Zou ze het zelf doorhebben? Zo keken de kritische gasten bij Pauw & De Wit naar Dilan Yesilgöz, terwijl ze maar bleef praten over de dreiging en het geweld van linkse antifascistische groepen. Het echte gevaar komt nu juist uit extreemrechtse hoek, zoals afgelopen weekend bleek.
En het waren niet de minsten aan tafel die Yesilgöz indringend en vol ongeloof aankeken: oud-AIVD’er en onderzoeker Jelle Postma, journalist Marieke de Vries, die jarenlang als correspondent in Amerika heeft gewerkt, en de voorzitter van de Nederlandse Politiebond, Nine Kooiman.
‘Is er ook maar een enkele aanwijzing dat Antifa achter het geweld in Den Haag zat, zoals Els Noort, de organisator, heeft beweerd?’, vroeg Tim de Wit aan Kooiman.
‘Nul’, antwoordde Kooiman kort maar krachtig.
Vervolgens bespraken ze aan tafel de FvD-motie om Antifa op de terreurlijst te zetten, in reactie op de moord op Charlie Kirk in de Verenigde Staten op 10 september. De VVD steunde deze FvD-motie ook, net als PVV, BBB, JA21 en SGP.
‘Dit is geen organisatie die je op een terrorismelijst kan zetten. Het is symboolpolitiek’, zei onderzoeker Postma. Iedereen keek vervolgens naar Yesilgöz, die moest uitleggen waarom de VVD de controversiële FvD-motie had gesteund.
‘We hebben gemerkt dat het in ons stelsel heel moeilijk is om groeperingen, organisaties en bewegingen die onze democratie ondermijnen, aan te pakken’, aldus de VVD-leider. ‘Daarom kiezen we er als Kamer voor om met zo’n motie een signaal af te geven. Dat heb ik zelf ook meegemaakt als minister.’ Om haar betoog kracht bij te zetten haalde Yesilgöz ook de pro-Palestijnse organisatie Samidoun erbij, die in sommige andere Europese landen verboden is.
De hint van De Wit – die het jaarverslag van de AIVD erop heeft nageslagen en geen ‘grotere bereidheid’ zag bij extreemlinkse groepen om geweld te gebruiken – leek Yesilgöz niet te begrijpen. Wat is er precies terroristisch aan Antifa?
‘Nou, op het moment dat je in Nederland de wet overtreedt, kan het OM jou als organisatie of beweging al aanpakken. Het hele punt is dat het in andere landen anders georganiseerd is; daar ligt het veel meer bij de minister. Vanuit de Kamer kun je daar signalen over afgeven’, aldus Yesilgöz.
Postma noemde de FvD-motie ‘krankzinnig’. Hij heeft er geen andere woorden voor. ‘We gaan naar de verkiezingen toe, dat is duidelijk. En op rechts zijn er nog stemmen te verdelen, blijkbaar. Hoe harder de taal en hoe heftiger het inhakken op links, hoe meer er te winnen valt aan de rechterkant. Dat is de enige verklaring die ik kan verzinnen waarom dit onuitvoerbare idee gelanceerd en gesteund wordt door de VVD.’
Op de vraag van journaliste Marieke de Vries of de VVD een motie gaat indienen tegen extreemrechtse groeperingen gaf ze geen helder antwoord.
‘Het is duidelijk dat de gewelddadige rellen in Den Haag laten zien dat zwijgen over fascisme en leugens niet helpt. We hebben decennia gedacht dat een cordon sanitaire de oplossing was, maar racistische, fascistische en extreemrechtse uitingen zijn alleen maar brutaler geworden. Het aantal geweldsincidenten neemt ook toe. Of je het nu verbaal, fysiek, politiek of maatschappelijk geweld noemt: het groeit aan alle kanten. Zoals Einstein zei: steeds hetzelfde doen en toch een andere uitkomst verwachten is waanzin. Dus nee, we mogen niet langer zwijgen. Politici moeten keer op keer duidelijk stelling nemen. Frans Timmermans, Esther Ouwehand en Stephan van Baarle van Denk zijn daar altijd duidelijk over.
het duidelijk: tegen fascisten voer je oorlog. Er was geen discussie over tegenspreken of negeren; er was militaire actie nodig. De geallieerden vochten met soldaten en wapens tegen het fascisme, omdat het een directe bedreiging was voor vrijheid en menselijkheid. Dat we nu opnieuw moeten nadenken over hoe we fascisme bestrijden, laat zien dat we in Nederland midden in een fascistisch regime zitten en dat onze samenleving moeite heeft dit kwaad te erkennen.
‘Fascisme en leugens moet je altijd blijven tegenspreken. Ik werk op een sorteercentrum waar veel mensen met een autochtone achtergrond werken. Velen van hen stemmen op de PVV en zijn allerlei leugens gaan geloven, bijvoorbeeld dat asielzoekers en ‘illegalen’ alles krijgen, en zij zelf niets. Ik ga regelmatig met collega’s in discussie om die leugens te weerleggen. Dat kost tijd en energie, maar ik blijf het doen. Ik ben ervan overtuigd dat het onze plicht is om onwaarheden en haat te bestrijden, juist in het dagelijks leven. Daarnaast vind ik dat, als je daartoe in staat bent, je ook actie moet ondernemen. Wat me hoop geeft, is dat er een nieuwe generatie jongeren opstaat die wél actief is. Laatst sprak ik nog met een jongere collega die had deelgenomen aan een bijeenkomst over hoe je leugens kunt weerleggen en hoe je politieke invloed kunt uitoefenen. Zulke mensen geven me hoop.’
vaak niet, maar acties ondernemen of tegenspreken kan nog meer averechts werken. Feit is dat voor vele mensen, soms ook voor mij, gevoelens belangrijker zijn dan de feitelijke waarheden. Dat maakt het dan ook zo moeilijk om hier als maatschappij mee om te gaan. Ik geloof wel dat we met elkaar in gesprek moeten blijven, maar soms staan we zo ver van elkaar af dat ook dit niet mogelijk meer is. Ik heb dus geen goed antwoord op deze stelling en vrees dat dit probleem in de toekomst alleen maar groter kan gaan worden.’
‘De uit de hand gelopen demonstratie op het Malieveld afgelopen weekend laat zien hoe kwalijk het is dat politieke leiders het volk tegen elkaar ophitsen. Fascisme is een gevaarlijk idee en kan nooit winnen, omdat geen enkel land alleen uit één etniciteit bestaat. Nederland al helemaal niet. Het is ook belangrijk uit te leggen wat de gevolgen zijn van Nederlandse daden. Mensen liepen gisteren met de VOC-vlag, maar verwacht je dan niet dat Indonesiërs, die in hun eigen land zijn beroofd en achtergesteld, uiteindelijk naar Nederland komen? Naar het ‘welvarende’ land dat dankzij die VOC-roof rijk werd, en waar ze willen blijven? Nederland is gebouwd op koloniale roof en goedkope buitenlandse arbeidskrachten. Ga dan niet klagen dat er nu ‘niet-Nederlanders’ in dit land wonen.’
