijker door de winkel kunnen lopen. Kleurrijk mocht, rommelig niet. ‘Mijn ouders deden het op hun manier’, zegt Amar. ‘Maar ik ben ook een andere generatie.’
Loempia’s
Eén product maakte Sam’s Toko in Enschede extra bekend: de loempia. Vega of kip, vers uit het kraampje buiten bij de toko. Amar stond er jarenlang. Niet alleen als de zon scheen, maar ook als het regende en de wind net iets te enthousiast meedeed. ‘Elf jaar lang stond ik buiten’, zegt hij. ‘Regen of geen regen.’ Alleen bij hevige sneeuwval bleef hij binnen. De rest ging gewoon door. In de zomer was dat gezellig. Mensen maakten een praatje, bestelden nog iets extra’s en bleven hangen. In de winter was het vooral karaktertraining. Maar dan wel met loempia’s.
Loempia’s van Sam’s Toko. Foto: Shalinie Ramlal
Nog steeds zijn ze een van zijn bekendste producten. Amar levert ze aan voetbalclubs, cafetaria’s, shoarmazaken en all-you-can-eat-restaurants. Sommige mensen kennen ze inmiddels gewoon als die loempia’s van Sam’s Toko.
‘Elf jaar lang stond ik buiten’
Meer Nederlandse bezoekers
De zaak veranderde mee met de tijd. Vroeger kwamen vooral Surinaamse en Hindoestaanse klanten binnen. Nu ziet Amar veel meer Nederlandse bezoekers. Ook jongeren weten hem te vinden. In de pauze lopen scholieren naar binnen voor snacks, pittige noodles en drankjes. En TikTok zorgt ondertussen voor een nieuwe stroom klanten.
‘Soms laten mensen een filmpje zien en zeggen ze: ik wil dit maken.’
Dan kijkt Amar mee. Welke noodles heb je nodig? Welke saus hoort erbij? En wat kun je gebruiken als iets uitverkocht is? Zo leert hij zelf ook nieuwe trends kennen. Van extreem scherpe noodles tot drankjes die ineens overal op TikTok opduiken. Wordt er vaak naar gevraagd, dan kijkt Amar of het in het assortiment past.
Dertig soorten sambal
Wie denkt dat sambal gewoon sambal is, moet even met Amar meelopen. In de schappen staan meer dan dertig soorten. Er is sambal voor bij nasi, roti, loempia’s of gewoon op een broodje. Sommige potjes zijn zoetzuur, andere juist scherp. Je hebt grove varianten met stukjes erin, maar ook fijne sambal die je makkelijk door een gerecht roert.
‘Scherp moet wel lekker blijven’
Ook de smaken verschillen flink. Er is sambal met mango, birambi, aardappel of extra chili. De een wil vooral pit, de ander zoekt juist smaak. ‘Scherp moet wel lekker blijven’, vindt Amar. ‘Alleen maar heet, daar heb je niks aan.’
Zijn favoriet is pommisitair, ook wel ambarella of Tahiti-appel genoemd. Dat is een tropische vrucht met een frisse, wat zoetige smaak. Amar wijst de variant aan. ‘Die is grof, lekker gekruid en superlekker.’
Voor veel klanten is sambal geen extraatje, maar vaste prik. Sommige mensen hebben thuis meerdere potjes staan voor verschillende gerechten. Amar snapt dat. Eten gaat niet alleen over trek hebben. Het gaat ook over smaak, gewoonte en herinnering.
De winkel blijft trekken
Ook thuis is de toko nooit helemaal weg. Niet dat er elke avond een vergadering aan de keukentafel is, maar de zaak hoort bij hun leven. Zijn vrouw Sandhia is sinds 2009 betrokken. In 2018 kwam er een tweede vestiging bij in winkelcentrum Zuid, waar zij veel meewerkte. Die locatie is deze week gesloten. Minder verspreid, meer focus. Dat past beter bij hoe Amar nu naar ondernemen kijkt.
Hun dochter Chalisa (16) wil ook graag meewerken. Amar houdt dat nog even af. Eerst haar examens, daarna de toko. ‘Zij is zeker een onderneemster’, zegt hij.
Ook zijn moeder Bea helpt soms nog mee, vooral met catering. En zelfs als ze niet werkt, blijft de winkel trekken. Als ze langskomt, kijkt ze rond. Dan worden bananen gesorteerd of producten rechtgezet. ‘Dat zit er gewoon in’, zegt Amar met een glimlach. Zijn vader Sam overleed in 2016. Zijn invloed is nog steeds merkbaar: in de discipline, in de manier van werken en in het idee waarmee de toko ooit begon.
Beeld: Shalinie Ramlal
Naast de winkel organiseert Amar ongeveer eens per drie maanden dansfeesten. Vooral voor de Hindoestaanse gemeenschap, maar iedereen is welkom. Zelf houdt hij ook van gezelligheid. En omdat er volgens hem in Enschede weinig van dit soort avonden zijn, regelt hij ze dan maar zelf.
‘Ik ben eigenlijk heel tevreden met wat ik nu heb en doe’
Voor muziek, bands en feesten moet je anders al snel naar Den Haag, Almere of Amsterdam. In Enschede kan het dichterbij. ‘Je bent in tien minuten of een kwartier weer thuis’, zegt Amar. Voor hem draait zo’n avond niet alleen om muziek. Het gaat om elkaar zien, dansen en bijpraten.
Liever goed dan groot
Toch blijft de toko de basis. Amar dacht ooit aan meer winkels, misschien zelfs aan een keten door Nederland. Maar corona, drukte en jarenlange ervaring leerden hem anders kijken. Sam’s Toko begon omdat zijn vader vond dat Enschede beter verdiende. Nu houdt Amar dat verhaal levend.
Het hoeft voor hem niet per se groter. Het moet vooral goed blijven: een nette zaak, producten waar mensen voor terugkomen en klanten die weten waarvoor ze naar Sam’s Toko komen. ‘Ik ben eigenlijk heel tevreden met wat ik nu heb en doe.’
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
