Wij dokters kijken de dood geregeld in de ogen. Ons werk is erop gericht om de medemens zo lang mogelijk in leven te houden. Maar zoals alles in het leven, heeft het leven zelf ook zijn grenzen.

Alles digitaliseert in rap tempo. Zo ook de zorg. Mensen willen via een app de dokter bereiken en het medisch mankement met een vraag en eventueel een foto inbrengen. De dokter kan dan via de app antwoorden. De vluchtige mens heeft geen verdere behoefte aan contact met de dokter.

Dat verandert als de leeftijd vordert en de mankementen zich stapelen. Het ene medicijn wordt aan het andere toegevoegd. Wanneer het een waslijst aan medicijnen wordt en het inname-ritme niet meer te bolwerken is, heeft de farma-industrie daar ook een mooie oplossing voor ontwikkeld: de baxterrol. Een plastic rolletje met pilletjes. Je hoeft alleen naar het tijdstip op de plastic rol te kijken. In dat gedeelte zitten je medicijnen voor dat moment. Zolang u leeft, zal de farma-industrie ervoor blijven zorgen dat u uw medicijnen blijft slikken.

Leeft u lang genoeg, dan belandt u op een gegeven moment in een verwachte stervensfase. In die fase, en ook de fase van chronisch ziek zijn daarvoor, wordt de dokter iemand die je liever persoonlijk wilt spreken. En niet meer via een app.

Als moslimdokter in Nederland is de stervensbegeleiding schipperen tussen culturen. De moslim gelooft er nog heilig in dat het leven zo lang mogelijk moet duren. Natuurlijk heeft de gelovige moslim gelijk in het principe dat het leven door God gegeven is en door God genomen gaat worden.

Alles wordt open en bloot verteld, tot verbijstering van vele patiënten en familieleden

Dat verwachte moment waarop het leven genomen gaat worden, durft menigeen echter niet onder ogen te zien. Dokters in Turkije hebben in familiegesprekken te veel trauma’s ondervonden. Daarop hebben ze hun eigen trucjes moeten ontwikkelen. Ze ontwijken het gesprek met de familie. De patiënt in de stervensfase wordt op de intensive care opgenomen. Daar komt het overlijden. Mijn vrouw zei laatst dat wanneer je hoort dat iemand in Turkije op de intensive care is opgenomen, je mag verwachten dat die in drie dagen gaat overlijden.

In Nederland pakken we het heel anders aan. Alles wordt open en bloot verteld, tot verbijstering van vele patiënten en familieleden. Voor het sterfbed is zelfs een sterfhuis in het leven geroepen. Daar zijn voldoende faciliteiten en is er geschoold personeel om de laatste fase zo goed mogelijk te doorlopen. Dat heet een hospice.

Maar hier is weer een volgend dilemma. De familie wil niet alleen met een verwacht overlijden te maken hebben, maar ook met een gepland overlijden. De agenda’s kunnen anders namelijk niet goed gesynchroniseerd worden. De moderne, vluchtige, geappiseerde samenleving biedt geen gelegenheid om zo lang mogelijk te ‘genieten’ van het sterfbed van de naaste.