Terwijl Europese landen marineschepen sturen ter bescherming van de Gaza-flotilla, blijft Nederland stil. Activisten eisen politieke steun en bescherming voor zestien Nederlandse deelnemers aan boord.
Spanje heeft aangekondigd een marineschip te sturen naar de vloot van pro-Palestijnse activisten die koers zet richting Gaza, zo bericht NOS. Premier Pedro Sánchez maakte dit bekend tijdens zijn verblijf in New York, waar hij deelneemt aan de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. ‘We zijn bezorgd, en daarom sturen we een schip om ervoor te zorgen dat we, indien nodig, onze burgers kunnen redden en terug naar Spanje kunnen brengen’, verklaarde hij.
De organisatie achter de vloot, Global Sumud Flotilla, meldde dat de schepen in de nacht van dinsdag op woensdag ten zuiden van Griekenland zijn belaagd door drones. Deze zouden laag over de boten zijn gevlogen en onbekende objecten hebben afgeworpen. De activisten houden Israël verantwoordelijk voor de aanval, al heeft dat land nog geen officiële reactie gegeven.
Italië kondigde gisteren als eerste aan een fregat te sturen ter ondersteuning van mogelijke reddingsoperaties. Vandaag heeft Rome laten weten een tweede marineschip in te zetten.
Er reizen ook zestien Nederlandse deelnemers mee. Global Movement to Gaza – The Netherlands (GMTG-NL) eist in een persbericht dat de Nederlandse regering zich aansluit bij zestien landen, waaronder Zuid-Afrika, Brazilië, Turkije, Qatar en Ierland, die de missie van de flotilla steunen. GMTG-NL eist ‘een veilige doorgang van de burgerflotilla en hun hulpgoederen, bescherming van Nederlandse burgers en internationale vrijwilligers die hun leven riskeren om levens te redden en handhaving van internationaal humanitair recht door de onwettige blokkade van Gaza te veroordelen’.
Woordvoerder Marieke Stam: ‘De zestien Nederlandse deelnemers zijn ongewapend. Ze willen een einde maken aan de blokkade van Gaza. De Israëlische staat bestookt de flotilla met explosieven, drones en droppen poeders. Ze vallen mensen aan wiens enige misdaad het is om hun medemens te helpen. Het voelt echt als de omgekeerde wereld. Staten hebben wel de middelen om de genocide in Gaza te stoppen, maar hebben dat niet gedaan. Wij willen nu iets doen, maar zijn ongewapend.’
Stam hoopt dat de Nederlandse regering in ieder geval voor de veiligheid van deze zestien burgers garant staat. ‘Ik heb niet de hoop dat Nederland ook een oorlogsschip stuurt, zoals Italië en Spanje. Maar misschien kan Nederland zich wel aansluiten bij het statement.’
Zelf reist Stam niet mee met de vloot. Ze blijft achter in Nederland om alles te coördineren. Dat vindt ze ergens wel moeilijk, geeft ze toe. Is ze bang dat haar vrienden in levensgevaar zijn? ‘Nu, op dit moment, zijn ze dat niet. Maar ik ben wel bang. Israël heeft in het verleden een flotilla aangevallen met commando’s, waarbij Turkse activisten zijn vermoord. Israël is een totaal gewetenloze staat en gaat over lijken. Ze zijn bang, omdat er nu zo veel boten naar Gaza gaan. Ze voelen zich geïntimideerd en willen een daad stellen. Daarom is die marinebescherming ook zo belangrijk, want Israël zal niet zo snel een Italiaans of Spaans schip aanvallen.’
Ondanks het feit dat de genocide nu bijna twee jaar aan de gang is heeft activisme zin, besluit Stam. ‘De wereldopinie staat aan onze kant. Maar tegelijkertijd zijn veel mensen verlamd, omdat staten niet in actie komen. Je weet niet van te voren, ook niet met deze actie, wat precies de uitkomst ervan zal zijn. Maar je begint met actie voeren omdat je weet dat je voor de goede zaak strijdt.’
De koranverbranding bij het asielzoekerscentrum aan de Planeetbaan in Hoofddorp heeft woensdagavond geleid tot hevige spanningen en politieoptreden. Dit bericht NHNieuws.
De Mobiele Eenheid (ME) voerde meerdere charges uit nadat tegendemonstranten vuurwerk, stenen en houten voorwerpen gooiden richting de demonstranten en de politie. Volgens de politie zijn zeven personen aangehouden, voornamelijk wegens het verstoren van de openbare orde.
De demonstratie, georganiseerd door Pegida-voorman Edwin Wagensveld en Hugo Kuiper, mocht doorgaan na een gerechtelijke uitspraak eerder die dag. Dit ondanks bezwaren van de gemeente.
De burgemeester beëindigde de actie voortijdig uit veiligheidsoverwegingen. Wagensveld en Kuiper waren slechts twaalf minuten ter plaatse voordat ze onder begeleiding vertrokken. In de wijk bleef het tot laat in de avond onrustig. De politie was met meerdere ME-bussen en handhavers aanwezig en blijft de situatie monitoren.
Essayist Bas Heijne grijpt voor zijn antwoord op de crisis van links terug op de oude Grieken. Wat nu nodig is, zijn leiders met vuur voor de democratie, zoals ooit Perikles.
De democratie is een Griekse uitvinding – de politiek helaas ook. Met die prikkelende zin begint Bas Heijne zijn essay in Voor de democratie. Athene geldt als de bakermat van de democratie. In de vijfde eeuw v.Chr. ontwikkelden de Atheners een systeem waarin mannelijke burgers rechtstreeks konden deelnemen aan de besluitvorming in de volksvergadering (ekklesia). Een gedurfde uitvinding, maar kwetsbaar en omstreden. Want ook toen werd de democratie voortdurend belaagd: door populisten en autocraten die de macht naar zich toe wilden trekken, door bondgenoten die niet te vertrouwen waren, en door grootmachten die hun eigen belangen nastreefden. Athene, schrijft Heijne, had iets van de Verenigde Staten na de Tweede Wereldoorlog: oppermachtig en dominant, maar tegelijk de waarborg van veiligheid voor bondgenoten.
In dat krachtenveld stond Perikles (495–429 v.Chr.), de staatsman die meer dan dertig jaar het gezicht van Athene bepaalde. Hij breidde de democratie uit, voerde een vergoeding in voor wie een publieke taak vervulde, en gaf de stad grandeur met grootse bouwprojecten en monumenten. Jaar na jaar werd hij herkozen tot strategos, bevelhebber, als bewijs van zijn gezag en zijn talent.
Maar wat Perikles werkelijk onvergetelijk maakte, waren zijn woorden. Zijn redevoeringen gaven richting en betekenis aan het Atheense zelfbeeld. Toen de oorlog met Sparta uitbrak, maakte hij duidelijk dat er meer op het spel stond dan welvaart of lijfsbehoud. Het ging om de essentie: de democratie zelf, die hij vereenzelvigde met de stad. ‘Athene was meer dan een stad of zelfs een gemeenschap – het was ook een idee.’
Toch was zijn leiderschap niet zonder kritiek. Zijn defensieve strategie tegen Sparta wekte onvrede, de pest decimeerde de bevolking. Hij werd weggestuurd, maar opnieuw teruggeroepen – er was eenvoudigweg geen betere leider. Niet lang daarna sloeg het noodlot toe: in 429 v.Chr. stierf ook Perikles aan de pest.
Zijn tijdgenoot Thucydides, auteur van de klassieker De Peloponnesische Oorlog, zag in zijn dood een keerpunt. Athene verloor de strijd met Sparta en de democratie stortte tijdelijk in. In zijn werk beschreef hij bovendien de burgeroorlog op Kerkyra, een bondgenoot van Athene, die liet zien hoe de samenleving van binnenuit werd ondermijnd. Opportunistische leiders kregen vrij spel: ‘redeloze overmoed’ gold als moed, bezonnenheid werd weggezet als lafheid. Wie ontevreden was, gold als betrouwbaar; wie tegensprak, werd verdacht.
Een charismatisch leider kan zelfs falende instituties compenseren
De parallellen met nu zijn onmiskenbaar, stelt Heijne. En ook de oplossing die Thucydides aanduidde blijft actueel: Perikles. Voor hem was hij de ideale staatsman. Beroemd is zijn grafrede, naverteld door Thucydides. Deze toespraak na het eerste oorlogsjaar geldt als een lofzang op de democratie. Athene werd daarin neergezet als de ideale staat. Critici zien het als retoriek, bedoeld om de gemeenschap bijeen te houden – precies de functie van de jaarlijkse grafrede. En natuurlijk moet je het in de context zien, Athene was een samenleving die sterk van de onze verschilde: vrouwen, migranten en slaven werden uitgesloten.
De Amerikaanse historicus Donald Kagan ( 1932-2021) noemt drie voorwaarden voor een democratie: stevige instituties, burgers die begrijpen wat democratie is, en goed leiderschap. Vooral dat laatste is cruciaal. Een charismatisch leider kan zelfs falende instituties compenseren. Perikles was zo’n leider: welsprekend, hartstochtelijk, en overtuigd democraat.
Perikles. Beeld: Pixabay
En juist dat ontbreekt vandaag, zegt Heijne. Het zijn vooral de antidemocraten die de massa weten te raken, terwijl veel democratische leiders kleurloos zijn. Democratie heeft vuur nodig. Maar sinds de twintigste eeuw zijn emoties en nationale trots verdacht geworden: we weten hoe gemakkelijk ze kunnen worden misbruikt door autoritaire leiders. Ook de held is verdacht geworden: en elk icoon heeft wel een vlekje.
Toch, benadrukt Heijne, is de behoefte aan politieke hartstocht nooit verdwenen. Ze is slechts verschoven naar de flanken, naar politici die democratische waarden in twijfel trekken. Trumps overwinning in de VS riep talloze analyses op: de Democraten waren te ‘woke’, hadden de gewone kiezer verwaarloosd. Na de overwinning van de PVV in Nederland klonk hetzelfde refrein: links moet samenwerken, naar Denemarken kijken, afstand nemen van identiteitspolitiek.
Maar, stelt Heijne, dat is een misvatting. Alsof kiezers ondanks de boodschap van Trump of Wilders op hen stemmen, uit frustratie of onvrede. Wat als hun boodschap zélf aantrekkelijk is? Hun uitstraling, hun ideologie?
Het doelwit van populisten is duidelijk: de liberale democratie en haar instituties. De rechtsstaat moet worden ondermijnd, rechters en journalisten verdacht gemaakt. We zijn beland in een tijd waarin weerbaarheid beslissend is. Maar die weerbaarheid hapert. In de politiek, maar ook in de samenleving. Gevoel is waarheid geworden, wetenschap en cijfers worden terzijde geschoven, betrokkenheid is vluchtig en persoonlijk.
Het doelwit van populisten is duidelijk: de liberale democratie en haar instituties
In dezelfde periode als de verkiezingsoverwinning van radicaal rechts verscheen het eindrapport van de commissie Versterken Weerbaarheid Democratie. Hun conclusie: de democratische rechtsorde staat van twee kanten onder druk. Van binnenuit, door falende instituties: de Toeslagenaffaire, Groningen. En van buitenaf, door ‘affectieve polarisatie’, het doelbewust aanwakkeren van onvrede, zoals Trump en Wilders doen.
Maar vertrouwen in democratie kun je niet afdwingen, zegt Heijne. Het moet gewonnen worden. Burgers moeten verleid worden, instituties moeten laten zien dat ze misstanden willen corrigeren.
Daarin lag volgens Kagan het genie van Perikles. Hij liet zien dat persoonlijk belang samenviel met dat van de gemeenschap: wie veilig wilde zijn, moest zorgen dat de staat veilig was. Hij deed dat ‘door de kracht van zijn ideeën, zijn sterke persoonlijkheid’, de rede en spreekkunsten. Precies dat, zo is de boodschap van Heijnes essay, is vandaag opnieuw nodig. Al blijft die boodschap wat vaag: politici van het midden en links moeten hun schroom afleggen, trots zijn op de democratie, die uitdragen en krachtig verdedigen tegen bedreigingen van binnen en buiten – voor het te laat is.
Bas Heijne, Voor de democratie, Prometheus, 93 blz., € 15,-
Terwijl het bewijs van antisemitische uitingen zich opstapelt rond de extreemrechtse rellen van afgelopen week in Den Haag, klonk aanvankelijk aan de linkerkant van het politieke spectrum de vraag waarom het CIDI en andere organisaties die antisemitisme monitoren nog niets van zich hadden laten horen.
Uit een reactie van de organisatie aan de Kanttekening blijkt dat er afgelopen maandag al aangifte is gedaan van antisemitisme. ‘Vanwege het Joods Nieuwjaar zijn wij vandaag (en gisteren) gesloten. Afgelopen maandag hebben we een aangifte gestuurd naar de politie, tegen de daders van de antisemitische leuzen en gebaren’, mailt Naomi Mestrum namens het CIDI.
Ook op X heeft het CIDI van zich laten horen: ‘Angstaanjagend wat we vandaag aan antisemitische uitingen voorbij hebben zien komen in Den Haag: schelden met ‘(kanker)joden’, Hitlergroeten, uitingen als ‘Sieg heil’, etc. Antisemitisme is het onderwerp waar extreemrechts en extreemlinks elkaar altijd weer weten te vinden.’
Yuval Gal, nummer 15 op de lijst van BIJ1, deed aangifte tegen Els Noort, eveneens wegens antisemitisme. Hij wees daarbij op de NSB-vlaggen en het schelden met ‘kankerjoden’ richting de politie. Tegelijkertijd uitte hij kritiek op rechtse politici, die volgens hem nu ‘oorverdovend stil’ zijn over het antisemitisme in Den Haag. Bij pro-Palestijnse protesten, zo stelt hij, wordt daarentegen vaak al snel van Jodenhaat gesproken.
De Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding heeft er ook een bericht aan gewijd op X:
‘Op sociale media gaan beelden rond van rellen na een anti-immigratiedemonstratie op het Malieveld in Den Haag. Er worden antisemitische leuzen geroepen en Hitlergroeten gebracht. De beelden zijn weerzinwekkend. Demonstreren is een grondrecht, maar mag nooit een vrijbrief zijn om haat te zaaien of geweld te plegen. De politie richt een speciaal team op om de daders op te sporen’, aldus de organisatie.
Arabist Jan Jaap de Ruiter analyseert in zijn nieuwe boek de ideologie van de PVV. ‘Wie overweegt op Wilders’ partij te stemmen, moet begrijpen wat die werkelijk wil.’
Jan Jaap de Ruiter, arabist aan Tilburg University, schreef voor een internationaal publiek het boek The Ideology of the Dutch Party for Freedom. Geert Wilders Explained. Toch is het boek, dat gratis online te downloaden is, minstens zo interessant voor Nederlandse kiezers die op 29 oktober weer naar de stembus gaan. Wij spraken De Ruiter over zijn analyse van de PVV-ideologie.
In je boek analyseer je twee belangrijke PVV-boeken: De schijn-élite van de valsemunters (2011) van PVV-ideoloog Martin Bosma en Marked for Death (2012) van Geert Wilders zelf. Waarom juist deze boeken?
‘Mijn onderzoek begon ooit als een serie voor de website Nieuw Wij. Kijk, de partijprogramma’s van de PVV zijn heel kort en fragmentarisch en geven geen goed beeld. Dat doen speeches ook niet. Deze twee boeken daarentegen vormen samen een coherent verhaal over hoe de PVV de wereld ziet. Daarom heb ik ervoor gekozen deze boeken te analyseren.’
Maar je kijkt dus niet naar het boek Minderheid in eigen land, waarin Bosma de omvolkingstheorie verdedigt?
‘Misschien had ik dat boek nog kunnen meenemen, maar ik heb ervoor gekozen dit niet te doen. In zijn boek DeSchijn-élite gaat Martin Bosma specifiek in op de wording van de partij, het gedachtegoed ervan en zijn rol daarin en daarom vond ik dat boek leidend om te gebruiken als basis voor mijn boek.
‘Hij demoniseert de islam en alles wat links is’
‘Mijn nieuwe boek is een Engelstalige bewerking van een eerder Nederlandstalig werk en vooral bedoeld om buitenlandse lezers inzicht te geven in de PVV. Daarom heb ik het ook gratis beschikbaar gesteld. Ik heb het naar alle leden van de Tweede en Eerste Kamer gestuurd, en zelfs een persbericht naar internationale media. Binnenkort gaat er ook een Arabische vertaling van het persbericht de deur uit, voor Al Jazeera en andere Arabischtalige media.’
De boeken die jij analyseert, zijn al meer dan tien jaar oud. Is de PVV-ideologie niet veranderd in de tussentijd?
‘Het is mijn stellige overtuiging dat de ideologie hetzelfde is gebleven. Ik heb de Algemene Politieke Beschouwingen nog gevolgd en het verhaal van Geert Wilders past daar naadloos in. De kern is nog steeds hetzelfde. Hij demoniseert de islam en alles wat links is. Toen Wilders in 2024 deelnam aan het kabinet-Schoof zette hij zijn islamstandpunten tijdelijk in de ijskast. Maar inmiddels zijn ze er weer uitgehaald.’
Er is dus geen ideologische ontwikkeling?
‘Niet echt. Hoogstens worden standpunten soms wat afgezwakt of juist versterkt. Wel zijn er nieuwe thema’s bij gekomen, zoals de omvolkingstheorie die jij net terecht noemde, klimaatscepsis en kritiek op woke en gender. Ook de houding ten opzichte van Donald Trump is een onderwerp geworden. Maar de kern blijft overeind staan. Alles bij de PVV draait om de vraag of iets de islamisering bevordert of tegengaat.’
Wat is volgens de PVV het probleem met de islam?
‘De PVV beschouwt de islam niet als religie maar als een ideologie, en dus is er ook geen sprake van godsdienstvrijheid. De islam wordt gezien als totalitair en gericht op wereldheerschappij. Individuele moslims kunnen wel ‘deugen’, maar de islam niet. Wilders schrijft dat gematigde moslims slechts moslims zijn die nog niet helemaal begrijpen hoe gevaarlijk hun eigen religie is. In de boeken van Bosma en Wilders vind je geen enkele positieve uitspraak over moslims.’
‘Het gaat om een geromantiseerd beeld van een christelijke cultuur die de islam moet afweren’
En hoe kijkt de PVV naar het christendom?
‘Het christendom wordt daarentegen juist als een positieve kracht gezien. Bosma schrijft dat alle goede zaken in onze samenleving, zelfs de scheiding van kerk en staat, te danken zijn aan het christendom. Het christendom is volgens hem tolerant en vol naastenliefde. Maar de PVV zelf laat ironisch genoeg weinig van die naastenliefde zien richting moslims of linkse mensen. Bovendien gaat het niet over theologie, Jezus Christus of het celibaat, het gaat om een geromantiseerd beeld van een christelijke cultuur die de islam moet afweren.’
En het jodendom en Israël? En maakt Wilders wel een onderscheid tussen Joden en de staat Israël? Nee toch?
‘Dit onderscheid maakt hij niet. Geert Wilders werpt zich op als de belangenbehartiger van de Joden in Nederland en als vriend van Israël. Maar net als de liefde voor christenen is deze liefde voor de Joden en Israël slechts instrumenteel. Israël wordt gezien als een voorpost tegen de islam in een vijandige omgeving.’
Je schrijft ook dat Bosma Adolf Hitler een socialist noemt. Bedoelt hij dat serieus? Of is dat gewoon om links te ‘trollen’?
‘Martin Bosma wijdt er een heel hoofdstuk aan, waarin hij betoogt dat het nationaal-socialisme sociaal-economisch in wezen links was en de SS linkse ideeën had over bio-dynamisch eten. De socioloog A.A. van Doorn bespreekt de wording van het socialisme en stelt – ik zeg het even heel kort door de bocht – dat het de sociaal democratie voortbracht, maar ook het nationaal-socialisme. Middels slimme redeneringen labelt Bosma dan de linkse partijen in Nederland als behorend tot die nazi-familie, hetgeen uiteraard een gotspe is. Bovendien negeert Bosma het feit dat Hitler communisten en sociaaldemocraten vervolgde. Bosma’s conclusie is dat Nieuw Links, de progressieve vleugel in de PvdA, de erfgenaam van de nazi’s is. Tegenwoordig hoor je dat argument minder, maar het voortdurende bashen van links vindt daar wel zijn oorsprong.’
Hoe zou jij de ideologie van de PVV typeren?
‘Veel mensen noemen het populisme, omdat de PVV vaak dingen belooft die onuitvoerbaar zijn en de partij volledig om de leider draait. Sociaal-economisch heeft de PVV linkse trekjes, maar op cultureel gebied is ze zeer rechts. Ik noem de partij vooral ondemocratisch. Want als je het PVV-programma echt zou uitvoeren dan zou dat het einde van de democratie betekenen, omdat de PVV de grondrechten wil afschaffen.’
‘Ik weet dat veel PVV-stemmers mijn boek waarschijnlijk nooit zullen lezen’
In hoeverre kun je Wilders’ partij vergelijken met Alternative für Deutschland, Rassemblement National, Vox en andere uiterst rechtse partijen?
‘Wilders zegt zelf dat hij puur nationaal georiënteerd is, geen internationale stroming wil vormen. Toch zie je wel dat hij contact zoekt met Viktor Orban en Marine Le Pen. Maar elke partij in dit soort allianties heeft weer zijn eigen nationale agenda. Ik zou de PVV dus niet in één hokje duwen. Maar gevaarlijk voor de democratie is ze zeker.’
Wat is je boodschap aan de kiezer, die op 29 oktober weer naar de stembus moet?
‘Ik geef geen stemadvies. Maar ik vraag mensen wel: denk even goed na voordat je op de PVV stemt. Deze partij legt de bijl aan de wortel van de democratie en kan veel onheil veroorzaken.’
Maar is jouw boek niet vooral bedoeld voor mensen die toch al tegen de PVV zijn?
‘Niet per se. Het is geschreven voor academici, beleidsmakers en journalisten, maar in principe kan iedereen het lezen. Ik leg in mijn boek het gedachtegoed van de PVV uit, en wat je daarna ermee doet is aan jou. Ik weet dat veel PVV-stemmers mijn boek waarschijnlijk nooit zullen lezen, maar dit is mijn manier om een bijdrage te leveren aan het debat. Hoe ouder ik word, hoe meer ik mij zorgen maak over de democratie. Dit is mijn manier om mijn punt te maken.’
De Surinaamse president Jennifer Geerlings-Simons haalde in de VN fel uit naar de meest vervuilende landen ter wereld. Volgens haar moeten die bijdragen aan het behoud van het Surinaamse regenwoud, want het land kan dat niet alleen. Dat meldt De Morgen.
In haar speech benadrukte ze dat Suriname het, vergeleken met de rest van de wereld, uitzonderlijk goed doet. ‘Onze bossen staan er goed bij. Meer dan 90 procent van ons land is bedekt met regenwoud. Dit maakt Suriname het meest beboste land ter wereld’, aldus Geerlings-Simons.
Suriname behoort samen met Bhutan en Panama tot het zeldzame gezelschap van ‘koolstofnegatieve landen’. Landen die meer koolstof opnemen dan uitstoten. Daar is de president trots op, maar ze benadrukte: ‘Trots alleen betaalt de rekeningen niet en draagt niet bij aan de inheemse en tribale gemeenschappen.’
De Surinaamse bossen worden bovendien bedreigd door de zoektocht naar grondstoffen zoals goud, diamant en bauxiet. ‘We zullen moeilijke keuzes moeten maken. We willen onze bosbedekking op minimaal 90 procent houden, maar dat kunnen we niet alleen’, zei Geerlings-Simons. Ze riep de internationale gemeenschap op om mee te betalen aan de financiering van duurzame infrastructuur.
De vraag is of de grootste vervuilers, China, de VS, India en Rusland, bereid zullen zijn mee te doen. Klimaatbelangen leggen vaak het onderspit tegen politieke en economische belangen van autoritaire machthebbers.
Het laatste woord over de rellen van afgelopen weekend in Den Haag is nog lang niet gevallen. Yuval Gal, nummer 15 op de lijst van Bij1 en van Israëlische komaf, heeft aangifte gedaan tegen organisator Els Noort wegens antisemitisme.
Op de Facebookpagina van zijn partij werd de aangifte met grote letters bekendgemaakt: ‘GEEN RUIMTE VOOR HAAT EN RACISME’. In hetzelfde bericht klonk ook kritiek op de media, die de relschoppers vaak aanduiden als ‘hooligans’. D66-leider Rob Jetten merkte eerder in Buitenhof al op dat er op het Malieveld geen onschuldige spreekkoren als ‘hup ADO’ of ‘hup Utrecht’ te horen waren. Het partijkantoor van D66 in de binnenstad werd die dag bovendien vernield.
Volgens een verklaring op Instagram stond de demonstratie ‘in het teken van haat en discriminatie – haat tegen Joden en tegen andere minderheden.’
Gal haalde ook uit naar rechtse politici die pro-Palestijnse activisten vaak wegzetten als ‘antisemieten’. Hij wees op het gebruik van NSB-vlaggen, Hitlergroeten en racistische en antisemitische leuzen als ‘Knker Joden’. ‘Waar zijn die politici nu om dit te veroordelen?’ aldus Gal.
Hij voegde eraan toe dat hij en anderen zich onveilig voelen. Onder het bericht krijgt hij veel steun, een enkeling vraagt zich af waarom het CIDI zich nog niet heeft uitgesproken.
President Donald Trump zegt dat hij in de eerste zeven maanden van zijn nieuwe ambtstermijn zeven oorlogen heeft beëindigd. Dinsdag herhaalde hij die uitspraak tijdens een toespraak bij de Verenigde Naties.
Maar klopt dat? Volgens een overzicht van persbureau AFP slechts ten dele.
Cambodja en Thailand
In juli kwamen bij grensgevechten tientallen mensen om het leven. Na telefoontjes van Trump én bemiddeling door Maleisië en China werd een wapenstilstand bereikt. De Cambodjaanse premier prees Trump en nomineerde hem zelfs voor de Nobelprijs voor de Vrede.
Kosovo en Servië
Kosovo riep in 2008 de onafhankelijkheid uit, maar Servië erkent dat nog altijd niet. NAVO-troepen waken er sindsdien over de rust. Trump sloot geen vredesverdrag, maar hielp eerder wel mee aan een economische overeenkomst tussen beide landen.
Congo en Rwanda
Rwanda en Congo tekenden eind juni een vredesakkoord. Toch brak kort daarna in Oost-Congo opnieuw hevig geweld uit tussen rebellen en het leger. Trump eigende zich de verdienste van het akkoord toe, maar van duurzame vrede was geen sprake.
India en Pakistan
In mei vochten de twee landen vier dagen lang, waarbij meer dan zeventig doden vielen. Daarna kondigde Trump een staakt-het-vuren af. India ontkende dat een buitenlandse leider hen had gestopt, terwijl Pakistan juist lof uitsprak voor Trump.
Israël en Iran
Israël voerde in juni zware luchtaanvallen uit op Iraanse nucleaire installaties. De VS deden mee. Trump kondigde een wapenstilstand af en zei verdere aanvallen te hebben voorkomen, maar beschuldigde later beide landen van het schenden van de afspraken.
Egypte en Ethiopië
De ingebruikname van een grote dam in Ethiopië zorgde voor spanningen met Egypte, dat bijna volledig afhankelijk is van de Nijl. Trump claimde de vrede te hebben bewaard, al was er geen oorlog om te beëindigen. Eerder had hij zelfs gesuggereerd dat Egypte de dam zou kunnen bombarderen.
Armenië en Azerbeidzjan
De twee landen twisten al decennia over Nagorno-Karabach. In 2023 heroverde Azerbeidzjan het gebied. Trump loste het conflict niet op, maar kreeg wel erkenning voor Amerikaanse bemiddelingspogingen.
Andere conflicten
Trumps pogingen om vrede te brengen in Gaza hadden geen resultaat. In bijna twee jaar tijd hebben Israëlische militaire operaties 65.382 Palestijnen gedood, vooral burgers, volgens het ministerie van Volksgezondheid in Gaza. De VN beschouwt die cijfers als betrouwbaar. Ook de oorlog in Oekraïne duurt voort, ondanks Trumps belofte dat hij die ‘in één dag’ zou kunnen beëindigen.
Een déjà-vu in de maak? Het oude cliché blijkt opnieuw waar: de geschiedenis herhaalt zich. Autocraten wereldwijd lijken de cycli van de geschiedenis maar al te goed te kennen en beheersen de kunst van het copy-pasten van haar donkerste momenten om hun macht te verstevigen. Alles wat ze nodig hebben is, op het juiste moment, een aanleiding voor een totale aanval.
Is de moord op Charlie Kirk het ‘Reichstagsbrand-moment’ van de VS? Dat is dus de vraag.
Autocraten kennen het trucje: niets werkt beter dan een cultuurstrijd. In beslissende periodes is cultuur vaak het zachte onderbuikpunt dat onderdrukkers gebruiken om verdeeldheid te zaaien. Een voorwendsel is genoeg om hun duistere krachten los te laten, gesteund door wraakzuchtige menigten, en de escalatie blijft maar doorgaan.
Laten we bij het heden beginnen. Presidenten Erdogan en Trump tonen in hun onderlinge respect vooral vastberadenheid om de oppositie te verpletteren. Voor Trump is Turkije een vruchtbare leerschool, net als het Europa van de jaren dertig.
In Turkije gebeurde er in slechts drie weken dit: twee AI-tools, Grok en Perplexity, werden verboden wegens ‘nationale veiligheid’; zes gearresteerde redacteuren van satirisch tijdschrift Leman werden aangeklaagd om cartoons van Mohammed en Mozes, met celstraffen tot 4,5 jaar; leden van de feministische popgroep Manifest werden aangeklaagd wegens ‘exhibitionisme’ en kregen een reisverbod, waardoor hun tour werd geannuleerd; vijf leden van de heavy-metalband Sarinvomit werden opgepakt wegens ‘belediging van religieuze waarden’; componist Mabel Matiz werd door de ministeries van Binnenlandse Zaken en Gezin aangeklaagd om zijn nieuwe nummer Wretched — een zaak die mogelijk een precedent schept voor een verbod op protestmuziek. En scenarioschrijfster Merve Göntem (Cranberry Sorbet) werd opgepakt wegens ‘het denigreren van gezinswaarden’ na posts over vrije seks en buitenechtelijke relaties. Ze werd vrijgelaten onder gerechtelijk toezicht.
Ondertussen echoot Trump met soortgelijke tactieken. Hij startte razendsnel een campagne om media de mond te snoeren, zette druk op advocatenkantoren, universiteiten en onafhankelijke instellingen. Zijn argument: democratische organisaties en demonstranten zijn onderdeel van een gewelddadig complot tegen conservatieve waarden. Op Truth Social riep hij: ‘De Radical Left Media werkt keihard om de VS te vernietigen. We zullen hen op elk niveau stoppen!!!’
‘Ik haat mijn tegenstanders, en ik wens hen niets goeds toe’
De eerste gevolgen bleven niet uit: ABC schorste de talkshow van Jimmy Kimmel na opmerkingen over de moord op Kirk, MSNBC ontsloeg analist Matthew Dowd om soortgelijke uitspraken. Beide stappen — breed veroordeeld door juristen als ongegrond — tonen hoe mediabazen steeds meer buigen voor Trump. FCC-voorzitter Brendan Carr, bijgenaamd Trumps ‘censor-in-chief’, dreigde ABC en Disney met sancties. CBS stelde een Trump-getrouwe als ombudsman aan. Intussen verschuift het medialandschap in snel tempo: grote netwerken worden overgenomen door magnaten die als Trumps handlangers bekendstaan.
Andere doelwitten: de New York Times en Penguin Random House. Trump klaagde hen aan voor een astronomische 15 miljard dollar wegens smaad, zogenaamd vanwege reputatieschade in aanloop naar de verkiezingen van 2024. Zijn team hint op bredere repressie: onderzoeken naar liberale organisaties zoals Soros’ Open Society Foundation, nieuwe aanklachten rond ‘haatzaaien’, en zelfs terroristische stempels voor bepaalde groepen.
Stephen Miller, Trumps plaatsvervangend stafchef, verklaarde: ‘We zullen elke beschikbare bron gebruiken — Justitie, Homeland Security, de hele overheid — om deze netwerken te identificeren, te verstoren, te ontmantelen en te vernietigen.’
De historische echo’s zijn huiveringwekkend. De nasleep van Kirks moord doet denken aan, zij het op afstand, de Reichstagsbrand van 1933. Toen werd de brand in het Duitse parlement de communisten in de schoenen geschoven, wat Hitler de kans gaf het Reichstagsbranddecreet uit te vaardigen. Burgerrechten werden opgeschort; communisten en dissidenten massaal gearresteerd; oppositie uitgeschakeld. Kort daarna volgde de Machtigingswet, die Hitler dictatoriale macht gaf. Nog altijd discussiëren historici wie de brand echt heeft aangestoken, velen vermoeden de nazi’s zelf, maar het gebruik van de brand als voorwendsel voor totalitarisme staat buiten kijf.
Enkele decennia later, met een ongekende concentratie van macht achter zich, omarmt Trump openlijk haat en kondigt hij acties aan tegen ‘binnenlandse vijanden’. Bij Kirks herdenkingsdienst zei hij: ‘Ik haat mijn tegenstanders, en ik wens hen niets goeds toe.’
Enkele dagen eerder spoorde hij minister van Justitie Pam Bondi aan om politieke tegenstanders strafrechtelijk te vervolgen: ‘Pam, we kunnen dit niet langer uitstellen, het schaadt onze reputatie en geloofwaardigheid’, verklaarde hij. Zijn retoriek wordt door conservatieven met luid gejuich ontvangen.
Misschien zien we hier een nieuwe versie van een oud verhaal: cultuur als wapen, media die buigen, repressie gelegitimeerd met ‘veiligheid’ en ‘waarden’. De donkere klokken van de geschiedenis luiden opnieuw.
Nederland zal niet in het lijstje staan van landen die de Palestijnse staat erkennen. Althans, nog niet. Minister van Buitenlandse Zaken David van Weel (VVD) wil de erkenning ‘achter de hand houden’ om later in te kunnen brengen.
Het is een schril contrast met de woorden van VN-secretaris-generaal António Guterres, die tijdens de Algemene Vergadering in New York zei: ‘Een staat is een recht, geen beloning.’ Voor de Nederlandse afvaardiging is erkenning een politiek middel.
Dit middel wil hij kunnen inzetten bij de onderhandelingen over de toekomst van Palestina, na een staakt-het-vuren. Deze toekomst ziet hij in een tweestatenoplossing, maar dan moeten de partijen wel eerst weer aan tafel komen, meldt NRC.
Het is echter de vraag of de partijen dit weer zullen gaan doen. Want steeds als er een deal op tafel ligt verandert Israël de voorwaarden, schrijft al-Jazeera. Vooral na het bombardement op Hamas in Qatar zijn de verwachtingen over een staakt-het-vuren gekelderd. Israël stelt daarentegen dat Hamas zich niet welwillend opstelt.
Erkenning van de Palestijnse staat zal niet direct voor verandering zorgen, maar houdt wel het idee van twee staten die samen moeten leven in stand, zo verwoordt NRC de achterliggende gedachte. Na gisteren erkennen 158 landen van de 193 bij de Verenigde Staten aangesloten landen Palestina, of willen het gaan erkennen.
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
