9.9 C
Amsterdam
Home Blog

Forumnazi’s in beeld bij kooigevechten, twee leden geroyeerd

0

Onderzoeksjournalisten van Zembla en het Vlaamse VRT NWS-programma Pano hebben beelden onthuld van illegale kooigevechten binnen een Europees neonazistisch netwerk. Ook FvD’ers duiken op. De partij heeft inmiddels twee leden geroyeerd. Een van de journalisten is Sander Rietveld, die eerder met de Kanttekening sprak over extreemrechts en de Biblebelt.

Een infiltrant, die zich jarenlang voordeed als een trouwe neonazi, vertelt dat de zogenoemde ‘fight nights’ bedoeld zijn als propagandamiddel én om geweld te normaliseren. Daarmee willen de betrokken neonazi’s Europa, in hun eigen bewoordingen, behoeden voor de ‘witte vervanging’, een verwijzing naar de racistische omvolkingstheorie. Dat blijkt uit de documentaire Undercover in een neonazi-netwerk: vechtclubs en FvD-connecties.

De unieke beelden waren nooit bedoeld voor de buitenwereld, maar voor intern gebruik, om de ondergrondse neonazi-beweging in Europa verder uit te bouwen. Er valt nogal wat te zien: Hitlergroeten, neonazi’s die elkaar in een geïmproviseerde vechtkooi knock-out slaan en, niet in de laatste plaats, verregaande connecties met Duitse en andere Europese neonazistische groeperingen. Ook Nederlandse leden van de beruchte Hammerskins duiken op. Deze internationale neonazistische en witte nationalistische organisatie, ook wel Hammerskin Nation genoemd, werd in 1988 opgericht in de Verenigde Staten en streeft naar een witte etnostaat.

Ook komen verschillende mensen uit de omgeving van Forum voor Democratie (FvD) in beeld. Een van hen is Ramon van Asch, voormalig fractievoorzitter van FVD in Den Bosch en tot voor kort medewerker van de Tweede Kamerfractie. Hij was aanwezig bij een van de kooigevechten. De partij heeft inmiddels twee leden geroyeerd, onder wie Van Asch, die ook zijn raadszetel heeft opgegeven.

In de documentaire is te zien hoe een groep mannen in de bossen de geboortedag van Adolf Hitler herdenkt. De nazi’s brengen de Hitlergroet en roepen ‘Sieg Heil, Sieg Heil’. Vervolgens zegt een van de nazi’s het volgende: ‘Vanavond eren we de man die na zijn dood nog steeds een inspiratie vormt. Heil onze Führer, heil Hitler.’ Hitler was verantwoordelijk voor het ontketenen van de Tweede Wereldoorlog en voor de systematische moord op zes miljoen Joden en naar schatting 500.000 Roma en Sinti.

Ook tijdens de organisatie van de zogenoemde ‘fight nights’ komen de racistische denkbeelden onverbloemd naar voren. Zo maakt een van de aanwezigen bij het voorbereiden van een vechtavond een racistische grap: ‘Volgende keer ook een n-woord meenemen.’

De infiltrant komt uitgebreid aan het woord in de documentaire. Met een bivakmuts op en een onherkenbaar gemaakte stem doet hij zijn verhaal. ‘Het stuitendst is hoe ze geweld normaliseren. Daar ben ik echt van geschrokken. Dit is echt een gewelddadig netwerk.’ 

Inmiddels wordt de infiltrant beschouwd als een van de boys, maar hij vreest voor zijn veiligheid nu de documentaire naar buiten is gebracht. ‘Het was nodig om er lange tijd in te zitten om hun vertrouwen te winnen’, vertelt hij op een locatie buiten Nederland aan Zembla. ‘Ze zullen me als een rat zien, me doxen [privé-gegevens openbaar maken] en op die manier mensenlevens kapotmaken. Ik maak me daar zorgen om.’

Hij vertelt hoe alles op een gegeven moment went: het geweld, de Hitlergroeten en de antisemitische grappen. Juist daarin schuilt volgens hem het grote gevaar voor Nederland: de voortdurende normalisering van extreemrechtse denkbeelden en geweld.

Alles wordt in het geheim georganiseerd. De locaties van de fight nights worden binnen de besloten Telegramgroepen pas op de dag zelf bekendgemaakt. Zembla wist uiteindelijk drie locaties van de vechttoernooien te achterhalen: in Zuidwolde (Drenthe), Finsterwolde (Groningen) en Oeffelt (Noord-Brabant).

Onderzoekers die Zembla heeft gesproken, vinden ook het gebruik van verhullende termen als ‘Active Clubs’ verdacht. De groepen presenteren zich als sportclubs, maar gebruiken sport en vechtsport volgens de onderzoekers als dekmantel om neonazistische netwerken op te bouwen en jongeren ideologisch te beïnvloeden. Tegelijkertijd komen de racistische en antisemitische denkbeelden geregeld  toch openlijk naar buiten. Bijvoorbeeld tijdens demonstraties tegen asielzoekerscentra, waar extreemrechtse groepen als Defend racistische en antisemitische leuzen scanderen, waaronder ‘Hamas, Hamas, Joden aan het gas’.

Willem Wagenaar, onderzoeker op het gebied van extreemrechts, waarschuwt dat de groepen een groot veiligheidsrisico vormen voor Nederland. Dat heeft onder meer te maken met hun ambitie om snel te groeien en hun internationale contacten. Een van de betrokken organisaties is de Nederlandse tak van de Duitse neonazistische skinheadgroepering Hammerskins. De Nederlandse leider, Harm Jan S., woont in de buurt van het Groningse Finsterwolde. Toen Zembla-journalist Sander Rietveld hem thuis opzocht wilde hij niet met de journalist in gesprek gaan.

De infiltrant vertelt bovendien dat niet iedereen geschikt wordt bevonden om toe te treden tot de Nederlandse neonazibeweging. ‘Je moet een bepaald gewicht hebben, minimaal 1,85 meter lang zijn en natuurlijk een blanke (witte, red.) afkomst hebben’, zegt hij.

De onthullingen over Forum voor Democratie passen in een langere geschiedenis en racistische uitlatingen binnen en rond Forum voor Democratie. Zo sprak partijleider Thierry Baudet in 2017 over het ‘homeopathisch verdunnen’ van de Nederlandse bevolking met mensen uit andere delen van de wereld, en dat hij wil dat Europa ‘dominant blank’ blijft. 

Een docent wiskunde van scholengemeenschap Stad & Esch in Meppel, die vorig jaar zijn erf in Zuidwolde beschikbaar stelde voor een illegaal kooigevecht, is inmiddels uit het lesrooster gehaald, aldus NOS.

Trouw: minister houdt advies over asielnoodrecht geheim

0

Minister Bart van den Brink (CDA) van Asiel en Migratie wil een advies van de landsadvocaat over het asielbeleid van zijn voorganger Marjolein Faber (PVV) niet openbaar maken. Dat schrijft Trouw.

De landsadvocaat adviseerde Faber in 2024 over haar plan om het staatsnoodrecht in te zetten voor strengere asielmaatregelen. Volgens het ministerie moet dat advies geheim blijven. Als een toekomstige regering opnieuw noodrecht wil gebruiken voor asielbeleid, zou openbaarmaking van het document kunnen laten zien welke juridische argumenten de overheid daarbij gebruikt.

Uit een nieuw Woo-besluit blijkt bovendien dat het ministerie de openbaarmaking van de stukken bijna een jaar heeft uitgesteld. Dat gebeurde ondanks de wettelijke termijnen van de Wet open overheid (Woo). Het besluit lag volgens Trouw al begin dit jaar klaar voor ondertekening door de betrokken ministers, maar werd pas deze maand vastgesteld. De krant gaat daarom naar de rechter.

Opvallend is dat toenmalig premier Dick Schoof en minister Faber eerder ontkenden dat zo’n advies bestond. Inmiddels heeft Trouw een conceptversie van het document ingezien. De passages waarin de landsadvocaat ingaat op de vermeende asielcrisis zijn echter zwartgelakt.

Tweede Kamer buitenspel

Minister Faber wilde in het najaar van 2024 via noodwetgeving verregaande asielmaatregelen doorvoeren en daarbij de Tweede Kamer buitenspel zetten. Maar je moet een goede reden om het noodrecht toe te mogen passen, denk aan een natuurramp of een gewapend conflict. Zo’n reden was er niet. Om die reden bekritiseerden ambtenaren en juristen het plan.

Faber op haar beurt beweerde dat de inzet van het noodrecht ‘juridisch getoetst’ was en vond daarbij steun van premier Schoof. Volgens Trouw is het echter onduidelijk of de landsadvocaat een positief of negatief advies gaf, omdat cruciale delen zijn zwartgelakt. 

De Tweede Kamer stemde de plannen van Faber weg en er kwamen strengere asielregels via normale wetgeving. Toch is het idee van Faber niet verdwenen, schrijft de krant. Vorig jaar stelde de BBB voor om via noodwetgeving een ‘asielstop’ in te voeren.

Gerechtigheid voor Palestijnen vereist politieke wil, zeggen juristen

0

De internationale rechtsorde heeft de Palestijnen gefaald en raakt steeds vaker ondergeschikt aan de macht. Bescherming ervan is hard nodig, stellen juristen tijdens een serie lezingen aan het ISS, een onderzoeksinstituut van de Erasmus Universiteit Rotterdam in Den Haag.

Terwijl het Nederlandse kabinet afgelopen maandagavond niet ver van het International Institute of Social Studies (ISS) vooral met zichzelf bezig was, kwamen studenten, diplomaten, activisten en andere geïnteresseerden bijeen voor een lezingenserie over internationaal recht, wereldwijde solidariteit en de Palestijnse strijd voor gerechtigheid. De avond werd georganiseerd door de Raad van Arabische Ambassadeurs en het Legal Mobilization Platform, een netwerk van juristen aan het ISS.

Er is een kloof ontstaan tussen wat het internationaal recht de Palestijnen belooft en wat daarvan in de praktijk terechtkomt. Volgens ambassadeur Ammar Hijazi, hoofd van de Palestijnse Missie in Nederland, roept dit de vraag op of het internationaal recht wel voor iedereen geldt.

‘Al bijna acht decennia komt de internationale gemeenschap met resoluties over de Palestijnse zaak. Het Internationaal Gerechtshof heeft geoordeeld over de Israëlische afscheidingsmuur, de bezetting illegaal verklaard en tijdelijke maatregelen opgelegd in de genocidezaak van Zuid-Afrika. Het Internationaal Strafhof heeft arrestatiebevelen uitgevaardigd. Aan resoluties geen gebrek, wel aan consequenties. Als het internationaal recht voor sommigen geldt en voor anderen niet, is het dan nog wel recht? Of dient het vooral de belangen van de machtigen?’

‘Aan resoluties geen gebrek, wel aan consequenties’

Volgens Hijazi heeft de internationale rechtsorde, die na de Tweede Wereldoorlog werd opgezet, gefaald in Palestina. ‘Palestina was de eerste test voor dit systeem, maar met iedere dubbele standaard en genegeerde resolutie groeide het onrecht. Een systeem dat vanaf het begin faalt, zal elders ook niet overleven. De vraag is niet of Palestina het internationaal recht nodig heeft, maar of het internationaal recht dit falen kan overleven. Daarom kunnen andere staten, die verplicht zijn het recht na te leven, niet om Palestina heen.’

Tekortkomingen

Volgens Marcel Brus, emeritus hoogleraar publiekrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen, is het internationale rechtssysteem ‘onvolmaakt’. ‘Er zijn grofweg twee tekortkomingen: de inhoud van het recht en de uitvoering ervan. Sinds de oprichting van de Verenigde Naties in 1945 zijn er veel regels, procedures en instellingen bij gekomen. Dat heeft ons veel goeds gebracht, maar niet iedereen profiteert daarvan. Daarom moeten we blijven kijken hoe we het recht kunnen verbeteren om onrecht aan te pakken.’

Ook is het recht volgens Brus vooringenomen. Sterkere partijen zijn vaak in het voordeel ten opzichte van zwakkere. Toch ziet hij ook vooruitgang. ‘Toen ik student was, was het ondenkbaar dat er ooit een Internationaal Strafhof in Den Haag zou komen. Na het Neurenberg-tribunaal geloofde men niet meer in zo’n onafhankelijk instituut.’

Volgens Brus werkt het recht alleen als mensen en instellingen erkennen dat het ertoe doet. Juist dat staat de laatste tijd sterk onder druk. ‘Steeds vaker raakt het recht ondergeschikt aan de macht. Alsof het er niet meer toe doet. Daar is onvoldoende verzet tegen.’

Ambassadeur Ammar Hijazi houdt een toespraak. Beeld: Erik Prins

Deze opvatting sijpelt volgens Brus ook door naar regeringen, waaronder de Nederlandse. ‘De regering zegt dat het internationaal recht belangrijk is, maar dat het niet leidend is binnen het buitenlands beleid. Dat is ongekend.’

‘Hoewel het internationaal recht heel duidelijk is, is er bij heel veel staten onwil om het toe te passen’, zegt Gerard Jonkman, directeur van The Rights Forum, in een gesprek met de Kanttekening. ‘Ze zoeken redenen om dat niet te hoeven doen. Zo zei minister van Buitenlandse Zaken Tom Berendsen over de onrechtmatige Amerikaanse aanval op Iran dat het internationaal recht slechts één van de perspectieven is. Ook geopolitieke belangen speelden volgens hem een rol.’

De Commissie van Advies inzake Volkenrechtelijke Vraagstukken (CAVV) riep de regering vorige maand in een rapport op om het internationaal recht consequent als leidraad te nemen voor het Nederlandse buitenlandbeleid. De commissie waarschuwde voor de gevolgen van selectieve toepassing van het internationaal recht. De regering moet zich altijd uitspreken over ernstige schendingen, ongeacht welke staat daarvoor verantwoordelijk is.

Internationaal Strafhof

De praktijk is echter weerbarstig. Onlangs onthulde The Rights Forum dat Nederland met de Verenigde Staten onderhandelt over het uithollen van de bevoegdheden van het Internationaal Strafhof. De onderhandelingen zouden onder meer gaan over het toekennen van immuniteit aan staatshoofden zoals Netanyahu, Trump en Poetin. Daardoor zouden zij niet meer vervolgd kunnen worden.

De onderhandelingen volgen op sancties die de VS tegen het Strafhof instelden. ‘VN-medewerkers en onafhankelijke experts die schendingen documenteren, worden al enkele jaren neergezet als bevooroordeeld, antisemitisch of als terreursympathisanten’, zegt ambassadeur Hijazi. ‘Nu hebben sommigen van hen te maken met persoonlijke financiële sancties, visumintrekkingen en bedreigingen.’

In juli dit jaar gaven de Amerikaanse president Donald Trump en minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio toe dat zij de druk op het Strafhof opvoerden ‘om Bibi [Netanyahu] en anderen te beschermen’.

‘De arrestatiebevelen van het Strafhof tegen Netanyahu en Gallant waren gerechtelijke uitspraken gebaseerd op bewijs dat ook door andere instituties is verzameld. Desondanks worden de uitspraken neergezet als politiek gemotiveerd’, zegt Marieke de Hoon, hoogleraar strafrecht aan de Universiteit van Amsterdam.

De Hoon vindt dat het Strafhof geen enkele concessie zou moeten doen, omdat het niet ‘om een normale situatie gaat’, maar om een situatie waarin ‘de Vergadering van Lidstaten van het Hof handelt onder druk van sancties’.

Handelsembargo

Derde staten moeten zich inspannen om genocide en andere mensenrechtenschendingen tegen Palestijnen te voorkomen, stelt Federica Violi, universitair hoofddocent aan de Erasmus School of Law. ‘Uit het oordeel van het ICJ uit 2024 blijkt dat staten juridisch gezien niet mogen toekijken wat er in Palestina gebeurt, zonder zelf iets te doen. Zo moeten zij wegblijven van economische of handelsbetrekkingen die de onrechtmatige bezetting in stand houden’, zegt Violi.

Het verbod op producten uit de illegale nederzettingen, dat Nederland recent invoerde, is volgens haar een goed begin, maar niet voldoende. ‘Diensten, zoals het aanbieden van onroerend goed in de nederzettingen, zijn uitgesloten van het verbod. De EU voerde in het geval van Rusland wél een verbod in voor diensten. Dat is tekenend voor het feit dat het internationaal recht voor sommigen geldt en voor anderen niet’, aldus Violi.

Bovendien zijn bijna alle economische activiteiten in Israël verbonden met de illegale nederzettingen, stelt Violi. ‘In het Israëlische recht zijn de nederzettingen volledig geïntegreerd in het economische bestel van Israël. Je kunt dus niet volhouden dat een bedrijf in Israël geen banden heeft met de nederzettingen. Denk bijvoorbeeld aan het waterbedrijf van Israël dat water uit de bezette Palestijnse gebieden onttrekt, of supermarkten die ook filialen in nederzettingen hebben. Daarom zou een handelsembargo met Israël een goede stap kunnen zijn.’

V.l.n.r. Jeff Handmaker, hoogleraar Marieke de Hoon, hoogleraar Sanne Taekema (gespreksleider), hoogleraar Marcel Brus, Giulia Pinzauti, Federica Violi. Beeld: Erik Prins

Jonkman van The Rights Forum zegt zich vast te houden aan Violi’s analyse. Zijn organisatie pleit al langer voor een handelsembargo tegen heel Israël, in plaats van alleen tegen de illegale nederzettingen. ‘Doordat Israël geen onderscheid maakt tussen de nederzettingen in de bezette gebieden enerzijds en Israël proper anderzijds, moet de regering een totale boycot van Israël gaan overwegen. Een paar jaar geleden bleek uit een WOO-verzoek dat we bij het ministerie van Buitenlandse Zaken hadden ingediend, dat het ministerie zelf zegt dat de hele Israëlische economie direct of indirect is verweven met de nederzettingeneconomie.’

Meer dan zeshonderd Nederlanders dienen bij het Israëlische leger

De verantwoordelijkheid van derde staten houdt ook in dat zij zelf daders van misdaden tegen Palestijnen berechten, stelt De Hoon. ‘We moeten ons realiseren dat er zo veel meer daders zijn dan een handvol individuen die het Strafhof kan berechten. Het is belangrijk dat iedere staat hiertoe de capaciteit en expertise heeft. Er moet politieke wil zijn om het aanklagers en rechters mogelijk te maken verdachten te arresteren door middel van universele jurisdictie.’

Ook Nederlanders die in het Israëlische leger dienen, kunnen op die manier worden berecht, zegt De Hoon. Maar in de praktijk ziet zij een andere aanpak. ‘Toen Nederlanders naar het ‘kalifaat’ afreisden om Islamitische Staat te dienen, wees de regering erop dat zij zich in dat geval aansloten bij een terreurgroep en dat zij zouden worden berecht als zij misdaden zouden begaan. In het geval van het Israëlische leger zien we een heel andere benadering.’

‘Net als bij IS destijds sprake is van schendingen van het internationaal recht en oorlogsmisdaden’

Jonkman vindt dat Nederland beide gevallen gelijk moet behandelen. ‘Er zijn meer dan zeshonderd Nederlanders die in het Israëlische leger dienen. Waarom doet Nederland daar niets aan? Terwijl net als bij IS destijds sprake is van schendingen van het internationaal recht en oorlogsmisdaden. Dus de regering zou in beide gevallen moeten oproepen daar niet naartoe te gaan. En zij zou mensen moeten screenen die daar toch hebben gediend.’

De Hoon benadrukt het belang van politieke wil om de rechtsorde te beschermen. ‘Staten kunnen heel veel doen, als de politieke wil er maar is. Het is belangrijk dat aanklagers worden gesteund in hun werk, evenals de NGO’s die over veel informatie beschikken, maar net als het Strafhof ook worden getroffen door sancties. Staten zouden hen moeten ondersteunen en beschermen, zodat de informatie in goede handen komt.’

Ondanks het gebrek aan gerechtigheid heeft de druk van de groeiende pro-Palestinabeweging ervoor gezorgd dat Palestina niet alleen meer aandacht krijgt, maar dat ook regeringen zich anders zijn gaan opstellen, zegt ambassadeur Hijazi tegen de Kanttekening.

‘De kwestie had niet de aandacht van regeringen en werd onder het tapijt geschoven. De zaak werd overgelaten aan de machtige spelers. Maar nu heeft het volk dit ter discussie gesteld en spreken professoren zoals hier zich steeds vaker uit. Inmiddels hebben regeringen andere posities ingenomen, zoals Nederland heeft gedaan met producten uit de nederzettingen. Het is een kleine stap, maar het is opmerkelijk hoe deze beweging hierin het verschil heeft gemaakt’, aldus Hijazi.

VN, EU en NAVO mogelijk getroffen door Israëlische spyware via online advertenties

0

Computernetwerken van internationale organisaties, overheden en media wereldwijd zijn mogelijk blootgesteld aan geavanceerde Israëlische spyware die werd verspreid via online advertenties, zo schrijft journalist Tom Beemsterboer in een groot stuk in NRC. Hij wijst op een onderzoek van Citizen Lab, een gerenommeerd onderzoeksinstituut van de Universiteit van Toronto.

De zaak kwam aan het licht nadat het ICT-team van de Arabische nieuwszender Al Jazeera in 2024 verdachte activiteiten ontdekte op de computers van tientallen journalisten. Uit nader onderzoek bleek dat 45 medewerkers waren blootgesteld aan spyware van het Israëlische bedrijf Candiru. Opvallend is dat slachtoffers geen link hoefden aan te klikken. Het simpelweg laden van een online advertentie was voldoende om een infectie mogelijk te maken.

Volgens Citizen Lab werden de kwaadaardige advertenties gedurende vier maanden verspreid via bijna 200.000 websites en apps, waaronder grote nieuws- en dienstensites. De onderzoekers spreken van een nieuwe aanvalsmethode, die zij ‘AdFection’ noemen. Het is volgens hen de eerste keer dat technisch is aangetoond dat spyware op deze manier via advertentienetwerken kan worden ingezet.

Niet alleen journalisten werden geraakt. De advertenties werden ook weergegeven op apparaten binnen netwerken van ministeries van Buitenlandse Zaken en Defensie, strijdkrachten, cyberveiligheidsdiensten en internationale organisaties zoals de Verenigde Naties, de Europese Unie en de NAVO. Hoewel niet is vastgesteld dat al deze systemen daadwerkelijk zijn geïnfecteerd, waarschuwen onderzoekers dat de blootstelling al veiligheidsrisico’s met zich meebrengt.

Wolfie Christl, onderzoeker bij Citizen Lab, noemt de digitale advertentie-industrie een ernstig beveiligingsprobleem. Volgens hem kunnen advertentieveilingen grote hoeveelheden persoonsgegevens verspreiden onder commerciële partijen, waardoor niet alleen profilering maar ook gerichte spionage mogelijk wordt.

De bevindingen hebben inmiddels geleid tot politieke onrust in Europa. Drieëndertig Europarlementariërs hebben opgeroepen tot een grondig onderzoek naar mogelijke besmettingen binnen Europese instellingen. Zij waarschuwen dat vertrouwelijke communicatie en democratische processen kwetsbaar kunnen zijn voor digitale surveillance via advertentieplatforms.

Wie wekt de Mammoetwet tot leven?

0

Onlangs berichtte deze krant over de CBS-rapportage Integratie en Samenleven 2026. Het goede nieuws: kinderen van Turkse en Marokkaanse komaf die hier geboren zijn, komen steeds vaker op havo en vwo. Minder goed: die vooruitgang zet niet even sterk door richting het hoger onderwijs.

Ik krijg een throwback naar mijn eigen schooltijd. Scholengemeenschap Noord, 6 vwo. Op de examenfoto zie ik mijn klas van 1986. Daar heb je Marc, Nanda en Danny. En daar Anja en Jenny. Ilona, Richard, Nanette en Ellis. Albert, Sandra en natuurlijk Edwin, die op de basisschool Eddie heette.

Amsterdam-Noord lag in de jaren 80 op het hakblok van de economische crisis. De scheepswerven in dit stadsdeel – waaronder NDSM – waren stuk voor stuk omgevallen. Vaders van klasgenoten waren de werkloze dokwerkers die somber visten aan het IJ. Op twee of drie kilometer van mijn scholengemeenschap lag het Barlaeus. De andere hoofdstedelijke gymnasia lagen even verderop in Amsterdam-Zuid. Luttele kilometers die destijds tientallen mijlen leken. Een milieu waarmee wij arbeiderskinderen nooit in aanraking kwamen. Nou ja, behalve tijdens die open dag voor de Universiteit van Amsterdam op het Sint Nicolaas Lyceum in Zuid. Daar ging niemand van onze klas naartoe, behalve de superslimme Eddie en ik. In de auto met zijn vader drukte deze ons op het hart iets te kiezen met baanzekerheid. Schoorvoetend zei ik dat ik naar het informatie-uur van psychologie ging.

‘Spiegologie,’ lachte hij. ‘Wat kun je daarmee? Ik zou rechten kiezen.’

Eenmaal op de informatieavond, tussen talloze onbekende leeftijdgenoten, las ik de schrik op het gezicht van Eddie. ‘Die gasten praten als Kinderen voor Kinderen,’ zei hij. Enkele weken later koos hij voor de heao. Jaren later zag ik hem rijden als taxichauffeur.

Voor vwo-kinderen uit Amsterdam-Noord was een wetenschappelijke studie veertig jaar geleden geen lonkend perspectief. Het mocht dan voorbereidend wetenschappelijk onderwijs heten, de meesten gingen maar meteen ‘aan de slag’. Een kleine minderheid ging studeren aan de universiteit, van wie ik er een was. Mijn ouders reageerden gelaten. Op de basisschool hadden ze voor mij de lagere technische school in gedachten. Toen ik na de brugklas tot het vwo werd bevorderd, wilden ze de havo. Dit keer was het mijn eigen keuze. Ze sloegen me thuis overigens welwillend gade en informeerden op roostervrije dagen of ik niet ‘naar school’ moest. Verder bliefden ze geen dure woorden. Als eerste afgestudeerde van de familie moest ik niet denken dat ik intelligenter was.

In de buitenwijk waar ik met mijn ouders woonde, was nooit een student te bekennen

Ja, de overgang van het arbeidersmilieu naar de universiteit was enorm, maar het joeg me niet uit huis. Daarvoor was de academische omgeving me te koud. Waar op de SGN – ook wel Staatsgevangenis Noord genoemd – de harde mores van de straat golden, was de universiteit een bastion met formele regels. Vervreemdend waren de omgangsvormen, gedragscodes en formele uitdrukkingen. Dat mijn medestudenten overwegend kinderen van artsen, leraren, advocaten en directeuren waren, hielp niet mee om me thuis te voelen. In de buitenwijk waar ik met mijn ouders woonde, was nooit een student te bekennen.

Aan mijn 6 vwo-klas en eerste studiejaren moest ik dus denken toen ik onlangs het CBS-bericht las. Dat kinderen van Turkse en Marokkaanse komaf minder naar de universiteit doorstromen, zou komen door de sociaaleconomische klasse van de ouders. Net als in 1986 bezorgen milieu en ouderinkomen je een achterstand (of voorsprong) in de jaren dat het er qua carrière op aankomt. Als ik naar havo-vwo-scholen in grote steden kijk, lijkt nog steeds sprake van standenonderwijs. Op de gymnasia en lyceums domineren de welbespraakte leerlingen die zich opmaken voor de universiteit. Daar bevinden zich doorgaans ook de kinderen van hoogopgeleide, ambitieuze Marokkaanse en Turkse Nederlanders. Hun feestjes en gedrag vertonen al studentikoze trekjes. Op de scholen in arme buitenwijken clusteren de kinderen uit minderdraagkrachtige milieus. Hun taal en omgangsvormen hebben niets studentikoos. Wat mij steekt, is dat ons schoolsysteem meer dan een halve eeuw na de opheffing van de hogereburgerschool nog altijd officieus georganiseerde klassensegregatie bevat. Het wachten is op een hernieuwde Mammoetwet die zorgt dat ook categorale vwo- en gymnasiumscholen kinderen uit de lagere sociaaleconomische klasse binnenhalen.

Toen ik klasgenoot en taxichauffeur Eddie jaren later tegenkwam, was hij gelukkig alsnog doorgestroomd naar de universiteit. Afgestudeerd in beleid en management aan de VU, een master. Dat dan weer wel.

Inheems Awá-volk in Brazilië zoekt contact met buitenwereld en vraagt om voedsel

0

Er zijn beelden opgedoken van zo’n twintig leden van de inheemse Awá-gemeenschap, die contact zoeken met de buitenwereld en om voedsel vragen. Het gaat om mannen, vrouwen en kinderen. Volgens mensenrechtenactivisten staan de inheemsen onder druk van jagers, houtkappers en veehouders. 

Survival International, een Britse mensenrechtengroep die voor inheemse volkeren opkomt, heeft de beelden van de ‘historische ontmoeting’ met de bedreigde Awa gedeeld. Zij waren de ‘beschaafde wereld’ genaderd, op zoek naar eten, zo bericht het Franse persbureau AFP.

De Braziliaanse overheid respecteert de inheemsen, die in hun leefgebied moeten kunnen blijven wonen. Ze worden daarom verder met rust gelaten. Maar omdat de Awa nu bedreigd worden in hun bestaanszekerheid hebben ze contact met de buitenwereld gezocht, zo meldt de Braziliaanse overheid.

‘De Awa staan onder extreme druk nu indringers vanuit alle kanten hun territorium binnendringen en hen naar een steeds kleiner eiland in het Amazoneregenwoud drijven, ze worden omringd door vernietiging’, aldus Caroline Pearce, directeur van Survival International.Ze roept de Braziliaanse overheid daarom op stappen te nemen, omdat zulke ontmoetingen vaak fataal kunnen aflopen voor inheemse groepen, met name door blootstelling aan besmettelijke ziektes die bij hen nog onbekend zijn. In de jaren tachtig van de vorige eeuw kwamen de Nukak in Colombia in contact met de buitenwereld. 40 procent van de gemeenschap overleed vervolgens aan besmettelijke ziektes, waartegen de Nukak nauwelijks weerstand hadden.

Verhaal | Turkse vluchteling denkt met weemoed terug aan zijn tijd als leraar

0

Uzeyir Oguz woont in een asielzoekerscentrum in Heerlen, waar hij meedeed aan een schrijfopdracht. Het resultaat is het verhaal Een reis naar hoop door verlangen, dat hieronder te lezen is.

Oguz werd in 1971 geboren in het Turkse Eskisehir en studeerde Engels. Hij werkte zo’n 25 jaar als docent in Oezbekistan, Pakistan, Irak en Bosnië en Herzegovina. Hij is getrouwd en heeft vier kinderen: drie zonen en een dochter.

In de herfst, op een koele en winderige ochtend, in een vluchtelingenkamp helemaal in het zuiden van het land van tulpen en windmolens, is het al een tijd geleden dat ik afscheid nam van mijn drukke leven vol rennen en zweten om belangrijke afspraken te halen. Nu zit ik rustig en kijk ik vanuit het raam van mijn kamer naar de bomen met kale stammen en takken die de horizon helemaal bedekken en in de wind dansen. De bladeren, oud en zwak door de onvermijdelijke kracht van tijd en seizoenen, waaien heen en weer in de wind en vallen tenslotte op de grond. In mijn leven zocht ik, net als de bladeren, een schuilplaats om mij te beschermen tegen de harde stormen van het leven.

Er is een gezegde: ‘Alles begint met dromen.’ Graag wil ik jullie meenemen naar de plaatsen waar mijn dromen mij brachten.

Alles begon met een boek dat ik vond in de kast van mijn vader. Tijdens een lange zomervakantie, uit verveling, pakte ik een boek van Mevlana Celaleddin Roemi. De titel kan ik me niet meer herinneren, maar het raakte mijn ziel als een opkomende vulkaan. Na het lezen vertelde ik mijn vader dat ik mensen in nood wilde helpen. Hij lachte natuurlijk om mijn kinderachtige droom.

‘Jouw naam staat niet op de lijst, sorry’

Er was enige tijd voorbijgegaan. Een vriend vertelde me dat er leraren werden gezocht voor scholen in de nieuwe landen van Centraal-Azië, ontstaan na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. Er was een informatiebijeenkomst in Izmir. Ik had me te laat aangemeld, maar besloot toch mee te gaan en stapte in de bus. We kwamen aan voor een gebouw dat op een school leek. Bij de ingang stond een medewerker met een lijst en riep de namen op van mensen die naar de bijeenkomst konden gaan. Toen de lijst klaar was, stond ik alleen nog bij de deur.

De medewerker zei: ‘Jongen, jouw naam staat niet op de lijst, sorry. Alleen mensen die zich hebben aangemeld kunnen naar binnen. Wist je dat niet?’

Ik vertelde hem dat ik te laat was, maar dat ik dit werk heel graag wilde doen en daarom zo ver was gekomen. ‘Sorry,’ zei hij en hij deed de deur dicht. Ik ging op de trap zitten en begon te wachten. Ik had geen verdere plannen.

Ongeveer een half uur later verscheen de medewerker weer, glimlachte en zei: ‘Kom maar mee.’ Hij nodigde me uit om naar binnen te komen. Met onbeschrijfelijke blijdschap liep ik naar binnen.

Het was 12 september 1992. Voor het eerst vloog ik met een vliegtuig dat me 3500 kilometer van mijn familie en mijn vaderland bracht. Jaren later, in deze nieuwe zelfstandige landen, was onderwijs minstens zo belangrijk als water en brood. De eerste dagen waren moeilijk. Je verlaat de plek waar je bent geboren en de mensen van wie je houdt. Je belandt in het onbekende en vraagt je af of je een fout hebt gemaakt. Het geeft een droevig en eenzaam gevoel.

Na een vijf uur durende reis met een oude Ikarus-bus van Russische makelij, kwamen we aan in de stad waar ik zou werken. Het leek alsof ik in een land was dat in het verleden was blijven steken. Oude gebouwen, kapotte wegen, voertuigen die bijna als museumstukken waren. Er werden bussen gebruikt die ik alleen in films had gezien: met een hendel aan de voorkant die snel werd gedraaid om te starten, en een deur aan de rechterkant van de chauffeur die met een hendel open- en dichtging. Aan de andere kant voelde het alsof ik in een stad uit een geschiedenisboek was: Samarkand, een belangrijk centrum van wetenschap en cultuur aan de zijderoute. Grote wetenschappers als Ulug Beg, Giyaseddin Cemsid el-Kasi en Ali Kuscu woonden hier, en ook Ibn-i Sina, wiens medisch boek eeuwenlang in Europese universiteiten werd gebruikt. Deze indrukwekkende en tijdloze gebouwen vertegenwoordigen de glorie van een prachtige geschiedenis.

Daarna was het tijd om de school te bezoeken. We waren erg enthousiast. De gids vertelde onderweg dat de lessen over twee weken zouden starten, want er moesten nog wat dingen worden afgerond. Toen we uitstapten, keek ik rond en zocht een schoolgebouw. Maar het bleek dat de school nog niets meer was dan een bouwplaats zonder deuren of ramen, waar kranen betonblokken plaatsten. We begonnen meteen met hard werken. We kwamen elke ochtend vroeg en werkten samen met de directeur, leraren en andere medewerkers tot het donker werd.

 Je belandt in het onbekende en vraagt je af of je een fout hebt gemaakt

Na twee weken hadden we de school klaar voor ongeveer vijftig leerlingen. Met een ceremonie waarbij de volksliederen van beide landen werden gezongen en de vlaggen werden gehesen, begon het schoolleven. De leerlingen en hun ouders kwamen van ver en keken geïnteresseerd naar ons, vreemdelingen. Hoewel de school open was, was er nog veel te doen. We vulden de ontbrekende spullen aan terwijl de leerlingen in de klas waren. Na de lessen gaven we al onze tijd aan de studenten. De school was een internaat, dus de leraren namen de rol van ouders op zich. In mijn klas had ik vierentwintig leerlingen. Ik wekte ze elke ochtend, zorgde dat ze hun schoolkleding aantrokken, hun ontbijt aten, en op tijd naar de les gingen. Na de lessen begroette ik ze elke dag met een glimlach bij de deur. Na een korte rust gingen we naar de studieruimtes, waar ik toezicht hield terwijl ze hun huiswerk maakten. Als het weer slecht was, speelden we binnen spelletjes om de dag gezellig af te sluiten. We aten ook samen het avondeten. De mooiste momenten waren de thee-uurtjes voordat we gingen slapen, waarin we gezellig praatten. Soms dronken we thee met koekjes of lekkernijen die ouders hadden meegebracht. Ik vertelde hen over het belang van respect, zorgzaamheid, behulpzaamheid en hard werken voor familie en maatschappij. Soms las ik een verhaal voor en bespraken we dat. Soms genoten we gewoon van de vrolijke gesprekken. In hun ogen zag ik het licht van de toekomst, gedragen door het prachtige erfgoed van hun voorouders.

Mijn liefde en verbondenheid met hen voelen nog steeds zo sterk als op de eerste dag. Als die onverwachte gebeurtenissen die mijn leven veranderden er niet waren geweest, zou ik nooit hebben willen vertrekken uit het land dat me de meest waardevolle momenten gaf. Nu klop ik met hoop en geduld opnieuw aan de deur van een ander hoofdstuk waar ik niet voor uitgenodigd ben.

Dit verhaal is geschreven in het kader van een schrijfproject voor vluchtelingen, een samenwerking tussen uitgeverij Wintertuin en bibliotheek Schunck in Heerlen.

Poetin spreekt morgen met Trump en Xi over toekomst van Oekraïne

0

De Russische president Vladimir Poetin heeft aan de vooravond van een historische top met de Chinese president Xi Jinping en de Amerikaanse president Donald Trump opnieuw uitgehaald naar de westerse sancties tegen Rusland. Volgens Poetin zijn pogingen om Rusland internationaal te isoleren mislukt.

De ontmoeting tussen de drie leiders vindt donderdag plaats in de Chinese stad Shenzhen, in de marge van een internationale conferentie van de Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC). Europese regeringen en Oekraïne maken zich zorgen. Ze vrezen dat de Verenigde Staten spreken over toekomst van de oorlog in Oekraïne, zonder directe betrokkenheid van Kiev of Europese landen, meldt het Franse persbureau AFP.

Voorafgaand aan de top spraken Xi en Poetin afzonderlijk met elkaar. Daarbij stonden onder meer energie, financiën, buitenlandse politiek en de oorlog in Oekraïne op de agenda. Xi pleitte daarnaast voor nauwere samenwerking tussen China en Rusland.

Naast Oekraïne zullen naar verwachting ook de oorlog met Iran en nucleaire ontwapening worden besproken. De gesprekken volgen op het aflopen van een Amerikaans-Russisch verdrag over kernwapens eerder dit jaar.

Ten slotte zullen de drie wereldleiders ook spreken over de wereldhandel. De spanningen tussen Washington en Beijing zijn opnieuw opgelopen door Amerikaanse importheffingen, exportbeperkingen voor geavanceerde AI-chips en concurrentie rond de productie van zeldzame aardmetalen.

Turkije plaatst in nog geen twee jaar minstens elf mediaorganisaties onder staatstoezicht

0

Gisteren viel de Turkse politie Sözcü TV binnen en plaatste deze linkse, seculiere zender onder staatstoezicht. Dit is allesbehalve een uitzonderlijk fenomeen in het Turkije van president Recep Tayyip Erdogan, aldus nieuwssite Turkish Minute. Sinds maart 2025 zijn minstens elf televisie- en digitale mediaorganisaties onder beheer van de Turkse staat geplaatst.

De Turkse rechterlijke macht, die sterk onder invloed staat van president Erdogan, speelt daarbij een cruciale rol. De mediaorganisaties die zijn overgenomen zijn via rechterlijke uitspraken onder curatele geplaatst. Deze besluiten zijn moeilijk los te zien van de naderende presidentsverkiezingen in 2027. Erdogan is vastbesloten deze verkiezingen te winnen en wil blijkbaar niets aan toeval overlaten. Kritische stemmen moeten daarom gesmoord worden.

De repressie van oppositiemedia maakt in Turkije al sinds de mislukte couppoging van 2016 deel uit van het politieke systeem. De afgelopen jaren is de druk verder toegenomen, met name op de seculiere oppositie, die in 2024 een grote overwinning behaalde bij de lokale verkiezingen. Erdogan pakt niet alleen seculiere oppositiemedia aan, maar ook politici, burgemeesters en hun medewerkers. Zo zit de burgemeester van Istanbul, Ekrem Imamoglu, sinds maart 2025 vast. Andere politici zitten al veel langer vast, zoals de progressieve Koerdische politicus Selahattin Demirtas, die sinds 2016 gevangen zit.

De strafrechtelijke onderzoeken en aanklachten van het Turkse Openbaar Ministerie variëren van terrorisme en misinformatie tot witwassen en andere criminele activiteiten. Mediabedrijven die nauwe banden met president Erdogan en zijn AK-partij hebben blijven grotendeels buiten schot. 

Turkije staat op de 163ste plaats van de 180 landen op de persvrijheidsindex van Reporters Without Borders (RSF) uit 2026.

De pers was in Turkije nooit echt vrij. Sinds de stichting van de Turkse Republiek in 1923 hebben vrijwel alle politieke machtsblokken op enig moment geprobeerd de pers aan banden te leggen. Toch gelooft de bekende journalist Can Dündar, die naar Duitsland is gevlucht, dat de repressie nu zwaarder is dan ooit.  

Nieuwsuur: Forum voor Democratie gebruikt het vaakst extreemrechtse taal in parlement

0

Het gebruik van de termen ‘remigratie’ en ‘omvolking’ in de Tweede Kamer is de afgelopen jaren sterk toegenomen, zo blijkt uit een onderzoek van Nieuwsuur. 

Het televisieprogramma heeft cijfers opgevraagd bij de Tweede Kamer. Van de 115 keer dat het woord ‘remigratie’ in de afgelopen tien jaar werd uitgesproken, gebeurde dat 96 keer sinds 2024. Kamerleden van Forum voor Democratie gebruikten deze term het vaakst, gevolgd door de PVV.

Volgens inlichtingendiensten AIVD en veiligheidsdienst NCTV worden dergelijke woorden gebruikt door extreemrechtse groepen om hun ideeën acceptabeler te maken. De veiligheidsdiensten waarschuwen dat deze bewegingen de democratische rechtsorde willen ondermijnen en streven naar een ‘witte etnostaat’.

Historicus Robin te Slaa, die onlangs het boek Flirten met fascisme uitbracht, zegt tegen de NOS dat Forum voor Democratie ‘een extreemrechtse partij’ is ‘die een gevaar vormt voor de democratische rechtsorde’. Politocoloog Sarah de Lange, een bekende deskundige op het gebied van uiterst rechts, vertelt de omroep dat achter het begrip remigratie een radicale agenda schuilgaat. ‘Als extreemrechtse activisten en bewegingen aan remigratie refereren, dan bedoelen zij eigenlijk de deportatie van in Nederland wonende mensen met een migratieachtergrond.’

Aan de Kanttekening vertelde De Lange eerder dat FvD een duidelijke ideologische verschuiving heeft doorgemaakt. ‘Steeds meer wetenschappers classificeren FvD als extreemrechts, niet langer als radicaal rechts’, zei ze toen. ‘Dat heeft te maken met hun discours, hun omgang met de democratische instituties en hun banden met extreemrechtse buitenparlementaire groepen.’

Forum voor Democratie wijst de kritiek van de hand. Tijdelijk fractievoorzitter Ralf Dekker (Lidewij de Vos is met zwangerschapsverlof) noemt de kritiek van AIVD en NCTV ‘een beetje criminaliserend’. Volgens hem zijn ‘remigratie en omvolking normale woorden’ en heeft zijn partij daar ‘legitieme politieke standpunten’ over, zo vertelt hij aan NOS.

Kamervoorzitter Thom van Campen ten slotte zegt geen woorden te willen verbieden. Hij benadrukt het belang van debat over de betekenis van dergelijke termen.