Oud-UvA-docent Laurens Buijs wordt beschuldigd van ernstige bedreigingen en ‘doxing’ (het openbaar maken van persoonlijke gegevens) van journalisten, artsen en wetenschappers. Het OM heeft een voorwaardelijke celstraf van twee maanden en een werkstraf van zestig uur tegen hem geëist, zo meldt AT5.
Buijs betuigde spijt tegenover de rechtbank. ‘Ik was een verbitterde man die mensen wilde terugkwetsen’, verklaarde hij. Hij accepteert alle beschuldigingen.
De voormalig wetenschapper werd begin dit jaar aangehouden nadat de politie meerdere aangiften had ontvangen vanuit het academisch ziekenhuis. Via sociale media zou Buijs berichten hebben gedeeld, deels gerelateerd aan de coronapandemie, over artsen, UvA-stafleden en journalisten die over hem hadden geschreven.
Volgens het OM riep hij zelfs op tot ‘een volksgericht op de Dam voor coronapsychopaten’. Een viroloog bedreigde hij met de woorden: ‘We komen je gauw kaalscheren, kutwijf. Moet je niet vluchten?’ Ook de burgemeester van Amsterdam moest het ontgelden.
Buijs raakte eerder al in opspraak toen hij sprak over een ‘geradicaliseerde woke-cultuur’ aan de UvA.
De Turkse community noemt haar ‘verkaast’, maar Tugce Kartal (22) laat haar roots duidelijk horen. Met haar band Yan Lâle maakt ze Turks geïnspireerde psychedelische rock.
Kartal groeide op in een klein dorp in Noord-Holland, omringd door weilanden en een cultuur waarin kunst en muziek nauwelijks een rol speelden. ‘Toen ik zeven was, begon ik met gitaarspelen, zonder dat mijn familie muzikaal was. Ik weet nog dat ik vaak mijn oren dichtdeed terwijl mijn moeder, veel te hard, Turkse muziek in de auto afspeelde’, zegt ze glimlachend.
‘Ik begon op de muziekschool met gitaarles; even later ging ik ook zingen. Toen begon ik met liedjes schrijven. Ik veranderde de tekst van bestaande nummers, zoals van Ariana Grande of Katy Perry, met mijn eigen tekst. Ik wist toen al dat ik altijd muzikant wilde worden. In het boerendorp werd er weinig gedaan aan cultuur. Het was dan ook op initiatief van mijn moeder dat ik op gitaarles ging in Amsterdam. Zonder haar had ik het misschien niet zo vroeg opgepakt.’
‘Zondagen werden heilig. Om tien uur naar binnen, tegen vijven of zessen naar huis: koorklas, dans, gitaar en dan weer koor. De zondag voelde voor mij als een eigen universum. In de kantine werd eindeloos saz geoefend; die klank is sindsdien een soort thuis geworden.’
‘Echt’ Turks of verkaast
Met Amsterdam kwamen ook de vragen over identiteit. In de gangen liepen meisjes die ‘echt’ Turks waren, en kinderen die juist verkaasd leken. Kartal bewoog ertussenin: in het dorp was ze het Turkse meisje, in de stad voelde ze zich ineens te Nederlands. ‘In de puberteit zette ik soms bewust een accent op om erbij te horen’, geeft ze toe.
De veelkleurigheid van de muziekschool maakte indruk. ‘Er waren zoveel nationaliteiten dat ik me soms te Nederlands voelde’, zegt ze. ‘Terwijl ik in het dorp juist weer te Turks was. Ik vond het dan ook moeilijk om te zeggen welke identiteit ik heb, maar dan was er een documentaire of nummer dat iets openbrak. Dan dacht ik: oh ja, dit is ook van mij.’ Vanaf dat moment gebruikte ze die invloeden bewust — niet als kostuum, maar als huid.
‘Ik mag hier de muziek maken die ik wil’
Kartal studeert aan het conservatorium in Amsterdam, een heel diverse school met veel internationale leerlingen. Zo is ook de pianist van de band Yan Lâle Spaans. ‘Ik doe de popopleiding, waar veel Nederlandse leerlingen zitten. Ik merk dat de opleiding en de studenten heel verwelkomend zijn voor multiculturele ideeën.’
‘Zo zijn er ook studenten die hun Indonesische of andere buitenlandse roots in hun muziek laten horen. Om te mogen studeren moest ik auditie doen. Ik speelde toen een zelfgeschreven Turks nummer op mijn gitaar. Dat gaf mij de bevestiging dat ik hier de muziek kan maken die ik wil.’
Beeld: Caner Mert
De band ontstond na haar eerste jaar op het conservatorium. ‘Wij hadden een opdracht waarbij we, zonder elkaar te kennen, werden ingedeeld en gewoon ‘iets’ moesten maken. Ik wist toen dat ik iets met Turkse invloeden wilde doen, en de rest was hierover meteen enthousiast.’
‘Vanaf dat moment hebben we besloten om door te gaan en keihard gewerkt. We maakten nieuwe nummers, deden mee aan de Amsterdamse Popprijs en haalden de finale, wat zorgde voor goede reclame. Daarna volgden meer optredens, kleine tours en werden we geselecteerd voor de Popronde, een rondreizend muziekfestival.’
‘Werken met de Turkse toonladder voelt voor mij natuurlijker’
Hoe Kartal de muziek van Yan Lâle zou uitleggen, vindt ze lastig: ‘Ik denk dat ‘mysterieus’ en ‘dromerig’ wel goed passen. Alsof er meerdere werelden samenkomen in onze muziek. Het is niet per se catchy of iets wat je meteen kunt meezingen, maar als je het een paar keer hoort, ga je het steeds beter begrijpen en voel je vanzelf wat het is. Onze muziek kan ook best onvoorspelbaar zijn.’
Het was niet altijd even makkelijk om met Turkse muziek door te breken in Nederland. ‘Mijn band kan heel bluesy of poppy spelen, en ik leg daar mijn Turkse zanglijnen overheen. Werken met de Turkse toonladder voelt voor mij natuurlijker dan een Nederlands nummer proberen te maken. Je weet dan ook niet hoe het publiek hierop reageert.’
Inspiratiebronnen
De bekende Turkse artiest Erkin Koray is een van de grote inspiratiebronnen van Kartal. ‘Koray is een van de personen die de elektrische gitaar naar Turkije heeft gebracht. Hij is voor mij dan ook een pionier van de psychedelische rockmuziek. Het genre is inmiddels ook erg gegroeid en populair in Nederland. Ik ben trots dat hij daar een rol in heeft gespeeld.’
Een hoogtepunt was de supportshow voor Gaye Su Akyol, een Turkse artiest die psychedelische rock maakt en soms klassiekers van Erkin Koray en Barıs Manco covert. ‘Dat inspireerde ons om ook een cover van een van haar nummers te doen, Meftunum Sana. Ze hielp ons met het uitwerken daarvan, wat superleerzaam en motiverend was.’
‘Ik denk dat mensen meer behoefte hebben aan andere culturen in muziek’
De muziek van Yan Lâle past niet direct in het plaatje van de Nederlandse Top 40, maar daar komt volgens Kartal langzaam verandering in. ‘Je ziet het bijvoorbeeld aan de Amsterdamse band Altın Gün. Die was een enorm succes in Nederland. Ik denk dat er steeds meer aandacht en waardering is voor andere typen muziek. Ook denk ik dat mensen meer behoefte hebben aan andere klanken en culturen in muziek.’
Beeld: Caner Mert
Naast de finale van de Popprijs plaatst Kartal veel over haar muzikale reis en het label ‘verkaast’ online. ‘Het ging vooral hard door één TikTok die viraal genoeg was om veel nieuwe luisteraars op te leveren. Daardoor zien we streams en volgers uit heel Nederland en, tot onze verrassing, ook uit Istanbul.’
Flinke groep ‘internationals’
‘Daarnaast merk je dat het vooral gaat om een flinke groep internationals die in Nederland wonen en zelf in of rond de muziekscene actief zijn. Het algoritme helpt precies die niche te bereiken: nieuwsgierige luisteraars die openstaan voor andere toonkleuren en ritmes. Bij onze concerten bestaat het publiek vaak uit mensen die ons live hebben gezien of toevallig op ons stuiten en denken: hé, dit is anders.’
‘Onze grote droom is om te spelen in Istanbul’
‘Ons doel met Yan Lâle is simpel en ambitieus tegelijk: in de komende jaren veel muziek uitbrengen. De plannen liggen klaar; we willen consistent releasen en het repertoire snel laten groeien. We hebben wel eens een concert gehad in Spanje, maar onze grote droom is om te spelen in Istanbul. Al sta ik daar desnoods solo met een gitaar — ik wil daar spelen.’
Neerploffen in een huiskamer
Voor Kartal is Yan Lâle niet haar enige project. Ze maakt ook zelf muziek onder de naam Hüzyn en schrijft en zingt onder andere voor de band Baxès. ‘Ik houd van muziek schrijven. Ik schrijf dicht op mijn hart. Mijn liedjes zijn persoonlijk, soms wat metaforisch en vaag, zodat luisteraars hun eigen betekenis kunnen meedragen. Ik hou ervan als muziek voelt als een huiskamer waarin je even mag neerploffen.’
‘Op dit moment ben ik dat gevoel aan het uitbouwen richting iets groters. Voor mijn afstuderen wil ik Turkse klanken combineren met orkestrale klanken, zoals strijkers, viool en cello. Dat zijn instrumentale klanken die mij raken. Ze geven de muziek een zachte melancholie die precies past bij wat ik probeer te vertellen.’
En het dorp? Dat is nog steeds rustig. ‘Eigenlijk vind ik het nu fijn om daar te wonen’, zegt ze. ‘Er is bijna niks; iedereen werkt buiten het dorp en komt thuis om te slapen, maar juist die stilte helpt me luisteren.’
De Koerdische politica Aysel Tugluk zat zes jaar onterecht vast, oordeelt het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Haar detentie was ‘politiek gemotiveerd’, meldt de Turkse nieuwssite Bianet.
Tugluk werd in 2016, net als vele andere Koerdische politici (zoals Selahattin Demirtas en Figen Yüksekdag, die nog steeds vastzitten), opgepakt en gevangengezet op beschuldiging van lidmaatschap van een ‘terroristische organisatie’. De Turkse staat maakte daarbij gebruik van noodwetgeving die van kracht werd na de mislukte couppoging in juli 2016.
Tugluk kwam pas in 2022 weer vrij vanwege een langdurige ziekte.
Nu oordeelt het Europees Hof dat haar veroordeling bedoeld was om politieke oppositie te onderdrukken en het democratisch pluralisme in Turkije te beperken. Met de detentie van Tugluk heeft Turkije het recht op vrijheid, veiligheid, expressievrijheid en een eerlijk proces geschonden, aldus het Hof.
Mensenrechtenactivist Meral Bestas levert op Bianet commentaar op de uitspraak van het Hof: ‘De uitspraak geldt niet alleen voor één persoon, maar voor iedereen die vanwege zijn of haar identiteit, gedachten en woorden is gestraft. En het laat zien hoe vertraagde gerechtigheid het leven van iemand zeer ernstig kan schaden.’
De genocide in Gaza, discriminatie en de staat van de democratie zijn bepalend voor hun stemgedrag, blijkt uit een belronde onder Nederlanders met een migratieachtergrond.
Biculturele Nederlanders stemmen opvallend minder vaak dan de rest van het land. Dat blijkt uit onderzoek van het Opiniehuis in samenwerking met de Kanttekening. Een gebrek aan vertrouwen in de politiek en het gevoel zich niet vertegenwoordigd te voelen spelen daarin een grote rol.
De Kanttekening legde de resultaten voor aan biculturele Nederlanders die niet aan het onderzoek meededen. Herkennen zij zich in dat beeld? En hoe kijken zij naar politieke representatie met de verkiezingen van 29 oktober in aantocht?
Punt 1 – De bereidheid om te stemmen is relatief laag onder biculturele Nederlanders
Bijna de helft van de respondenten geeft aan hoogstwaarschijnlijk niet te gaan stemmen. Dat is fors lager dan het landelijk gemiddelde van 77,8% in 2023.
Oumaima (33, niet haar echte naam) uit Den Haag gaat wél stemmen. ‘Ik stem altijd’, zegt ze door de telefoon. Ze denkt dat veel biculturele Nederlanders thuisblijven omdat ze het niet vanuit huis meekrijgen. ‘In het land van herkomst zien mensen vaak het nut van stemmen niet, door corruptie en een gebrek aan vertrouwen in de overheid. Dat lijkt zich hier voort te zetten.’ Ze weet nog niet op welke partij ze gaat stemmen. ‘Ik denk aan Denk of de Partij voor de Dieren. Deze partijen kwamen in ieder geval bij meerdere stemwijzers bovenaan bij mij. Ik ben het op voor mij belangrijke onderwerpen met hun standpunten eens.’
‘Ze denken dat stemmen toch niet helpt’
Hasna (37) uit Amsterdam gaat stemmen op Tofik Dibi van BIJ1. ‘Ik ken hem en gun het hem dat hij in de Kamer komt. Sterke oppositie is belangrijk’, zegt zij. Terwijl haar bereidheid om te stemmen is toegenomen vanwege het ‘radicaal-rechtse beleid’ van het kabinet, verklaart ze het wegblijven van biculturele Nederlanders door ongeloof in de politiek. ‘Zij hebben relatief vaak problemen op het gebied van bestaanszekerheid en denken dan: tja, wat heeft die politiek voor mij betekend? Als je het gevoel hebt dat je niet vooruitkomt en telkens weinig verandering ziet na verkiezingen, dan is de motivatie om te stemmen laag.’
Ze overwoog nog om strategisch op GroenLinks-PvdA te stemmen, zodat die de grootste partij kan worden, maar kiest toch voor BIJ1.
De zorgconsulent Ipek (55, niet haar echte naam) uit Den Haag begrijpt niet dat zo weinig ‘migranten’ stemmen. ‘Ik wijt het aan onwetendheid en laaggeletterdheid onder biculturele Nederlanders’, zegt ze. Haar bereidheid om te stemmen is alleen maar toegenomen. Ze denkt aan de Partij voor de Dieren of BIJ1. ‘Denk en GroenLinks-PvdA beslist niet, want die hebben de afgelopen periode hun kleuren bekendgemaakt. Denk is een Turkse SGP/CU, en helaas hebben de vrouwen dat daar niet door. Tofik Dibi en Sylvana Simons (ook al doet ze niet mee) zeggen precies wat ik voel. Ouwehand vind ik een zeur, maar wel keigoed en superverrassend.’
Hülya (37, niet haar echte naam) uit Zoetermeer gaat ook stemmen. Voor haar voelt het als een statement, omdat ze merkt dat het vertrouwen in de politiek is afgenomen. ‘Biculturele mensen stemmen minder omdat ze helaas lijden aan een pessimistische state of mind. Ze denken dat stemmen toch niet helpt en geen echte beweging op gang brengt.’
Ze weet nog niet welke partij haar keuze wordt. ‘De leiders en partijen kunnen zo wispelturig zijn. Daarom wil ik eerst zelf goed onderzoek doen voordat ik een beslissing maak.’
BIJ1-leider Tofik Dibi. De meeste respondenten in het onderzoek van het Opiniehuis stemmen niet op hem.
Iman Abrontan (42), die bij een azc in Utrecht werkt, zegt dat zijn bereidheid om te stemmen ‘onverminderd hoog’ is. Hij twijfelt nog tussen GroenLinks-PvdA, de Partij voor de Dieren en BIJ1. ‘GroenLinks-PvdA hanteert nog steeds dubbele standaarden rondom de Palestijnse kwestie en neemt besluiten in het migratie- en asielbeleid waar ik niet achter sta, zoals het streven naar een migratiesaldo. De manier waarop de Partij voor de Dieren zich profileert, spreekt me steeds meer aan. Maar zowel het feit dat hun programma niet is doorgerekend als de naam van de partij wekken bij mij weerstand. Het suggereert dat dierenwelzijn belangrijker is dan mensenwelzijn. En hoewel BIJ1 in mijn ogen soms te idealistisch is, vind ik dat de huidige regering een partij zoals BIJ1, die op radicale wijze weerstand kan bieden aan extreemrechts en ook links scherp kan houden, heel goed kan gebruiken.’
Younes Douari (31, Amsterdam) van Represent Jezelf houdt zijn stemkeuze voor zichzelf, maar roept iedereen op te stemmen op een democratische partij. ‘Het voelt alsof de noodzaak groter is dan ooit. We staan steeds vaker voor fundamentele keuzes. Denk aan het autoritairder worden van rechtse partijen. Veel rechtse partijen willen gewoon de democratische rechtsstaat afbreken’, waarschuwt hij. ‘Tegelijk is er een groot wantrouwen tegenover de politiek en het systeem, waar ik me echt zorgen om maak.’
Terugtrekkende beweging
Bij Nederlanders met een migratieachtergrond ziet hij een terugtrekkende beweging vanwege de opkomst van autoritaire partijen. ‘Sommigen zeggen dan: ga ik toch lekker ergens anders wonen. Maar zitten ze daar wel op je te wachten? Daar moet je ook vechten voor je plek. Get inside, lekker met je voeten in de modder van de democratie… Let’s go!’
‘Sommigen zeggen dan: ga ik toch lekker ergens anders wonen. Maar zitten ze daar wel op je te wachten?’
Dat hoef je aan vakbondsman Cihan Ugural (44, Amsterdam) niet te vertellen, die ook altijd stemt. Volgens hem ligt het wantrouwen in de politiek aan het gemis aan perspectief. ‘Politici zien politiek als een spel tussen de muren van het parlement, terwijl politiek overal is. Daarom moet de vraag gesteld worden: wat kunnen we samen doen om verandering te creëren? Een antwoord op deze vraag zal meer perspectief bieden en mensen politiek actiever maken.’
Ugural stemt op BIJ1. ‘Denk is voor mij geen optie vanwege hun beperkte economische visie en hun hypocriete houding als het gaat om onderdrukkingsmechanismen. GroenLinks-PvdA was al geen optie vanwege hun rol in het liberaliseren van de Nederlandse economie. Maar na de uitspraak ‘cultuur van de dood’ is er een wond ontstaan die niet meer te helen is. De Partij voor de Dieren is helaas ook geen optie meer vanwege hun nieuwe houding ten aanzien van defensie.’
Punt 2 – Belangrijkste onderwerpen voor biculturele Nederlanders
Uit het onderzoek van het Opiniehuis kwamen betaalbare woningen, veiligheid en de aanpak van discriminatie naar voren als belangrijkste onderwerpen onder biculturele Nederlanders. Wat is voor jou het belangrijkste onderwerp?
Oumaima noemt Palestina, de hypotheekrenteaftrek en de bestedingen aan defensie als belangrijkste onderwerpen. ‘De genocide in Gaza heeft veel partijen in Nederland ontmaskerd. Het laat heel duidelijk zien door wie ze beïnvloed of gefinancierd worden (de pro-Israëllobby)’, aldus Oumaima, die eraan toevoegt dat al het geld dat naar defensie gaat veel beter besteed kan worden.
Bruine levens lijken minder waard
Voor Hasna staat de bestrijding van discriminatie stipt op 1. ‘Voor mij is het neerhalen en dwarsbomen van een extreemrechts kabinet met fascistische voorstellen de belangrijkste motivator.’ In het verlengde daarvan noemt ze ook de genocide in Gaza, waarvan zij eveneens vindt dat het ‘iedereens ware aard’ heeft laten zien. ‘De democratische rechtsstaat, met vrijheid van meningsuiting, bleek niet voor iedereen te gelden. En de internationale rechtsorde bleek ineens ondermijnd te worden. Iedereen die zijn mond vol had van de westerse waarden in een democratie liet blijken dat bruine levens minder waard zijn. Dit zien bruine Nederlanders natuurlijk en denken: 1+1=2.’
Ipek vindt alle onderwerpen even belangrijk. ‘Met visie en samenwerking moet alles wat afgebroken is weer vastgelijmd worden, zoals oud-burgemeester Ahmed Aboutaleb in een interview zei – en dan met goudlijm.’
Voor Hülya wegen de standpunten over asiel en migratie het zwaarst, waar zij geen enkele beperking op wil zien. ‘Ik denk dat dit onderwerp een weerspiegeling geeft van de morele waarden in een land. Ik ben van mening dat empathie niet selectief moet zijn en dat deze vaardigheid belangrijk is voor een positieve ontwikkeling van een samenleving. Helaas merken we dat deze belangrijke waarden in de politiek worden overschaduwd. Als gevolg daarvan groeit het individualistische denken, dat uiteindelijk tot meer polarisatie leidt.’
Abrontan noemt de ‘optimalisatie’ van mensenrechten en kansengelijkheid als belangrijkste onderwerpen. ‘Wanneer vrijheid van meningsuiting fascisme normaliseert en middels framing en bedrog anderen dwingt om anders te leven, dan zitten we als land in een uitzichtloze hoek waar je niet wilt zijn.’
‘Ik ben van meining dat empathie niet selectief moet zijn’
Ook voor hem komt het allemaal samen in de houding ten opzichte van de Palestijnen. ‘De Palestijnse kwestie gaat niet alleen om het leven van de Palestijnen zelf, maar draait ook om ons allemaal’, zegt hij. ‘De dubbele standaarden die daar worden gehanteerd ten aanzien van Israëlische levens en Palestijnse levens, zien we dagelijks terug in onze maatschappij, waar sommige levens er meer lijken toe te doen. Je kan zelf wel invullen welke levens dat in Nederland zijn.’
Denken vanuit de mens
Ook Ugural hanteert een intersectioneel perspectief. ‘Omdat deze thema’s aan elkaar zijn gekoppeld. We moeten denken vanuit de mens, wat het thema ook is. We kunnen moeilijk van vrijheid spreken als er geen sprake is van gelijkheid. We moeten strijden voor gelijkheid en gelijkwaardigheid overal. Er zijn parallellen te ontwaren in bijvoorbeeld hoe mensen naar Palestina kijken en hoe ze naar thema’s of groepen als asiel, migratie, migranten, mensen van kleur, zwarte mensen en kolonialisme kijken. Het is allemaal met elkaar verbonden en het persoonlijke is politiek.’
Douari kiest wel twee onderwerpen. Ten eerste ‘rechtvaardigheid’, die hij ook sterk door de lens van de genocide in Gaza weegt. ‘Het is voor mij heel belangrijk hoe partijen daarin staan, want voor mij zegt dat heel veel over hoe je naar andere mensenrechten kijkt. En hoe überhaupt jouw wereldbeeld eruitziet. En als je niet solidair bent met Gaza en ook niet hard durft te zijn in je bewoordingen, dan weet ik wat die partij betreft hoe laat het is.’ Vanuit een jongerenperspectief wil hij ook een lans breken voor de woningnood. ‘Sorry, maar daarin is de nood echt f*cking hoog. Eerlijk, wat dit betreft voelt het echt alsof het een feestje is voor de bezittende klasse, en ook de oudere generaties die wel allemaal een woning hebben. Dit vind ik echt kwalijk en onrechtvaardig.’
Uit het onderzoek van het Opiniehuis bleek al dat de Nederlandse houding ten aanzien van Palestina een doorslaggevende factor was bij het stemgedrag. De antwoorden van de geïnterviewden hierboven bevestigen dat. Er lijkt een scherpe lijn te lopen tussen biculturele Nederlanders en de pro-Israëlische houding in de Nederlandse politiek.
Punt 3 – Populistische politiek, polarisatie en negatieve beeldvorming ten aanzien van migranten
Uit het onderzoek van het Opiniehuis valt op te maken dat biculturele Nederlanders – en met name jongeren – hier last van hebben, ook mentaal. Wat zijn de laatste reacties van Oumaima, Hasna, Hülya, Ipek, Abrontan, Douari en Ugural hierop?
Oumaima: ‘Religieuze spot moet niet kunnen. Er mogen wel kritische vragen gesteld worden ten behoeve van een debat, maar grappen over de profeet vind ik te ver gaan. Ik vind niet dat deze grappen strafbaar moeten zijn in bijvoorbeeld huiselijke sfeer, maar wel als een politicus ze maakt met de intentie om een groep mensen (in dit geval moslims) in een negatief daglicht te zetten of te kwetsen. Verder kom ik op voor mijn rechten als zo’n situatie zich voordoet.’
Partijleider Esther Ouwehand. De Partij voor de Dieren scoort goed in het onderzoek van het Opiniehuis. Beeld: YouTube
Hasna: ‘Iedereen is de polariserende bewindslieden en Tweede Kamerleden zat. Ze krijgen niks voor elkaar in Den Haag, maar zijn wel koning in angst zaaien. Deze vorm van zondebokpolitiek is pure intellectuele en bestuurlijke armoede. Biculturele mensen moeten roeien met de riemen die ze hebben om te overleven en tegelijk hun rechten kennen en voor zichzelf blijven opkomen. We moeten een netwerk opbouwen, zodat we elkaars kruiwagens kunnen zijn. Sowieso is druk opvoeren van buitenaf erg belangrijk. Gebruik je pen, gebruik je demonstratierecht, maak documentaires of reportages of kunstexposities. Wees actief en ga stemmen.’
Ipek: ‘Polariserende politici vind ik stuitend en misselijkmakend. Ik probeer het nieuws te vermijden, maar val van de ene verbazing in de andere. Weet je, ik had zo’n vertrouwen in NSC, ik vond Omtzigt zo’n goede strijder tegen onrecht. Wat een afgang. En dat BBB, Ma Flodder en die Mona daar rondlopen, is echt onbegrijpelijk. Ik moet zelf roeien met de riemen die ik heb. Ik geloof echt niet meer in al die inclusieprojecten en heb me teruggetrokken. Ook in mijn eigen stad Den Haag zie ik elke keer dezelfde mensen. Ook islamitische Nederlanders lijken te polariseren. Zo bouw je geen samenleving op.’
‘Onze zogenaamde leiders zijn bijna allemaal pestkoppen’
Hülya: ‘Ik denk dat we moeten teruggaan naar wat ons op de basisschool wordt geleerd: plagen kan je nog om lachen, pesten doet pijn en mag niet. Daar ligt volgens mij de lijn. Maar als je naar de politiek kijkt, dan zijn onze zogenaamde leiders bijna allemaal pestkoppen. Dit kan je niet meer aan kinderen uitleggen. En als je naar biculturele mensen kijkt, onze jongeren, dan kan je echt zien dat ze daaronder lijden. Met sociale media zijn ze totaal onbeschermd tegen de haatpolitiek uit Den Haag. De Nederlandse politiek heeft haar eigen Frankensteins gecreëerd, en als onze jongeren zich daarnaar gedragen, dan zijn ze verbaasd. Als je mensen dag in dag uit pest, moet je niet raar opkijken als iemand conclusies trekt. Verder blijf ik opkomen voor mijn eigen rechten en die van een ander, daar waar mogelijk.’
Zorgen om geliefden
Abrontan: ‘Op mijn werk, bij een asielzoekerscentrum, merk ik dat de politiek de asielzoekers en mensen op de vlucht steeds onrustiger maakt. De asielzoekers snappen niet veel van onze democratie. Zij weten bijvoorbeeld niet dat wij ook een Eerste Kamer hebben. Sommigen denken vaak dat hetgeen wat zij meekrijgen daadwerkelijk de realiteit wordt. Daarnaast zien ze ook de beelden van de demonstraties van extreemrechts, de uitspraken die demonstranten doen en het feit dat zij populistische en nationalistische partijen steunen. Dergelijke aspecten hebben vanzelfsprekend invloed op hun gemoedstoestand en dus ook op hun mentale gesteldheid. Hiernaast maak ik mij natuurlijk ook enorme zorgen om mijzelf en mijn geliefden met een migratieachtergrond. Wij zien allemaal de opkomst en normalisatie van nationalisme, populisme en toch ook echt fascisme. De vraag is waar en op wat voor wijze dit zich verder gaat ontwikkelen. We leven in een land waarin wij onze stem kunnen en mogen gebruiken. Met zwijgen, wegkijken en accepteren worden aspecten die niet normaal zijn keihard genormaliseerd.’
‘Democratie is altijd vechten, linksom of rechtsom’
Douari: ‘Nederland gaat echt de verkeerde kant op met al die fascistische krachten aan het werk. Het is echt noodzaak dat democratische krachten opstaan. Tegen biculturele Nederlanders wil ik zeggen dat je gewoon keihard moet opkomen voor je rechten. Je hebt geen tijd meer om bij de pakken neer te zitten, man. Democratie is altijd vechten, linksom of rechtsom.’
Ugural: ‘Laten we samen opkomen voor onze rechten. Samen met anderen met een migratieachtergrond. Om te emanciperen, moeten we samen optrekken, niet alleen. En uiteindelijk zijn we allemaal de dupe van die polarisatie op afkomst of religie – ook de witte mensen zelf. Als je denkt dat het woningtekort komt door asielzoekers, maak je het leven zuur voor asielzoekers, maar los je de woningcrisis niet op. Die los je pas op door uiteindelijk samen (zwart, wit, man, vrouw) op te komen voor fatsoenlijke woningen voor iedereen en de pijlen te richten op de daadwerkelijke veroorzakers van die crisis: mensen met te veel geld, die huizen zien als investering en niet als woning, en de politici (zoals van de VVD en PVV) die het mogelijk maken dat er aan huizen verdiend kan worden.’
Het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) heeft een kort geding aangespannen tegen de NOS. Het zou hebben bijgedragen aan een negatief beeld over Israël, met een artikel in het bijzonder, zo schrijft NRC.
Het gaat om een bericht waarin NOS schrijft over het aantal vrachtwagens dat Gaza in zou moeten en wat er op dit moment ingaat. Dit bericht verscheen toen de hulpblokkade in Gaza volop in het nieuws was. In het artikel stond dat er vóór de oorlog 500 vrachtwagens Gaza inreden per dag, zich baserend op een persbericht van de Verenigde Naties. Dit klopte volgens het CIDI niet. Het zou namelijk gaan om 500 vrachtwagens per werkdag, niet per dag.
Tijdens een rechtszaak in Lelystad stelde de advocaat van CIDI dat de NOS een verkeerd beeld heeft gegeven van de situatie in Gaza. Volgens hem lijkt het nu alsof Israël verantwoordelijk is voor de voedseltekorten daar. CIDI wil dat de NOS dit rechtzet, maar de omroep weigert. De NOS zegt dat hun bericht juist bedoeld was om duidelijk te maken welke hulp Gaza nodig heeft en dat die hulp op dat moment uitbleef. Dat was ook de kern van het persbericht van de Verenigde Naties.
Volgens de advocaat van de NOS is niet de berichtgeving over Israël de oorzaak van het negatieve beeld dat mensen hebben. Dat beeld komt voort uit de manier waarop Israël zelf heeft gehandeld. De berichtgeving heeft dat beeld niet bepaald, maar weerspiegelt het.
Op 3 november, of eerder, zal de rechter een uitspraak doen over de zaak.
De politie lijkt minder bezorgd om de veiligheid van Geert Wilders dan hijzelf. De PVV-leider legt zijn campagne stil, maar steeds meer mensen twijfelen aan zijn werkelijke motieven.
De politie doet op dit moment geen onderzoek naar eventuele nieuwe dreigingen aan het adres van Geert Wilders, zo bevestigde het Openbaar Ministerie (OM) aan de NOS. Ook De Telegraaf meldde dat politie en OM geen aanwijzingen zien voor extra dreiging tegen de PVV-leider.
Deze berichtgeving is er niet voor niets. Het vermoeden dat Geert Wilders de dreiging goed uitkomt is groot. Wilders staat er om bekend om zo min mogelijk deel te nemen aan debatten. Zijn electoraat bestaat voor een groot deel uit trouwe volgers, die hoeft hij niet te overtuigen. Tijdens debatten zal hij zich moeten verantwoorden ten opzichte van opponenten. En daar zit hij niet op te wachten.
De verwachting is nu dat hij de dreiging aan zijn adres zal kunnen blijven inzetten. Dit bleek vorige week al. De PVV-leider meldde zich af voor het verkiezingsdebat van de NOS op NPO Radio 1 en het televisiedebat van RTL, maar wees ook alternatieven van de hand, zoals meedoen via een telefoon- of videoverbinding. Op een voorstel om een debat te organiseren op een zwaar beveiligde plek ging hij ook niet in.
De initiële dreiging aan zijn adres was concreet. Vorige week werd een aanslag verijdeld op de Belgische premier. De terroristen zouden ook Wilders als doelwit hebben gehad. Maar de verdachten zijn nu opgepakt en ook de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) ziet geen dreiging meer vanuit deze hoek.
De rellen in Den Haag rond een demonstratie van PVV-influencer Els Rechts tonen een groeiende overlap tussen radicaal-rechts en orthodoxe christenen. Wat drijft deze groepen naar elkaar toe? Experts Mariët Baaij en Sander Rietveld leggen de diepe voedingsbodem bloot.
Op 20 september dit jaar liep een demonstratie in Den Haag, aangekondigd als een vreedzaam protest tegen de regering, uit op felle schermutselingen. Relschoppers vielen de politie aan, maar ook journalisten en het D66-hoofdkantoor in de Hofstad. Beelden van rellen gingen het hele land door en domineerden twee weken lang de actualiteitsprogramma’s.
De organisatie van deze demonstratie lag in handen van ‘Els Rechts’, die in werkelijkheid Els Noort heet en een bekende PVV-influencer is met duizenden volgers op X. Zij komt uit een streng reformatorisch SGP-nest. Ook Tom de Nooijer, presentator bij de populistische omroep Ongehoord Nederland, komt uit de SGP-wereld. Hoe kan het dat radicaal-rechts gedachtegoed een sterke aantrekkingskracht uitoefent op orthodoxe christenen?
Iemand die zich niet verbaast over de keuzes van Els Noort is Mariët Baaij, expert op het gebied van kerkpijn en kerkrecht en afkomstig uit de reformatorische wereld. Els is geen willekeurige Wilders-fan, schrijft Baaij in een veelbesproken bericht op LinkedIn. ‘Ze is een kind van de reformatorische wereld, opgeleid op het Wartburg College, gevormd door een cultuur waarin gehoorzaamheid, afzondering en angst voor de wereld centraal staan. En precies díe voedingsbodem maakt dat christelijk nationalisme vandaag in Nederland wortel kan schieten.’
‘Els spreekt over demonen, over hel en verdoemenis, over een God die vooral straft’
Als je opgroeit met angst voor de boze buitenwereld en zwart-witdenken kun je gevoelig zijn voor de boodschap van Geert Wilders, die precies dezelfde sentimenten vertolkt, vervolgt Baaij in haar LinkedIn-bericht. ‘Els is dus geen incident. Ze is de vrucht van een systeem waarin angst groter is dan liefde. Wat mij het meest confronteert, is hoe Bijbelse taal schaamteloos wordt misbruikt voor politieke haat. Els spreekt over demonen, over hel en verdoemenis, over een God die vooral straft. Dat is geen persoonlijke ontsporing, dat is jarenlang geleerd taalgebruik. In reformatorische kringen is het normaal om te spreken over ‘de wereld’ als vijand, over ‘de waarheid’ die alleen in hun kamp ligt, over God die oordeelt. Het is een kleine stap van dat denken naar het aanwijzen van moslims, migranten en politieke tegenstanders als vijanden van God.’
Antirechtsstatelijk-Gereformeerde Partij
Aan de Kanttekening vertelt Baaij dat de SGP altijd al een antirechtsstatelijke inslag heeft gehad. ‘De partij streeft nog steeds naar een theocratie, waarin de overheid zich onderwerpt aan Gods Woord. De rest van de samenleving wordt dan automatisch gezien als ‘werelds’, bedreigend. Dat wantrouwen jegens de overheid en de buitenwereld heeft een lange geschiedenis. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was partijleider Gerrit Hendrik Kersten berucht om zijn collaborerende houding tegenover de Duitse bezetter. Toch wordt hij in SGP-kringen nog steeds als een held gezien. ‘Dat is veelzeggend’, aldus Baaij.
‘Het is een hang naar fascisme, die geworteld zit in een bepaald godsbeeld. Bij reformatorische christenen draait het om gehoorzaamheid aan de overheid, behalve als het geloof en de eigen gemeenschap in gevaar komen. Dan mag alles. Je zag dat bij de boerenrellen in Kootwijkerbroek in 2001, toen SGP-senator Gerrit Holdijk sprak over ‘het recht van verzet’. Je zag het daarna bij tijdens de coronacrisis, toen veel reformatorische christenen zich niet aan de coronamaatregelen wensten te houden. En zie je het weer in christelijke vissersdorp Katwijk, waar pro-Palestijnse activisten werden belaagd door relschoppers uit het dorp.’
Nauwelijks zelfreflectie
In de reformatorische wereld en bij de SGP komt zelfreflectie nauwelijks voor. Als buitenstaanders kritiek uiten, of de subsidies aan christelijke scholen worden bedreigd, dan klinkt meteen de beschuldiging dat de overheid het geloof aanvalt. Dat denken schept een ‘vaste burcht’-mentaliteit van wij tegenover de vijand. ‘Het idee is dat als je één steen uit het fundament weghaalt het hele gebouw zal instorten’, zegt Baaij. ‘Reformatorische christenen zijn heel bang voor het hellend vlak. Als ze toegeven op één geloofsartikel dan volgens al die andere artikelen uiteindelijk ook en blijft er niets over.’
‘De SGP is een theocratische partij, die alleen godsdienstvrijheid voor orthodox-protestantse christenen wenst’
Onderzoeksjournalist Sander Rietveld schreef enkele jaren terug het boek Nieuwe Kruisvaarders, waarin hij de sympathie van reformatorische, evangelische en aartsconservatieve katholieke christenen voor radicaal-rechts onderzocht. Juist die defensieve mentaliteit verklaart volgens Rietveld de verschuiving van de SGP. ‘Onder Kees van der Staaij gold de partij nog als staatsrechtelijk geweten van de Tweede Kamer. Van der Staaij was conservatief, maar hij had respect voor democratische procedures. Vandaag zie je dat de SGP meegaat in PVV-moties, zelfs als die ingaan tegen deze procedures. Het idee dat de overheid er is om de samenleving als geheel te dienen raakt steeds verder uit beeld. Het draait alleen nog maar om de verdediging van de reformatorische zuil, de partij, de scholen en andere organisaties, tegen de boze buitenwereld.’
‘Moslims worden gezien als bedreiging’
De theologie van reformatorische christenen heeft raakvlakken met de PVV. ‘Moslims worden gezien als bedreiging. Theologisch is de islam een ‘valse godsdienst’ die moet worden bestreden door de overheid. De SGP is een theocratische partij, die alleen godsdienstvrijheid voor orthodox-protestantse christenen wenst. De SGP heeft ook sympathie voor autoritaire regimes. Voormalig SGP-Kamerlid Roelof Bisschop, oud-rector van Wartburg College waar Els Noort op heeft gezeten, zei ooit tegen mij: ‘Het christelijke nationalisme van Orban komt uit dezelfde bron als de theocratie van de SGP.’ Dat zegt alles over de aantrekkingskracht van autoritair en nativistisch (gericht op de ‘oorspronkelijke’ bevolking, red.) beleid.’
‘Evangelische christenen zijn erg bezig met de zogenoemde Eindtijd’
Rietveld heeft echter niet alleen onderzoek naar reformatorische christenen gedaan, maar ook naar de evangelische beweging. Streng-orthodoxe evangelischen zijn nog feller anti-islam dan de SGP. Het gaat niet zozeer om theocratie, maar om het bestrijden van Satan en zijn demonen. Evangelische christenen zijn erg bezig met de zogenoemde Eindtijd, waarin Israël een sleutelrol speelt. Omdat moslims worden gezien als vijanden van Israël zijn zij werktuigen in de handen van Satan.’
Invloed van de Verenigde Staten
Als het gaat over de evangelische wereld, wordt de invloed van de Verenigde Staten zichtbaar. Baaij onderzocht Christian White Nationalism, een extremistische stroming die via evangelische voorgangers ook in Nederland aan populariteit wint. ‘In Amerika heb je bewegingen zoals de Heritage Foundation en Project 2025, die van de VS een christelijk land willen maken. Dat idee sijpelt door naar Nederland via charismatische voorgangers en netwerken. Neem Bethel School in Reading, Californië, een conservatieve hogeschool voor fundamentalistische christenen. Het draait om een culture war tegen progressieve ideeën, tegen tolerantie, tegen woke. Die militante mentaliteit kom je ook hier in Nederland tegen onder sommige groepen evangelischen.’
Extreemrechtse demonstranten bestormen de politie op het Malieveld in Den Haag, op 20 september. Beeld: Bender/YouTube
In de evangelische wereld worden maatschappelijke conflicten vaak geduid als een geestelijke strijd, ziet Baaij ook. Alles wordt verdemoniseerd, van homoseksualiteit tot de islam en van de overheid tot de media. ‘In dat wereldbeeld is alles geoorloofd’, legt Baaij uit. ‘Als een voorganger overspel pleegt komt hij ermee weg, door te zeggen dat een demon bezit van hem nam. Daarmee kun je misstanden in eigen kring vergoelijken en tegelijkertijd de buitenwereld tot vijand verklaren.’
Die zwart-witlogica maakt de stap naar extreemrechts kleiner. ‘Sommige evangelische leiders die ik ken geloven echt dat de vernietiging van Gaza al in de Bijbel voorspeld staat.’
Diep ressentiment tegen de seculiere wereld
Rietveld wijst erop dat de aantrekkingskracht van het populisme op orthodoxe christenen ook culturele oorzaken heeft. ‘Er bestaat in deze kringen een diep ressentiment tegen de seculiere, linkse buitenwereld. Er is een nostalgisch verlangen naar het christelijke Nederland dat ooit zou hebben bestaan, dat door de linkse progressieven kapot is gemaakt. Links is de grote vijand. In de Koude Oorlog de communisten, pacifisten en socialisten, na de val van de Muur eventjes D66, nu weer woke. Het gevoel van verlies en slachtofferschap verbindt orthodoxe christenen met het populisme van Wilders en de zijnen.’
Tijdens de demonstratie van 20 september waren niet alleen prinsenvlaggen te zien maar ook christelijke kruizen, merkt Baaij op. Bij extreemrechtse demonstraties in de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk is de kruisvaardersymboliek populair, zegt Rietveld. In de VS droegen sommige Capitoolbestormers kruizen. In het VK zie je het rode kruis van Sint Joris van de Engelse vlag opduiken bij extreemrechtse demonstraties, sommige demonstranten verkleden zich zelfs als kruisridders. Ze gebruiken ook de leus Deus vult, God wil het. In Nederland is deze symboliek veel minder zichtbaar. Maar het idee dat het land heroverd moet worden voor Christus leeft ook hier.’
‘Het gevoel van verlies en slachtofferschap verbindt orthodoxe christenen met het populisme van Wilders’
En dan is er het geval Els Rechts, de PVV-fangirl die de demonstratie in Den Haag mede organiseerde. Ze hoopt een rol in de partij van Geert Wilders te mogen spelen, of een tweede Raisa Blommestijn of Eva Vlaardingerbroek te worden en net als deze bekende extreemrechtse influencers een groot podium te krijgen.
Volgens Baaij was ze naïef. ‘Ze kende hooligans en gaf hen een podium. Zelf had ze waarschijnlijk niet de intentie om rellen uit te lokken, maar ze creëerde wel de setting waarin dat gebeurde.’ De relschoppers waren grotendeels niet-christelijk, benadrukt Rietveld, maar dat doet niets af aan de symbolische betekenis van Els’ rol. ‘Het laat zien dat deze kringen dichter bij radicaal-rechts komen te staan, ook al lopen ze zelf niet met stenen te gooien.’
Wat de zaak pijnlijk maakt, is dat de SGP nauwelijks reageerde. ‘Plichtmatig veroordeelden ze het geweld, maar inhoudelijk namen ze geen afstand van Els Rechts’, zegt Baaij. ‘Dat is tekenend. Kritiek op de eigen kring wordt al snel gezien als aanval, dus zelfreflectie blijft uit. Daarmee baant de partij zelf de weg voor verdere radicalisering.’
Genuanceerd blijven
Beide experts benadrukken dat fundamentalisme niet automatisch gelijkstaat aan extreemrechts. ‘Ook bij de CU kom je fundamentalisme tegen, maar die partij steunt de democratie wel’, zegt Rietveld. ‘Fundamentalisme vergroot niettemin de kans op zwart-witdenken, autoritarisme en complotdenken.’
Rietveld vindt het belangrijk dat we genuanceerd blijven. Niet elke orthodoxe christen is gevoelig voor Wilders’ retoriek. Maar de combinatie van theocratisch verlangen, ressentiment tegen de seculiere samenleving en Amerikaanse invloeden vergroot de kans dat een deel van hen aansluiting zoekt bij radicaal-rechts.
‘Niet elke orthodoxe christen is gevoelig voor Wilders’ retoriek’
Wat leert de affaire rond Els Rechts ons? Voor Baaij is het antwoord duidelijk: ‘Deze groep christenen ruikt hun kans, in deze tijden van Donald Trump en Geert Wilders. Ze voelen dat hun conservatieve geluid weer gehoord mag worden, dat er ruimte is om te zeggen dat ons land weer christelijk moet worden.’
Rietveld sluit zich daarbij aan. ‘Het is belangrijk te beseffen dat de aanval op de democratie niet van radicaal-links komt of van woke, zoals de VVD meent, maar vooral van radicaal-rechts. Sommige orthodoxe christenen vinden hier aansluiting bij. Misschien zouden orthodoxe christenen hier rekenschap van moeten geven.’
Rechtse politici en partijen worden vaker uitgenodigd bij een actualiteitenprogramma dan linkse. Dit blijkt uit een onderzoek van de website Zendtijd in campagnetijd.
De politicus die het vaakst te zien is in actualiteitenprogramma’s is Caroline van der Plas. Zij heeft inmiddels zeventien tv-optredens gehad in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen van 29 oktober. BBB-leider Van der Plas wordt gevolgd door twee VVD’ers, Dilan Yesilgöz en Ruben Brekelmans, die elk zestien optredens hebben gedaan. Vervolgens komen D66-leider Rob Jetten (veertien) en JA21-voorman Joost Eerdmans (dertien), Jesse Klaver en Frans Timmermans van GroenLinks-PvdA (elk negen), en ten slotte CDA-leider Henri Bontenbal (acht) en VVD-coryfee Halbe Zijlstra (ook acht).
Als je kijkt naar het aantal optredens per partij, laat de VVD de rest ver achter. Met meer dan 120 mediaoptredens voert de partij de lijst aan, gevolgd door GroenLinks-PvdA met 50 en BBB met 47.
De actualiteitenprogramma’s die de website Zendtijd in campagnetijd heeft geturfd zijn Nieuws van de Dag, Café Kockelmann, Buitenhof, Pauw & De Wit, Vandaag Inside/Oranjezomer, Nieuwsuur, WNL op Zondag, Goedenavond NL, RTL Tonight en WNL Goedemorgen Nederland. Alleen Buitenhof heeft een uitgesproken progressief imago, de andere programma’s zijn centrumrechts of in het geval van Vandaag Inside/Oranjezomer en Nieuws van de Dag met sidekick Telegraaf-journalist Wierd Duk uitgesproken rechts.
Kaapverdië, een eilandennatie ten westen van Senegal, heeft zich gekwalificeerd voor het WK voetbal in de Verenigde Staten, Canada en Mexico. Zes geboren Rotterdammers maken deel uit van de selectie.
Kaapverdië telt tien eilanden, waarvan negen bewoond zijn. De eilandennatie telt ongeveer 600.000 inwoners. In Rotterdam leven zo’n 20.000 Kaapverdianen. Het is de grootste Kaapverdiaanse gemeenschap buiten de eilandengroep zelf. Soms wordt Rotterdam ook wel het elfde eiland genoemd.
Kaapverdië wist zich van een plek in het WK-toernooi te verzekeren door Eswatini, het voormalige Swaziland, met 3-0 te verslaan. De openingsgoal werd gemaakt door de Rotterdammer Dailon Livramento. Hij scoorde eerder de beslissende goal tegen Kameroen.
Kaapverdië is op IJsland na het kleinste land ooit dat zich heeft geplaatst voor een WK-voetbal. Curaçao en de Faeröer-eilanden kunnen echter nog gekwalificeerd worden voor dit WK.
President Donald Trump kondigde maandag, tijdens een internationale top in Sharm el-Sheikh, het einde van de oorlog in Gaza aan.
De Amerikaanse president presenteerde de bijeenkomst als een historisch keerpunt voor het Midden-Oosten, waarbij hij de rol van rijke landen in de wederopbouw benadrukte. Opvallend was dat er geen Palestijnse vertegenwoordiging op het podium stond en dat Trump het woord ‘Palestijnen’ vermeed.
De top volgde op een wapenstilstand tussen Israël en Hamas, met diplomatieke steun van onder andere Qatar, Egypte en Turkije. Trump stelde dat de wederopbouw al begonnen is en dat zijn team, onder leiding van vredesgezant Steve Witkoff en schoonzoon Jared Kushner, de uitvoering coördineert.
De Abraham-akkoorden, die Trump eerder initieerde, werden opnieuw gepresenteerd als fundament voor regionale stabiliteit. Hij riep landen op zich aan te sluiten, nu volgens hem de belangrijkste obstakels zijn weggenomen.
Een opvallend moment was de publieke voordracht van Trump voor de Nobelprijs voor de Vrede door de Pakistaanse premier Shehbaz Sharif, schrijft Middle East Eye. Deze nominatie werd gepresenteerd als erkenning voor Trumps rol in het beëindigen van het conflict en het mobiliseren van internationale steun.
Hoewel de situatie in Gaza nog precair is en de VN spreekt van genocide, positioneert Trump zichzelf als vredesstichter. Zijn optreden lijkt gericht op internationale erkenning en het versterken van zijn diplomatieke nalatenschap.
Toch zijn er grote twijfels of Trumps vrede langdurig zal zijn. De Jordaanse koning Abdullah II zei in een exclusief interview met de BBC dat het Midden-Oosten gedoemd is, behalve als er een Palestijnse staat komt. Daar is nu nog steeds geen sprake van. Israël verzet zich hier nog steeds fel tegen.
De vrede werd gesloten zonder de aanwezigheid van de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. De Turkse president Recep Tayyip Erdogan zei dat zijn vliegtuig niet zou landen in Sharm el-Sheikh als hij aanwezig zou zijn op de top. Netanyahu liet de uitnodiging voor de top daarna aan zich voorbijgaan.
Onze site gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren.
Deze website gebruikt cookies om uw gebruikservaring op deze website te verbeteren. Van deze cookies worden cookies aangemerkt als "Noodzakelijk" in uw browser bewaard, deze cookies zijn essentieel voor het functioneren van de website. Bijvoorbeeld het opslaan van uw keuze of u wel of geen cookies wilt hebben. Wij maken ook gebruik van cookies van derde partijen die ons helpen met het analyseren en begrijpen van de gebruik van deze website door u. Deze cookies worden alleen gebruikt als u daar toestemming toe geeft. U heeft ook de mogelijkheid om uzelf uit te sluiten voor deze cookies. Dit zal echter effect hebben op uw gebruikerservaring.
Noodzakelijke cookies zijn absoluut nodig voor het functioneren van de website. De cookies in deze categorie zorgen alleen voor de veiligheid en het functioneren van deze website . Deze cookies bewaren geen persoonlijke gegevens
Deze cookies zijn niet strict noodzakelijk, maar ze helpen de Kanttekening een beter beeld te krijgen van de gebruikers die langskomen en ons aan te passen aan de behoeftes van onze lezers. Hiervoor gebruiken wij tracking cookies. Bij het embedden van elementen vanuit andere websites zullen er door deze sites ook cookies worden gebruikt.
