Christenen in Zuidoost-Turkije worden belemmerd in het vieren van het kerstfeest. Volgens de Assyrisch-Turkse parlementariër George Aslan uit Mardin zijn ze slachtoffer van ‘institutionele discriminatie’. Hij wil opheldering van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Onderwijs. Zo meldt de Turks-Armeense krant Agos. ‘Haatuitingen en haatmisdrijven tegen christenen in Turkije nemen ieder jaar weer toe rond kerst en nieuwjaar’, merkt Aslan op. Hij is vooral geërgerd over een whatsappbericht dat vanuit het stadsbestuur in Mardin naar scholen zou zijn verzonden.
‘Vrienden, nieuwjaar is weer aanstaande. Het nageslacht van de moordenaar, barbaar en bloedige persoon die Kerstman heet wil, nu er op islamitisch grondgebied slachtingen plaatsvinden, op onze scholen kerst vieren. We moeten van tevoren al onze instituties waarschuwen: we willen geen enkel kerstevenement zien’, zou in het bericht staan. Volgens Aslan worden mensen die in Mardin kerst vieren, op de eerste plaats de Assyrische gemeenschap, tot doelwit gemaakt en beledigd. Dat is in strijd met het Turkse strafrecht, benadrukt de ambtenaar. Hij wil weten of het ministerie op de hoogte is van deze discriminerende berichten, of er al een onderzoek gaande is, of het stadsbestuur zal worden gedwongen op te stappen en wat het ministerie doet of wil gaan doen om haatuitingen tegen minderheden tegen te gaan.
Met een geweldige kracht stort het nieuws over Oekraïne en Rusland, over Gaza en Israël, over ons nieuwsconsumenten heen. De heftigheid van die berichten is zo massaal, dat ik me zo nu en dan dwing om mijn nieuwsgaring te beperken. Met daarbij de nauwkeurige afweging om het meest belangrijke natuurlijk niet over het hoofd te zien.
Er is één nieuwsitem waarvan ik zeker weet dat ik daar geen detail van mag missen. Dat is de nasleep van de verkiezingen hier ons land.
Aan de hand van het nieuws hierover ontwikkelt zich in mijn hoofd een verontrustend scenario.
Eerst die bijna twee en een half miljoen burgers die er voor zorgden dat een partij die alle facetten van uitsluiting hoog in haar rood-wit-blauwe vaandel heeft staan als winnaar uit de verkiezingen kwam. Geen Europese Unie, geen steun aan Oekraïne, geen klimaatzorgen, geen moskeeën, korans of religieuze kledij.
Dit stemvolk zorgde ervoor dat de PVV met 37 zetels de grootste partij in de Tweede Kamer werd. Onder hen bevinden zich veel scholieren en studenten, jongeren bij wie alleen al vanwege hun geboortedatum en mogelijk ook vanwege de gebrekkige geschiedenislessen op school het nodige historisch besef ontbreekt.
En dan de leider van die club zelf. 37 is geen meerderheid die groot genoeg is om alleen het land te gaan regeren. Mijnheer Wilders moet op zoek naar regeringspartners. Om die te krijgen zette hij wel heel veel van zijn ‘uitsluitsels’ in de koelkast. Zijn explosieve uitspraken over de islam en zijn beschrijving van de Tweede Kamer als ‘nepparlement’ bewaart hij voorlopig even een paar graden boven nul.
En ja hoor, zijn toekomstige maatjes – VVD, BBB en NSC – stappen braaf hand in hand de kamer binnen van verkenner Ronald Plaskerk. Het eerste ‘nee’ tegen PVV, van vlak vóór de verkiezingen, werd na het sluiten van de stemlokalen een ‘misschien toch wel’. En nu is het al bijna een volmondig ‘ja’ geworden.
Stel nou dat dit rechtse formatiefeest doorgaat. Dan staan ons land sombere tijden te wachten. In het Torentje staat immers die overvolle koelkast met abjecte ideeën die gekoeld lang goed blijven. De regering is gevormd, de coalitie en oppositie gaan aan de slag. Maar dan gaat de deur van de PVV-koelkast op een kiertje.
Zijn toekomstige maatjes stappen braaf de kamer binnen van verkenner Ronald Plaskerk
Het eerste stapje op weg naar Nexit. En de coalitiepartners die dat niet wilden? Ja, maar voor zo’n enkel stapje laat je de regering niet vallen.
Er komt meer tevoorschijn. Minder hulp aan Oekraïne. Dat wil zeggen, een ruggensteuntje voor de Russen. Dat ligt gevoelig, maar goed, we zitten nu eenmaal samen achter die regeringstafel. Dan moet je maar wat slikken. Ik hoor het ze allemaal zeggen. En ach, een stukje van de miljoenen of miljarden die dat dan weer oplevert – die mogen BBB, NCS en VVD als beloning dan voor hun eigen speeltjes gebruiken.
Langzamerhand gaat de koelkast helemaal open. Het blikje met PVV-DNA komt op tafel. Geen hoofddoeken meer achter het loket. Een moskee op slot. Al ‘die lui’, waarvan de PVV vindt dat ze hier niet thuishoren, die moeten de grens over.
En zo verdwijnt de zo geroemde rechtsstatelijkheid van vóór de verkiezingen in het vriesvak. Wilders warmt zijn inmiddels gekoelde ‘nep-parlement’ op, om deze als warme hap te serveren aan zijn coalitiepartners.
Mocht dit allemaal zo uitpakken, hopelijk zit er dan een krachtige oppositie die deze koelkast met alles wat daar aan PVV-erfgoed inzit zo snel mogelijk het Torentje uitsmijt, zo de Hofvijver in.
Gebeurt dat niet, dan kan het zomaar eens zijn dat onze democratie aan dit verkiezingsavontuur zelfs geen nep-parlement overhoudt.
PVV-stemmers zijn bereid om partijpunten als een verbod op de Koran, moskeeën en islamitische scholen te laten varen als dat een rechtse coalitie mogelijk maakt. Dat blijkt uit een onderzoek van het RTL Nieuwspanel. Ook een referendum over een vertrek van Nederland uit de EU (Nexit) en het opheffen van steun aan Oekraïne is de PVV-achterban bereid in te wisselen voor een rechts kabinet. Op sociale media wordt met hoon gereageerd op deze compromisbereidheid. ‘Het respecteren van de grondrechten van anderen is geen prestatie waar je iets voor terug dient te krijgen. Het zou een basisvoorwaarde moeten zijn om überhaupt mee te mogen doen’, reageert politicoloog en docent bestuurskunde Luuk de Cock (Universiteit Leiden) op X. ‘De grondwet als handelswaar’, merkt het Rotterdamse wijkraadslid Roelant Siekman op. In het onderzoek van RTL zijn tweeduizend PVV-stemmers meegenomen. Slechts 11 procent wil dat de PVV bij onderhandelingen vasthoudt aan een koran- en moskeeverbod. 84 procent vindt dat Wilders dat mag laten vallen. Over andere punten uit het verkiezingsprogramma van de PVV is de achterban minder toegeeflijk. Zo wil 91 procent dat partijleider Geert Wilders vasthoudt aan het uit- of vastzetten van illegale asielzoekers. Bijna driekwart van de PVV-achterban (70 procent) wil dat er een algehele asielstop komt. Deze week zal informateur Ronald Plasterk verslag doen van zijn verkenning voor een mogelijke coalitie tussen de VVD, PVV, NSC en BBB.
In een interview met EW Magazine stelde Kees van der Staaij onlangs dat de islam ‘een duistere, gewelddadige kant heeft die haaks staat op christelijke opvattingen’. Deze uitspraken van de voormalige SGP-leider roepen op X veel negatieve reacties op.
Kees van der Staaij (55) was van 1998 tot 2023 Tweede Kamerlid voor de Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP), een fundamentalistische christelijke partij die sinds 1922 altijd met twee of drie zetels in het Nederlandse parlement heeft gezeten. De SGP vindt dat politiek genormeerd moet zijn naar de regels uit de Bijbel. Zo is de SGP voor een verbod op abortus, euthanasie en het homohuwelijk en voor de herinvoering van de doodstraf.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog collaboreerde partijleider G.H. Kersten met de Duitsers. Hij werd verweten soms antisemitisch te handelen, waardoor hij na 1945 niet mocht terugkeren in het parlement. Tegenwoordig presenteert de SGP zich als een ‘vriend van Israël’. Zo liet de nieuwe SGP-leider Chris Stoffer onlangs het Israëlische volkslied op de radio draaien. Daarentegen lijkt de islam nu het mikpunt van kritiek te zijn geworden voor de SGP.
‘De westerse samenleving, cultuur en rechtsstaat zijn geworteld in de christelijke traditie, niet in de islamitische’, staat er te lezen op de SGP-website. ‘In de wetgeving en in het publieke domein dient de overheid daarom de aanwezigheid van de islam zoveel mogelijk te beperken.’
In EW Magazine verdedigt Van der Staaij dit standpunt. ‘De islam heeft een duistere, gewelddadige kant die haaks staat op christelijke opvattingen, en speelt een donkere rol bij de terreur van Hamas en andere conflicten in het Midden-Oosten. De islam gunt christenen ook weinig ruimte.’
Op sociale media reageren meerdere mensen geagiteerd op de uitspraken van Van der Staaij. ‘Islam slecht = wij goed’, zegt schrijver Abdelkader Benali, hiermee de domme schapen van George Orwells Animal Farm parafraserend: ‘Vier poten goed, twee poten slecht’.
‘Op welke christelijke opvattingen staat die vermeende duistere kant van de islam haaks?’, vraagt antropoloog en islamdeskundige Martijn de Koning zich af. ‘Het is, in meerdere opzichten, witwassen van het christendom, superioriteitsclaims en hiërarchisch wij-zij denken. Onder Van der Staaij heeft SGP een expliciet islamofoob racistische koers ingeslagen.’
Classicus Miko Flohr, verbonden aan de Universiteit Leiden, verwijt Van der Staaij ‘oriëntalisme’, omdat hij de islam in stereotype beelden en gans anders dan het ‘superieure’ christendom voorstelt. ‘Hoe kun je met droge ogen ‘christelijke opvattingen’ contrasteren met een ‘duistere, gewelddadige kant’? Heb je dan enig besef van de rol van overwegend christelijke Europeanen in de wereldgeschiedenis van de laatste vijf eeuwen? Ik verbaas me echt hogelijk over de manier waarop Europeanen nog steeds collectief lijken te ontkennen hoe dit continent, en diens cultuur van superioriteitsdenken, de wereld hebben geschapen waarin wij nu leven, en vaak direct aan de basis staan van ernstige militaire conflicten.’
Abdellah Dami, de woordvoerder van Denk, gaat nog een stapje verder: ‘Ongelooflijk. Europese ‘christenen’ hebben de Holocaust georganiseerd, het Joodse volk werd gedemoniseerd, ontmenselijkt, gruweldaden verricht. En nu verwijt Van der Staaij de moslims wat zijn ‘eigen’ gemeenschap gedaan heeft? Hypocriet en kwaadaardig.’
Ook anderen wijzen op de intolerantie van het christendom. ‘De kruisvaarders, de reconquista, kolonialisme en imperialisme. Vanaf de 11de eeuw tot in de 20ste eeuw waren het toch echt christenen die hun ‘duistere en gewelddadige kant´ tentoonspreidden over grote delen van de wereld’, stelt iemand op social media. En een ander schrijft: ‘Gelukkig dat christenen heel anders zijn. Die gunnen iedereen zijn of haar ruimte. Die hebben er geen enkele behoefte aan om hun geloof/ideeën op te dringen aan anderen. Daarom mogen vrouwen achter het aanrecht, bepalen christelijke mannen dat jij geen abortus mag.’
Trouw-columniste Emine Ugur begrijpt dat mensen in een reflex schieten en wijzen op de duistere kanten van het christendom. ‘Die reflex is sterk’, schrijft ze. ‘Voor je het weet ga je helemaal terug naar de kruistochten en zit je de ene groep gelovigen zwart te maken om uitspraken over een andere groep gelovigen te ontkrachten.’ Maar dit is volgens haar niet de juiste weg. ‘Tegenover elke Kees van der Staaij ken ik tien christenen die er totaal anders over denken.’ Haar conclusie: ‘Laat je niet voor het karretje spannen van deze verdeeldheidzaaiende uitspraken.’
Publicist Ahlam Benali slaat de feestelijkheden deze maand over. De oorlog in de Gazastrook drukt te zwaar op haar gemoed.
De feestdagen komen eraan. Iedereen heeft weer de beste wensen voor het nieuwe jaar. Ook is december de maand waarin mijn verjaardag valt, die ik graag met plezier vier. Het is de maand met de kortste dag en de langste koude nachten. Een maand van afsluiten en opnieuw beginnen. Maar toch moet mij van het hart dat ik dit jaar niet als gewoonlijk kan afsluiten.
Wij groeien op met het leed van de Palestijnen. Mijn ouders eerst, toen ik, nu ook mijn kinderen. Wij zien al jarenlang op de televisie heftige beelden binnenkomen in onze huiskamer.
Op 30 september 2000 werd ik voor het eerst blootgesteld aan schokkende beelden uit Palestina. Nooit zal ik het beeld vergeten van een Palestijnse vader en zijn huilende zoontje Mohammed al-Dura. Zij probeerden achter een ton dekking te zoeken voor een hevige schietpartij tussen het Israëlische leger en Palestijnse burgers in de Gazastrook. Met zwaaiende armen, probeerde de vader duidelijk te maken dat hij en zijn zoon in veiligheid gebracht moesten worden. Helaas zag ik aan het einde van de video dat Mohammed in elkaar zakte op de schoot van zijn vader. Hij was doodgeschoten.
De wereld kijkt 75 jaar toe hoe Israël de Palestijnen onderdrukt. Hoe Israël Palestijnse kinderen arresteert en zonder proces voor lange jaren opsluit. UNICEF regelt bij een acute situatie opvang voor kinderen die op de vlucht zijn en dat er onderwijs kan worden blijven gegeven. Maar helaas kan UNICEF niet helpen in Gaza.
Het geweld in de Gazastrook sinds 7 oktober is mij niet in de koude kleren gaan zitten. Met pijn in mijn hart kijk ik opnieuw naar de beelden van vandaag. Op brute wijze worden de 1,9 miljoen Palestijnen in Gaza opnieuw onderdrukt, vernederd en vermoord.
Hoe kunnen wij in een wereld leven waarin humanitaire grenzen zo overduidelijk worden overschreden?
De Verenigde Staten steunde afgelopen vrijdag tijdens de vergadering van de VN- Veiligheidsraad het humanitaire staakt-het-vuren opnieuw niet. Er is een veelomvattend gat ontstaan, waarin de humaniteit voor de Palestijnen volledig verloren is geraakt.
Vrede tussen Israël en Palestina lijkt ver weg. Vroeger was ik nog hoopvol. Maar vandaag is die hoop verdwenen onder het puin.
Hoe kan het dat Israël ongestraft een beleid mag voeren van apartheid tegen de Palestijnen? Het volk systematisch kan onderdrukken en overheersen? Ook onteigent Israël illegaal land en krijgen Palestijnen drastische bewegingsbeperkingen opgelegd. Het is echt afschuwelijk dat Israël hier mee weg blijft komen.
Hoe kan ik straks iedereen een gelukkig nieuwjaar wensen, terwijl ik denk aan de Palestijnse journalisten, artsen, docenten en jonge mannen die worden ontkleed, geblinddoekt, gemarteld, vernederd en ontvoerd?
De foto’s van de geblinddoekte mannen gaan razendsnel op de socials. De mannen worden omringd door gewapende militairen op een plaats die op een zandafgraving lijkt. Hun lot is onbekend. Is er geen enkele wet die deze Palestijnen beschermt?
Hoe kunnen wij leven in een wereld waarin humanitaire grenzen zo overduidelijk worden overschreden?
Hoe kan ik mijn geboortedag vieren terwijl de Palestijnse kinderen op een brute wijze het leven laten? Ik sla dit jaar graag over, want ik ben echt in de rouw. Ook kan ik het jaar niet knallend afsluiten. Dit omdat het in deze koude maand bommen regent op Gaza.
Op zondag 10 december, op de Internationale Dag van de Mensenrechten, demonstreerden alevieten in Istanbul voor een fatsoenlijk bestaan, seculier onderwijs en onafhankelijke rechtspraak in Turkije. Zo meldt de Turkse nieuwssite Duvar.
Alevitische organisaties, gesteund door seculiere (CHP) en pro-Koerdische politici (HDP), beschuldigen de regering van machtsmisbruik tegen minderheden. De alevieten vormen een religieuze minderheid in Turkije, waar de soenitische islam de dominante religieuze stroming is. Ook kleinere, linkse groeperingen waren van de partij in de demonstratie voor een ‘democratisch Turkije’, zoals de Turkse Arbeiderspartij.
De voorzitter van de alevitische Federatie, Mustafa Arslan, denkt dat er onder het meer dan twintigjarige bestuur van Erdogan dagelijks een vorm van ‘Turkse sharia-wetgeving’ wordt doorgevoerd, tegen de republikeinse principes in. De alevitische organisaties eisen dat het onderwijssysteem in Turkije ‘seculier’ en ‘wetenschappelijk’ wordt.
‘Dit land is van ons, we zullen het niet overlaten aan racisten, autocraten en xenofoben’, aldus Arslan.
Alevieten maken ongeveer 15 tot 25 procent uit van de Turkse bevolking. De Turkse regering weigert al jaren alevitische gebedshuizen (cemevi) als zodanig te erkennen, waardoor ze geen staatsfinanciering ontvangen zoals moskeeën die krijgen. De cemevi zouden volgens de AKP geen religieuze, maar een ‘culturele entiteiten’ zijn.
De politie heeft vrijdag in het Gelderse dorpje Druten een 55-jarige Syrische man opgepakt die verdacht wordt van ‘misdaden tegen de menselijkheid’ in Syrië.
De man wordt met name verdacht van seksueel geweld en martelingen, aldus het Openbaar Ministerie. ‘Het is voor het eerst dat iemand in Nederland van dit zware misdrijf wordt beschuldigd.’
De verdachte zou tussen 2013 en 2014 aan het hoofd hebben gestaan van de verhoorafdeling van de National Defense Forces (NDF), een pro-regeringsmilitie, in de Syrische stad Salamiyah. In 2021 kwam hij naar Nederland, waar hij een tijdelijke asielvergunning kreeg. Vorig jaar verhuisde hij met zijn gezin naar Druten.
Het Team Internationale Misdrijven (TIM) kreeg hem kort na aankomst in Nederland in het vizier. Dit gebeurde dankzij een tip dat een persoon met een vergelijkbare naam hoofdverhoorder was geweest bij de NDF in Salamiyah. Vandaag wordt de verdachte voorgeleid bij de rechter-commissaris.
Hij demonstreerde in de jaren zestig in zijn eentje tegen de Vietnamoorlog voor het Amerikaanse consulaat in Rotterdam en organiseerde onlangs in diezelfde stad een grote pro-Palestijnse demonstratie. Wie is Benji de Levie? En welke rol speelt zijn Joodse achtergrond in zijn pro-Palestijnse activisme?
Benji de Levie (76) is al jaren actief voor de Palestijnse zaak, onder andere voor het Nederlands Palestina Komitee, Rotterdam voor Gaza en DocP. Ook was hij actief voor de Vietnambeweging, de anti-apartheidsbeweging (tegen de apartheid in Zuid-Afrika) en verleende hij steun aan de linkse krachten in El Salvador (het Front Farabundo Martí voor Nationale Bevrijding, FMLN). In november organiseerde hij de grote Palestinademonstratie in Rotterdam. De Kanttekening ging in gesprek met deze ‘Keith Richards van de linkse beweging’. Wat beweegt hem? Hoe denkt hij over Israël en Hamas? En wat hebben zijn familiegeschiedenis en de Palestijnse zaak met elkaar te maken?
Activist
‘Mijn eerste demonstratie als anarchist was een eenmansdemonstratie tegen de Vietnamoorlog voor het Amerikaanse consulaat in Rotterdam’, vertelt De Levie. ‘Die duurde nog geen 15 minuten. Ik had een bord bij me, waarop ik de Amerikaanse president vergeleek met een zekere Duitse politicus uit de jaren 1933-1945, en dat werd niet bepaald op prijs gesteld.’
In 1967 werd De Levie zich voor het eerst bewust van de Palestijnse zaak. ‘Ik was toen net van school gegaan en werkte in Engeland. Het was de tijd van de Zesdaagse Oorlog en de daaropvolgende bezetting van Gaza en de Westelijke Jordaanoever. In Nederland was iedereen pro-Israël, maar in Engeland hoorde je ook andere geluiden.’
Enkele jaren later, in 1969-1970, maakte hij een reis door Palestina en kreeg toen een beter beeld van het gebied. Terug in Nederland volgde De Levie Palestina wel, maar hield zich bezig met andere kwesties: de anti-apartheidsbeweging tegen de Zuid-Afrikaanse regering en de beweging die solidair was met El Salvador.
‘Pas medio jaren tachtig, een jaar of twee voor de Eerste Intifada, heb ik mij echt op de Palestijnse kwestie gestort. Samen met anderen en het Komitee Marokkaanse Arbeiders Nederland (KMAN, red.) richtte ik het Nederland Palestina Komitee opnieuw op in Rotterdam. Ik ben daar 30 jaar actief voor geweest, waarvan 15 jaar in het landelijk bestuur. Later nam ik samen met Sonja Zimmerman het initiatief voor de Nederlandse afdeling van de BDS-beweging (BDS staat voor Boycot, Desinvesteringen en Sancties), onder de naam DocP. Het doel was dat DocP de tegenhanger van het Centrum Informatie Documentatie Israël (CIDI) zou worden, met betaalde krachten. We hoopten met deze naam ook subsidies binnen te halen. Maar dat is helaas niet gelukt. Onze ambities waren te groot. We hebben we de naam DocP laten varen en nu is het gewoon BDS Nederland. BDS zit tegenwoordig op de actiemodus en organiseert veel demonstraties. Het Nederlands Palestina Komitee deed dat vroeger ook wel, maar houdt zich nu vooral bezig met documentatie en het uitgeven van een blad.’
‘Ons doel was een stedenband tussen Rotterdam en Gaza. Beide steden zijn havensteden’
Op dit moment is Benji de Levie actief voor de Stichting Palestina en Rotterdam voor Gaza. Die laatste club heeft geen bestuur, geen vaste organisatie, maar wel twee coördinatoren, legt De Levie uit. Hijzelf was dat een tijdje samen met Ineke Palm. ‘Het begon als een samenwerkingsverband tussen het Palestina Komitee Rotterdam en de Socialistische Partij Rotterdam. Ons doel was een stedenband tussen Rotterdam en Gaza. Beide steden zijn havensteden. En ze hebben beide geleden onder een bombardement. De hele linkerflank van de gemeenteraad steunde dit aanvankelijk, maar burgemeester Ivo Opstelten (VVD) stak hier een stokje voor, door twee PvdA-raadsleden om te praten. Daarom ging het feest helaas niet door. Maar hoewel er nooit formele banden kwamen, ondersteunen we – via Stichting Palestina – humanitaire projecten.’
Helaas heeft De Levie geen archief, vertelt hij. ‘Het Nederlands Palestina Komitee heeft veel materiaal naar het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis (IISG) in Amsterdam gebracht, maar het Rotterdamse archief zit daar niet bij. Ik was aanvankelijk de enige die alles bijhield, in mappen. Daarna gooide ik die weg en zette ik alles op de computer, maar toen die crashte was alles weg. Doodzonde. Maar de belangrijke informatie zit gelukkig nog wel in mijn hoofd.’
Op dit moment is De Levie niet actief voor een politieke partij. In 1971 werd hij lid van de Pacifistisch-Socialistische Partij (PSP), een van de voorlopers van GroenLinks. ‘Aanvankelijk was ik als anarchist tegen verkiezingen. Ik had me in laten sluiten in een jongerencentrum en ’s nachts illegaal een paar duizend pamfletten gestencild, met de tekst ‘Wie stemt verliest zijn stem’. Het was een strafbaar feit, maar nu verjaard, dus ik kan je dit vertellen. Ik koos uiteindelijk toch voor de PSP omdat ik mij realiseerde dat politieke samenwerking helpt om echt iets te bereiken. Ik heb voor de PSP veel bestuurswerk gedaan en daarna ook voor GroenLinks. Zo was ik de eerste voorzitter van GroenLinks Rotterdam. In 1996 besloot ik mijn lidmaatschap op te zeggen, toen de partij te gematigd werd, een soort D66, en geen duidelijk geluid meer liet horen tegen de NAVO.’ Tegenwoordig stemt De Levie BIJ1, waar veel Palestina-activisten lid van zijn, onder andere Dorien Bal van BDS Nederland. ‘Maar helaas is BIJ1 nu niet meer in de Kamer vertegenwoordigd.’ De Levie noemt Denk een goede samenwerkingspartij op het gebied van Palestina, maar de partij is verder ’te conservatief’.
Hamas
Hoe kijkt De Levie aan tegen Hamas? Hij stoort zich aan het feit dat Hamas in het Nederlandse discours meteen als een terroristische organisatie wordt bestempeld. ‘Het etiket terroristische organisatie is niet gebaseerd op objectieve criteria. De Koerdische Arbeiderspartij PKK wordt terroristisch genoemd, omdat Turkije dat zo graag wil. Alles heeft te maken met politieke machtsverhoudingen. Dat gezegd hebbende is Hamas een organisatie die ook terrorisme bedrijft. Want wat op 7 oktober dit jaar gebeurde was terrorisme. Het was zwaar geweld tegen non-combattanten. Natuurlijk moet je deze actie zien in de context van 75 jaar Israëlische bezetting, maar tegelijkertijd had Hamas het niet op deze manier moeten doen. Interessant is de Palestijnse reactie op 7 oktober. Mensen die niets te verliezen hebben juichten de aanval toe. Zij hebben geen perspectief. Zij juichen alles toe. Ik ben het niet met deze mensen eens, maar snap hen wel, ze zitten in een wanhopige situatie. Mensen die wel iets te verliezen hebben, hun baan, hun carrière, hun toekomst, zij reageerden veel gematigder op de gebeurtenissen, of zij zwegen.’
Volgens De Levie heeft Hamas ingecalculeerd dat Israël keihard zou terugslaan. ‘Hamas wilde met deze aanval de vredesbesprekingen tussen Israël en Saoedi-Arabië torpederen. Saoedi-Arabië kan nu de diplomatieke betrekkingen met Israël niet normaliseren, want dat zullen de Saoedische onderdanen niet accepteren.’
‘Het belangrijkste effect van de aanval van Hamas is dat de gematigde, vredelievende geluiden zijn verstomd’
De aanval van Hamas is geen antisemitische aanval, stelt De Levie. ‘Het was een aanval op alles en iedereen. Mensen werden niet aangevallen omdat ze Joods waren. Ook niet-Joodse mensen werden aangevallen.’ Maar het belangrijkste effect van de aanval van Hamas is dat als gevolg hiervan de gematigde, vredelievende geluiden zijn verstomd, concludeert De Levie. ‘Zes maanden lang demonstreerden progressieve Israëliërs tegen de extreemrechtse regering van Benjamin Netanyahu. Ze negeerden aanvankelijk de Palestijnse kwestie, maar langzaam maar zeker begon het besef in te dalen bij de demonstranten dat ze tegen dezelfde mechanismen vochten als de Palestijnen. Dit besef is nu helemaal weg. Na de aanval van Hamas is er van de solidariteit met de Palestijnen niets meer over. Netanyahu en Hamas hebben allebei behoefte aan een tegenstander die ze zwart kunnen maken. Dat is hen helaas gelukt.’
Familiegeschiedenis
Benji de Levie heeft een Joodse achtergrond. Hij is hier niet zo mee bezig, vertelt hij. ‘Een Ander Joods Geluid is een Joodse organisatie in Nederland die expliciet, vanuit het Joods-zijn, kritisch over Israël is. Ik was voor die tijd al kritisch over Israël bij pro-Palestijnse organisaties. Mijn Joods-zijn was daar nooit een issue, nooit een onderwerp van discussie.’
Wel heeft hij, zo vertelt De Levie, van zijn twaalfde tot zijn zeventiende een ‘hele religieuze periode’ gehad. ‘Ik werd getrokken door het samenzijn, dat je bij iets betrokken werd, het gebeuren eromheen. Maar ik realiseerde mij dat ik nooit echt in God heb geloofd. Wat moet je dan?’
De familie van zijn grootmoeder aan moederskant komt oorspronkelijk uit het huidige Belarus. Zij vluchtten in de zeventiende eeuw vanwege de antisemitische pogroms naar Palestina, waar ze een school oprichtten in Jeruzalem. De vader van Benji’s moeder kwam uit Polen. Hij was naar Jeruzalem gegaan om daar voor rabbijn te studeren. Maar hij besloot te trouwen en met zijn vrouw te emigreren naar Amerika, omdat er daar meer toekomst was. Ze monsterden aan op een schip en kwamen aan in Engeland, waar ze zich vestigden en waar ook Benji’s moeder opgroeide.
‘Van de meer dan zestig neven en nichten van mijn vader overleefden er maar zes de oorlog’
De familie van Benji’s vader emigreerde rond 1700 van Oost-Europa naar Oost-Groningen, waar ze als veeboeren en slagers werkten. In de twintigste eeuw trok de familie naar Rotterdam, Benji’s vader in 1936 als laatste. ‘Toen de Duitsers op 10 mei 1940 Nederland binnenvielen, wilde mijn familie naar Engeland vluchten. Bij IJmuiden was er een kapitein die hen naar Engeland zou brengen, maar hij vertrok nadat ze net al hun spullen op de boot hadden geladen. Ze stonden alleen op het strand. Maar gelukkig zagen ze een verlaten roeiboot liggen. Ze konden de eigenaar ervan niet vinden. Daarom besloten ze de boot te confisqueren en ermee naar Engeland te roeien. Ze hebben vijf dagen geroeid en geprobeerd te navigeren op de sterren. Ze dreven af naar het zuiden en werden voor de Franse kust opgepikt. Gelukkig door een Engels schip. Zo kwam mijn vader in Engeland terecht en overleefde hij de Holocaust. Van de meer dan zestig neven en nichten van mijn vader overleefden er maar zes de oorlog.’
Benji’s vader ging het leger in en werd gelegerd in Noord-Engeland, waar hij Benji’s moeder tegen het lijf liep, die etentjes organiseerde voor Joodse militairen die daar gelegerd waren. Ze werden verliefd en trouwden in 1944, vlak voor de invasie van Normandië. ‘Mijn vader is op de kust in Normandië geland, niet met de eerste troepen hoor, en maakte de bevrijding van West-Europa mee, van Noord-Frankrijk tot Breda. Na de oorlog kwam mijn moeder over naar Nederland. Ze zouden daarna weer naar Engeland teruggaan, maar dat is nooit gebeurd.’
Palestijnen
Vanwege deze familiegeschiedenis kan Benji de Levie zich goed identificeren met de Palestijnen, vertelt hij. ‘De Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever, Gaza en in de diaspora zijn ook nazaten van vluchtelingen. Ze zijn gevlucht vanwege de Nakba, de etnische zuivering van 1948.’
Benji de Levie op een poster in Maastricht (Beeld: De Levie)
Maar is het niet lastig om als iemand met een Joodse achtergrond zo pro-Palestina te zijn? Word je dan niet als een ‘verrader’ beschouwd? ‘Er zijn Joodse mensen in Rotterdam die mij mijn pro-Palestijnse houding kwalijk namen’, antwoordt Benji de Levie. Ik had onlangs een e-mailwisseling met een voormalige minister van Buitenlandse Zaken (Uri Rosenthal, red.) hierover. Kijk, ik kan mij voorstellen dat mensen die de Holocaust hebben overleefd, dat zij naar een veilige plek willen. Israël is dat niet trouwens. Maar nu, ruim 75 jaar later, geldt dat argument niet meer. Je moet een veilige plek maken in het land waar je nu bent. Je moet geen land afpakken van een ander volk.’
Benji de Levie is een voorstander van een eenstaatoplossing: Palestina. ‘Mij lijkt dit de enige juiste oplossing, maar het is aan de bewoners – inclusief de teruggekeerde Palestijnen – om hierover het laatste woord te hebben. Om deze situatie te kunnen bereiken zullen er uiteindelijk onderhandelingen moeten worden gevoerd. Daarvoor is een gelijkwaardiger speelveld nodig. En om dat te bereiken moet er volgens de BDS-beweging aan drie voorwaarden worden voldaan: het einde aan de apartheid in de gebieden die Israël in 1948 veroverde, een volledige terugtrekking uit de gebieden die in 1967 zijn bezet en de implementatie van de VN-resolutie dat Palestijnse vluchtelingen het recht hebben terugkeer. De Verenigde Staten, de Europese Unie, de Arabische landen en misschien ook China moeten meewerken aan het realiseren van een duurzame vrede. Dit gaat nog heel lang duren, dat begrijp ik ook wel. Er moet heel veel gerepareerd worden. Maar mensen moeten een betere toekomst krijgen daar.’
Meerdere Nederlandse treinstations waren gisteren het toneel van zogenoemde sit-in acties voor een staakt-het-vuren in Gaza. ‘Stop met het bombarderen van Gaza’, werd gisteren bijvoorbeeld in Utrecht gescandeerd. De demonstraties werden druk bezocht, maar er is ook veel kritiek en boosheid op sociale media.
‘Mijn familie heeft niet zulke goede ervaringen met de trein naar Duitsland’, zegt PvdA-lid Bob Maas op X en vervolgt, ‘Dat hier een stelletje antisemieten op de eerste dag van Chanoeka en eerder tijdens Kristallnacht dit mogen flikken, terwijl de NS net als in ‘40-‘45 wegkijkt en faciliteert is werkelijk ontstaanbaar’ (sic).
Melissa Koutouzis van het Woonprotest kan er met haar gedachten niet bij. ‘’Stop bombing Gaza’ en ‘ceasefire now’ is antisemitisch? We zijn 15 duizend doden verder en 1,5 miljoen mensen op de vlucht, wie kijkt hier nou weg?’, reageert ze op de post van Maas. ‘En je vergelijkt een sit-in op ’t station met treinen naar concentratie kampen? Snap je zelf hoe bizar dat is..?’, voegt ze daar nog aan toe.
De historicus Nadia Bouras volstaat met de mededeling dat ze het ‘een afschuwelijke tweet’ vindt.
In Amsterdam was er ook een sit-in, meldt AT5. De radicaal-rechtse partij JA21 heeft vragen gesteld aan het stadsbestuur, waarin wordt gesuggereerd dat de demonstranten bewust de dag van Joodse Chanoeka-viering hebben uitgepikt voor de sit-ins. Volgens burgemeester Femke Halsema zijn er geen aanwijzingen zijn dat er extra demonstraties zijn georganiseerd vanwege Chanoeka.
Naast Amsterdam en Utrecht waren er gisteren ook protestacties in Almere, Zwolle, Eindhoven, Rotterdam, Enschede, Nijmegen, Den Haag, Haarlem en Alkmaar.
De filantroop Osman Kavala, die al meer dan zes jaar vastzit in Turkije, is bezocht door Nacho Sánchez Amor, de Turkije-rapporteur van het Europese Parlement. Zo meldt de Turkse nieuwssite Duvar.
Kavala wordt beschuldigd van het orkestreren van de Gezi-protesten in 2013 én de couppoging in 2016, maar het Turkse OM kan hier geen bewijs voor leveren. Hij is, ondanks meerdere uitspraken van het Europees Hof van de Rechten van de Mens die Kavala vrijpleit van alle beschuldigingen, voor levenslang veroordeeld door de Turkse rechter. Het Europese Parlement heeft die uitspraak zonder bewijs al eerder ‘streng veroordeeld’.
Amor is de eerste Europese parlementariër die Kavala in zes jaar heeft bezocht in de gevangenis. Hij deelde de ontmoeting op sociale media en noemde Kavala een ‘indrukwekkend persoon’. Hij bedankte daarbij ook de Turkse ministeries van Justitie en Buitenlandse Zaken, voor het faciliteren van het bezoek en hoopt daarbij dat de ontmoeting ‘een voorloper’ wordt van ‘verbeterde verhoudingen tussen Turkije en de EU’.
De toetredingsonderhandelingen tussen Turkije en de EU, die in 2004 begonnen, staan al meer dan een decennium in de ijskast. In de tussentijd werd Turkije onder president Erdogan een autocratischer land. Om de zoveel tijd zijn er pogingen om de betrekkingen met de EU glad te strijken, maar aan beide kanten zijn er serieuze bedenkingen. De mensenrechtenschendingen in Turkije, die vanaf het mislukken van het vredesproces met de Koerdische PKK in 2015 en de couppoging in 2016, blijven daarbij het grootste struikelblok. Wel is er samenwerking tussen Turkije en de EU in de vorm van migratiedeals en via de NAVO.
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
